TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR HALiL DEVRiM ULA VE DiGERLERi BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/12590) Karar Tarihi: 6/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekilleri Vekili Vekili Vekili Vekili Vekili BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA : Yucel ARSLAN : 1. Halil Devrim ULAS 2. Ataberk MEST 3. Cemal ERSiN 4. Dil at AKTAS 5. Osman Nuri ORRAN 6. S1la UZ
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR HALiL DEVRiM ULA VE DiGERLERi BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/12590) Karar Tarihi: 6/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekilleri Vekili Vekili Vekili Vekili Vekili BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA : Yucel ARSLAN : 1. Halil Devrim ULAS 2. Ataberk MEST 3. Cemal ERSiN 4. Dil at AKTAS 5. Osman Nuri ORRAN 6. S1la UZUNPINAR 7. Hadi Sinan iSKiT : Av. Dogukan Tongrn; CANKURT 8. Nuri OZ ;ELiK : Av. Denizer SANLI 9. ;agn YILMAZ : Av. Sevin ;: HOCAOGULLARI 10. N eslihan UY ANIK : Av. Ender BUYUK ;ULHA 11. Nebiye MERTTURK : Av. Racer Filiz ORRAN 12. Gul ah OZTURK : Av. Deniz OZBiLGiN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ileride yapilacak toplantmm duyurusunu i9eren afi lerin izinsiz as1lmas1 dolay1s1yla idari para cezas1 kesilmesi nedeniyle toplantI ve gosteri yuruyu u duzenleme hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 II. BASVURU SURECi 2. Ba vurular 15/7/2015, 22/7/2015, 24/7/2015, 21/8/2015, 2/10/2015, 22/12/2015, 22/1/2016 ve 31/5/2016 tarihlerinde yap1lm1 tlf. 3. Ba vurular, ba vuru formlan ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca, ba vurucu Gul ah Oztiirk ve Sila Uzunpmar'm adli yard1m talebinin kabulune karar verilmi tir. 5. Komisyonca ba vurulann kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 6. 2015/12325, 2015/12589, 2015/12590, 2015/12591, 2015/12493, 2015/12593, 2015/14567, 2015/16167, 2015/16314, 2015/19836, 2016/1612 ve 2016/10310 numarah bireysel ba vuru dosyalan, aralannda konu yonunden hukuki irtibat bulunmas1 nedeniyle 2015/12590 numarah bireysel ba vuru dosyas1 ile birle tirilmi ve incelemenin 2015/12590 numarah bireysel ba vuru dosyas1 uzerinden yapilmasma karar verilmi tir. 7. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 8. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk goru verilmesine gerek gorulmedigini bildirmi tir . III. OLAY VE OLGULAR 9. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 10. Ba vuruculardan Cemal Ersin, Dil at Akta , Osman Nuri Orhan, Nebiye Merttilrk, ;::agn Y ilmaz ve Gul ah Oztilrk i siz, diger ba vurucular ise ogrencidir. Ba vurucular Halkevleri Demegi (Demek) uyesi olup soz konusu Demegin organizesinde 12/4/2015 tarihinde Kolej Kav ag1'nda duzenlenecek olan mitingi duyurmak ve mitingin duyurusunun 9e itli ekillerde engellenmesini protesto etmek amac1yla 6/4/2015 gunu saat 12.20 siralannda Konur Sokak uzerinde beklemeye ba lam1 lard1r. Ba vuruculann da i9inde bulundugu on sekiz ki iden olu an grubun uzerinde 11 Yiirii iistiine iistiine AKP'nin yagmacznzn, talancznzn, hzrszzzn 12 Nisan 2015 Ankara Halkevleri11 yaz1h onlukler bulunmaktadir . 11. Ba vuruculann i9inde oldugu grup, saat 12.30 siralannda Me rutiyet Caddesi ile Konur Sokak'm kesi tigi yerde bulunan ust ge9ide yanlannda bulunan yap1 tmc1, afi , kova ve fir9alarla birlikte tek s1ra halinde yurumu ler ve ust ge9idin merdivenlerine soz konusu mitinge ili kin afi leri yap1 tlrmaya ba lam1 lardir. Afi lerin uzerinde 11 Yiirii iistiine iistiine 12 Nisan Kole} Halkevleri11 ifadesi yer almaktadir . Bunun uzerine emniyet yetkilileri grubun duyup anlayabilecegi ses tonuyla uyanda bulunmu ve grubun eyleminin 30/3/2005 tarihli ve 5326 say1h Kabahatler Kanunu'na gore kabahat te kil ettigini, vatanda lann ortak kullamm alanlanndan olan ust ge9idi kullamma a9malan ve 9evreyi kirletmemeleri yonunde uyanda bulunmu lard1r. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 12. Saat 12.35 s1ralannda, yap1lan uyanlara ragmen dag1lmayan ve eylemlerine devam eden grup iiyeleri polis tarafmdan gozaltma almm1 ve ifadeleri almd1ktan sonra serbest b1rakilm1 lard1r. Ba vurucular da dahil toplam on sekiz ki iye Ankara Biiyiik ehir Belediyesi zab1talan tarafmdan 5326 say1h Kanun'un 42. maddesinin (1) numarah fikras1 uyannca izinsiz afi astiklan gerek9esiyle ki i ba 1 2.000 TL idari para cezas1 kesilmi tir. idari yaptmm karar tutanaklannda kendisine ceza kesilen ki iler i9in 12.30 ila 13.30 saatleri arasmda kabahate konu eylemlerin zamam be er veya onar dakika gibi arahklarla belirtilmi tir. 13. Ba vurucular para cezalanna itiraz etmi ler ve Ankara 1., 2., 3., 4., 5., 6., 8. Sulh Ceza Hakimlikleri (Hakimlikler ya da SCH) degi ik tarihlerde itirazlan reddetmi tir. Ba vuruculardan C::agn Y1lmaz ve Giil ah Oztiirk'iin itirazlan ise kamu giivenligi, kamu diizeni ve kamu saghg1 a91smdan toplumda olu abilecek zarar ve magduriyet ile itiraz edenlerin ahsi ve sosyal durumu, ekonomik ko ullar ve paranm satm alma giicii de dikkate almarak k1smen kabul edilmi ve ilgili Hakimlik9e idari para cezas1 1.000 TL'ye dii iiriilmii tiir. Adi ge9en ba vurucular amlan kararlara itiraz etmi ler ve itirazlan Ankara 4. Sulh Ceza ve 5. Sulh Ceza Hakimliklerince kesin olarak reddedilmi tir. Hakimlikler, ret kararlannm gerek9esinde 5326 say1h Kanun uyannca kesilen idari para cezalannm usul ve yasaya uygun oldugunu belirtmi lerdir. 14. Ba vuruculann itirazlan kesin olarak reddedilmi ve soz konusu kararlar ba vuruculara 17/6/2015 (Neslihan Uyamk), 26/6/2015 (S1la Uzunpmar), 1/7/2015 (Halil Devrim Ula ve Ataberk Mest), 8/7/2015 (Hadi Sinan iskit), 14/7/2015 (Nuri Oz9elik), 23/7/2015 (Dil at Akta ), 15/9/2015 (Nebiye Merttiirk ve Osman Nuri Orhan), 23/11/2015 (C::agn Yilmaz), 29/12/2015 (Cemal Ersin) ve 3/5/2016 (Giil ah Oztiirk) tarihlerinde teblig edilmi tir. Ret kararlan iizerine ba vurucular siiresinde bireysel ba vuruda bulunmu lard1r. 15. Ba vurucular tarafmdan sunulan aym olaya ili kin ve on sekiz ki iden olu an grupta yer alan M.E. ve E.-0.nun itiraz1 iizerine verilen Ankara 7. Sulh Ceza Hakimliginin 2015/1771 ve 2015/1772 D. i No.lu kararlannda afi asma eylemi Anayasa'nm 90. maddesi geregince A vrupa insan Haklan Sozle mesi'nin 10. maddesi kapsammda ifade ozgiirliigii kapsammda degerlendirilmi ve para cezasma ili kin idari yaptmm kararlan kaldmlm1 tir. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 16. 5326 say1h Kanun 'un "Afi asma" kenar ba hkh 42. maddesinin ilgili hiikiimleri oyledir: "(I) ... cadde veya sokak kenarlarzndaki kamuya ait ... alanlara, rzzasz olmakszzzn oze, ki$ilere ait alanlara bez, kagzt ve benzeri aji$ . .. asan ki$iye, yilz Turk Liraszndan ur;bin Turi Liraszna kadar idarf para cezasz verilir. Aynz ir;erikteki aji$ ve ilanlar, tek fiil sayzlzr. (2) Birinci fikra hukmil, yetkili makamlardan alznan ar;zk ve yazzlz izne dayalz olarak aszlan aft$ ve ilanlar ar;zszndan uygulanmaz ... 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 (4) Bu kabahatler dolayzszyla idarf para cezaszna, kolluk veya belediye zabzta gorevlileri karar verir. ,, B. Uluslararas1 Hukuk 17. ToplantI ve gosteri yurliyu ti dtizenleme hakk:ma ili kin genel ilkeler bakimmdan uluslararas1 hukuk kaynaklan i9in bkz. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun Ali Rzza Ozer ve digerleri ([GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, 115-124) ve Bolum tarafmdan verilen Osman Erbil (B. No: 2013/2394, 25/3/2015, 45-53) ve Rzza Gokr;en Erus ve digerleri (B. No: 2014/17391, 19/4/2018, 24-30) kararlan. Aynca afi asma eylemi nedeniyle sendika tiyelerine idari para cezas1 verilmesinin sendika hakk:mm ihlali oldugu yontinde bkz. Abdulvahap Can ve digerleri (B. No: 2014/3793, 8/11/2017). V. iNCELEME VE GEREK ;E 18. Mahkemenin 6/3/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Adli Yard1m Talebi Yoniinden 19. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Serif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karannda belirtilen ilkeler dikk:ate almarak ge9imini onemli ol9tide zor duruma dti tirmeksizin yargilama giderlerini odeme gtictinden yoksun oldugu anla ilan ba vurucular Halil Devrim Ula , Ataberk Mest, Cemal Ersin , Dil at Akta , Nuri Oz9elik, ;::agn Y ilmaz, Neslihan Uyamk, Hadi Sinan iskit, Nebiye Mertttirk ve Osman Nuri Orhan'm a91k9a dayanaktan yoksun olmayan adli yard1m taleplerinin kabultine karar verilmesi gerekir. B. Toplanti ve Gosteri Yiiriiyii ii Diizenleme Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucularm iddialan 20. Ba vurucular, tiyesi olduklan Demegin m1tmg1 19m yap1lan engellemeleri protesto etmek i9in topland1klan ve afi asmaya ba lad1klan s1rada kolluk gti9leri tarafmdan yakalama i lemi yap1ld1g1m belirtmi lerdir. Aynca ba vurucular , idari para cezas1 kesilmesi yanmda haklannda 6/10/1983 tarihli ve 2911 say1h ToplantI ve Gosteri Ytirliyu leri Kanunu'na muhalefetten lava a91ld1gm1 ifade etmi lerdir. Ba vurucular, iddianameye gore afi asma eyleminin amlan Kanun'a muhalefet su9unun unsuru olarak degerlendirildigini one stirmti lerdir. Ba vurucular eylemlerinin su9 olu turmad1g1m belirterek toplantI ve gosteri yurliyu ti dtizenleme haklanmn ihlal edildigini iddia etmi lerdir. 21. Ba vurucular; afi asma eylemini tamamlamadan kendilerine mtidahale edildigini , eylemin te ebbtis a amasmda kald1gm1 ifade etmi lerdir. Ba vurucular; kabahatin i lendigi saatin tutanaklarda be er dakika arahkh olarak belirtildigini, afi asma eyleminin aym saatte olmas1 nedeniyle tutanaklann usulune gore tutulmad1gm1 one stirmti lerdir. Ba vurucular; derece mahkemelerinin kararlannm gerek9esiz oldugunu , kesilen ceza tutarlannm 5326 say1h Kanun'da belirtilen alt smmn tizerinde ve fahi olarak belirlendigini, on sekiz ki iye toplamda 36.000 TL para cezas1 verilmesinin hakk:aniyetli olmad1g1m 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 belirterek adil yargdanma haklannm ihlal edildigini ileri stirmti lerdir. Ba vurucular, itirazlan kabul edilen ve on sekiz ki i i9inde yer alan diger iki ki iye ili kin mahkeme kararlannm emsal olarak degerlendirilmesi gerektigini belirtmi lerdir. 2. Degerlendirme 22. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013 , 16). Ba vuruculann ikayetlerinin oztintin bir toplantlya ili kin afi lerin asilmas1 nedeniyle yaptmm uygulanmas1 ve bu suretle toplantl ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakkmm kullamlmasma yonelik olmas1 nedeniyle gerek9eli karar hakkma ili kin iddialan da dahil ikayetlerinin bir btittin olarak Anayasa'mn 34. maddesi kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 23. Anayasa'mn "Toplantz ve gosteri yuruyil il duzenleme hakkz" kenar ba hkh 34. maddesi oyledir: "Herkes, onceden izin almadan, silahszz ve saldms1z toplantl ve gosteri yiiriiyii$ii diizenleme hakkzna sahiptir. Toplantz ve gosteri yiiriiyii$ii hakk1 ancak, milli giivenlik, kamu diizeni, sue; i$lenmesinin onlenmesi, gene! saghgzn ve gene! ahlakzn veya ba$kalannzn hak ve ozgiirliiklerinin korunmas1 amaczyla ve kanunla sznzrlanabilir. Toplantl ve gosteri yiiriiyii$ii diizenleme hakkmm kullamlmasmda uygulanacak $ekil, $art ve usuller kanunda gosterilir ." a. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 24. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan toplantl ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yoniinden i. Miidahalenin Varhg1 25. Afi asilmas1 s1rasmda mtidahale edilmek ve izinsiz afi asdmas1 nedeniyle idari para cezas1 uygulanmak suretiyle yap1lacak mitingin duyurusunun engellenmi olmas1 nedeniyle toplantl ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakkma yonelik bir mtidahale olu tugu kabul edilmelidir. ii. Miidahalenin ihlal Olu turup Olu turmad1g1 26. Yukanda amlan mtidahale, Anayasa'mn 13. maddesinde belirtilen ko ullan yerine getirmedigi mtiddet9e Anayasa'nm 34. maddesinin ihlalini te kil edecektir. Anayasa'nm 13. maddesinin ilgili klsm1 oyledir: 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 "Temel hak ve hurriyetler, ... yalnzzca Anayasanzn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar, . .. demokratik top/um duzeninin ... gereklerine ve olc;ululuk ilkesine aykzrz olamaz. " 27. Bu sebeple mtidahalenin Anayasa'nm 13. maddesinde ongortilen ve somut ba vuruya uygun dti en kanunlar tarafmdan ongortilme, Anayasa'nm ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygunluk ko ullanm saglay1p saglamad1gmm belirlenmesi gerekir. (1) Kanunilik 28. 5326 say1h Kanun'un 42. maddesinin kanunla szmrlama ol9tittinti kar 1lad1g1 sonucuna vanlm1 tu. (2) Me ru Amac; 29. Ba vuruculann idari para cezas1 ile cezalandmlmasma ili kin kararlann kamu duzeninin korunmasz ile ba kalarzmn hak ve ozgurluklerinin korunmasma yonelik onlemlerin bir par9as1 oldugu ve me ru bir ama9 ta 1d1g1 sonucuna vanlm1 t1r. Onemi (3) Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel ilkeler (i) Demokratik Toplumda Toplanti ve Gosteri Yiiriiyii ii Diizenleme Hakkmm 30. Anayasa Mahkemesi daha once pek 90k kez demokratik toplum duzeninin gerekleri ifadesinden ne anla 1lmas1 gerektigini a91klam1 tir. ToplantI ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakk1, demokratik toplumun en temel degerleri arasmda yer almakta olup bireylerin ortak fikirlerini birlikte savunmak ve ba kalanna duyurmak i9in bir araya gelebilme imkamm korumay1 ama9lamaktad1r. Kolektif bir ekilde kullamlan ve dti tincelerini ifade etmek isteyen ki ilere iddeti d1 layan yontemlerle dti tincelerini a91klama imkam veren bu hak; 9ogulcu demokrasilerin geli mesinde zorunlu olan farkh dti tincelerin ortaya 91kmas1, korunmas1 ve yayilmasm1 gtivence altma almaktadu (Ferhat Ostundag, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 40; Dilan Oguz Canan [GK], B. No: 2014/20411, 30/11/2017, 36; Ali Rzza Ozer ve digerleri, 115; Egitim ve Bilim Emekc;ileri Sendikasz ve digerleri [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, 79; Osman Erbil, 45). 31. Bu hak, ifade ozgtirltigtintin ozel bir bi9imidir. Anayasal haklar i9inde kendine has ozerk roltintin ve ozel uygulama alammn varhgma ragmen toplant1 ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakk1 aym zamanda ifade ozgtirltigtintin 1 1gmda degerlendirilmelidir. ifade ozgtirltigtintin demokratik ve 9ogulcu bir toplumdaki onemi, toplantI ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakk1 i9in de ge9erlidir (Dilan Oguz Canan, 34; Ali Rzza Ozer ve digerleri, 115; Osman Erbil, 31, 45; Egitim ve Bilim Emekc;ileri Sendikasz ve digerleri, 72; Giil ah Ozturk ve digerleri, B. No: 2013/3936, 17/2/2016, 66; Omer Faruk Akyuz, B. No: 2015/924 7, 4/4/2018, 52). Sonu9 olarak toplumsal ve siyasal 9ogulculugu saglamak, her ttirlti dti tincenin ban 9il bir ekilde ve serbest9e ifadesine baghdu (Dilan Oguz Canan, 35; Omer Faruk Akyuz, 55). 7 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 (ii) Miidahalenin Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygun Olmas1 32. Teruel hak ve ozgtirliiklere yonelik bir mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i9in zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar$1lamas1 ve orantih olmas1 gerekir (toplantI ve gosteri ytirtiyti$ti dtizenleme hakkma yap1lan mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun olmas1 prensibi hakkmda anayasa mahkemesinin ortaya koydugu ilkeler i9in bkz. Ferhat -Ustundag, 45-48; Sevin ;: Hocaogullarz, B. No: 2015/271, 15/11/2018, 39-42). (iii) Ban d ToplantI Hakk1 33. Anayasa'nm 34. maddesi; fikirlerin silahszz ve saldzrzszz, ba$ka bir ifade ile ban$91l bir $ekilde ortaya konabilmesi i9in toplantI ve gosteri ytirtiyti$ti dtizenleme hakkm1 gtivence altma alm1$tlf. Dolay1s1yla toplantl hakkmm amac1, $iddete ba$vurmayan ve fikirlerini ban$pl bir $ekilde ortaya koyan bireylerin haklannm korunmas1d1r. Demokratik bir toplumda, mevcut dtizene itiraz eden ve ban$91l yontemlerle degi$tirilmesi ger9ekle$tirilmesi savunulan siyasi fikirlerin toplant1 ozgtirltigti ve diger yasal ara9larla kendisini ifade edebilme imkam sunulmahdir (Dilan Oguz Canan, 37; Ali Rzza Ozer ve digerleri, 117, 118; Egitim ve Bilim Emek9ileri Sendikasz ve digerleri, 80; Osman Erbil, 47; Gul ah Ozturk ve digerleri, 67, 68; Omer FarukAkyuz, 54). 34. Eger bir toplantI $iddet i9eriyorsa veya bu toplantida $iddete 9agnda bulunuluyorsa bu toplantmm ban$vil oldugu, dolay1s1yla Anayasa'nm 34. maddesinin saglad1g1 korumadan yararlanacag1 soylenemez. Ban$pl bir toplant1ya mtidahale etmek i9in genel ve muglak baz1 gerek9elere dayamlmas1 yeterli kabul edilemez (Ferhat -Ustundag, 51, 56). Bu 9er9evede toplantl hakkmm kullamlmasm1 engelleyen ya da a$m zorla$t1ran mtidahalelerin gerek9esi kamu otoritelerince ve derece mahkemelerince somut olaym $artlanyla ilgili ve yeterli $ekilde ortaya konulmahd1r. (iv) Smirlamanm Niteligi 35. Toplanma ozgtirltigtintin kullammmdan kaynaklanan kamu dtizenine yonelik tehditlerin ger9eklik degeri ta$1mas1 halinde yetkili makamlar bu tehditleri bertaraf edecek tedbirleri alabilirler. Bununla birlikte alman tedbirlerin veya 6ng6rtilen cezalann ban$vil toplantI hakkma dolayh olarak usulstiz sm1rlamalara d6nti$mesine mtisaade edilemez. Gtivence altma alman toplantI hakkm1 kullamrken kamu otoritelerinin keyfi mtidahalelerine kar$1 da bireyin korunmas1 gerekir (Dilan Oguz Canan, 42; Egitim ve Bilim Emek9ileri Sendikasz ve digerleri, 82; Gul ah Ozturk ve digerleri, 76). Ban$91l ama9larla bir araya gelmi$ ki$ilerin toplantI hakkm1 kullamrken kamu dtizeni a91smdan tehlike olu$turmayan ve $iddet i9ermeyen davram$lanna devletin sabir ve ho$g6rti gostermesi 9ogulcu demokrasinin geregidir (Dilan Oguz Canan, 38; Osman Erbil, 54). (v) Toplantiya Hazirhk i Iemleri 36. ToplantI hakkmdaki sznzrlama kavram1; ifade ozgtirltigtinde oldugu gibi hakkm kullamlmas1 oncesinde, kullamlmas1 sirasmda veya kullamld1ktan sonra yapilan muameleleri kapsar (Ali Rzza Ozer, 123, 137). Yap1lacak bir toplantiya yonelik hazirhk hareketleri i9in de ba$ka hukuk normlannm ihlal edilmemesi kayd1yla yukanda amlan ve toplantI ve gosteri ytirtiyti$ti dtizenlemeye ili$kin ilkeler uygulanmahd1r. Toplantlya ili$kin bildirilerin veya duyurulann dag1timmm engellenmesine veya duyurulann asilmasma yonelik i$1emler veya 8 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 kararlar kamu otoritelerince ilgili ve yeterli gerek ;;e ile ortaya konulamad1g1 stirece toplantl ve gosteri dtizenleme hakkmm ihlaline yol a ;;acaktir. Bu ;;er ;;evede Anayasa Mahkemesi afi$1erin izinsiz olarak asilmas1 nedeniyle idari para cezas1 verilmesinin ba$vuruculann toplantl ve gosteri ytiriiyti$ii dtizenleme hakkma etkisine ili$kin olarak hakkm kullammm1 irnkaas1z k1hp k1lmad1g1 veya ne derecede zorla$tud1g1 hususlanm derece mahkemelerinin kararlannm gerek ;;esiyle birlikte ve yukandaki ilkeler I$Igmda degerlendirecektir. (b) ilkelerin Olaya Uygulanmas1 37. Somut olayda izinsiz afi$ ast1klan gerek ;;esiyle ba$vuruculann her birine 2.000 TL idari para cezas1 verilmi$tir. iki ba$vurucu tarafmdan yapilan itirazlar ise ilgili Hakimlik ;;e kismen kabul edilerek bu ba$vurucular hakkmdaki idari para cezas1 1.000 TL'ye dii$iiriilmii$ttir. Ba$vurucular tarafmdan icra edilen afi$ asma fiilinin Halkevleri Demegi tarafmdan yap1lacak mitingin duyurulmas1 kapsammda ger ;;ekle$tirildigi anla$ilmaktadu. 38. ilk olarak ba$vuruya konu afi$ i ;;eriklerinin su ;; te$kil ettigine ili$kin olarak kamu makamlannm herhangi bir tespiti veya iddias1 bulunmamaktad1r. ileri bir tarihte yapilacak bir mitinge ;;agn i ;;eren ve herhangi bir su ;; unsuru i ;;erdigi iddia edilmemi$ olan afi$lerin as1lmasmm bir dii$iince a ;;1klamas1 mahiyetinde oldugu hususunda ku$ku bulunmamaktadu . Buna ilave olarak somut olayda afi$ asma bi ;;iminde tezahtir eden fikir a ;;1klamas1 , toplant1 ve gosteri dtizenleme ;;er ;;evesinde icra edilmi$tir. 39. ikinci olarak toplantl hakkma ili$kin Anayasa'nm 34. maddesinin ikinci fikrasmda yer alan s1mrlama kavram1; ifade ozgtirltigtinde oldugu gibi hakkm kullamlmas1 oncesinde, kullamlmas1 s1rasmda veya kullamld1ktan sonra yap1lan muameleleri kapsar (Ali R1za Ozer, 123, 137) Yapilacak bir toplant1ya yonelik hazuhk hareketleri i ;;in de ba$ka hukuk normlannm ihlal edilmemesi kayd1yla yukanda amlan ve toplant1 ve gosteri ytiriiyti$ii dtizenlemeye ili$kin ilkeler uygulanmahd1r. 40. Anayasa Mahkemesi toplanma ozgtirltigtintin kullammmdan kaynaklanan kamu dtizenine yonelik tehditlerin ger ;;eklik degeri ta$1mas1 halinde yetkili makamlann bu tehditleri bertaraf edecek tedbirleri alabilecegini daha once ifade etmi$tir (Dilan Oguz Canan, 40; Egitim ve Bilim Emekr;ileri Sendikas1 ve digerleri, 81 ). Bununla birlikte alman tedbirlerin veya 6ng6rtilen cezalann ban$ ;;11 toplant1 hakkma dolayh olarak usulstiz sm1rlamalara d6nii$mesine mtisaade edilemez. Gtivence altma alman toplantI hakkm1 kullamrken kamu otoritelerinin keyfi mtidahalelerine kar$I da bireyin korunmas1 gerekir (Dilan Oguz Canan, 42; Egitim ve Bilim Emekr;ileri Sendikas1 ve digerleri, 82; Gul ah Ozturk ve digerleri, 76). Ban$ ;;Il ama ;;larla bir araya gelmek amac1yla hazuhk yapan ki$ilerin kamu dtizeni a ;;1smdan tehlike olu$turmayan davram lanna devletin sabu ve ho$g6rti gostermesi ;;ogulcu demokrasinin geregidir (toplantl hakkm1 kullanan ki$ilerin davram lanna ho gorti gosterilmesi gerektigine ili$kin bkz. Dilan Oguz Canan, 36; Osman Erbil, 54). 41. Bu kapsamda toplantiya ili kin duyurulann yap1lmasma yonelik engellemelerin zorunlu bir sosyal ihtiya ;;tan kaynakland1g1 ve orantih oldugunun kamu otoritelerince ilgili ve yeterli bir gerek ;;e ile ortaya konulamad1g1 stirece toplant1 ve gosteri dtizenleme hakkmm ihlaline yol a ;;abilecektir. Anayasa Mahkemesi somut olayda afi$lerin izinsiz olarak as1lmas1 nedeniyle idari para cezas1 verilmesinin ba vuruculann toplantI ve gosteri ytiriiyti$ii dtizenleme hakkma etkisine odaklanacaktu. Bu kapsamda uygulanan yaptmmm mahiyeti ve aguhg1, cezalann hakkm kullammm1 irnkans1z k1hp k1lmad1g1 veya ne derecede zorla$tird1g1 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 ile kamu otoritelerinin keyfi davramp davranmad1g1 ve hukuka aykmhk iddialanmn one stiriilebilecegi yarg1sal mekanizmalann var olup olmad1g1 hususlannm derece mahkemelerinin kararlannm gerek9esiyle birlikte degerlendirilecektir (benzedigi ol9tide bkz. Abdulvahap Can ve digerleri, 54). 42. Kanun koyucu 5326 say1h Kanun'un 42. maddesinde kamuya ait alanlarda afi asilmasm1 yetkili makamm, ozel alanlarda ise malikinin iznine bagh kilm1 ve izin ko ulu yerine getirilmeden afi as1lmasm1 idari para cezas1 yaptmmma tabi tutmu tur. Amlan Kanun'un gerek9esinden, kamuya ait alanlarda afi asmanm yetkili makamm iznine tabi kiimmasmm goriintti kirliliginin engellenmesi amacma dayandmld1g1 anla Iimaktadir. Kamuya ait yerlere ve duvarlara afi yap1 tmlmas1 ile ortaya 91kan goriintti kirliliginin onlenmesi gayesiyle kamuya ait alanlarda afi asmanm izne baglanmasmm gerekli bir tedbir olmad1g1 soylenemez. Soz konusu izin afi lerin ancak kamuya zarar vermeksizin onceden belirlenen yerlere ve belirli usullerle as1lmas1 amacm1 ta 1maktad1r. Bu konuda kanun koyucunun takdir yetkisini haiz oldugunun kabulti gerekir. Bu nedenle ba vuruculardan bu ko ulun yerine getirilmesinin beklenmesi makul kar Ilanmahdir (Abdulvahap Can ve digerleri, 54). 43. Somut olayda ileride yap1lacak bir toplantmm hazirhk hareketlerine yonelik mtidahalenin toplantmm yap1lmas1 tizerindeki etkisi degerlendirilmelidir. Apktir ki kamusal mekanlara afi asmak bir toplantl ve gosteri ytiriiyti tintin yapilmasmm ve duyurulmasmm zorunlu ko ulu degildir. Bireylerin 5326 say1h Kanun htiktimlerini ihlal etmeksizin de bu haklanm kullanabilecekleri a91ktir. -Ostelik ba vurucular toplantmm ilanmm ttimtiyle engellendigini de iddia etmemi tir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi 9evre kirliligini onleme amac1yla getirilen hukuk normunu ihlal etmesi sebebiyle -somut olaym ko ullan gozetildiginde- izin almmaks1zm afi as1lmasmdan dolay1 idarenin para cezas1 kesmek suretiyle yaptlg1 mtidahalenin zorunlu bir sosyal ihtiyac1 kar 1lad1g1 sonucuna ula m1 tir (trafik idari para cezas1 kesmek suretiyle mtidahalenin gerekli olmad1g1 yontindeki ihlal karan i9in bkz. R1za Gokr;en Erus ve digerleri, 70-80). 44. 2015 y1lmda 5326 say1h Kanun'un 42. maddesinde dtizenlenen idari para cezasmm alt ve tist sm1rlannm 208 TL ve 6.377 TL oldugu, sonu9 olarak ba vuruculardan ikisine sosyal ekonomik durumlan gozetilerek her birine 1.000 TL ve digerlerinin her birine 2000 TL idari para cezas1 uygulanm1 tir. Orant1hhk sm1rlamayla ula ilmak istenen ama9 ile ba vurulan s1mrlama tedbiri arasmda a m bir dengesizlik bulunmamasma i aret etmektedir. Kamu gtictinti kullanan organlann toplantilara ve gosteri ytiriiyti lerine mtidahale ederken toplantl ve gosteri ytiriiyti ti dtizenleme hakkmm kullamlmasmdan kaynaklanan yarardan daha agir basan, korunmas1 gereken bir menfaatin ve ki iye ytiklenen ktilfeti dengeleyici mekanizmalann varhgm1 somut olgulara dayanarak gostermeleri gerekir (baz1 farkhhklarla birlikte toplant1 hakk1 baglammda Dilan Oguz Canan 33, 56; Ferhat Ustundag, 48; sendika hakk1 baglammda bkz. Egitim ve Bilim Emekr;ileri Sendikas1 ve digerleri, 74; ifade ozgtirltigti baglammda Bekir Co kun, 44, 47; Tansel ;ola an, 46, 49, 50). 45. Anayasa Mahkemesi ba vuruculann planlad1klan toplantiy1 serbest9e yapamad1klanna ili kin bir ikayetlerinin bulunmad1g1m gozlemlemektedir. ikinci olarak soz konusu idari para cezalan ba vuruculann toplantl ve gosteri ytiriiyti ti dtizenleme haklanm kullanmalan nedeniyle degil bir toplantmm hazirhklan s1rasmda gerekli ozenin gosterilmeyerek 9evreye zarar verilmesi nedeniyle verilmi tir. Dolay1s1yla ba vuruculann 9evreyi koruyan kanunlarca ongoriilen smirlamalara uymalan halinde ileride toplantl haklanm kullanmalannda caydmc1 etkiye neden olabilecegi degerlendirilmemi tir. Son 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/12590 : 6/3/2019 olarak ba vuruculann 9evreye verdigi zarar ve dolay1s1yla kamu menfaatinin agirhgm1 belirlemek konusunda idare ve derece mahkemelerinin geni bir takdir pay1 bulunmakta olup, somut olaym ozellikleri gozetildiginde miidahalenin ula 1lmak istenen me ru ama9larla orant1h olmad1g1 soylenemez . 46. A91klanan gerek9elerle ba vuruculann toplantI ve gosteri ytiriiyti ti dtizenleme hakkma yap1lan mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun oldugu ve Anayasa'nm 34. maddesinin ihlal edilmedigi sonucuna vanlm1 tlr. VI.HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Ba vuruculardan Halil Devrim Ula , Ataberk Mest, Cemal Ersin, Dil at Akta , Nuri Oz9elik, ;agn Yilmaz, Neslihan Uyamk, Hadi Sinan iskit, Nebiye Mertttirk ve Osman Nuri Orhan'm ADLi Y ARDIM TALEBiNiN KABULUNE, B. Toplantl ve gosteri ytiriiyti ti dtizenleme hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, C. Anayasa'mn 34. maddesinde gtivence altma alman toplantl ve gosteri ytiriiyti ti dtizenleme hakkmm iHLAL EDiLMEDiGiNE, D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say1h Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numarah fikras1 uyannca tahsil edilmesi magduriyetlerine neden olacagmdan ba vuruculann yargilama giderlerini odemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA, E. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 6/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Dye Serruh KALELi Dye Dye Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA 11