TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ESTETİK YAYINCILIK A. Ş. BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numarası: 20 17/30591) Karar Tarihi: 13/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Estetik Yay ıncılık Anonim Şirketi Vekili : Av. Ceren YAKI ŞIR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ulusal bir gazetede yay ımlanan bir haber n
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ESTETİK YAYINCILIK A. Ş. BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numarası: 20 17/30591) Karar Tarihi: 13/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Estetik Yay ıncılık Anonim Şirketi Vekili : Av. Ceren YAKI ŞIR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ulusal bir gazetede yay ımlanan bir haber nedeniyle bir gün süreyle resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesine karar verilmesinin ba şvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 20/7/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, olaylar ın geçtiği tarihte Aç ık Mert Korkusuz gazetesinin (gazete) yay ın sahibidir. Daval ı ise Bas ın İlan Kurumudur (B İK). BİK 9/1/1961 tarihli ve 195 say ılı Bas ın İlan Kurumu Te şkiline Dair Kanun ile kurulmu ş, kamu tüzel ki şiliğini haiz bir idaredir. Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 3Olaylar ın geçtiği tarihte Ba şbakanl ığa bağlı olan -daha sonra Cumhurba şkanl ığına bağlanacak olan- Kurumun internet sitesinde, resmî ilanlar ın dağıtımında adaletsiz davran ıldığı gerekçesiyle hükûmet ile gazeteleri kar şı karşıya getiren uygulamalara son vermek amac ıyla Kurumun kuruldu ğu belirtilmi ştir. Kurumun görevlerinden birinin bas ın ahlak esaslar ı kapsam ında şikâyete ba ğlı ve/veya resen inceleme yaparak ihlalin sabit oldu ğu hâllerde resmi ilan ve reklamlar ın kesilmesi yoluyla gazetelere yapt ırım uygulanmas ı olduğu ifade edilmi ştir. A. Başvuruya Konu Davaya İlişkin Süreç 9. Gazetenin 3/8/2015 tarihli nüshas ında "Milletin Paras ını Böyle Çarçur Ediyorlar!" başlıklı bir yaz ı yay ımlanm ıştır. İlgili yaz ı şöyledir: "Erdoğan' ın en güvendi ği adam ı [E.A.n ın], İç İşleri Bakanl ığı'nı bırakt ığı gün oturdu ğu konutu bo şaltmas ı gerekiyordu. O bo şaltmad ığı gibi evde tadilat ba şlatt ı. İçine su gibi para akıttılar. İç İşleri eski Bakan ı [E.A.n ın] Cumhurba şkanl ığı Saray ı'ndaki lükse özendi ği anlaşıldı. 7 Haziranda Erzurum'dan milletvekili seçilen [E.A.n ın] görevinden istifa etti ği 7 Mart'tan itibaren bo şaltmad ığı bakan konutuna 2.5 milyon liral ık tefrişat yapt ırdığı ortaya ç ıktı. Yıllarca Ankara Valilik kona ğı olarak hizmet veren konutta yap ılan tadilat ve tefri şatı H. İsimli firma üstlendi. Perdelere 150 Bin Lira [E.A.n ın] zevkine göre konuta; 150 bin lira de ğerinde elektrikli perdele, lüks hal ılar ile özel üretim koltuk ve mobilyalar al ındığı öğrenildi. Kulislere yans ıyan bilgilere göre, [E.A.] İçişleri Bakan ı olduktan sonra Gaziosmanpa şa'daki bakan konutunda kapsaml ı bir tadilat yap ılmas ını istedi. Oysa konut [M.G] zaman ında 1 milyon harcanarak yenilenmi şti. Ancak [E.A.] Atakule'nin kar şısındaki valilik konutunu be ğendi. Konutlar ı değiştirme karar ı ald ı. Konutlar takas edildi. Valilik konutu bakanl ığa, bakanl ık konutu ise valili ğe devredildi. Si l baştan yenilenen konut için tam 2.5 milyon lira para harcand ı. Sadece elektrikli perdelere 150 bin lira ödendi. Evin tadilat ını üstlenen yeni müste şar [M.Ü] ihaleyi de Cumhurba şkanl ığındayken çal ıştığı D. isimli firmaya verdi. İddiaya göre, 'bakan bey göreve başlamadan i şi yetiştirelim' dü şüncesiyle ihale yap ılmadan işe başland ı. İhale süreci ancak işin bitiminden iki hafta önce tamamland ı. Fiyatlar ı fahiş bulan ve hak edi şlere imza atmak istemeyen iki mühendis ise rapor ald ı ". 10. Şikâyetçi yukar ıdaki haber üzerine ba şvurucunun hakaret ve iftira suçlar ından cezaland ırılmas ı talebiyle suç duyurusunda bulunmu ştur. Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavc ılığı 20/10/2015 tarihinde ba şvurucu hakk ında kovu şturmaya yer olmad ığına dai r karar vermi ş ve verilen bu karar kesinle şmiştir. 11.Şikâyetçi, ilgili haber nedeniyle ba şvurucunun tekzip metni yay ımlamas ı talebinde bulunmu ştur. Ankara 7. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 3/9/2015 tarihli karar ıyla başvurucunun tekzip metni yay ımlamas ına karar verilmi ş ve verilen bu karar kesinle şmiştir. Başvurucu kendisine gönderilen tekzip metnini yay ımlamam ıştır. 12. BİK'in Bas ın Ahlak Esaslar ı Hakk ında 129 say ılı Genel Kurul karar ının ilgili kısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 4"Madde 1 Bir kamu hizmeti olan gazetecilik, ki şisel veya ahlâka ayk ırı amaç v e çıkarlara âlet edilemez ve kamu yarar ına ayk ırı bir şekilde kullan ılamaz. Haberlerde ve olaylar ın yorumunda gerçeklerden sapt ırma, çarp ıtma veya k ısaltma yoluyla amaçl ı olarak ayr ılınamaz. Do ğruluğu kuşku uyand ırabilen ve ara ştırılmas ı gazetecilik imkânlar ı içinde bulunan haberler, ara ştırılıp doğruluğuna emin olunmadan yay ınlanamaz. Bu hizmetin görülmesinde a şağıdaki Bas ın Ahlâk Esaslar ı na uyulur: ... g) Gazete ve dergiler, verdikleri gerçe ğe ayk ırı bilgilerden dolay ı, yollanacak, yay ın organ ına ve üçüncü ki şilere hakaret ve suç unsuru içermeyen cevap ve düzeltme metinlerini; bunlar ın gönderilmesine sebep olan yaz ının etkisini bütünüyle giderecek şekilde, günlük süreli yay ınlarda cevap ve düzeltme metinlerinin al ındığı tarihten itibaren en geç üç gün içinde, di ğer süreli yay ınlarda ise cevap ve düzeltme metinlerinin al ındığı tarihten itibare n üç günden sonraki ilk nüshada, ilgili yay ının yer ald ığı sayfa ve sütunlarda, ayn ı puntolarla ve ayn ı şekilde yay ımlar. ı) Kişi, kurum ve toplum katmanlar ına yönelik yay ınlarda, ele ştiri s ınırlar ını aşan aşağılay ıcı sözcükler kullan ılamaz; hakaret edilemez, sövülemez iftira ve haks ız isnat yap ılamaz. ... Madde 2 Gazete ve dergilerin Bas ın Ahlâk Esaslar ı na ayk ırı davrand ığına ilişkin ihbar ve şikâyetler, kendilerini ilgilendiren hallerde gerçek ve tüzel ki şilerce, genel olara k da 195 say ılı Kanun un 5 inci maddesinde temsili öngörülen kurum veya kurulu şlarca Bas ın İlân Kurumu Yönetim Kurulu na yap ılır. ... Ayn ı konuda yarg ı organlar ına başvurulmuş olmas ı, Yönetim Kurulu nun incelemesini ve karar vermesini etkilemez. Madde 4 Gazete ve dergilerin, Bas ın Ahlâk Esaslar ı na uymad ıklar ı Yöneti m Kurulu nca, kendili ğinden veya ba şvuru üzerine tespit edildi ğinde, 195 say ılı Kanun un 49 uncu maddesinin (a) bendi uygulan ır..." 13. E.A.; cevap ve düzeltme metni yay ımlanmas ı yönündeki karara istinaden gazeteye ihtarname çekildi ğini, ihtarname tebli ğ edilmesine ra ğmen cevap ve düzeltme metninin yay ımlanmad ığını, ayr ıca ilgili haberde geçen ifadelerin iftira ve hakaret niteli ğini taşıdığını, bu nedenle gazetenin bas ın ahlak esaslar ını ihlal etti ğini ileri sürerek B İK'e şikâyetçi olmu ştur. 14. BİK, 31/3/2017 tarihli Yönetim Kurulu karar ıyla başvurucu gazete hakk ında resmî ilan ve reklamlar ının iki gün süre ile kesilmesine ancak gazetenin resmî ilan ve reklam yay ımlama hakk ı bulunmad ığından verilen cezan ın şimdilik uygulanmamas ına kara r vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "... Şikayetçinin bakanl ığı sona ermi ş olmas ına rağmen lojman ını boşaltmad ığını gerçeğe ayk ırı olarak ileri sürdü ğü, dolay ısıyla kamuoyu nezdinde şikayetçi hakk ında iftira ve haks ız isnatta bulundu ğundan, Bas ın Ahlak Esaslar ı Hakk ında 129 say ılı Genel Kurul karar ının 1. maddesinin ı bendini ihlal etti ği sonucuna var ıldığından 195 say ılı kanun 49/ a maddesi uyar ınca resmi ilan ve reklamlar ının 1 gün süre ile kesilmesine; ... Cevap ve düzeltme metni gazete taraf ından tebligat ın al ındığı tarihten itibaren 3 günlük yasal süresi içinde... usulüne uygun şekilde yay ımlanmad ığından Bas ın Ahlak Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 5Esaslar ı Hakk ında 129 say ılı Genel Kurul karar ının 1. maddesinin g bendini ihlal etti ği sonucuna var ıldığından 195 say ılı kanun 49/a maddesi uyar ınca resmi ilan ve reklamlar ının 1 gün süre ile kesilmesine; ... Şikayet konusu haberin ilgili gazetede yay ımland ığı ve şikayet dilekçesinin Kurum a sunulduğu tarihlerde gazetenin resmi ilan ve reklam yay ınlama hakk ı bulunmad ığından, Genel Kurul karar ının g ve ı bentlerini ihlal etmesine ra ğmen, Kurulumuz taraf ından verilen iki gün süreyle resmi ilan ve reklam kesme cezas ının şimdilik uygulanmamas ına, anca k reklam ve ilan yay ınlama hakk ının reddi karar ına karşı aç ılan davan ın sonucuna göre Kurulumuzun bu konu hakk ındaki karar ı doğrultusunda Kurum Genel Müdürlü ğü taraf ından gerekli i şlemlerin tesisine karar verilmi ştir." 15. Başvurucu, B İK karar ına itiraz etmi ştir. Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (hakem s ıfat ıyla) 23/5/2017 tarihli karar ıyla itiraz ın k ısmen kabul, k ısmen reddine kesin olarak karar vermi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili k ısımlar ı şöyledir: "... haber içeri ğinde vatanda şın paras ının çarçur edildi ğinin beyan edildi ği, suç oluşturacak herhangi bir isnad ın yap ılmad ığı, Valilik Kona ğı'na yap ılan harcamalar ın eleştirildiği, Küçükçekmece Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından kovu şturmaya yer olmad ığına ilişkin 20/10/2015 tarihinde karar verildi ği, bas ın özgürlü ğünün ayn ı zamand a eleştiri hakk ını da içerdi ği, bu eleştiri hakk ını kullan ırken çarçur kelimesi kullan ılarak, farkl ı bir üslubla da dile getirilebilece ği, Yarg ıtay içtihatlar ında belirtildi ği üzere böyle bi r söylemin ve ele ştirinin iftira suçunu olu şturmayaca ğı, bu haberin ele ştiri ve yorumlarda n ibaret oldu ğu, hakaret suçunu olu şturacak bir söze de yer verilmedi ği, Devletin öneml i makamlar ında ve kamu görevi yapan ki şilerin bu tür haber ve ele ştirilere aç ık olmas ı gerektiği, 5187 say ılı Yasan ın 3.maddesinde Bas ın Özgürlü ğünün eleştirme ve yorumlama haklar ını da içerdi ği, şikayete konu haberde ele ştiri s ınırlar ının aşılmad ığı ve demokratik sistemlerde her partinin eyleminin bas ın özgürlü ğü çerçevesinde tart ışılabileceği, somut bi r suçun isnat edilmedi ği, yap ılan haber içeri ğinde 'iddialara göre' ifadesine yer verildi ği, onur, şeref ve sayg ınlığını rencide edecek bir hakaret sözünün kullan ılmad ığı, her parti v e koalisyon dönemlerinde siyasi ki şiliklerin yap ılan tasarruflar ının beğenildiği kadar zaman zaman da her dönem ele ştirildiği, bu bas ın hürriyetinin Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemeleri'nin emsal kararlar ıyla gerekti ğinde gazetecinin de ğerlendirme hatta sert bir ele ştiriyle kamu hizmetleri konusunda haber yapma ve ele ştirme hak ve yetkisinin tan ındığı, yap ılan haber içeri ğinin bas ın özgürlü ğü kapsam ında kald ığı anlaşılmakla itiraz ın bu yönden kabulüne karar vermek gerekmi ştir. ... habere konu ki şinin tekziple ilgili şikayete konu gazete hakk ında işlem yap ılmas ını istediği anlaşılmış, tekzip karar ının gazetede yay ınlanmad ığı anlaşılmakla gazete hakk ında bu yönden uygulanan yapt ırımın yasal oldu ğu anlaşılmış ve bu yönden itiraz ın reddin e karar verilmi ş, bu haliyle itiraza konu Bas ın İlan Kurumu Genel Müdürlü ğü'nün 24/03/201 7 tarih ve*** *** ****0.02-04-E. 195-2017-60065 say ılı karar ında daval ı kurum taraf ından 129 say ılı Genel Kurul Karar ının 1. maddesinin g bendinin ihlal edilmesi nedeniyle 1 gün süreyle resmi ilan ve reklam kesme cezas ının onaylanmas ına, ı bendini ihlal etti ği uyar ınca verilen 1 günlük resmi ilan ve reklamlar ın kesilmesi cezas ının kald ırılmas ına karar verme k gerekmiştir." 16. Nihai karar ba şvurucuya 20/6/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 20/7/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 6B. Başvuruya Konu Olmayan Davaya İlişkin Süreç 18. Başvurucu, gazetenin resmî ilan ve reklam alma hakk ı için BİK'e başvurmuştur. BİK'in 67 say ılı Genel Kurul karar ının 17., 18., 20. ve 57. maddelerinde düzenlene n koşullar ı taşımad ığı gerekçesiyle ba şvurucunun talebi reddedilmi ştir. Başvurucu, B İK karar ının iptali talepli dava açm ıştır. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 7/3/2017 tarihli karar ıyla davan ın reddine karar vermi ştir. Bölge İdare Mahkemesi 26/9/2017 tarihli karar ıyla istina f isteminin reddine karar vermi ştir. IV.İLGİLİ HUKUK 19. 9/6/2004 tarihli ve 5187 say ılı Bas ın Kanunu nun Düzeltme ve cevap kenar başlıklı 14. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Süreli yay ınlarda ki şilerin şeref ve haysiyetini ihlâl edici veya ki şilerle ilgili gerçeğe ayk ırı yay ım yap ılmas ı halinde, bundan zarar gören ki şinin yay ım tarihinden itibaren iki a y içinde gönderece ği suç unsuru içermeyen, üçüncü ki şilerin hukuken korunan menfaatlerine ayk ırı olmayan düzeltme ve cevap yaz ısını; sorumlu müdür hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaks ızın, günlük süreli yay ınlarda yaz ıyı ald ığı tarihten itibaren en geç üç gün içinde, diğer süreli yay ınlarda yaz ıyı ald ığı tarihten itibaren üç günden sonraki ilk nüshada, ilgili yay ının yer ald ığı sayfa ve sütunlarda, ayn ı puntolarla ve ayn ı şekilde yay ımlama k zorundad ır. Düzeltme ve cevab ın birinci f ıkrada belirlenen süreler içinde yay ımlanmamas ı halind e yay ım için tan ınan sürenin bitiminden itibaren, birinci f ıkra hükümlerine ayk ırı şekilde yay ımlanmas ı halinde ise yay ım tarihinden itibaren onbe ş gün içinde cevap ve düzeltme talep eden ki şi, bulundu ğu yer sulh ceza hâkiminden yay ımın yap ılmas ına veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak yap ılmas ına karar verilmesini isteyebilir. Sulh ceza hâkimi b u istemi üç gün içerisinde, duru şma yapmaks ızın, karara ba ğlar. Sulh ceza hâkiminin karar ına karşı acele itiraz yoluna gidilebilir. Yetkili makam ü ç gün içinde itiraz ı inceleyerek karar verir. Yetkili makam ın karar ı kesindir. Düzeltme ve cevab ın yay ımlanmas ına hâkim taraf ından karar verilmesi halinde, birinci f ıkradaki süreler, sulh ceza hâkiminin karar ına itiraz edilmemi şse karar ın kesinle ştiği tarihten, itiraz edilmişse yetkili makam ın karar ının tebliği tarihinden itibaren ba şlar 20. 5187 say ılı Kanun un Düzeltme ve cevab ın yay ımlanmamas ı kenar başlıklı 18. maddesi şöyledir: Düzeltme ve cevab ın yay ımlanmas ına ilişkin kesinle şmiş hâkim kararlar ına uymayan sorumlu müdür ve sorumlu müdürün ba ğlı olduğu yetkili onmilyar liradan yüzellimilyar liraya kadar a ğır para cezas ıyla cezaland ırılır. Ağır para cezas ı, bölgesel süreli yay ınlarda yirmimilyar liradan, yayg ın süreli yay ınlarda ellimilyar liradan az olamaz. Sorumlu müdür ve sorumlu müdürün ba ğlı olduğu yetkili hakk ında verilen a ğır para cezas ının ödenmesinden yay ın sahibi, sorumlu müdür ve sorumlu müdürün ba ğlı olduğu yetkili ile birlikte müteselsilen sorumludur. Düzeltme ve cevap yaz ısının yay ımlanmamas ı veya 14 üncü maddenin birinc i fıkras ında belirtilen şartlara uyulmaks ızın yay ımlanmas ı hallerinde hâkim ayr ıca, masrafla r yay ın sahibi taraf ından kar şılanmak üzere, bu yaz ının tiraj ı yüzbinin üzerinde olan iki gazetede ilân şeklinde yay ımlanmas ına da karar verir. Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 721. 195 say ılı Kanun un Müeyyide kenar ba şlıklı 49. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Bu kanuna veya bu kanuna dayan ılarak yap ılacak yönetmeli ğe veyahut Kurum Gene l Kurulunun bu kanunda yaz ılı hususlarda ittihaz edece ği kararlar ı ile yükletilen ödevler e yahut da bas ın ahlak esaslar ına, riayet etmiyen gazete ve dergilerle prodüktörler ve kam u idare ve te şekkülleri ve 42 nci maddede an ılan sair ortaklar ın sorumlular ı hakk ında, diğer mevzuat hükümlerine halel gelmemek üzere, a şağıda yaz ılı olduğu şekilde muamele yap ılır: a) Kurum taraf ından o gazete veya dergiye verilecek ilan ve reklamlar, kesinle şen Yönetim Kurulu Karar ına dayan ılarak, Kurum Genel Müdürlü ğünce, iki ay ı geçmiyecek bi r süre ile kesilir. Ayr ıca, bu kanunla temin edilen menfaatlerden de ayn ı şekild e faydaland ırılmaz. b) Prodüktörlük müessesesinin iki ay ı geçmemek üzere kapat ılmas ı için, Kurul Gene l Müdürlüğünce iş, Yönetim Kuruluna intikal ettirilir. Kesinle şen Kurul Karar ını, o yerdeki valilik infaz eder. (a) ve (b) bentlerinde yaz ılı hallerde, Yönetim Kurulu Karar ına, tebliğinden itibaren on gün içinde o yerdeki en yüksek dereceli Asliye Hukuk Hakimli ğine itiraz edilebilir. Hakim, en geç on be ş gün içinde evrak üzerinden karar ını verir, bu karar, kesindir. V.İNCELEME VE GEREKÇE 22. Mahkemenin 13/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 23. Başvurucu; resmî ilan ve reklamlar ın iki gün süreyle kesilmesine ili şkin olarak BİK taraf ından verilen karar ın derece mahkemesince usul yönünden reddedilmesi gerekirken kısmen kabul, k ısmen ret yönünde karar verildi ğini ve bir gün süreyle resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesi cezas ının kesinleştiğini, verilen karar tarihi itibar ıyla gazetenin resmî ilan ve reklam yay ımlama hakk ı bulunmad ığını, ileride do ğmas ı muhtemel bir hakla ilgili olarak hakk ında verilen karar ın ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ğini ileri sürmü ştür. 24. Bakanl ık görüşünde; yarg ı mercilerinin farkl ı ç ıkarlar ı dengelerken sahip olduklar ı takdir paylar ı içinde adil bir denge kurup kurmad ığı, vard ıklar ı sonucun ölçülü olup olmad ığı ve kararlar ının ilgili ve yeterli gerekçeyi içerip içermedi ği hususlar ının gözönünde bulundurulmas ı gerektiğini belirtmi ştir. B. Değerlendirme 25. Anayasa n ın "Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti" kenar ba şlıklı 26. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 8Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı,... başkalar ının şöhret veya haklar ının,... korunmas ı ... amaçlar ıyla s ınırlanabilir Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir. 26. Anayasa n ın "Bas ın hürriyeti" kenar ba şlıklı 28. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: Bas ın hürdür, sansür edilemez Devlet, bas ın ve haber alma hürriyetlerini sa ğlayacak tedbirleri al ır. Bas ın hürriyetinin s ınırlanmas ında, Anayasan ın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulan ır 27. Anayasa n ın "Süreli ve süresiz yay ın hakk ı" kenar ba şlıklı 29. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: " ... Süreli yay ınlar ın ç ıkar ılmas ı, yay ım şartlar ı, malî kaynaklar ı ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir. Kanun, haber, dü şünce ve kanaatleri n serbestçe yay ımlanmas ını engelleyici veya zorla ştırıcı siyasal, ekonomik, malî ve tekni k şartlar koyamaz. ..." 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 28. Başvurucu hakk ında icra edilebilir kesinle şmiş bir yarg ı karar ı bulunmaktad ır. Başvurucunun reklam ve ilan yay ımlama hakk ı elde etmesi hâlinde, ba şvuruya konu karar ın icra edilmesine yönelik yasal bir engel görülememi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun ileride doğmas ı muhtemel bir hakk ı yönünden verilen karar hakk ında yap ılan başvurunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Müdahalenin Varl ığı 29. Başvurucunun yay ımc ısı olduğu gazete ile ilgili olarak bir gün süreyle reklamlar ının ve resmî ilanlar ın kesilmesine karar verilmi ştir. Söz konusu karar ile başvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerine yönelik bir müdahalede bulunulmu ştur. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 30. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 9 Temel hak ve hürriyetler, ...yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ...demokrati k toplum düzeninin ...gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 31. S ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun düşen, kanun taraf ından öngörülme, Anayasa n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 32. 195 say ılı Kanun'un 49. maddesine dayan ıldığı anlaşılm ıştır. ii. Meşru Amaç 33. Başvurucunun cezaland ırılmas ına ilişkin karar ın başkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (1) Genel İlkeler (a) Demokratik Toplumda Bas ın Özgürlü ğünün Önemi 34. Anayasa Mahkemesi; Anayasa'n ın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlü ğü ile onun özel güvencelere ba ğlanm ış şekli olan ve Anayasa'n ın 28. maddesinde yer alan bas ın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu ğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini olu şturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir. Bu ba ğlamda ifade özgürlü ğü ile bas ın özgürlü ğü herkes için geçerli ve demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 69; Bekir Co şkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 34-36). Bas ın özgürlüğünün kamuoyuna çe şitli fikir ve tutumlar ın iletilmesi ile bunlara ili şkin bir kanaat oluşturulmas ı için en iyi araçlardan birini sa ğlad ığı aç ıktır (İlhan Cihaner (2) , B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 63; Haci Boğatekin (2) , B. No: 2014/12162, 21/11/2017, 38). (b) Müdahalenin Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olmas ı 35.İfade özgürlü ğüne yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı bir müdahale olmas ı gerekir ( Bekir Coşkun, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın, 70-72; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 36. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, 77; Sırrı Süreyya Önder [GK], B. No: 2018/38143, 3/10/2019, 58; Bekir Coşkun, 51; Mehmet Ali Ayd ın, 68; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 51). Orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında adil bir dengenin gözetilmesi Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 10gerekliliğini ifade etmektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri , 132; Bekir Coşkun, 57 ; Tansel Çöla şan, 46, 49, 50 ; Hakan Yi ğit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 59) . 37. Derece mahkemeleri söz konusu dengelemeyi yaparken ve ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılay ıp karşılamad ığını değerlendirirken belirli bir takdir yetkisine sahiptir. Ancak bu takdir pay ı, Anayasa Mahkemesinin denetimindedir ( Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 57). 38. An ılan denetim s ıras ında Anayasa Mahkemesi temel hak ve özgürlüklere yap ılan müdahalenin gerekçesine odaklan ır. Kamu makamlar ının temel hak ve özgürlüklere -zorunlu bir ihtiyaca kar şılık geldiğini ve orant ılı olduğunu- ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koymadan yapt ıklar ı müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün de ğildir. Dolay ısıyla ifade özgürlü ğüne gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri kar şılamayan bir gerekçe ile yap ılan müdahaleler Anayasa'n ın 26. maddesini ihlal edecektir ( Kemal K ılıçdaroğlu, 58; Bekir Coşkun, 56; Tansel Çöla şan, 56; Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri , 120). (2) Cevap ve Düzeltme Hakk ı ile İlgili Baz ı Tespitler 39. Öncelikle cevap ve düzeltme hakk ının bir yay ında kendisinden bahsedilen herkese ayn ı yay ın organ ını kullanarak kendi bak ış aç ısını yans ıtma imkân ı veren anayasal bir hak oldu ğu gözönünde bulundurulmal ıdır. Nitekim Anayasa n ın Düzeltme ve cevap hakk ı kenar ba şlıklı 32. maddesinin birinci f ıkras ında Düzeltme ve cevap hakk ı, anca k kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulmas ı veya kendileriyle ilgili gerçe ğe ayk ırı yay ınlar yapılmas ı hallerinde tan ınır ve kanunla düzenlenir. denilmiştir. Cevap ve düzeltme yolu, ceza hukukuna özgü bir nizas ız (çekişmesiz) yarg ılama faaliyetidir. Sulh ceza hâkimi bu istemi üç gün içinde ve duru şma yapmaks ızın evrak üzerinde yapaca ğı inceleme sonunda karara ba ğlamak zorundad ır. Sulh ceza hâkiminin talebin kabulüne dair karar ının kesinleşmesi ve ilgili yay ın organ ınca cevap ile düzeltme metninin yay ımlanmamas ı hâlinde yay ın organ ının sorumlu müdürü ve onun ba ğlı olduğu yetkili, adli para cezas ı ile cezaland ırılabilir. Cevap ve düzeltme yolu çeki şmesiz bir yarg ı yolu oldu ğu için bu konuda verilen kararlar, bas ın yoluyla ki şilik hakk ının ihlali nedeniyle aç ılan diğer ceza veya hukuk davalar ında da kesin bir hüküm te şkil etmemektedir ( Ahmet Oğuz Çinko ve Erkan Çeli k [GK] , B. No: 2013/6237, 2/7/2015, 49-51). (3) Cevap ve Düzeltme Hakk ına İlişkin Olarak Bas ın İlan Kurumu Yolu 40. BİK'in 129 say ılı Genel Kurul karar ıyla bas ın ahlak esaslar ı belirlenmiştir. Buna göre süreli yay ınlar ı çıkaran kurulu şlar ın gerçeğe ayk ırı verilen bilgiler dolay ısıyla cevap ve düzeltme metinlerini usulüne uygun bir şekilde yay ımlamad ıklar ı takdirde B İK Yönetim Kurulu karar ıyla resmî ilan ve reklamlar ının kesilmesine karar verilebilir. 195 say ılı Kanun'a göre B İK taraf ından verilen bu kararlara kar şı asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir. Mahkeme, en geç on be ş gün içinde evrak üzerinden karar ını verir ve bu kara r kesindir. Bu kararlar ın itiraz ına, yüksek dereceli asliye hukuk mahkemesi hakem s ıfat ıyla bakmaktad ır (Anayasa Komisyonu Raporu, Dan ışma Meclisi/Anayasa Komisyonu, E.1/463, K.434, 30/7/1982, madde 32). Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 1141. 195 say ılı Kanun'da düzenlenen asliye hukuk mahkemesine itiraz yolu kanunla düzenlenmi ş bir mecburi tahkim yoludur. Mecburi tahkimde, taraflar aras ındaki uyu şmazl ıkla ilgili önceden bir tahkim sözle şmesi öngörülmemesine ra ğmen uyuşmazl ığın kanun gere ği hakem taraf ından çözümlenmesi öngörülmektedir. 195 say ılı Kanun uyar ınca BİK'in verdi ği kararlara kar şı düzenlenen tahkim yolu yine bir nizas ız (çekişmesiz) yarg ılama faaliyetidir. (4) Reklam ve İlanlar ın Kesilmesi Şeklindeki Müdahalenin Bas ın Özgürlü ğü ile İlişkisi 42. Resmî ilan ve reklamlar ın kapsam ı 5/10/2016 tarihli ve 29848 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanan Resmî İlân ve Reklâmlar ile Bunlar ı Yay ınlayacak Süreli Yay ınlar Yönetmeli ği'nde (Yönetmelik) düzenlenmi ştir. Yönetmelik'in 5. maddesine göre resmî ilan; kanun, tüzük veya yönetmelik gere ği yay ımlanmas ı zorunlu olan ilanlar ve merkezî yönetim kapsam ındaki idareler, mahallî idareler, sosyal güvenlik kurumlar ı, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu hukuku tüzel ki şiliğini haiz te şekküller ile sermayesinin yar ısından fazlas ı bu teşekküllere ait veya bunlar ın yüzde elliden fazla sermaye pay ı olan iştiraklerinin reklam niteliği taşımayan ilanlar ı olarak belirlenmi ştir. Yönetmelik'in 6. maddesinde düzenlene n reklam ise sat ışı art ırmak gibi ticari gayelerle ya da bir şeye veya bir fikre ra ğbet sağlamak gibi maddi ya da manevi bir menfaat temini veya tan ıtım maksad ıyla gazete ve dergilerde yaz ı, resim veya çizgilerle yap ılan ilanlard ır. 43. Anayasa'n ın 29. maddesinde süreli yay ınlar ın ç ıkar ılmas ı, yay ım şartlar ı, mali kaynaklar ı ve gazetecilik mesle ği ile ilgili esaslar ın kanunla düzenlenece ği, kanunun haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yay ımlanmas ını engelleyici veya zorla ştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamayaca ğı ve süreli yay ınlar ın devletin ve di ğer kamu tüzel kişilerinin veya bunlara ba ğlı kurumlar ın araç ve imkânlar ından eşitlik esas ına göre yararlanaca ğı belirtilmi ştir. 44. BİK'e resmî ilanlar ve reklamlarla ilgili olarak verilen yetkilerin gazetelerin niteliğinin art ırılmas ı ve s ırf resmî ilan alabilmek için gazete ç ıkar ılmas ının önlenmesi amac ını taşıdığı anlaşılmaktad ır. Bu itibarla Anayasa'n ın 29. maddesindeki düzenlemede; gazetelerin yay ım yapmas ını zorlaştıran ekonomik ko şullar ın konulmas ı da yasaklanm ıştır. Bu bak ımdan BİK'e verilen yetkilerle gazetelerin niteliklerini art ırma amac ıyla yay ınlard a sürekliliği ve güvenilirli ği hedefleyen ölçütler getirilmesi durumunun yay ın kuruluşlar ının düşünce ve kanaatlerini serbestçe yay ımlamas ı özgürlüklerini engelleyici ko şullar ı içermediği açıktır (AYM, E.2010/78, K.2011/177, 29/12/2011). 45. Bu sebeple mevcut ba şvuruya benzer ba şvurularda, Anayasa'n ın 29. maddesindeki düzenleme de gözönünde bulundurularak B İK'e resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesine ilişkin olarak verilen müdahale yetkisinin kullan ımında dikkatli bir değerlendirme yap ılmal ıdır. Somut ba şvuruda oldu ğu gibi şikâyetçinin Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında koruma alt ına al ınan şeref ve itibar hakk ının ihlal edildi ği iddias ı karşısında başvuruya konu ulusal günlük gazetenin Anayasa n ın 28. maddesinde güvence alt ına al ınan bas ın özgürlü ğü ve bu özgürlükle ba ğlant ılı olarak Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlü ğü aras ında bir denge kurulmas ı gerekmektedir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Ahmet Oğuz Çinko ve Erkan Çelik, 54). Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 12(5) Bas ın İlan Kurumunun Resmî İlan ve Reklamlar ın Kesilmesi Biçimindeki Müdahalesinin Demokratik Toplum Gereklerine Uygunlu ğunun Denetiminde Gözetilmesi Gereken Hususlar 46. Anayasa Mahkemesinin rolü, ba şvuruya konu müdahalenin olgular ın kabu l edilebilir bir de ğerlendirmesine dayan ılarak yap ıldığının ve keyfî olmad ığının denetlenmesini kapsar. Dolay ısıyla böyle bir denetim, derece mahkemelerinin ve kamu gücünü kullanan diğer organlar ın müdahalenin zorunlu toplumsal ihtiyac ı karşılad ığını, dolay ısıyla demokrati k bir toplumda gerekli ve orant ılı olup olmad ığını ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya koymas ı ile bağlant ılıdır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Halil Bay ık [GK], B. No: 2014/20002, 30/11/2017, 43). 47. Mevcut ba şvuruya benzer şikâyetlerde derece mahkemelerinin ve kam u gücünü kullanan di ğer organlar ın gerekçelerinin ilgili ve yeterli say ılabilmesi için kararlarda bulunmas ı gereken ve benzer ba şvurular ın koşullar ına göre de ğişebilecek unsurlar şu şekilde sıralanabilir: i. Bir haberden dolay ı resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesi şeklindeki müdahalede, dayanak yap ılan haberin -yay ımland ığı bağlamdan kopart ılmaks ızın- olay ın bütünselli ği içinde de ğerlendirilmesi gerekir. Somut olayda ba şvurucunun ifade ve bas ın özgürlükleri ile E.A.n ın şeref ve itibar ının korunmas ı hakk ı aras ında bir çat ışma meydana gelmi ştir. Çat ışan söz konusu haklar aras ında dengeleme kriterleri Anayasa Mahkemesinin önceki içtihatlar ında detayl ı bir şekilde ortaya konmuştur (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Abuzer Demir ve Asl ı Peksezer, B. No: 2016/73556, 23/10/2019, 45, 47; Kenan K ıran ve Ramazan Fatih U ğurlu, B. No: 2016/2884, 24/10/2019, 48; Bekir Coşkun, 44, 47, 48; Hakan Yi ğit, 61). Çat ışan haklar aras ında dengeleme yap ılabilmesi için; - Haber veya makalede yer alan ifadelerin kim taraf ından dile getirildi ği, - Hedef al ınan kişinin kim oldu ğu, ünlülük derecesi ile ki şinin önceki davran ışlar ı, bas ının s ıkı denetiminde olup olmad ığı, katlanmas ı gereken, kabul edilebilir ele ştiri s ınırlar ının -sade bir vatanda ş ile karşılaştırıldığında- daha geni ş olup olmad ığı, - Haber veya makalenin konusu, bunlarda kullan ılan ifadelerin türü, yay ının içeriği, şekli ve sonuçlar ı, - Haber veya makalenin yay ımlanma şartlar ı, - Yay ında kamu yarar ı bulunup bulunmad ığı, yay ının genel yarara ili şkin bir tart ışmaya katk ı sağlay ıp sağlamad ığı, kamuoyu ile di ğer kişilerin düşünce açıklamalar ı karşısında sahip olduklar ı haklar ın ağırlığı, - Kamuyu bilgilendirme de ğeri, toplumsal ilginin varl ığı ve konunun güncel olup olmad ığı, - Haber veya makalede yer alan ifadelerin olgusal temele dayal ı olup olmad ığı, ihtilafl ı aç ıklaman ın somut unsurlarla yeterince desteklenip desteklenmedi ği, Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 13- Başkalar ının şöhret ve haklar ının zarar görme ihtimalinin bulundu ğu durumlarda ba şta meslek ahlak ına sayg ı gösterme, do ğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket etme ödevi olmak üzere bas ın mensuplar ının kendili ğinden uymalar ı gereken zorunlu s ınırlara, ödev ve sorumluluklara uygun davran ıp davranmad ıklar ı, - Haber veya makalede dile getirilen dü şüncelere cevap verme olana ğının bulunup bulunmad ığı, - Haber veya makalenin hedef ald ığı kişilerin hayat ı üzerindeki etkileri kriterlerinin somut olaya uydu ğu ölçüde uygulanmas ı (benzer de ğerlendirmele r için bkz. Nilgün Halloran , B. No: 2012/1184, 16/7/2004, 41; Ergün Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, 56; Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 58-66; İlhan Cihaner (2) , 66-73), B İK'in de bu dengeleme kriterlerine uygun bir de ğerlendirme yapmas ı gerekmektedir. ii. BİK, şikâyet konusu olay ı değerlendirirken "cevap ve düzeltme metninin yay ımlanmas ı" yönünde verilen bir karar ı dayanak yapm ışsa bu, BİK'in ayr ı bir değerlendirme yapmayaca ğı anlam ına gelmemektedir. Cevap ve düzeltme hakk ının kullan ımına ilişkin olarak sulh ceza hâkimli ği yolu ile B İK süreci yukar ıdaki paragraflarda (bkz. 39-41) anlat ıldığı üzere birbirinden farkl ı süreçler olup B İK bu karardaki gerekçeleri de gözönünde bulundurarak (i) maddesinde belirtilen şekilde bir de ğerlendirme yapmal ıdır. iii. Cevap ve düzeltme metni yay ımlanmas ına ilişkin kararlar ın kesin hüküm teşkil etmedi ği her zaman gözönünde bulundurulmal ıdır. Kald ı ki BİK sürecinde gerek 195 say ılı Kanun ve gerek Kanun'un gönderme yapt ığı Genel Kurul karar ı süreli yay ınlarda etik ilkelere ayk ırı davran ıldığını tespit etmek için daha önce bir mahkeme karar ı olmas ını öngörmedi ği gibi sulh ceza mahkemesince cevap ve düzeltme metninin yay ımlanmas ına ilişkin verilmi ş bir karar ın varl ığı BİK'in otomatik olarak resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesi cezas ı vereceği anlam ına gelmemektedir. Bu nedenle B İK, değerlendirmesini yaparken bu hususu gözönünde bulundurmal ıdı r. iv. Haberin ki şilerin şeref ve itibarlar ı üzerindeki a ğırlığı ile BİK taraf ından verilen ceza aras ında orant ılılık ilişkisi kurulmal ıdır. 48. Böylece resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesi şeklindeki müdahalenin Anayasa Mahkemesi içtihatlar ında ortaya konan kriterlere uygunlu ğunun denetimi daha etkili yap ılabilecektir. (6) Somut Olaya İlişkin Nihai De ğerlendirmeler 49. Bas ın özgürlü ğünün tesisinin ko şullar ından biri de ku şkusuz ekonomik imkânlar ın bulunmas ıdır. Zira bas ın özgürlü ğü haberin içeri ğinin yan ında haberin verili ş biçimini de kapsar. Bilhassa süreli yay ınlar aç ısından haberin verilmesi için ekonomik imkânlar büyük ölçüde resmî ilan ve reklamlar ın yay ımlanmas ıyla sağlanmaktad ır. Bu nedenle eldeki ba şvuruya benzer ba şvurularda B İK'in resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesi şeklindeki müdahale yetkisinin bas ının etik yönden niteliklerini art ırmaya yönelik bir düzenleme oldu ğu, bir yapt ırım arac ı olarak öngörülmedi ği gözönüne al ınmal ıdır. Dolay ısıyla Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 14BİK'in önüne gelen şikâyetlerle ilgili olarak yukar ıda say ılan dengeleme kriterlerini (bkz. 47) çok s ıkı bir şekilde uygulamas ı ve an ılan müdahale biçimini ba şvurulabilecek son çare olarak görmesi bas ın özgürlü ğü aç ısından hayati önem ta şımaktad ır. 50. Başvuruya konu haber ile ilgili olarak Sulh Ceza Mahkemesince evrak üzerinden içeri ğine başvurucunun müdahale edemeyece ği bir metni yay ımlamas ına karar verildiği ve bu karar öncesinde ba şvurucuya savunma ve delillerini sunma imkân ı tan ınmad ığı, resen de herhangi bir ara ştırma yap ılmad ığı görülmektedir. Sonras ında BİK'in maddi anlamda kesin hüküm te şkil etmeyen bu karar ı dayanak alarak ilave hiçbir değerlendirme yapmaks ızın otomatik olarak cezaland ırma gerekçesi yapt ığı, BİK karar ına itiraz ı inceleyen derece mahkemesinin de bu kararla ilgili bir de ğerlendirmede bulunmaks ızın itiraz ın reddine karar verdi ği görülmektedir. 51. Başvurucu, verilen karar nedeniyle resmî ilan ve reklam yay ımlama hakk ı elde etmesi hâlinde bir günlük resmî ilan ve reklam yay ımlama cezas ı ile cezaland ırılacağını ifade etmiştir. Bu şekilde maddi bir yapt ırıma maruz kalma endi şesinin kişiler üzerinde kesintiye uğrat ıcı bir etkisi vard ır ve sonunda ki şinin bu etki alt ında ileride dü şünce aç ıklamalar ından veya bas ın faaliyetlerini yapmaktan imtina etme riski bulunmaktad ır. Dolay ısıyla başvurucu aleyhine bu şekilde bir yapt ırıma hükmedilmesinin ba şvurucunun üzerinde cayd ırıcı etki yaratabilece ği değerlendirilmi ştir. 52. Sonuç olarak ba şvurucunun yay ımlanan haber nedeniyle resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesi şeklinde bir kararla cezaland ırılmas ının zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığı ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya konulamam ıştır. 53. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına alınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 54. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 55. Başvurucu ihlalin tespiti ile 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 56. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 15gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 57. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 58.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak, ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde, usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 59.İncelenen ba şvuruda, ba şvurucu hakk ında bir gün süreyle resmî ilan ve reklamlar ın kesilmesine karar verilmesi nedeniyle ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 60. Bu durumda ifade ve bas ın özgürlüklerine ili şkin ihlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 61. Öte yandan ihlal tespiti ile yeterli giderim sa ğland ığı değerlendirildi ğinden manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 62. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.857,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/30591 Karar Tarihi : 13/1/2021 16VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına al ınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2017/223, K.2017/197) GÖNDER İLMESİNE, D. Tazminat talebinin REDD İNE, E. 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.857,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 13/1/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI