Ankara Kalesi içinde bulunan Kadılar Kabristanı’nın korunmasına ilişkin ATAK Komisyonu Raporu oylanarak oybirliğiyle kabul edildi.
T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 1776 14.09.2022 K A R A R Ankara Kalesi içinde bulunan Kadılar Kabristanı’nın korunmasına ilişkin ATAK Komisyonunun 26.08.2022 tarihli ve 06 sayılı Raporu Büyükşehir Belediye Meclisimizin 14.09.2022 tarihli toplantısında okundu. Konu üzerinde yapılan görüşmelerden sonra; Bu günlerde yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalan ata yadigârı bu kabristanda Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait çok sayıda mezar ile bu mezarlara ait taşlar ve sandukaların hazin hali görenlerin içini burktuğu, Bu kabristanın etrafında bulunan ve doğal bir koruma görevi de yapan çevre binalarının da yıkılmasıyla korunaksız hale gelmiş durumda olduğu; Ankara’nın tarihine ışık tutan 800 yıllık Kadılar Mezarlığı, Ankara’nın en eski mezarlığı hüviyetindedir. Ankara kalesinin doğusunda Demirtaş Mahallesi Yazbaşı Sokağında Molla Büyük Camiinin güneyindeki bu alanın tapu kayıtlarına göre 612 ada 13 parselde yaklaşık 400 m²’lik bir alandan ibaret olup, etrafı taş duvarla çevrilmiş bir mekândır. Kadılar Kabristanı denilmesinin sebebi burada bulunan mezarların çoğunluğunun kadılardan teşekkül etmekte olduğundan kaynaklanmaktadır. Osmanlı belgelerinde bu mekân 40’lar makamı olarak geçmektedir. Kırklar Mezarlığı hakkında araştırma yapan tarihçi Mübarek Galib mezarlıkla ilgili hazırladığı bir yazısında şu ifadelere yer veriyor: "Hicri 7, 8 ve 9, 13, 14 ve 15. yüzyıllara ait mezarlar, Kırklar (Kadılar) Mezarlığı’nda toplu bir halde bulunmaktadır. Öte yandan 1900’lü yıllardan sonra Ankara’da muhtelif tarihlerde yapılan imar uygulamalarında 18 mezarlığın kaldırılmış olduğu, kaldırılan bu mezarlıklardaki pek çok mezar taşının da buraya nakil edilmiş olduğunun tespiti de bizlere gösteriyor ki, Kadılar Mezarlığı bir yönüyle süreç içinde depo olarak kullanılmıştır. Bu mezarlığın bir özelliği daha vardır ki, o da Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait çok sayıda mezarın yer aldığı kabristandaki mezar taşlarının ve sandukaların süslemeleri, kazınmış hatlarının güzelliği itibarıyla büyük bir tarih ve sanat değerine sahip olmasıdır. Esas itibariyle bu mezarlık 2008 yılında restore edilmiş görünmektedir. Ancak mezarlık çevresindeki pek çok yapının kentsel dönüşüm çerçevesinde yıkılmış olması nedeniyle büyük ölçüde korunaksız bir halde bulunmaktadır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 1776 14.09.2022 -2- Bir başka gerçek ise Ankara Kalesi ve çevresinin bütüncül bir anlayışla ve entegre bir çalışma ile topyekûn ele alınması gerekmektedir. Zira bugün için kalenin batı yönü restore edilerek bir ölçüde turistik bir mekâna çevrilmiş olmasına rağmen, doğusu ve kuzeyi için aynı şeyleri söylemek pek mümkün görünmemektedir. Bir başka gerçek ise bu alanlarda yetki karmaşası olarak görünmektedir. Zira bu mekânların bir kısmı 2863 sayılı Kültür Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde Kültür ve Turizm Bakanlığına, kimi mekânların ise Vakıf Kültür Varlıkları olarak Vakıflar Genel Müdürlüğünün uhdesinde görünmektedir. Bu itibarla, Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Tabiat Varlıkları Dairesi Başkanlığımız vasıtası ile konunun titizlikle ele alınarak, konu hakkında ilgili ve yetkili mercilerle yazışmalar yapılarak, Gerekli restorasyon ve koruma hizmetlerinin yerine getirilmesi, Kadılar Mezarlığındaki tüm tarih ve kültür eserlerinin envanterlerinin yapılarak geleceğe miras bırakmak üzere insanlığın bilgisine sunulması konusunda çalışmaların yapılmasına ilişkin ATAK Komisyonu Raporu oylanarak oybirliği ile kabul edildi. Fatih ÜNAL Meclis 1. Başkan V. Serkan ATASOY G.Divan Katibi Naci BAYANLI Divan Katibi T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ ATAK Komisyonu Raporu Rapor No: 06 26.08.2022 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Ankara Kalesi içinde bulunan Kadılar Kabristanı’nın korunmasına ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisinin 08.08.2022 tarih ve 70. gündem maddesi olarak komisyonumuza havale edilen dosya incelendi. Üye Recep TAŞ’ın verdiği önergede; Ankara Kalesi içinde bulunan Kadılar Kabristanı’nın korunmasının istenildiği; Komisyonumuzca yapılan incelemeler neticesinde; Bu günlerde yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalan ata yadigârı bu kabristanda Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait çok sayıda mezar ile bu mezarlara ait taşlar ve sandukaların hazin hali görenlerin içini burktuğu, Bu kabristanın etrafında bulunan ve doğal bir koruma görevi de yapan çevre binalarının da yıkılmasıyla korunaksız hale gelmiş durumda olduğu; Ankara’nın tarihine ışık tutan 800 yıllık Kadılar Mezarlığı, Ankara’nın en eski mezarlığı hüviyetindedir. Ankara kalesinin doğusunda Demirtaş Mahallesi Yazbaşı Sokağında Molla Büyük Camiinin güneyindeki bu alanın tapu kayıtlarına göre 612 ada 13 parselde yaklaşık 400 m²’lik bir alandan ibaret olup, etrafı taş duvarla çevrilmiş bir mekândır. Kadılar Kabristanı denilmesinin sebebi burada bulunan mezarların çoğunluğunun kadılardan teşekkül etmekte olduğundan kaynaklanmaktadır. Osmanlı belgelerinde bu mekân 40’lar makamı olarak geçmektedir. Kırklar Mezarlığı hakkında araştırma yapan tarihçi Mübarek Galib mezarlıkla ilgili hazırladığı bir yazısında şu ifadelere yer veriyor: "Hicri 7, 8 ve 9, 13, 14 ve 15. yüzyıllara ait mezarlar, Kırklar (Kadılar) Mezarlığı’nda toplu bir halde bulunmaktadır. Öte yandan 1900’lü yıllardan sonra Ankara’da muhtelif tarihlerde yapılan imar uygulamalarında 18 mezarlığın kaldırılmış olduğu, kaldırılan bu mezarlıklardaki pek çok mezar taşının da buraya nakil edilmiş olduğunun tespiti de bizlere gösteriyor ki, Kadılar Mezarlığı bir yönüyle süreç içinde depo olarak kullanılmıştır. Bu mezarlığın bir özelliği daha vardır ki, o da Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait çok sayıda mezarın yer aldığı kabristandaki mezar taşlarının ve sandukaların süslemeleri, kazınmış hatlarının güzelliği itibarıyla büyük bir tarih ve sanat değerine sahip olmasıdır. Esas itibariyle bu mezarlık 2008 yılında restore edilmiş görünmektedir. Ancak mezarlık çevresindeki pek çok yapının kentsel dönüşüm çerçevesinde yıkılmış olması nedeniyle büyük ölçüde korunaksız bir halde bulunmaktadır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ ATAK Komisyonu Raporu Rapor No: 06 26.08.2022 -2- Bir başka gerçek ise Ankara Kalesi ve çevresinin bütüncül bir anlayışla ve entegre bir çalışma ile topyekûn ele alınması gerekmektedir. Zira bugün için kalenin batı yönü restore edilerek bir ölçüde turistik bir mekâna çevrilmiş olmasına rağmen, doğusu ve kuzeyi için aynı şeyleri söylemek pek mümkün görünmemektedir. Bir başka gerçek ise bu alanlarda yetki karmaşası olarak görünmektedir. Zira bu mekânların bir kısmı 2863 sayılı Kültür Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde Kültür ve Turizm Bakanlığına, kimi mekânların ise Vakıf Kültür Varlıkları olarak Vakıflar Genel Müdürlüğünün uhdesinde görünmektedir. Bu itibarla, Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Tabiat Varlıkları Dairesi Başkanlığımız vasıtası ile konunun titizlikle ele alınarak, konu hakkında ilgili ve yetkili mercilerle yazışmalar yapılarak, Gerekli restorasyon ve koruma hizmetlerinin yerine getirilmesi, Kadılar Mezarlığındaki tüm tarih ve kültür eserlerinin envanterlerinin yapılarak geleceğe miras bırakmak üzere insanlığın bilgisine sunulması konusunda çalışmaların yapılması hususu komisyonumuzca uygun görülmüştür. Raporumuz Büyükşehir Belediye Meclisinin Onayına arz olunur. Recep TAŞ Komisyon Başkanı Hande SEVİNDİK Başkan Vekili Murat KÖSE Üye Yasemin ÇELİK Üye Duhan KALKAN Üye Ümit ALTUNTAŞ Üye Lale BEKTAŞ Üye Ali TURĞUT Üye Adnan BEKER Üye