TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR H.K. VE Z.K. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/11549) Karar Tarihi: 8/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RESEN GİZLİLİK KARARI VERİLDİ Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucular : 1. H.K. : 2. Z.K. Başvurucular Vekili : Av. Kadri KAYGUSUZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, görev s ıras ında cin
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR H.K. VE Z.K. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/11549) Karar Tarihi: 8/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RESEN GİZLİLİK KARARI VERİLDİ Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Tuğba TUNA I ŞIK Başvurucular : 1. H.K. : 2. Z.K. Başvurucular Vekili : Av. Kadri KAYGUSUZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, görev s ıras ında cinsel tacize u ğrand ığı iddias ıyla aç ılan manevi tazminat davas ının süre aşımı yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 17/6/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 38. Başvurucu H. K.nin e şi başvurucu Z. K. Ege Ordu Komutanl ığı emrinde hemşire olarak görev yapt ığı dönemde amiri olan Tabip Binba şı K.Ş.nin farkl ı zamanlarda cinsel tacizine maruz kalm ıştır. 9. Başvurucu Z. K. söz konusu bu olay ı eşi H. K. ile payla ştıktan sonra amiri olan K.Ş.yi şikâyet etmesi üzerine ast ına hakaret etmek fiilinden dolay ı K.Ş. hakk ında üç gün göz hapsi cezas ı verilmiştir. 10. Başvurucu Z.K.nin eylemin yanl ış nitelendirildi ği gerekçesiyle 3/8/2011 tarihinde İzmir Cumhuriyet Ba şsavc ılığına yapm ış olduğu şikâyeti görevsizlik sebebiyle reddedilmi ştir. 11. Görevsizlik karar ı üzerine Ege Ordu Komutanl ığı Askerî Savc ılığı taraf ından yap ılan soruşturma sonucunda K. Ş. hakk ında zincirleme taciz suçundan kamu davas ı açılm ıştır. 12. Ege Ordu Komutanl ığı Askerî Mahkemesinin 11/6/2013 tarihli karar ı ile hiyerarşi ve hizmet ili şkisinden kaynaklanan nüfuzu kötüye kullanarak zincirleme cinsel tacizde bulunmak suçundan verilen mahkûmiyet karar ı paraya çevrilmek suretiyle hükmün açıklanmas ı ertelenmi ştir. Söz konusu karar 18/11/2013 tarihinde kesinle şmiştir. 13. Başvurucular, K. Ş. aleyhine gerçekle şen zincirleme taciz eylemi nedeniyle manevi tazminat talebiyle 25/3/2014 tarihinde İzmir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) dava açm ıştır. Asliye Hukuk Mahkemesi taraf ından 27/3/2014 tarihinde görevsizlik karar ı verilmiştir. 14. Başvurucular görevsizlik karar ı üzerine 13/11/2014 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Daire Ba şkanl ığında (AY İM) Millî Savunma Bakanl ığı (İdare) aleyhine manevi tazminat talebiyle dava açm ıştır. AYİM 21/10/2015 tarihli karar ı ile davan ın süresinde aç ılmad ığı gerekçesiyle reddine oyçoklu ğuyla karar vermi ştir. Karar gerekçesinde; ayn ı revirde 29/9/2008 ile 7/9/2009 tarihleri aras ında görev yapan K. Ş.nin tazminat davas ına konu eyleminin en son 7/9/2009 tarihinde sona erdi ği, zarar ın öğrenildiği bu tarihten itibaren bir y ıl içinde İdareye ba şvurulmas ı gerekirken İdareye ba şvurulmaks ızın 25/3/2014 tarihinde Asliye Hukuk Mahkemesinde aç ılan davan ın görev yönünden reddi üzerine aç ılan davan ın süresinde olmad ığı belirtilmi ştir. 15. Karar düzeltme istemi ayn ı Daire taraf ından reddedilmi ştir. 16. Nihai karar 18/5/2016 tarihinde ba şvurucular vekiline tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucular 17/6/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu şlard ır. IV.İLGİLİ HUKUK 18. 4/7/1972 tarihli ve 1602 say ılı mülga Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu nun "Doğrudan do ğruya tam yarg ı davas ı aç ılmas ı" kenar başlıklı 43. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 4"İdari eylemlerden haklar ı ihlal edilmi ş olanlar ın Askeri Yüksek İdare Mahkemesind e dava açmadan önce, bu eylemlerin yaz ılı bildirimi üzerine veya ba şka suretle ö ğrendikler i tarihten itibaren bir y ıl ve her halde eylem tarihinden itibaren be ş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklar ının yerine getirilmesini istemeleri laz ımd ır. Bu isteklerin k ısmen vey a tamamen reddi halinde bu konudaki i şlemin tebli ği tarihinden ve altm ış gün içinde cevap verilmedi ği takdirde bu sürenin bitti ği tarihten itibaren altm ış gün içinde tam yarg ı davas ı açabilirler. Görevli olmayan adli yarg ı mercilerine aç ılan tam yarg ı davas ının görevden reddi halinde sonradan Askeri Yüksek İdare Mahkemesine aç ılan davalarda, birinci f ıkrada öngörülen idareye ba şvurma şart ı aranmaz." V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 8/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 20. Başvurucular; AY İM'in davan ın süre aşımından reddine karar verirken K. Ş. hakk ında yürütülen ceza yarg ılamas ını değerlendirmedi ğini, eylem hakk ında aç ılm ış ceza davas ının tazminat davas ına ilişkin dava açma süresini uzatt ığını, mahkûmiyet karar ının 18/11/2013 tarihinde kesinle ştiği dikkate al ındığında davan ın süresinde aç ıldığını belirterek hak arama özgürlü ğünün ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. B. Değerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). İddialar ın özü, dava açma sürelerine ili şkin kurallar ın hatal ı yorumland ığı hususlar ına yönelik bulundu ğundan şikâyet mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında değerlendirilmi ştir. 22. Anayasa n ın "Hak arama hürriyeti " kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 23. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Hakk ın Kapsam ı ve Müdahalenin Varl ığı 24. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddiada bulunma ve savunma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 5Dolay ısıyla mahkemeye eri şim hakk ı, Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğünün bir unsurudur. Di ğer yandan Anayasa'n ın 36. maddesine adil yarg ılanma ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının madde metnine dâhil edildiği vurgulanm ıştır. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ni (Sözle şme) yorumlayan Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi, Sözle şme'nin 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının mahkemeye erişim hakk ını içerdiğini belirtmektedir ( Özbak ım Özel Sa ğlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 25. Anayasa Mahkemesi bireysel ba şvuru kapsam ında yapt ığı değerlendirmelerde mahkemeye eri şim hakk ının bir uyu şmazl ığı mahkeme önüne ta şıyabilmek ve uyu şmazl ığın etkili bir şekilde karara ba ğlanmas ını isteyebilmek anlam ına geldiğini ifade etmi ştir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 52). 26. Somut olayda tam yarg ı davas ının süre a şımından reddedilmesi nedeniyle başvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yönelik bir müdahalenin bulundu ğu görülmektedir. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 27. Anayasa'n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 28. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 36. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. 29. Bu sebeple müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, hakl ı bir sebebe dayanma, ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 30. Başvuruya konu davan ın süre a şımı gerekçesiyle reddedilmesine ili şkin mahkeme karar ının 1602 say ılı mülga Kanun un 43. maddesine dayand ığı görülmektedir. Dolay ısıyla somut olayda ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yönelik müdahalenin kanuni dayana ğının mevcut oldu ğu anlaşılm ıştır. ii. Meşru Amaç 31. Dava açman ın bir süreye ba ğlanmas ının meşru amac ının ne oldu ğu hususu benzer nitelikteki ba şvurularda Anayasa Mahkemesi taraf ından müteaddit defa incelenmi ştir. Anayasa Mahkemesi bu incelemelerinde idari i şlem ya da eylemlere kar şı aç ılacak davalarda süre koşulu öngörülmesinin en genel ifadesiyle idari istikrar ın sağlanmas ı şeklinde bir me şru amac ı bulunduğuna işaret etmiştir (daha ayr ıntılı değerlendirme için bkz. Ayşe Y ıldırım, B. No: 2014/5, 25/10/2017, 54, 55; Fatma Altuner, B. No: 2014/17714, 26/10/2017, 48, 49; Çölbeyi Lojistik Nakliyat Gümrükleme Denizcilik İnşaat Turizm Sanayii ve Ticare t Limitet Şirketi , B. No: 2014/12354, 9/11/2017, 52). Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 6iii. Ölçülülük (1) Genel İlkeler 32. Dava açmay ı imkâns ız k ılacak ölçüde k ısa olmad ıkça dava açma ya da kanun yollar ına başvuru için belli sürelerin öngörülmesi, hukuki belirlilik ilkesinin bir gere ğidir ve tek başına bu durum mahkemeye eri şim hakk ına ayk ırılık oluşturmaz ( Remzi Durmaz , B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). 33. Anayasa Mahkemesi bireysel ba şvuru kapsam ında yapt ığı değerlendirmelerde kişinin mahkemeye ba şvurmas ını engelleyen veya mahkeme karar ını anlams ız hâle getiren, bir başka anlat ımla mahkeme karar ını önemli ölçüde etkisizle ştiren s ınırlamalar ın mahkemeye eri şim hakk ını ihlal edebilece ğini ifade etmi ştir (Özkan Şen, 52). 34. Bu nedenle mahkemelerin usul kurallar ını uygularken yarg ılaman ın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde kat ı şekilcilikten kaç ınmalar ı gerektiği gibi kanunla öngörülmü ş usul şartlar ının ortadan kalkmas ına neden olacak ölçüde a şırı esneklikten de kaç ınmalar ı gerekir ( Kamil Koç , B. No: 2012/660, 7/11/2013, 65). Bu kapsamda mevzuatta öngörülen dava açma süresine ili şkin kurallar ın hukuka aç ıkça ayk ırı olarak yanl ış uygulanmas ı veya bu sürelerin hatal ı hesaplanmas ı nedenleriyle ki şilerin dava açma ya da kanun yollar ına başvuru haklar ını kullanmas ına engel olunmas ı mahkemeye eri şim hakk ını ihlal edebilir ( Özbak ım Özel Sa ğlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., 38). 35. Dava açma süresinin i şlemeye ba şlad ığı an da mahkemeye eri şim hakk ına yap ılan müdahalenin ölçülülü ğü bağlam ında büyük önem ta şımaktad ır (Yaşar Çoban [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, 66). Dava açma süresinin hangi tarihte ba şlayacağını belirlemek ve mevzuat ı bu yönüyle yorumlamak görevi esasen derece mahkemelerine aittir. Bireysel ba şvurunun ikincillik ilkesi gere ği, dava açma süresinin ba şlatılacağı tarihin belirlenmesi noktas ında Anayasa Mahkemesinin bir görevi bulunmamaktad ır. Anayasa Mahkemesinin bu hususta üstlenece ği rol, dava açma süresinin hangi tarihten itibaren başlatılmas ı gerektiğiyle ilgili derece mahkemelerinin yorumlar ının mahkemeye eri şim hakk ına etkisini somut olay ın koşullar ı ışığında incelemektir ( Ahmet Y ıldırım, B. No: 2014/18135, 20/9/2017, 46). Bu kapsamda dava açma süresinin hak sahibinin henüz dava hakk ının doğduğundan haberdar olmad ığı ve somut ko şullar çerçevesinde haberdar olduğunun kabulünü hakl ı kılan nedenlerin bulunmad ığı bir dönemde i şlemeye ba şlamas ı dava hakk ının varl ığını anlams ız k ılabileceğinden ölçülülük ilkesini zedeleyebilir ( Yaşar Çoban, 66). 36. Uğran ıldığı ileri sürülen zarar ın öğrenildiği veya ö ğrenilmesi gereken tarih hakk ında hiçbir de ğerlendirme yap ılmaks ızın dava açma süresine ili şkin baz ı kategorik kabul ve değerlendirmelerle davalar ın süre yönünden reddedilmesi mahkemeye eri şim hakk ını ihlal edebilir. Bu çerçevede eylemin idarili ğinin veya yol açt ığı zarar ın ya da illiyet ba ğının eylemden çok sonra anla şıldığı veya ortaya konulabildi ği durumlarda dava açma süresinin bu tarihlerden sonra ba şlayacağı kabul edilmelidir. Eylemin idarili ği ve doğurduğu zarar bazen eylemin gerçekle şmesinden sonra de ğişik araştırma, inceleme hatta ceza yarg ılamalar ı sonucunu ortaya ç ıkarabilmektedir. Ortaya konulacak ölüm nedeni, ço ğu zaman eylemin idariliğinin ve illiyet ba ğının varl ığının tespiti konusunda önem ta şımaktad ır (Şeyma Kayaoğlu, B. No: 2014/5491, 5/7/2017, 54, 55, 56). Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 7(2) İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 37. Somut olayda ba şvurucular, K. Ş. hakk ındaki ceza yarg ılamas ının kesinle ştiği 18/11/2013 tarihinden yakla şık dört ay sonra 25/3/2014 tarihinde Asliye Huku k Mahkemesinde dava açm ışlard ır. Asliye Hukuk Mahkemesinin söz konusu davada idari yarg ının görevli oldu ğu gerekçesiyle verdi ği görevsizlik karar ı üzerine ba şvurucular 13/11/2014 tarihinde AY İM'de İdare aleyhine tazminat davas ı açm ışlard ır. 38. AYİM, tazminat davas ına konu eylemin en son 7/9/2009 tarihinde sona erdi ği, zarar ın öğrenildiği bu tarihten itibaren bir y ıl içinde İdareye ba şvurulmas ı gerekirken İdareye başvurulmaks ızın 25/3/2014 tarihinde Asliye Hukuk Mahkemesinde aç ılan davan ın görev yönünden reddi üzerine aç ılan davan ın süresinde olmad ığı gerekçesine yer vererek davay ı reddetmiştir. 39. Anayasa Mahkemesince daha önce benzer nitelikte ba şvurularda da belirtildi ği üzere eylemin idarili ğinin veya yol açt ığı zarar ın ya da aras ındaki illiyet ba ğının eylemden sonra anla şıldığı veya ortaya konulabildi ği durumlarda dava açma süresinin bu tarihlerden sonra başlayacağı kabul edilmektedir (çok say ıda karar aras ından bkz. Şeyma Kayao ğlu, 46). 40."Genel ilkeler" kısm ında da belirtildi ği üzere özellikle askerî görev s ıras ında meydana gelen vakalarda adli veya idari soru şturma s ıras ında veya sonucunda elde edilen bilgiler ilgililerin dava hakk ı olup olmad ığının ve takip edecekleri usulün belirlenmesinde önemli bir yer tutmaktad ır. Bir başka ifadeyle adli ya da idari soru şturma sonucunda elde edilen bilginin idarenin kusuruna dayal ı tazminat davas ı aç ılıp aç ılmamas ına yönelik irade noktas ında belirleyici bir etkiye sahip oldu ğu aç ıktır (Mehmet Uçar , B. No: 2016/10568, 10/3/2020, 45). 41. AYİM dava açma süresinin hesab ında eylemin en son gerçekle ştiği tarihi esas alm ış; başvurucular ın idarenin kusurundan kaynakland ığını ileri sürdü ğü zarar ı hangi tarihte öğrenebilece ği, başka deyişle başvurucular taraf ından eylemin idarili ğinin ne zaman öğrenildiği ya da eylemin idarili ği ihtimaline ne zaman kanaat getirildi ği hakk ında herhangi bir aç ıklamaya yer vermemi ştir. 42. Bu itibarla K. Ş. taraf ından gerçekle ştirilen eylemin (ceza davas ına da konu olan ve bu yönüyle suç te şkil eden) idarili ğinin ceza yarg ılamas ı sonucunda ortaya ç ıktığı gözetilmeksizin dava açma süresinin en son eylemin gerçekle ştiği tarihinden itibaren başlad ığının kabulü ba şvuruculara orant ısız bir külfet yüklemektedir. 43. Sonuç olarak Mahkemenin dava açma sürelerini belirlemesine ili şkin yorumunun başvurucular ın mahkemeye eri şim hakk ına yönelik kat ı bir yorum oldu ğu ve bu yorumun başvurucular ın mahkemeye eri şim hakk ını aşırı derecede güçle ştirerek neredeyse imkâns ız hâle getirdi ği değerlendirilmi ştir. Dolay ısıyla bu yorumdan hareketle davan ın süre aşımından reddedilmesi suretiyle ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yönelik müdahalenin ölçüsüz oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 44. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 83. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 45. 30/11/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 46. Başvurucular ihlalin tespit edilmesini istemi şler ve yeniden yarg ılama talebinde bulunmuşlard ır. 47. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 48. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 49.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ula şan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 9ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir. ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 50. İncelenen ba şvuruda AY İM taraf ından yap ılan yarg ılama sonucu mahkemeye erişim hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 51. Bu durumda mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 52. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.239 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvuruya konu olay ın niteliği gereği başvurucular ın kamuya aç ık belgelerde kimliklerinin G İZLİ TUTULMASINA, B. Adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere -Anayasa'n ın geçici 21. maddesinin birinci f ıkras ının (E) bendinin (b) alt bendi gere ğince- yetkili idari yarg ı merciine GÖNDER İLMESİNE (karar AY İM İkinci Dairesinin 21/11/2015 tarihli ve E.2015/357, K.2015/1692 say ılı karar ına ait dava dosyas ı ile ilgilidir.), E. 239,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.239,50 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2016/11549 Karar Tarihi : 8/9/2020 10G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 8/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş