Başvuru Numarası : 2019/2450 Karar Tarihi : 16/12/2020 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN BOZKURT VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/2450) Karar Tarihi: 16/12/2020 Başvuru Numarası : 2019/2450 Karar Tarihi : 16/12/2020 İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucular : Bkz. Ekli Tablonun (C) Sütunu Başvurucular Vekilleri : Bkz. Ekli Tablonun (F) Sütun
Başvuru Numarası : 2019/2450 Karar Tarihi : 16/12/2020 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN BOZKURT VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/2450) Karar Tarihi: 16/12/2020 Başvuru Numarası : 2019/2450 Karar Tarihi : 16/12/2020 İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucular : Bkz. Ekli Tablonun (C) Sütunu Başvurucular Vekilleri : Bkz. Ekli Tablonun (F) Sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; hukuk davasında yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının, taşınmaz üzerinde tasarruf hakkının kullan ılamaması sebebiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Ekli tabloda sıralanan başvuru, başvuru formu ve eklerinin id ari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyonlara sunulmuştur. 3. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Böl üm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 4. Konularının aynı olması nedeniyle ekli tablonun (B) sütununda numaraları belirtilen başvuru dosyalarının aynı tablonun (1) numaralı satı rında yer alan 2019/2450 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine ve ince lemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir. Başvuru Numarası : 2019/2450 Karar Tarihi : 16/12/2020 III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 8. Başvurucuların tarafı olduğu davalarda başvuru tarihleri itib arıyla yargılamalar devam etmektedir. Başvurucular, yargılamanın uzun sürmesi neden iyle adil yargılanma hakkı ile taşınmaz üzerinde tasarruf haklarını kullanamamaları ya da mal varlığını kaybetme tehlikesi yaşamaları sebebiyle de mülkiyet haklarının ihlal edi ldiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE9. Mahkemenin 16/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başv uru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucuların İddiaları 10. Başvurucular, bireysel başvuru konusu yargılamanın uzun sürm esi nedeniyle makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 11. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 12. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şe kilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anaya sa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin ya rgılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığ ı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususl ar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). 14. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında ekli tablonun (G) sütununda belirtilen yarg ılama sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir. Başvuru Numarası : 2019/2450 Karar Tarihi : 16/12/2020 15. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. B. Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 16. Başvurucular, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle uyuşmazlığ a konu taşınmaz üzerinde tasarruf haklarını kullanamamaları ya da mal varlığını kaybetme tehlikesi yaşamaları sebebiyle mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucuların belirtilen şikâyetleri yönünden başvuru tarihleri itibarıyla ya rgılamaların devam ettiği tespit edildiğinden başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik k oşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 18. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 19. Somut olaylarda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edild iği sonucuna varılmıştır. 20. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşı lığında başvuruya konu her bir davanın özel koşulları dikkate alınarak hesaplanan ekli tablonun (H) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminatın başvuruculara ödenm esine karar verilmesi gerekir. 21. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucuların uğradıklarını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Talepte bulunan başvurucuların bu konuda herhangi bir belge sun mamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 22. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvuruculara ekli tablonun (E) sütununda belirtilen şekilde ödenmesine; avukatla temsil edilen başvuruculardan Bülent Emmioğlu ve Haluk Berkan E mmioğlu'na müştereken, diğer başvuruculara ayrı ayrı 3.600 TL vekâlet ücretinin ödenme sine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numarası : 2019/2450 Karar Tarihi : 16/12/2020 V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin i ddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Başvuruculara ekli tablonun (H) sütununda belirtilen net tuta rlarda manevi tazminatın ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİ NE, D. Ekli tablonun (E) sütununda belirtilen şekilde harçlarının başvuruculara ÖDENMESİNE, E. 3.600 TL vekâlet ücretinin başvuruculardan Bülent Emmioğlu ve Haluk Berka n Emmioğlu'na MÜŞTEREKEN, diğer başvuruculara AYRI AYRI ÖDENMESİN E, F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine v e Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yapıl masına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine k adar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Kararın bir örneğinin bilgi için ekli tablonun (D) sütununda belirtilen mahkemelere GÖNDERİLMESİNE, H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 16/12 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIR IM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU