TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A.K. VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/30241) Karar Tarihi: 14/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatih ALKAN Başvurucular : A.K. ve Diğerleri (bkz. ekli tablo) Başvurucular Vekilleri : bkz. Ekli Tablonun F Sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başv
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A.K. VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/30241) Karar Tarihi: 14/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatih ALKAN Başvurucular : A.K. ve Diğerleri (bkz. ekli tablo) Başvurucular Vekilleri : bkz. Ekli Tablonun F Sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kamudaki görevlerinden ç ıkar ılan hukukçular ın baro levhas ına/staj listesine yaz ılmalar ına ilişkin verilen kararlar ın mahkemelerce iptal edilmesi nedeniyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Ekli tabloda s ıralanan ba şvurular, ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Konular ının ayn ı olmas ı nedeniyle ekli tablonun B sütununda numaralar ı belirtilen ba şvuru dosyalar ının ayn ı tablonun (1) numaral ı sat ırında yer alan 2018/30241 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmesine ve incelemenin bu dosya üzerinden yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurular ın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık bir k ısım başvurular için görü ş bildirmiştir. 7. Bir k ısım başvurucular, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ba şvuru tarihi itibar ıyla mevcut olan olaylar özetle şöyledir: A. Genel Bilgiler, Ola ğanüstü Hâl İlan ı ve Bu Süreçte Uygulanan Tedbirler 9. Başvuruya konu olaylara ili şkin genel bilgiler ile ola ğanüstü hâl ilan ı ve bu süreçte uygulanan tedbirler için bkz. Tamer Mahmuto ğlu [GK], B. No: 2017/38953, 23/7/2020, 11-19. B. Somut Ba şvurulara İlişkin Olay ve Olgular 10. Başvurucular, kamu görevlisi (hâkim-savc ı/devlet memuru) olarak görev yapt ıklar ı sırada Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) ile irtibat ya da iltisak içinde olduklar ı gerekçesiyle ilgili ola ğanüstü hâl kanun hükmünde kararnamelerine (OHAL KHK'lar ı) dayan ılarak kamu görevinden ç ıkar ılm ıştır. 11. Kamu görevinden ç ıkar ılmalar ının akabinde ba şvurucular, baro levhas ına/staj listesine avukat/avukat stajyeri olarak yaz ılma talebiyle ilgili barolara ba şvurmuştur. Başvurucular ın talebi, baro levhas ına/staj listesine kaydedilebilmek için aranan kanuni şartlar ın bulundu ğu gerekçesiyle Türkiye Barolar Birli ği (TBB) taraf ından kabul edilmi ştir. 12. Söz konusu kararlar, Bakanl ık taraf ından uygun bulunmayarak bir daha görüşülmek üzere TBB'ye geri gönderilmi ştir (geri gönderme karar ının gerekçesi için bkz. Tamer Mahmuto ğlu, 26). 13. TBB Yönetim Kurulu, önceki kararlar ında ısrar ederek ba şvurucular ın baro levhas ına/staj listesine yaz ılmas ına karar vermi ştir ( ısrar karar ının gerekçesi için Tamer Mahmuto ğlu, bkz. 27). 14. Bakanl ık, başvurucular ın baro levhas ına/staj listesine yeniden yaz ılmalar ına ilişkin TBB karar ının kesinle şmesi üzerine Ankara İdare Mahkemelerinde (Mahkeme) TBB'ye kar şı iptal davalar ı açm ıştır. Başvurucular, daval ı TBB yan ında iptal davas ında müdahil olarak yer alm ıştır. 15. Mahkemeler, dava konusu i şlemlerin iptaline karar vermi ştir. Derece mahkemelerinin birbirine yak ın olan gerekçelerinde özetle: i. 19/3/1969 tarihli ve 1136 say ılı Avukatl ık Kanunu ile 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu ve sair düzenlemeler dikkate al ındığında avukatl ık mesleğinin kamu hizmeti yönünün güçlendirildi ği ve idare hukuku anlam ında kamu hizmeti veren di ğer serbest mesleklerden önemli ve farkl ı bir konuma ta şındığının görüldüğü ifade edilmi ştir. ii. OHAL KHK'lar ı gereğince kamu görevinden ç ıkar ılan kişilerin bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemeyecekleri, meslek adlar ını ve s ıfatlar ını kullanamayacaklar ı, bu unvan, s ıfat ve meslek adlar ına bağlı olarak sa ğlanan haklardan yararlanamayacaklar ı vurgulanm ıştır. Söz konusu düzenlemeler gere ğince Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 4kamu görevinden ç ıkar ılan kişilerin avukat olarak baro levhas ına/staj listesine yaz ılmalar ına ve avukat unvan ını kullanmalar ına imkân bulunmad ığı belirtilmi ştir. 16.İstinaf ba şvurular ı, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi taraf ından kesin olarak reddedilmi ştir. 17. Başvurucular muhtelif tarihlerde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 18.İlgili hukuk (ulusal mevzuat, Anayasa Mahkemesince ve idari yarg ı mercilerince verilen yarg ı kararlar ı, uluslararas ı düzenlemeler ve Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi kararlar ı) için bkz. Tamer Mahmuto ğlu, 37-67. V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 14/10/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 20. Baz ı başvurucular bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılama imkânlar ının olmad ığını belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 21. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucular ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Başvuruyu İnceleme Usulü 22.İlkeleri ve gerekçesi Anayasa Mahkemesinin Tamer Mahmuto ğlu (ayn ı kararda bkz. 71-76) karar ında aç ıkland ığı üzere Anayasa'n ın 15. maddesinde düzenlenen teme l hak ve özgürlüklere ili şkin güvence rejimi mevcut ba şvuru koşullar ında dikkate alınmayacakt ır. C. Özel Hayata Sayg ı Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 23. Başvurucular; OHAL KHK'lar ına dayan ılarak bir daha kamu görevinde istihdam edilmemek üzere kamu görevlerinden ç ıkar ılm ış olmalar ının serbest avukatl ık mesleğini yapabilmeleri yönünden engel olu şturmad ığını, buna ra ğmen Bakanl ık taraf ından açılan iptal davalar ında hukuka ayk ırı şekilde aleyhlerine karar verildi ğini, derece mahkemelerince taleplerinin dikkate al ınmad ığını ileri sürmü şlerdir. Ba şvurucular; söz konusu uygulamalar ve kararlar nedeniyle özel sektörde dahi çal ışmalar ının engellendi ğini, kendilerinin ve ailelerinin geçimlerini sa ğlayabilecek bir i şte çal ışma ve asgari insan onuruna yak ışır şekilde ya şama haklar ının ellerinden al ındığını, OHAL KHK'lar ının amac ının ve kapsam ının ötesine geçilerek idari i şlemler tesis edildi ğini ve kararlar verildi ğini, hukuk fakültesi mezunu olmalar ına rağmen elde ettikleri ve yapmaya hak kazand ıklar ı avukatl ık Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 5mesleğini icra edemediklerini, gelir elde etme imkân ından mahrum b ırak ıldıklar ını belirtmişler ve özel hayata sayg ı hakk ı ile diğer anayasal haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmüşlerdir. 24. Bakanl ık görüşlerinde; OHAL KHK'lar ı kapsam ında al ınan somut tedbirin avukatl ık mesleğinin önem ve özelli ği, kamu hizmeti niteli ği ve avukat ın hak ve yetkileri ile işlevsel olarak kamu görevi ifa etti ği hususlar ı gözard ı edilerek bir daha "kamu hizmetinde çal ışamamak" yerine dar yorumlanmak suretiyle idare hukuku esaslar ına göre "kamu görevlisi olarak çal ışamamak" şeklinde de ğerlendirilmesinin OHAL KHK'lar ının amac ıyla bağdaşmayacağı belirtilmi ş ve müdahalenin demokratik toplumda gerekli ve ölçülü oldu ğu iddia edilmi ştir. 25. Bakanl ık görüşüne karşı cevap veren bir k ısım başvurucular, ba şvuru formlar ında yer alan beyanlar ını yinelemiştir. 2. Değerlendirme 26. Anayasa n ın "Özel hayat ın gizliliği" kenar ba şlıklı 20. maddesinin birinci fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, özel hayat ına ... sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahiptir. Özel hayat ın ... gizliliğine dokunulamaz." 27. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 28. Başvurucular ın iddialar ının baro levhas ına/staj listesine yaz ılma taleplerini n TBB taraf ından uygun bulunmas ına ilişkin verilen karar ın İdare Mahkemesince iptal edilmesine, dolay ısıyla serbest avukatl ık yapmalar ının engellenmesine ili şkin oldu ğu görülmektedir. Tamer Mahmuto ğlu karar ında; ihlal edildi ği ileri sürülen özel hayata sayg ı hakk ının uygulanabilir oldu ğu sonucuna ula şılmas ı durumunda ba şvurucular ın iddialar ının anılan hak ba ğlam ında incelenmesi gerekti ği sonucuna var ılm ıştır (Tamer Mahmuto ğlu, 82, 83). Somut ba şvurular yönünden de bu yakla şımdan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. a. Uygulanabilirlik Yönünden 29. Mesleki hayata yönelik bu tür tedbirlerin ya da müdahalelerin hangi durumlarda özel hayat bağlam ında uygulanabilir oldu ğu hususunda belirlenen ölçütler Tamer Mahmuto ğlu (ayn ı kararda bkz. 84-96) karar ında aç ıklanm ıştır. Söz konusu kararda kabul edildiği şekilde, somut ba şvurular ın sonuca dayal ı nedenlerle özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında incelenebilir nitelikte oldu ğu değerlendirilmektedir. b. Kabul Edilebilirlik Yönünden30. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddialar ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 6c. Esas Yönünden i. Genel İlkeler 31. Anayasa Mahkemesi mevcut ba şvuruda uygulanacak genel ilkeleri, ba şvuruya benzer olgu ve iddialar ı içeren Tamer Mahmuto ğlu (ayn ı kararda bkz. 103-108) karar ında ortaya koymu ştur. Buna göre, Anayasa uyar ınca temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamalar ın kanunla öngörülmü ş olmas ı gerektiği hat ırlat ılm ış ve Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihad ına göre de Anayasa'n ın 13. maddesinde yer alan kanunilik ölçütünün karşılanmas ı için müdahalenin öncelikle şeklî anlamda bir kanuna dayanmas ı gerektiği belirtilmiştir (Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 31; Bülent Polat [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015, 75; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, 65; Turgut Duman , B. No: 2014/15365, 29/5/2019, 66; Tamer Mahmuto ğlu, 103). 32. Bununla birlikte temel hak ve hürriyetlerin s ınırland ırılmas ına ilişkin kanunlar ın şeklen var olmas ının yeterli olmayaca ğı, kanunilik ölçütünün ayn ı zamanda maddi bir içeri ği de gerektirmekte oldu ğu, bu noktada kanunun niteli ğinin önem kazand ığı vurgulanm ıştır. Kanunla s ınırlama ölçütünün s ınırlaman ın erişilebilirliğini, öngörülebilirli ğini ve kesinli ğini ifade ettiği, böylece uygulay ıcının keyfî davran ışlar ının önüne geçildi ği gibi kişinin hukuku bilmesine de yard ımc ı olduğu, bu yönüyle hukuk güvenli ğini teminat alt ına ald ığı belirtilmiştir (Halime Sare Aysal [GK], B. No: 2013/1789, 11/11/2015, 62; Fatih Saraman, 66; Turgut Duman , 67; Tamer Mahmuto ğlu, 104). 33. Kararda, kanunun bu gerekliliklere uygun oldu ğunun söylenebilmesi için yeterince ula şılabilir olmas ı, vatanda şlar ın belirli bir olaya uygulanabilir nitelikteki hukuk kurallar ının varl ığı hakk ında yeterli bilgiye sahip olabilmesi, ayr ıca ilgili normun keyfîli ğe karşı uygun bir koruma sa ğlamas ı, yetkili makamlara verilen yetkinin geni şliğini ve icra edilme biçimlerini yeterli bir netlikte tan ımlamas ı gerektiği ifade edilmi ştir (Halime Sare Aysal, 63; Fatih Saraman, 67; Turgut Duman , 68; Tamer Mahmuto ğlu, 105). 34. Hukukun kendisinin -beraberinde getirece ği idari prati ğin d ışında- söz konus u işlemin me şru amac ını da gözönünde tutarak keyfî müdahalelere kar şı bireyi korumak için yetkili makamlara b ırak ılan takdir yetkisinin kapsam ını yeterince aç ık bir şekilde göstermesi gerektiği hat ırlat ılm ıştır. Başka bir anlat ımla hukuk sisteminin kamu makamlar ına hangi koşullarda ve hangi s ınırlar içinde müdahalelerde bulunma yetkisinin verildi ğini aç ık ifadelerle ortaya koyacak nitelikte olmas ı ve bu ba ğlamda ilgili müdahalenin muhataplar ına müdahaleye zemin haz ırlayan ko şullar ile müdahalenin sonuçlar ı aç ısından bir öngörüde bulunabilmelerine imkân ı tan ımas ı gerektiği belirtilmi ştir (Halime Sare Aysal , 64; Fatih Saraman, 68; Turgut Duman , 69; Tamer Mahmuto ğlu, 106). 35. Öte yandan her ihtimale çözüm getiremeyecek olan yasal mevzuat ın sağlad ığı koruma seviyesinin büyük ölçüde ilgili metnin düzenledi ği alan ve içeri ğiyle birlikte muhataplar ının niteliği ve say ısıyla yak ından bağlant ılı olduğu ifade edilmi ştir. Bu nedenle kural ın karmaşık olmas ının ya da belirli ölçülerde soyutluk içermesinin ve buna ba ğlı olarak hukuki yard ım ile tam olarak anla şılabilir hâle gelmesinin tek ba şına hukuken öngörülebilirlik ilkesine ayk ırı görülemeyece ği, bu kapsamda hak ya da özgürlü ğe müdahale eden kural ın belirli ölçülerdeki takdir alan ını elbette uygulay ıcıya b ırakabilece ği vurgulanm ıştır. Ancak bu takdir alan ının s ınırlar ının da yeterli aç ıklıkta belirlenmesinin ve Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 7kural ın öngörülebilirli ğini sağlayacak şekilde asgari bir kesinlik içermesinin zaruri oldu ğuna dikkat çekilmi ştir (Halime Sare Aysal , 65; Fatih Saraman, 69; Turgut Duman , 70; Tamer Mahmuto ğlu, 107). 36. Ayr ıca söz konusu ko şullar ın yerine getirilip getirilmedi ğini denetleyecek merci olan yarg ı organlar ının müdahalelere dayanak olarak gösterilen kanuni düzenlemeleri n erişilebilir, öngörülebilir ve kesin nitelikte olup olmad ığını irdelemekle, en ba şta da ilgili kanuni düzenlemeleri önlerine gelen davalarda an ılan çerçevede kalarak uygulamakla yükümlü oldu ğuna vurgu yap ılm ıştır (Tamer Mahmuto ğlu, 108). 37. Bu çerçevede ele al ınan Tamer Mahmuto ğlu karar ında derece mahkemelerince verilen iptal karar ına dayanak olarak kabul edilen ola ğanüstü hâl kanun hükmünde kararnamelerinin dava sürecinde kanunla ştığı belirlenmi ş ancak temel hak ve hürriyetleri n sınırland ırılmas ına dayanak gösterilen kanunlar ın şeklen var olmas ının kanunilik ölçütünün karşıland ığının kabulü için tek ba şına yeterli olmayaca ğı ifade edilmi ştir. Belirtildi ği üzere kanunun müdahaleye imkân sa ğlayacak şekilde maddi içeri ğinin bulunmas ı, s ınırlaman ın erişilebilirliğini, öngörülebilirli ğini ve kesinli ğini içermesi gerekmektedir. 38. Kararda -söz konusu genel ilkeler do ğrultusunda- TBB taraf ından tesis edilen işlemin yarg ı karar ıyla iptal edilmesi suretiyle ba şvurucunun özel hayat ına sayg ı hakk ına müdahalede bulunuldu ğu tespit edilmi ş ve müdahalenin kanuni bir dayana ğının bulunup bulunmad ığının belirlenmesi amac ıyla kamu hizmeti kapsam ında oldu ğu aç ık olan avukatl ığın istihdam boyutuyla da ele al ınmas ı gerektiği belirtilmi ştir. Başvuruya konu olayda da idari, ticari veya s ınai bir sözle şme ile çal ıştırılma durumunun mevcut olmad ığı, kamu görevlisi olmayan, bir idari sözle şmeyle veya ticari ya da s ınai nitelikteki bir özel hukuk sözle şmesiyle kamu hizmetinde çal ıştırılmayan ve mesleklerini serbest şekilde icra eden avukatlar ın kamu hizmetinde istihdam edildiklerinin kabulünün mümkün olmayaca ğı değerlendirilmi ştir. Bu bak ımdan serbest avukatl ık mesleğinin nitelikleri ve ilgili OHAL KHK'lar ında istihdam edilmeme yasa ğının söz konusu oldu ğu dikkate al ınm ış ve derece mahkemelerince verilen iptal karar ına dayanak olarak gösterilen hükümlerin müdahalenin kanuni dayana ğı olarak kabul edilmesinin mümkün olmad ığı sonucuna var ılm ıştır (Tamer Mahmuto ğlu, 114-116). 39. Bu gerekçelerle ba şvurucunun idari, ticari ya da s ınai bir sözle şme kapsam ında kamu hizmetinde çal ıştırılma durumunun olmad ığı, başvurucunun istihdam edilmesinden bahsedilemeyece ği ve serbest avukatl ığın bir istihdam ili şkisine dayanmad ığı dikkate al ınarak serbest avukatl ık faaliyetini kamu hizmetinde istihdam edilme yasa ğı kapsam ında kabul eden derece mahkemelerince an ılan düzenlemelerin makul olmayacak biçimde geni şletici ve öngörülemez bir yoruma tabi tutuldu ğu kanaatine ula şılm ıştır. Bu do ğrultuda da başvurucunun baro levhas ına yaz ılmamas ına yönelik olarak gerçekle ştirilen müdahalelerin kanuni dayana ğının bulunmad ığına ve Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmi ştir ( Tamer Mahmuto ğlu, 117-119). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 40. Somut ba şvurularda da kamu görevinden ç ıkar ılan başvurucular ın baro levhas ına/staj listesine kaydedilmelerine ili şkin işlemlerin Mahkemeler taraf ından avukatl ık mesleğinin kamu görevi oldu ğu ve ilgili OHAL KHK'lar ı gereği kamu görevinden ihraç edilen başvurucular ın bir daha kamu görevinde istihdam edilemeyecekleri gerekçesiyle iptal Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 8edildiği görülmektedir. Dolay ısıyla başvurucular ın özel hayata sayg ı haklar ına müdahalede bulunulmu ştur. 41. Yukar ıda an ılan Tamer Mahmuto ğlu karar ında ulaşılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmad ığından -ayn ı gerekçelerle- ba şvurucular ın özel hayata sayg ı haklar ına yönelen müdahalelerin kanuni dayana ğının bulunmad ığı kanaatine var ılm ıştır. 42. Başvurulara konu müdahalelerin kanunilik ko şulunu sa ğlamad ığı anlaşıldığından söz konusu müdahaleler aç ısından diğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilmediğinin ayr ıca değerlendirilmesine gerek görülmemi ştir. 43. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucular ın Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence altına al ınan özel hayata sayg ı haklar ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. d. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 45. Başvurucular; ihlalin tespit edilmesini, yarg ılaman ın yenilenmesine ve lehlerine tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmi ştir. 46. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 47. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 48.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 9numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak, ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde, usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 49.İncelenen ba şvurularda, serbest avukatl ık mesleğini icra etmekten al ıkoyan müdahalenin kanuni bir dayana ğının bulunmad ığı gerekçesiyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Söz konusu ihlallerin, mevcut düzenlemelerin derece mahkemelerince öngörülemez şekilde yorumlanmas ından, dolay ısıyla doğrudan derece mahkemelerinin kararlar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 50. Bu durumda özel hayata sayg ı hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun şekilde yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ekli tablonun D sütununda belirtilen Mahkemelere gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 51. Öte yandan somut ba şvurularda bireysel ba şvuru tarihi itibar ıyla mevcut olan koşullar dikkate al ınarak karar verildi ğini hat ırlatmak gerekir. Dolay ısıyla bireysel ba şvuru tarihinden sonra ortaya ç ıkan yeni hukuki durumlar ın değerlendirilmesi konusunda Baro Yönetim Kurullar ının takdir yetkisinin oldu ğu aç ıktır. 52.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 53. Ekli tablonun F sütununda isimleri yer alan avukatlar taraf ından temsil edilen başvuruculara 3.000 TL vekâlet ücretinin ayr ı ayr ı ödenmesine karar verilmesi gerekir. Dosyadaki belgelerden tespit edilen ve ekli tablonun E sütununda belirtilen yarg ılama giderlerinin ilgili sat ırda gösterilen ba şvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucular ın kimliklerinin gizli tutulmas ı taleplerini n KABULÜNE, Başvuru Numaras ı: 2018/30241 Karar Tarihi : 14/10/2020 10B. Talepte bulunan ba şvurucular ın adli yard ım taleplerinin KABULÜNE, C. Özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, D. Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, E. Karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ekli tablonun D sütunundaki ilgili mahkemelere GÖNDER İLMESİNE, F. Başvurucular ın tazminat taleplerinin REDD İNE, G. Ekli tablonun F sütununda isimleri yer alan avukatlar taraf ından temsil edilen başvuruculara 3.000 TL vekâlet ücretinin AYRI AYRI ÖDENMES İNE, ekli tablonun E sütununda belirtilen yarg ılama giderinin ilgili sat ırda gösterilen başvuruculara ÖDENMES İNE, H. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, İ. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 14/10/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Hicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş