Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı Bütçesine ilişkin Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu oylanarak oybirliğiyle kabul edildi.
T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 K A R A R Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı Bütçesine ilişkin Plan ve Bütçe Komisyonunun 19.11.2020 gün ve 54 sayılı raporu Büyükşehir Belediye Meclisimizin 23.11.2020 tarihli toplantısında okundu. Konu üzerinde yapılan görüşmelerden sonra; İlgi: a.) 31.08.2020 tarih ve 12866306-/10 sayılı yazı ekinde gönderilen 2021 Mali Yılı Bütçe Tasarısı. b.) 24.09.2020 tarih ve 1647 sayılı karar, 2165 sayılı kayıt no lu encümen kararı c.) Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 09/11/2020 tarihli toplantısında 78.nci gündem maddesi ile Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edilen 2021 Yılı Bütçe Tasarısı İlgi a’da kayıtlı tarih ve sayılı yazı ile Ankara Büyükşehir Belediye Encümenine gönderilen, Encümenden ilgi b’de kayıtlı tarih ve karar/kayıt no ile Meclise sevk edilen ve Meclisimiz tarafından ilgi c’de kayıtlı tarih ve gündem maddesi ile Plan ve Bütçe Komisyonumuza gönderilen 2021 Mali Yılı Bütçe Tasarısında, GİDER toplamının 7.700.000.000,00 TL, GELİR toplamının 6.970.000.000,00 TL olduğu, gelir ile gider arasındaki olumsuz(BORÇLANMA) farkının 730.000.000,00 TL olduğu ve aradaki farkın borçlanma ile karşılanacağı belirtilmektedir. Komisyonumuzda yapılan görüşmeler neticesinde, Büyükşehir Belediyesi encümeninde ilgi b’de kayıtlı 24.09.2020 tarih ve 1647 karar no ile ‘benimsendiği’ belirtilen, 2021 yılı Büyükşehir Belediyesi Bütçe Tasarısında gösterilen/yer alan GİDER ve GELİR(lerinin) isabetli bir şekilde tespiti sorumluluğu, belediye üst yönetimine ait bulunmaktadır. Buna göre komisyonumuzca 730.000.000,00 TL BORÇLANMA gelir olarak kabul edilmemekle ve aşağıda yer alan hususlarla birlikte, Bütçe Kararnamesinin 3.ncü maddesinde 730.000.000,00 TL BORÇLANMA maddesini de Meclisin onayından geçirilmesi ile Meclise 2021 yılındaki borçlanmayı kabul ettirilmiş olunması borçlanma yapmak istediğinizde bu borçlanma talebinizin mevzuattaki “Borçlanma” prosedürüne göre Meclisimize ayrıca getirileceğinin tarafınızdan ve komisyonumuzca da bilinmesine rağmen komisyonumuzca uygun görülmüştür. 2021 yılı GELİR ve GİDERLERİN tahminini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve giderlerin yapılmasına izin veren bütçe, belediyeye borç alma/borçlanma iznini vermemektedir. BÜTÇENİN HAZIRLANIP KABUL EDİLMESİ Bütçenin hazırlanıp kabul edilmesi ile Belediyenin borçlanması, ayrı yasal prosedürlerle belirlenmiş olup, borçlanma iznini veren makam ve merciler farklıdır. Bu nedenle borçlanma için Belediye Meclisine ayrıca müracaat edilmesi gerekmektedir. Bütçenin hazırlanmasında ve gelir ve ödeneklerin tespitinde aşağıda yer alan mevzuatın emredici kurallarına uyulmadığı görülmektedir. Malum olduğu üzere, bütçe ile ilgili düzenlemeler temel olarak 5018 sayılı kanunda yer almıştır. Bu temel düzenlemenin yanında Belediye Kanunlarında da hükümler bulunmaktadır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -2- Öncelikle 5018 sayılı kanunun bütçe ile ilgili temel ilkelerine bakıldığında, “Bütçe ilkeleri MADDE 13- Bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur: … e) Bütçe, kamu malî işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlar.(2) f) Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir. g) Belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi esastır. h) Bütçelerde gelir ve gider denkliğinin sağlanması esastır. … j) Bütçelerde, bütçeyi ilgilendirmeyen hususlara yer verilmez. … l) Bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve malî saydamlık esas alınır. m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir. n) Kamu hizmetleri, bütçelere konulacak ödeneklerle, mevzuatla belirlenmiş yöntem, ilke ve amaçlara uygun olarak gerçekleştirilir. o) Bütçelerde, ödenekler belirli amaçları gerçekleştirmek üzere tahsis edilir.” Belediye bütçesinin hazırlanmasında yukarıdaki ilkelere uyulmadığı görülmektedir. Bütçede denklik sağlanması zorunlu olduğu halde, bu denklik sağlanamamıştır. “Yüklenmeye girişilmesi Madde 26- … Bütçede yeterli ödeneği bulunmayan işler için yüklenmeye girişilemez. Yüklenme süresi malî yılla sınırlıdır. Harcama yetkilileri, tahsis edilen ödenekler dahilinde yüklenmeye girebilirler. Yüklenmeye girişilen tutara ait ödenekler saklı tutulur; başka iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması için kullanılamaz.” “Ödeneklerin kullanılması(4) Madde 20- … d) Kamu idareleri, bütçelerinde yer alan ödeneklerin üzerinde harcama yapamaz. Bütçeyle verilen ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılır. Ancak, ait olduğu malî yılda ödenemeyen ve emanet hesabına alınamayan zamanaşımına uğramamış geçen yıllar borçları ile ilama bağlı borçlar, ilgili kamu idaresinin cari yıl bütçesinden ödenir.” denildiği, Bu nedenle Belediye üst yönetiminin Bütçe hazırlanırken önce giderlere baktığı, konulan ödeneklerde de, beklenen gelir dikkate alınmadan değerlendirmenin yapıldığı, Belediyenin gider bütçesi 7.700.000.000,00 TL olarak öngörüldüğü, 5018 sayılı yasanın 23. Maddesinde belirtilen üst sınırı dikkate alınarak 691.000.000,00 TL yani bütçenin yaklaşık %9’una yakın kısmı yedek ödenek olarak ayrılmış olduğu, Yedek ödenek, öngörülemeyen harcamalar için ayrılan bir ödenektir. Belediye bütçesi hazırlanırken, yaklaşık %10’luk saptama DENK Bütçe Planlamasına uygun olmamasına rağmen yapıldığının, ayrıca sermaye gelirlerinin önceki yıla/yıllara göre azaltıldığı, Cari Transferlerin önceki yıla/yıllara göre yükseltildiği görülmüştür. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -3- Bütçe hazırlanırken uyulması gereken mevzuat hükümleri/Belediyelerin bütçe hazırlamalarında uyacakları kurallar “MAHALLİ İDARELER BÜTÇE VE MUHASEBE YÖNETMELİĞİ”nde (yönetmelik) düzenlenmiştir. Konuyla ilgili yönetmelik maddeleri aşağıda yer almaktadır. “Amaç MADDE 1- Bu Kanunun amacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemektir. “Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri; il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve mahalli idare birliklerinin bütçe ve muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsar. (2) Bu Yönetmelik kapsamında sayılan idarelerin, kurumlar vergisine tabi faaliyetleri, hesap planı bakımından bu Yönetmeliğin sadece bütçe işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ve raporlanmasına ilişkin hükümlerine tabidir. Bu faaliyetler için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257 nci maddeleri hükümleri uyarınca belirlenen muhasebe standartları, tek düzen hesap planı ve mali tabloların çıkarılmasına ilişkin usul ve esaslar uygulanır. “Bütçe denkliğinin sağlanması MADDE 19 – (1) Bütçe denkliğinin sağlanmasında bütçe gelirleri esas alınır. Gelirlerin giderleri karşılamaması halinde aradaki fark, ilk olarak gider bütçesinde öngörülen tertiplerden indirim yapılması ya da yeni gelir kaynakları bulunması suretiyle giderilmeye çalışılır. Buna rağmen denklik sağlanamamış ise, borçlanma yoluna gidilerek veya varsa önceki yıldan nakit devri yoluyla bütçe denkliği sağlanır. Finansmanın ekonomik sınıflandırması MADDE 20 – (1) Bütçenin hazırlanmasında; a) Bütçe açığı ortaya çıkar ise ve bu açık borçlanma yoluyla kapatılacaksa yapılacak borçlanma tutarı, b) Bütçe açığı ortaya çıkar ise ve bu açık önceki yıldan nakit devri yoluyla kapatılacaksa devreden nakit tutarı, c) Bütçe fazlası ortaya çıkar ise, bu fazlanın nasıl değerlendirileceği, ç) Alınan borçların anapara ödemeleri, “Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Cetvelinde” (Örnek-16) gösterilir. (2) Alınan borçlar ile bu borçların anapara ödemeleri gelir ve gider bütçelerinde gösterilmez. Alınan borçların faiz tutarları gider bütçesinin faiz giderleri tertibinden ödenir.” Yukarıda yer alan yönetmelik hükümlerinden görüldüğü üzere, bütçe denkliği sağlanırken, alınması muhtemel borçlar, bütçe tasarısı içerisinde gösterilemeyecektir. Diğer bir anlatımla alınabilecek borçlar gelir olmadıklarından, bütçenin gelir tarafından “borçlardan sağlanan gelir” gibi açığı kapatan bir gelir kalemi gibi yer almamalıdır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -4- Bu nedenle hazırlanan bütçe tasarısında yönetmeliğe uygun olacak şekilde, bütçe açığına yönelik borçlanma miktarı bir gelir kalemi gibi yer almamalıdır. Yukarıda belirtilen çerçevede bakıldığında, Tahmini Bütçenin hazırlanması ve görüşmesi ile kabulü farklı prosedürlere tabidir. Borçlanma yapılması ve borçlanma kararı verilmesi farklı mevzuat hükümlerine tabidir. Bütçe görüşmesi sırasında, bütçe ile birlikte borçlanma kararı da verilemez, Ve/fakat GELİR ile GİDER arasındaki olumsuz farkın/gelir azlığının 2021 mali yılı Bütçe Kararnamesinin 3.ncü maddesinde 730.000.000,00 TL BORÇLANMA ile karşılanacağının belirtildiği, Bütçe Tasarısı, bir karar olmakla birlikte, gelir ve giderlerin tahminini de gösterir. Dolayısıyla, eğer bir bütçe açığı söz konusu ise, bunun bütçe görüşmesi sırasında bilinmesi mümkün değildir. Çünkü, tahmini gelir ve giderler gerçekleşirken, bütçe uygulanırken, başka bir ifade ile yıl içinde Faaliyet Esnasında ‘Faaliyet Tabanlı Bütçe’ ile gerçek bütçe açık ve borçlanma ihtiyacı ortaya çıkacağı için, borçlanma gereğinin net tutarı bütçenin uygulanması sırasında ancak görülebilecektir. GELİR VE GİDERLERİN TAHMİN EDİLDİĞİ BÜTÇENİN GÖRÜŞÜLMESİ VE HAZIRLANMASI SIRASINDA GERÇEK BORÇLANMA MİKTARININ ANLAŞILMASI MÜMKÜN DEĞİLDİR. Bu bakımdan da, bütçe tasarısında borçlanma miktarı yer alması/yer verilmesi ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Diğer taraftan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda BORÇLANMANIN gelirler arasında sayılmadığı malumlarınızdır. Yukarıda belirtilen yönetmelikten görüldüğü üzere, gerek muhasebe kayıtlarının oluşturulmasında, gerekse bütçe gelir ve giderlerinin gösterilmesinde tek düzen hesap planının uygulanacağı düzenlenmiştir. Ayrıca yönetmeliğin diğer maddelerinde hangi hesaplara nasıl kayıt yapılacağı düzenlenmiş olup, bütçe gelir ve giderlerinin hangi hesaplara yazılacağı da açıklanmıştır. Bu muhasebe ilkeleri ve düzenlemelerine göre, bir kurumda alınan borçlar hiçbir şekilde gelir hesaplarına kaydedilemezler. Borçların kaydedileceği hesap kodları 300’lü ve 400’lü kodlar olup, bu hesaplar bilanço hesaplarıdır. Gelir ve giderler ise 600’lü ve 700’lü hesaplarda gösterilir, gelir tablosu hesaplarıdır ve dönem sonlarında kapatılarak, bilanço hesaplarına aktarılırlar. Bütçe ile ilgili düzenlemeler temel olarak 5018 sayılı kanunda yer almakla birlikte Belediye Kanunlarında da hükümler bulunmaktadır. Belediye bütçesinin hazırlanmasında 5018 sayılı kanunda belirtilen temel ilkelere yukarıda belirtildiği gibi uyulmadığı gözlemlenmiştir. Nitekim Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığından 18.11.2020 tarih ve 12866306-840-E.120127 sayılı yazılarında aynen, “Belediyemiz 2021 Mali Yılı Bütçesinin gelir tahmini ile öngörülen giderleri arasında oluşan bütçe açığının borçlanma yoluyla karşılaması öngörülmüş ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 20 nci maddesindeki "Finansmanın ekonomik sınıflandırması, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -5- MADDE 20 – (1) Bütçenin hazırlanmasında; a) Bütçe açığı ortaya çıkar ise ve bu açık borçlanma yoluyla kapatılacaksa yapılacak borçlanma tutarı, b) Bütçe açığı ortaya çıkar ise ve bu açık önceki yıldan nakit devri yoluyla kapatılacaksa devreden nakit tutarı c) Bütçe fazlası ortaya çıkar ise, bu fazlanın nasıl değerlendirileceği, ç) Alınan borçların anapara ödemeleri, “Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Cetvelinde”(Örnek-16) gösterilir. (2) Alınan borçlar ile bu borçların anapara ödemeleri gelir ve gider bütçelerinde gösterilmez. Alınan borçların faiz tutarları gider bütçesinin faiz giderleri tertibinden ödenir." hükmü gereğince 4.düzey kod bazında hazırlanan (Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması) cetveli ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 30.maddesi gereğince hazırlanmış olan 2021 Mali Yılı Bütçe Kitabında yer alan Bütçe Kararnamesi değiştirilerek Plan ve Bütçe Komisyonuna sunulmak üzere yazımız ekinde gönderilmiştir.” denilmektedir. Görüldüğü üzere Kanunun emredici temel ilkelerine göre değil, yönetmelik hükümleri göz önüne alınmak suretiyle 730.000.000,00 TL BORÇLANMA gösterilerek denk olmayan bir bütçe hazırlanmış olduğu görülmektedir. Oysa, ilgili yönetmelikte de açıklandığı üzere, bütçe açığının öncelikle nasıl kapatılması gerektiği belirlenmiştir. Buna göre bütçe açığı, öncelikle giderlerde indirim yapılması ya da gelirlerin artırılması yoluyla kapatılmalıdır. Gönderilen tasarıda Belediyenin GİDER bütçesinin 7.700.000.000,00 TL olarak öngörüldüğü, bir taraftan 730.000.000,00 TL’lik borç talep edilirken, diğer taraftan bütçenin yaklaşık %9’una yakın 691.000.000,00 TL’nin yedek ödenek olarak ayrıldığı, cari transfer harcamaları önceki yıla göre 2,5 katı artırılarak 1.160.163.750,00 TL, sermaye giderleri için 2.416.707.150,00 TL ödenek ayrıldığı görüldüğü, , diğer taraftan önceki yıllarda sermaye gelirlerine konulan (2020 yılı için) 1.208.502.430,00 TL GELİR tahminin 1/3 oranında azaltılarak 479.840.000,00 TL’ye İNDİRİLDİĞİ, bu haliyle toplam gelirlerin düşürülmeye çalışıldığı, bu gider ve gelir kalemlerinin yeniden gözden geçirilmesi halinde kolayca denk bütçe hazırlanabileceği müşahede edilmiştir. Bütçede belirtilen giderlerin gerekli olup olmadığı, ihtiyari olarak ödenek konulduğu hususlarının değerlendirilmesi, bu ödeneklerde reel yaklaşımlarla bütçe açığının giderilerek DENK BÜTÇE yapılabileceği, ayrıca Büyükşehir Belediyesinin vergi gelirlerinin 124.120.000,00 TL olması dikkate çekici bulunmuş ve 7.700.000.000,00 TL bütçesi olan bir belediyenin 2021 yılı için 124.120.000 TL vergi geliri tahminde bulunması ayrıca değerlendirilmesi gereken konu olduğu düşünülmektedir. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -6- BORÇLANMA YAPILMASI ve BORÇLANMAYA KARAR VERİLMESİ Belediyelerin borçlanma yetkisi Belediyelerin borçlanmasına ilişkin usul ve esaslar 5393 sayılı Belediye Kanununun “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu kanun maddesi hükmü aynen şu şekildedir: “Borçlanma Madde 68- Belediye, “görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla” aşağıda belirtilen usûl ve esaslara göre borçlanma yapabilir ve tahvil ihraç edebilir: a) Dış borçlanma, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde sadece belediyenin yatırım programında yer alan projelerinin finansmanı amacıyla yapılabilir. b) İller Bankasından yatırım kredisi ve nakit kredi kullanan belediye, ödeme plânını bu bankaya sunmak zorundadır. İller Bankası hazırlanan geri ödeme plânını yeterli görmediği belediyenin kredi isteklerini reddeder. c) Tahvil ihracı, yatırım programında yer alan projelerin finansmanı için ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yapılır. d) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanır. e) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı; yüzde onunu geçen iç borçlanma için ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayı ile yapabilir.(2) f) Belediyelerin ileri teknoloji ve büyük tutarda maddî kaynak gerektiren alt yapı yatırımlarında Cumhurbaşkanınca kabul edilen projeleri için yapılacak borçlanmalar (d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dış kaynak gerektiren projelerde Hazine Müsteşarlığının görüşü alınır.(1) Yukarıda belirtilen usûl ve esaslara aykırı olarak borçlanan belediye yetkilileri hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmeyen durumlarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun görevi kötüye kullanmaya ilişkin hükümleri uygulanır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -7- Belediye, varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer aylık dönemler hâlinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, Maliye Bakanlığına, Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarlığına gönderir.(2) Söz konusu kanun maddesine göre konu değerlendirildiğinde belediyelerin borçlanmasına ilişkin olarak 2 sınır bulunmaktadır. Bunlar; a-Borçlanma kararını onaylayacak mercie ilişkin sınır b-Toplam borç stoku ile kesinleşmiş ve eskâle edilmiş gelirle ilişkin sınır, şeklindedir. Borçlanma kararını onaylayacak mercie ilişkin sınır Borçlanma talebinin olduğu yıldan bir önceki yılın kesinleşen bütçe gelirleri tutarının Vergi Usul Kanunu gereğince CARİ yılı için belirlenen yeniden değerleme oranı ile artırılan tutarının %10’una kadar olan borçlanmayı Belediye Meclisinin onayıyla yapılabilecektir. Bu tutarı aşan borçlanmayı ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın onayı ile yapabilir. Söz konusu limit her bir seferinde alınacak borç miktarını değil kümülatif (birikimli) miktarı ifade eder. Bu nedenle, meclisimize gelecek borçlanma talebinde, talep edilen borcun belirtilen %10’luk sınır içerisinde olup olmadığı açıkça ortaya konulmak zorundadır. Başka bir ifade ile %10’luk limit, kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere, bu husus borçlanma limiti ile ilgili değil, borç için karar verecek makamların belirlenmesi bakımından hüküm ifade etmektedir. Belirtilen düzenlemeye göre, borçlanma yapacak belediye öncelikle, hangi mal ve hizmet alımları için borçlanma yapmak istediğini ve bunun gerekleri, borçlanmaya gerekçe olarak gösterilen mal ve hizmet alımlarının belediyenin öz gelirleriyle karşılanıp karşılanmadığı, somut belgelerle ortaya konulmak zorundadır. Genel olarak, rakamsal gerekçelerle ortaya konulmayan, borç kapsamında alınacak mal ve hizmetler için öz kaynağın bulunmadığının kanıtlanmadığı, “pandemi süreci, genel ekonomik kriz” şeklinde ifadelerle borçlanma yapılması mümkün değildir. 5393 sayılı Kanunun 68. Maddesinin ana başlığında aynen “görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla” hükmüne yer verilerek, gerekçenin somut rakamlarla ortaya konulması zorunluluğu düzenlenmiş bulunmaktadır. Borçlanma gerekçesi, belediye bütçesi ile yapılması zorunlu olan mal ve hizmet giderlerinin ve bunların rakamsal karşılıklarının ortaya konulması, buna karşılık olarak gösterilen ödenekler ve gelirlerin belirlenmesi, daha sonra da nakit ve gelir dengesizliğinin gösterilmesi, diğer bir anlatımla bütçe açığının somut bir biçimde ortaya konulması şeklinde olmalıdır. Genel ifadelerle, bütçede ne kadar açık olduğu belli olmadan yapılacak borçlanmada, usulsüz borçlanma yapıldığı sonucu ortaya çıkacaktır ki; bu tür borçlanmalarda buna karar veren tüm makam ve mercilerin görevi kötüye kullanma suçu işlemiş olacağı, yukarıda yer alan (5393/68-f bendinde) kanun hükmünde mevcut bulunmaktadır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -8- Borçlanma ile ilgili diğer bir kısıt da, Toplam borç stokuna ilişkin sınırdır. Kanunun yukarıda verilen hükümlerine göre; Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanır. Borç stokunun hesabında sadece bankalardan kullanılan kredi tutarları değil, söz konusu kredilere ilişkin tahakkuk etmiş faiz giderleri, kamu idarelerine mali borçlar ve vergi borçları, SGK prim borçları ve piyasaya olan borçlar da dikkate alınır. Nitekim, konuyla ilişkin İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün genelgesinde de bu unsurlar değerlendirmeye alınmıştır. Söz konusu kalemlerin hesap kodları itibariyle anlamı aşağıda örnekle açıklanmıştır. Belediye yıl içinde borç stokunu KANUNDA ÖN GÖRÜLEN sınırının altına düşürmediği müddetçe belediye meclisi veya daha üst merciin kararıyla da olsa yeni bir borçlanma yapamaz. Başka bir ifade ile, daha önceden beri gelen ve belediyenin, bağlı kuruluşlarının, %50’den fazla ortak olduğu şirketlerinin, borçlanmanın yapıldığı tarih itibariyle mevcut olan, işlemiş faizler dahil, borç stokları toplamıdır. Borçlanma gereğinde bu borç stokları toplamı gösterilmeli, bir önceki yıl sonu kesinleşmiş bütçe gelirleri, CARİ YIL için belirlenen yeniden değerleme oranı ile çarpılmalı ve bulunan rakam ile borç stoku karşılaştırılmalıdır. Büyükşehir belediyesinde yeniden değerleme oranıyla bulunan kesinleşmiş bütçe gelirlerinin %50 fazlasına kadar borçlanma yapılabilecektir. Söz konusu bu karşılaştırma sonucunda, borçlanma için bir limit bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise ne kadar bulunduğu ve talep edilen borç miktarının bu limit içerisinde kalıp kalmadığı da gösterilmek zorundadır. Borçlanma sınırlarına uymamanın yaptırımı Borçlanma sınırına uymamak adli ve mali yaptırımlara bağlanmıştır. Adli yaptırım 5393 sayılı Kanun’un 68. maddesinin son fıkrasında belirtildiği üzere 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun görevi kötüye kullanma suçu kapsamında soruşturma ve/veya kovuşturmaya tabi olmaktır. Mali yaptırım ise yasal sınırları aşan borçlanmaya ilişkin faiz giderlerinin borçlanmaya onay veren ve borçlanma işlemini yapan belediye görevlilerine 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre kamu zararı kapsamında tazmin ettirilmesi yani belediye bütçesinden bu borçlanma için ödenen faiz giderlerinin söz konusu görevlilerden tahsil edilmesidir. 5018 sayılı kanunun yukarıda belirtilen ilkelerine göre, bütçe denkliğinin sağlanmasının esas olduğu belirtilmektedir. Ancak, bütçe hazırlanırken, 5018 sayılı yasada zikredilen kurallara uyulmadığı görülmektedir. Bu nedenlerle, bütçe denkliği gider bütçesi ve gelir bütçesindeki ödenekler gerçekçi bir şekilde, kanunda ve yönetmelikte belirtilen ilkelere uyularak hazırlandığı takdirde, sağlanabilecektir. Büyükşehir belediyesinin borçlanmasıyla ilgili olarak, Belediye üst yönetiminin, Belediye Meclisinden borçlanma izni aldığı, ancak henüz kullanmadığı, borçlanma izinlerine baktığımızda, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -9- Büyükşehir Belediyesine ve Bağlı Kuruluşlarına (ASKİ-EGO) Meclisimizin oybirliği ile aldığı 5 ayrı karar ile toplam 1.272.000.000,00 TL borçlanma izni Belediye Meclisince verilmiş olmakla birlikte, Belediye üst yönetiminin 31.08.2020 tarih ve 12866306-10 sayı ile Belediye Encümenine sevk edilen ve Belediye encümeninin 24.09.2020 tarih ve 1647 karar no ile ‘benimsendiği’ belirtilen, “2021 yılı Bütçe Tasarısında aynen, 1- Önerilen ödeneklerin Belediyemizin yapacağı hizmetler için gerekli olduğu, 2- 2021 yılı yatırım ödeneklerinin Belediye Meclisimizce kabul edilmiş, stratejik plan ve yılı performans programına uygun olarak yer aldığı, 3-Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı bütçesinde bulunan kanuni payların, hesabı doğru olarak yapılmış ilgili birimlerle mutabakata varılarak bütçenin ilgili bölümlerine ödeneklerin konulmuş olduğu, 4-Gelir bütçesinde tahmin edilen gelirlerin kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuatla belirlenen ilkeler doğrultusunda ve günün ekonomik gelişmeleri ve ekonomik büyüklükler dikkate alınarak tespit edildiği ve gerçekleştirilen tahminlerle gelir bütçesinin oluşturduğu, 5-Gelir bütçesinin hazırlanması sırasında belediye meclisince belirlenmesi gereken tariflerin asgari ve azami tutarların mevzuat çerçevesinde, günün ekonomik ve sosyal koşulları dikkate alınarak belirlendiği, 6-Gelir bütçesinde ücret tarifesinin Belediyemizce gerçekleştirilecek hizmetlerin ve faaliyetlerin maliyetleri ile hizmetten faydalananların ödeme güçleri dikkate alınarak belirlendiği, anlaşılmıştır. Belediyemizin 2021 Mali Yılı Bütçe Tasarısında gider bütçesinin 7.700.000.000,00.- TL(YedimilyaryediyüzmilyonTürkLirası), gelir bütçesinin 6.970.000.000,00.- TL (AltımilyardokuzyüzyetmişmilyonTürkLirası) ve gelir ve gider arasındaki farkın Finansmanın Ekonomik Sınıflandırılması (Borçlanma) 730.000.000.-TL(YediyüzotuzmilyonTürkLirası) olarak bağlandığı görülmüştür. Gider bütçesinde; -Personel giderlerine 600.934.392,00. AltıyüzmilyondokuzotuzdörtbinüçyüzdoksanikiTürkLirası), -Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi giderleri olarak 81.913.722,00.-(SeksenbirmilyondokuzyüzonüçbinyediyüzyirmiikiTürkLirası), -Mal ve Hizmet alımları 2.536.280.986,00.- (İkimilyarbeşyüz OtuzaltımilyonikiyüzseksenbindokuzyüzseksenaltıTürkLirası), -Faiz Giderleri olarak 150.000.000,00.- (YüzellimilyonTürkLirası), T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -10- -Cari Transferler 1.160.163.750,00.- (BirmilyaryüzaltmışmilyonyüzaltmışüçbinyediyüzelliTürkLirası) -Sermaye Giderlerine 2.416.707.150,00.- (İkimilyardörtyüzonaltımilyonyediyüzyedibinyüzelliTürkLirası), -Sermaye Transferlerine 33.000.000,00.- (OtuzüçmilyonTürkLirası), -Borç Verme olarak 30.000.000,00.- (OtuzmilyonTürkLirası), -Yedek Ödenekler için de 691.000.000,00.-(AltıyüzdoksabirmilyonTürkLirası), ödenek konulduğu görülmüştür. Gelir Bütçesinde, Gelir türlerine göre, -Vergi Gelirlerine 124.120.000,00.- (YüzyirmidörtmilyonyüzyirmibinTürkLirası), -Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirlerine 233.688.000,00 (İkiyüzotuzüçmilyonaltıyüzseksensekizbinTürkLirası), -Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirlere 3.000,00 (ÜçbinTürkLirası), -Diğer Gelirlere 6.088.824.000,00.- (AltımilyarseksensekizmilyonsekizyüzyirmidörtbinTürkLirası), -Sermaye Gelirlerine 479.840.000,00.-(DörtyüzyetmişdokuzmilyonsekizyüzkırkbinTürkLirası), -Alacaklardan Tahsilat 56.800.000,00.- (EllialtımilyonsekizyüzbinTürkLirası), gelir tahsil edileceği ve tahsil edilen gelirlerden 13.275.000,00.- (OnüçmilyonikiyüzyetmişbeşbinTürkLirası) red ve iade edileceği öngörülerek 6.970.000.000,00.- TL gelir tahsil edileceği, gelir ve gider arasındaki fark olan 730.000.000.-TL(YediyüzotuzmilyonTürkLirası)’nin ise borçlanma yoluyla karşılanacağı tahmin edilmiş ve düzenlenen gider ve gelir bütçesi Encümence benimsenmiştir.” denildiği, Mali Hizmetler Daire Başkanlığı’ndan alınan ilgide kayıtlı a,b,c ve 18/11/2020 tarih ve 12866306-840-E.120218 sayılı yazıları ekinde; 2021 Mali Yılı Bütçesine ilişkin bilgilere yer verildiği, Mali Hizmetler Bütçe Tasarısında aynen; “01. GENEL KAMU HİZMETLERİ Genel kamu hizmetlerine ilişkin ödeneklerin tahmin edilmesine ilişkin hesaplamalarda, 2020 yılı içerisinde yapılan artışlar göz önünde bulundurularak, 2020 yılında merkezi idarenin belirlediği ölçütler ve esaslar ile T.İ.S.deki ücret artışları dikkate alınmıştır. Yönetim ve destek, bütçe ve muhasebe, danışmanlık ve muhakemat hizmetlerini karşılamak için toplam 2.553.129.999,00.-TL ödenek tahmin edilmiştir. Ödeneğin, ekonomik sınıflandırılma bazında ayrımı aşağıdaki gibidir. Personel Giderleri : 86.492.130,00 TL Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Primi Giderleri : 11.780.369,00 TL Mal ve Hizmet Alım Giderleri : 672.221.500,00 TL Faiz Giderleri : 150.000.000,00 TL Cari Transferler : 767.551.000,00 TL Sermaye Giderleri : 116.085.000,00 TL Sermaye Transferleri : 28.000.000,00 TL Borç Verme : 30.000.000,00 TL Yedek Ödenekler : 691.000.000,00 TL T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -11- 02. SAVUNMA HİZMETLERİ Belediyemizin sivil savunma hizmetlerinden oluşan bu hizmet biriminin giderleri için mal hizmet alımı ekonomik kodundan toplam 116.800,00.-TL ödenek tahmin edilmiştir. 03. KAMU DÜZENİ VE GÜVENLİK HİZMETLERİ Belediyemizin kamu düzeni ve güvenliğine ait her türlü hizmetlerinin sağlandığı zabıta, trafik, itfaiye ve ulaşım hizmetlerinden oluşan bu hizmet birimlerimizin giderlerini karşılamak üzere 346.172.199,00.-TL ödenek tahmin edilmiştir. Ödeneğin, ekonomik sınıflandırma bazında ayrımı aşağıdaki gibidir. Personel Giderleri : 179.708.428,00 TL Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Primi Giderleri : 30.113.771,00 TL Mal ve Hizmet Alım Giderleri : 40.535.000,00 TL Cari Transferler : 13.445.000,00 TL Sermaye Giderleri : 82.370.000,00 TL 04. EKONOMİK İŞLER VE HİZMETLER Belediyemiz tarafından yapılması düşünülen her türlü yatırımlarının düzenlendiği hizmet birimlerimizin giderleri için toplam 2.063.581.117,00.-TL ödenek tahmin edilmiştir. Ödeneğin, ekonomik sınıflandırma bazında ayrımı aşağıdaki gibidir. Personel Giderleri : 77.483.720,00 TL Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Primi Giderleri : 12.447.961,00 TL Mal ve Hizmet Alım Giderleri : 615.546.436,00 TL Cari Transferler : 51.500.000,00 TL Sermaye Giderleri : 1.301.603.000,00 TL Sermaye Transferleri : 5.000.000,00 TL 06. İSKAN VE TOPLUM REFAHI HİZMETLERİ Belediyemizin emlak-istimlak ve imar hizmetlerinden meydana gelen bu hizmet birimleri giderlerine 1.014.675.972,00.-TL ödenek tahmin edilmiştir. Ödeneğin, ekonomik sınıflandırma bazında ayrımı aşağıdaki gibidir. Personel Giderleri : 42.601.764,00 TL Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Primi Giderleri : 6.523.708,00 TL Mal ve Hizmet Alım Giderleri : 159.455.500,00 TL Cari Transferler : 21.395.000,00 TL Sermaye Giderleri : 784.700.000,00 TL 07. SAĞLIK HİZMETLERİ Belediyemiz genel sağlık hizmetlerinden oluşan hizmet birimleri için toplam 35.828.851,00.-TL ödenek tahmin edilmiştir. Ödeneğin, ekonomik sınıflandırma bazında ayrımı aşağıdaki gibidir. Personel Giderleri : 10.783.568,00 TL Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Primi Giderleri : 1.633.283,00 TL Mal ve Hizmet Alım Giderleri : 21.322.000,00 TL Cari Transferler : 510.000,00 TL Sermaye Giderleri : 1.580.000,00 TL 08. DİNLENME, KÜLTÜR VE DİN HİZMETLERİ Belediyemizin sosyal, kültürel, eğitim, sportif ve tanıtma faaliyetlerini üstlenen hizmet birimleri için toplam 961.214.600,00.-TL ödenek tahmin edilmiştir. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -12- Ödeneğin, ekonomik sınıflandırma bazında ayrımı aşağıdaki gibidir. Personel Giderleri : 78.471.307,00 TL Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Primi Giderleri : 12.859.793,00 TL Mal ve Hizmet Alım Giderleri : 733.248.500,00 TL Cari Transferler : 15.750.000,00 TL Sermaye Giderleri : 120.885.000,00 TL 10. SOSYAL GÜVENLİK VE SOSYAL YARDIM HİZMETLERİ Belediyemiz sosyal yardım, yaşlı hizmetleri, aile ve çocuk hizmetleri, mezarlık ve defin hizmet faaliyetlerini üstlenen hizmet birimlerimiz için toplam 725.280.462,00.-TL ödenek tahmin edilmiştir. Ödeneğin, ekonomik sınıflandırma bazında ayrımı aşağıdaki gibidir. Personel Giderleri : 125.393.475,00 TL Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Primi Giderleri : 6.554.837,00 TL Mal ve Hizmet Alım Giderleri : 293.835.250,00 TL Cari Transferler : 290.012.750,00 TL Sermaye Giderleri : 9.484.150,00 TL ödenek öngörülmüştür. Böylece, 2021 Mali Yılı Gider Bütçesi 7.700.000.000,00.-TL YedimilyaryediyüzmilyonTürkLirası)’ye bağlandığı, bu rakamın gider bütçesinde görüleceği üzere; personel giderlerine 600.934.392,00.- (AltıyüzmilyondokuzotuzdörtbinüçyüzdoksanikiTürkLirası), Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi giderleri olarak 81.913.722,00.- (SeksenbirmilyondokuzyüzonüçbinyediyüzyirmiikiTürkLirası), mal ve Hizmet alımları 2.536.280.986,00.- (İkimilyarbeşyüzotuzaltımilyonikiyüzseksenbindokuzyüzseksenaltıTürkLirası),faiz giderleri olarak 150.000.000,00.-(YüzellimilyonTürkLirası), cari transferler 1.160.163.750,00.- (BirmilyaryüzaltmışmilyonyüzaltmışüçbinyediyüzelliTürkLirası), sermaye giderlerine 2.416.707.150,00.-(İkimilyardörtyüzonaltımilyonyediyüzyedibinyüzelliTürkLirası), sermaye transferlerine 33.000.000,00.- (OtuzüçmilyonTürkLirası), borç verme olarak 30.000.000,00.- (OtuzmilyonTürkLirası), yedek ödenekler için de 691.000.000,00.- (AltıyüzdoksabirmilyonTürkLirası) bütçeye ödenek konulduğu görülmüştür. VERGİ GELİRLERİ : 124.120.000,00 TL TEŞEBBÜS VE MÜLKİYET GELİRLERİ : 233.688.000,00 TL ALINAN BAĞIŞ VE YAR. İLE ÖZEL GELİRLER : 3.000,00 TL DİĞER GELİRLER : 6.088.824.000,00 TL SERMAYE GELİRLER : 479.840.000,00 TL ALACAKLARDAN TAHSİLAT : 56.800.000,00 TL RED ve İADELER ( - ) : 13.275.000,00 TL T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -13- Gelir Bütçesinde ise gelir türlerine göre, vergi gelirlerine 124.120.000,00.- (YüzyirmidörtmilyonyüzyirmibinTürkLirası), teşebbüs ve mülkiyet gelirlerine 233.688.000,00 (İkiyüzotuzüçmilyonaltıyüzseksensekizbinTürkLirası), alınan bağış ve yardımlar ile özel gelirlere 3.000,00 (ÜçbinTürkLirası), diğer gelirlere 6.088.824.000,00.- (AltımilyarseksensekizmilyonsekizyüzyirmidörtbinTürkLirası), sermaye gelirlerine 479.840.000,00.- (DörtyüzyetmişdokuzmilyonsekizyüzkırkbinTürkLirası), alacaklardan tahsilat 56.800.000,00.- (EllialtımilyonsekizyüzbinTürkLirası), red ve iadeler için 13.275.000,00. OnüçmilyonikiyüzyetmişbeşbinTürkLirası) olmak üzere 6.970.000.000,00.- TL gelir tahsil edileceği tahmin edilmiş, gelir ve gider arasındaki fark Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması cetvelinde gösterilen 730.000.000.-TL (YediyüzotuzmilyonTürkLirası) borçlanma ile karşılanacak olup, borçlanma finansmanın ekonomik sınıflandırması cetvelinde gösterilmiş ve bütçede denklik sağlanmıştır. 2021 Mali Yılı Bütçesi komisyonumuzca uygun görülmüştür. Raporumuz Büyükşehir Belediye Meclisinin Onayına arz olunur.” denildiği, Sonuç olarak, Belediye üst yönetimince 2021 yılında borçlanmaya ihtiyaç olması halinde, Meclisimizde 2021 yılı Bütçe Tasarısı oylanırken 730.000.000,00 TL’lik borçlanmanın 2021 Mali Yılı Bütçe Kararnamesinin 3.ncü maddesindeki borçlanmayı kabul ettirilmiş olunması, borçlanma yapmak istediğinizde bu borçlanma talebinizin mevzuattaki “Borçlanma” prosedürüne göre Meclise ayrıca getirileceğinin tarafınızdan ve komisyonumuzca da bilinmesine rağmen ve yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde 2021 yılı Büyükşehir Belediyesi Bütçesi Tasarısı merii mevzuata göre bütçede GELİR VE GİDER YÖNÜNDEN DENKLİK sağlanılarak hazırlanması ESAS olarak belirtilmiş olması emredici hüküm olmakla birlikte, Belediye üst yönetiminizce Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 20.nci maddesine sığınarak BORÇLANMA ile hazırlanan ve Encümene sunulan, Encümence ‘benimsenerek’ ibareli Encümen Kararının Meclisimizin ilgi c’de kayıtlı 09.11.2020 tarihindeki oturumunda 78.nci gündem maddesi olarak komisyonumuza havale edilen, 2021 yılı Bütçe Kararnamesinin aşağıda belirtilen tabloda görüldüğü gibi, Komisyonumuz marifetiyle yapılan değişiklikler, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -14- T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -15- T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No:1639 23.11.2020 -16- [Kararnamenin 3.ncü maddesi “…cetvelindeki (730.000.000,00-TL) borçlanma kaynağı karşılık gösterilerek denklik sağlanmıştır.” Kararnamenin 5.nci maddesi “…hükümler çerçevesinde sayılan Hizmet projelerinden süresi üç yıla kadar olanlar için gelecek yıllara yaygın yüklenme yapmaya Belediye Başkanı yetkilidir.” Kararnamenin 7.nci maddesi “…büyük yangın, deprem, sel felaketi, toprak kayması, salgın hastalık gibi … ayni yardım yapmaya,… protokollere göre gerekli harcamaları yapmak üzere afet bölgelerine … ayni yardım yapmaya …” Kararnamenin 9.ncu maddesi “Belediye vergilerine, harçlarına ve katılma paylarına ait tahsil zamanları, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda belirtilen ve takside bağlanması gereken gelirlerden İlan ve Reklam Vergisi için Nisan ve Ekim aylarında; Harcamalara Katılma Payları için de Mart ve Ekim ayları Belediye Başkanınca tayin edilerek yılda iki eşit taksitle tahsil edilecektir.” şeklinde yapılmış olup,] Başka bir ifade ile madde 3, madde 5, madde 7, madde 9’daki yukarıdaki madde metinlerinin düzeltilmesi kaydı ile Belediye üst yönetimince ilgi a,b ve c’de de kayıtlı yazılarda belirtildiği şekli ile hazırlanan, Belediye Encümeninin 24.09.2020 tarih ve 1647 sayılı kararı ile ‘benimsendiği’ belirtilen 2021 Mali Yılı Bütçesinin kabulüne ilişkin Plan ve Bütçe Komisyon Raporu oylanarak oybirliği ile kabul edildi. Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı Bütçe Kararnamesi, 3, 5, 7 ve 9’uncu maddelerinde değişiklik yapılmış haliyle, diğer maddeleri yazılı olduğu haliyle madde madde oylanarak oybirliğiyle kabul edildi. Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı kurumsal kodlaması yapılan her birimin fonksiyonel sınıflandırmalarının birinci düzeyi toplamları oylanarak oybirliğiyle kabul edildi. Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı Gider Bütçesi ekonomik sınıflandırmasının birinci düzeyi itibariyle toplamları üzerinden oylanarak ve oybirliğiyle kabul edildi. Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı Gelir Bütçesi ekonomik sınıflandırmasının birinci düzeyi itibariyle toplamları üzerinden oylanarak ve oybirliğiyle kabul edildi. Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı Bütçesi Ayrıntılı harcama (Gider) Programı 3’er aylık dönemleri toplamları itibariyle oylanarak oybirliğiyle kabul edildi. Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı Bütçesi Ayrıntılı finansman (Gelir) Programı 3’er aylık dönemleri toplamları itibariyle oylanarak oybirliğiyle kabul edildi. Mansur YAVAŞ Meclis Başkanı Osman KARAASLAN Divan Katibi Harun ÖZTÜRK Y.Divan Katibi T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Plan ve Bütçe Komisyon Raporu Rapor No:54 19.11.2020 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Büyükşehir Belediyesinin 2021 Mali Yılı Bütçesine ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.11.2020 tarih ve 78.gündem maddesi olarak komisyonumuza havale edilen dosya incelendi. Komisyonumuzca yapılan incelemeler neticesinde; İlgi: a.) 31.08.2020 tarih ve 12866306-/10 sayılı yazı ekinde gönderilen 2021 Mali Yılı Bütçe Tasarısı. b.) 24.09.2020 tarih ve 1647 sayılı karar, 2165 sayılı kayıt no lu encümen kararı c.) Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 09/11/2020 tarihli toplantısında 78.nci gündem maddesi ile Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edilen 2021 Yılı Bütçe Tasarısı İlgi a’da kayıtlı tarih ve sayılı yazı ile Ankara Büyükşehir Belediye Encümenine gönderilen, Encümenden ilgi b’de kayıtlı tarih ve karar/kayıt no ile Meclise sevk edilen ve Meclisimiz tarafından ilgi c’de kayıtlı tarih ve gündem maddesi ile Plan ve Bütçe Komisyonumuza gönderilen 2021 Mali Yılı Bütçe Tasarısında, GİDER toplamının 7.700.000.000,00 TL, GELİR toplamının 6.970.000.000,00 TL olduğu, gelir ile gider arasındaki olumsuz(BORÇLANMA) farkının 730.000.000,00 TL olduğu ve aradaki farkın borçlanma ile karşılanacağı belirtilmektedir. Komisyonumuzda yapılan görüşmeler neticesinde, Büyükşehir Belediyesi encümeninde ilgi b’de kayıtlı 24.09.2020 tarih ve 1647 karar no ile ‘benimsendiği’ belirtilen, 2021 yılı Büyükşehir Belediyesi Bütçe Tasarısında gösterilen/yer alan GİDER ve GELİR(lerinin) isabetli bir şekilde tespiti sorumluluğu, belediye üst yönetimine ait bulunmaktadır. Buna göre komisyonumuzca 730.000.000,00 TL BORÇLANMA gelir olarak kabul edilmemekle ve aşağıda yer alan hususlarla birlikte, Bütçe Kararnamesinin 3.ncü maddesinde 730.000.000,00 TL BORÇLANMA maddesini de Meclisin onayından geçirilmesi ile Meclise 2021 yılındaki borçlanmayı kabul ettirilmiş olunması borçlanma yapmak istediğinizde bu borçlanma talebinizin mevzuattaki “Borçlanma” prosedürüne göre Meclisimize ayrıca getirileceğinin tarafınızdan ve komisyonumuzca da bilinmesine rağmen komisyonumuzca uygun görülmüştür. 2021 yılı GELİR ve GİDERLERİN tahminini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve giderlerin yapılmasına izin veren bütçe, belediyeye borç alma/borçlanma iznini vermemektedir. BÜTÇENİN HAZIRLANIP KABUL EDİLMESİ Bütçenin hazırlanıp kabul edilmesi ile Belediyenin borçlanması, ayrı yasal prosedürlerle belirlenmiş olup, borçlanma iznini veren makam ve merciler farklıdır. Bu nedenle borçlanma için Belediye Meclisine ayrıca müracaat edilmesi gerekmektedir. Bütçenin hazırlanmasında ve gelir ve ödeneklerin tespitinde aşağıda yer alan mevzuatın emredici kurallarına uyulmadığı görülmektedir. Malum olduğu üzere, bütçe ile ilgili düzenlemeler temel olarak 5018 sayılı kanunda yer almıştır. Bu temel düzenlemenin yanında Belediye Kanunlarında da hükümler bulunmaktadır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Plan ve Bütçe Komisyon Raporu Rapor No:54 19.11.2020 -2- Öncelikle 5018 sayılı kanunun bütçe ile ilgili temel ilkelerine bakıldığında, “Bütçe ilkeleri MADDE 13- Bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur: … e) Bütçe, kamu malî işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlar.(2) f) Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir. g) Belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi esastır. h) Bütçelerde gelir ve gider denkliğinin sağlanması esastır. … j) Bütçelerde, bütçeyi ilgilendirmeyen hususlara yer verilmez. … l) Bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve malî saydamlık esas alınır. m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir. n) Kamu hizmetleri, bütçelere konulacak ödeneklerle, mevzuatla belirlenmiş yöntem, ilke ve amaçlara uygun olarak gerçekleştirilir. o) Bütçelerde, ödenekler belirli amaçları gerçekleştirmek üzere tahsis edilir.” Belediye bütçesinin hazırlanmasında yukarıdaki ilkelere uyulmadığı görülmektedir. Bütçede denklik sağlanması zorunlu olduğu halde, bu denklik sağlanamamıştır. “Yüklenmeye girişilmesi Madde 26- … Bütçede yeterli ödeneği bulunmayan işler için yüklenmeye girişilemez. Yüklenme süresi malî yılla sınırlıdır. Harcama yetkilileri, tahsis edilen ödenekler dahilinde yüklenmeye girebilirler. Yüklenmeye girişilen tutara ait ödenekler saklı tutulur; başka iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması için kullanılamaz.” “Ödeneklerin kullanılması(4) Madde 20- … d) Kamu idareleri, bütçelerinde yer alan ödeneklerin üzerinde harcama yapamaz. Bütçeyle verilen ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılır. Ancak, ait olduğu malî yılda ödenemeyen ve emanet hesabına alınamayan zamanaşımına uğramamış geçen yıllar borçları ile ilama bağlı borçlar, ilgili kamu idaresinin cari yıl bütçesinden ödenir.” denildiği, Bu nedenle Belediye üst yönetiminin Bütçe hazırlanırken önce giderlere baktığı, konulan ödeneklerde de, beklenen gelir dikkate alınmadan değerlendirmenin yapıldığı, Belediyenin gider bütçesi 7.700.000.000,00 TL olarak öngörüldüğü, 5018 sayılı yasanın 23. Maddesinde belirtilen üst sınırı dikkate alınarak 691.000.000,00 TL yani bütçenin yaklaşık %9’una yakın kısmı yedek ödenek olarak ayrılmış olduğu, Yedek ödenek, öngörülemeyen harcamalar için ayrılan bir ödenektir. Belediye bütçesi hazırlanırken, yaklaşık %10’luk saptama DENK Bütçe Planlamasına uygun olmamasına rağmen yapıldığının, ayrıca sermaye gelirlerinin önceki yıla/yıllara göre azaltıldığı, Cari Transferlerin önceki yıla/yıllara göre yükseltildiği görülmüştür. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Plan ve Bütçe Komisyon Raporu Rapor No:54 19.11.2020 -3- Bütçe hazırlanırken uyulması gereken mevzuat hükümleri/Belediyelerin bütçe hazırlamalarında uyacakları kurallar “MAHALLİ İDARELER BÜTÇE VE MUHASEBE YÖNETMELİĞİ”nde (yönetmelik) düzenlenmiştir. Konuyla ilgili yönetmelik maddeleri aşağıda yer almaktadır. “Amaç MADDE 1- Bu Kanunun amacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemektir. “Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri; il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve mahalli idare birliklerinin bütçe ve muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsar. (2) Bu Yönetmelik kapsamında sayılan idarelerin, kurumlar vergisine tabi faaliyetleri, hesap planı bakımından bu Yönetmeliğin sadece bütçe işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ve raporlanmasına ilişkin hükümlerine tabidir. Bu faaliyetler için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257 nci maddeleri hükümleri uyarınca belirlenen muhasebe standartları, tek düzen hesap planı ve mali tabloların çıkarılmasına ilişkin usul ve esaslar uygulanır. “Bütçe denkliğinin sağlanması MADDE 19 – (1) Bütçe denkliğinin sağlanmasında bütçe gelirleri esas alınır. Gelirlerin giderleri karşılamaması halinde aradaki fark, ilk olarak gider bütçesinde öngörülen tertiplerden indirim yapılması ya da yeni gelir kaynakları bulunması suretiyle giderilmeye çalışılır. Buna rağmen denklik sağlanamamış ise, borçlanma yoluna gidilerek veya varsa önceki yıldan nakit devri yoluyla bütçe denkliği sağlanır. Finansmanın ekonomik sınıflandırması MADDE 20 – (1) Bütçenin hazırlanmasında; a) Bütçe açığı ortaya çıkar ise ve bu açık borçlanma yoluyla kapatılacaksa yapılacak borçlanma tutarı, b) Bütçe açığı ortaya çıkar ise ve bu açık önceki yıldan nakit devri yoluyla kapatılacaksa devreden nakit tutarı, c) Bütçe fazlası ortaya çıkar ise, bu fazlanın nasıl değerlendirileceği, ç) Alınan borçların anapara ödemeleri, “Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Cetvelinde” (Örnek-16) gösterilir. (2) Alınan borçlar ile bu borçların anapara ödemeleri gelir ve gider bütçelerinde gösterilmez. Alınan borçların faiz tutarları gider bütçesinin faiz giderleri tertibinden ödenir.” Yukarıda yer alan yönetmelik hükümlerinden görüldüğü üzere, bütçe denkliği sağlanırken, alınması muhtemel borçlar, bütçe tasarısı içerisinde gösterilemeyecektir. Diğer bir anlatımla alınabilecek borçlar gelir olmadıklarından, bütçenin gelir tarafından “borçlardan sağlanan gelir” gibi açığı kapatan bir gelir kalemi gibi yer almamalıdır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Plan ve Bütçe Komisyon Raporu Rapor No:54 19.11.2020 -4- Bu nedenle hazırlanan bütçe tasarısında yönetmeliğe uygun olacak şekilde, bütçe açığına yönelik borçlanma miktarı bir gelir kalemi gibi yer almamalıdır. Yukarıda belirtilen çerçevede bakıldığında, Tahmini Bütçenin hazırlanması ve görüşmesi ile kabulü farklı prosedürlere tabidir. Borçlanma yapılması ve borçlanma kararı verilmesi farklı mevzuat hükümlerine tabidir. Bütçe görüşmesi sırasında, bütçe ile birlikte borçlanma kararı da verilemez, Ve/fakat GELİR ile GİDER arasındaki olumsuz farkın/gelir azlığının 2021 mali yılı Bütçe Kararnamesinin 3.ncü maddesinde 730.000.000,00 TL BORÇLANMA ile karşılanacağının belirtildiği, Bütçe Tasarısı, bir karar olmakla birlikte, gelir ve giderlerin tahminini de gösterir. Dolayısıyla, eğer bir bütçe açığı söz konusu ise, bunun bütçe görüşmesi sırasında bilinmesi mümkün değildir. Çünkü, tahmini gelir ve giderler gerçekleşirken, bütçe uygulanırken, başka bir ifade ile yıl içinde Faaliyet Esnasında ‘Faaliyet Tabanlı Bütçe’ ile gerçek bütçe açık ve borçlanma ihtiyacı ortaya çıkacağı için, borçlanma gereğinin net tutarı bütçenin uygulanması sırasında ancak görülebilecektir. GELİR VE GİDERLERİN TAHMİN EDİLDİĞİ BÜTÇENİN GÖRÜŞÜLMESİ VE HAZIRLANMASI SIRASINDA GERÇEK BORÇLANMA MİKTARININ ANLAŞILMASI MÜMKÜN DEĞİLDİR. Bu bakımdan da, bütçe tasarısında borçlanma miktarı yer alması/yer verilmesi ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Diğer taraftan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda BORÇLANMANIN gelirler arasında sayılmadığı malumlarınızdır. Yukarıda belirtilen yönetmelikten görüldüğü üzere, gerek muhasebe kayıtlarının oluşturulmasında, gerekse bütçe gelir ve giderlerinin gösterilmesinde tek düzen hesap planının uygulanacağı düzenlenmiştir. Ayrıca yönetmeliğin diğer maddelerinde hangi hesaplara nasıl kayıt yapılacağı düzenlenmiş olup, bütçe gelir ve giderlerinin hangi hesaplara yazılacağı da açıklanmıştır. Bu muhasebe ilkeleri ve düzenlemelerine göre, bir kurumda alınan borçlar hiçbir şekilde gelir hesaplarına kaydedilemezler. Borçların kaydedileceği hesap kodları 300’lü ve 400’lü kodlar olup, bu hesaplar bilanço hesaplarıdır. Gelir ve giderler ise 600’lü ve 700’lü hesaplarda gösterilir, gelir tablosu hesaplarıdır ve dönem sonlarında kapatılarak, bilanço hesaplarına aktarılırlar. Bütçe ile ilgili düzenlemeler temel olarak 5018 sayılı kanunda yer almakla birlikte Belediye Kanunlarında da hükümler bulunmaktadır. Belediye bütçesinin hazırlanmasında 5018 sayılı kanunda belirtilen temel ilkelere yukarıda belirtildiği gibi uyulmadığı gözlemlenmiştir. Nitekim Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığından 18.11.2020 tarih ve 12866306-840-E.120127 sayılı yazılarında aynen, “Belediyemiz 2021 Mali Yılı Bütçesinin gelir tahmini ile öngörülen giderleri arasında oluşan bütçe açığının borçlanma yoluyla karşılaması öngörülmüş ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 20 nci maddesindeki "Finansmanın ekonomik sınıflandırması, MADDE 20 – (1) Bütçenin hazırlanmasında; a) Bütçe açığı ortaya çıkar ise ve bu açık borçlanma yoluyla kapatılacaksa yapılacak borçlanma tutarı, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Plan ve Bütçe Komisyon Raporu Rapor No:54 19.11.2020 -5- b) Bütçe açığı ortaya çıkar ise ve bu açık önceki yıldan nakit devri yoluyla kapatılacaksa devreden nakit tutarı c) Bütçe fazlası ortaya çıkar ise, bu fazlanın nasıl değerlendirileceği, ç) Alınan borçla