TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR OSAMAH LATEEF HASSOON AL-DULAIMI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/3143) Karar Tarihi: 13/4/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/3143 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Gizem Ceren DEM İR KOŞAR Başvurucu : Osamah Lateef Hassoon AL-DULAIMI Vekili : Av. Sefer Sani GÜLCÜ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; idari gözetim alt ında tutman
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR OSAMAH LATEEF HASSOON AL-DULAIMI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/3143) Karar Tarihi: 13/4/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/3143 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Gizem Ceren DEM İR KOŞAR Başvurucu : Osamah Lateef Hassoon AL-DULAIMI Vekili : Av. Sefer Sani GÜLCÜ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; idari gözetim alt ında tutman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, tutulma ko şullar ı nedeniyle ise kötü muamele yasa ğının ihlal edildiği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 23/1/2020 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 3. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 4. Irak Cumhuriyeti vatanda şı olan ba şvurucu hakk ında idari gözetim karar ı alınm ıştır. Başvurucunun idari gözetim karar ına karşı yapt ığı itiraz sulh ceza hâkimli ğince reddedilmi ştir. 5. 23/10/2020 tarihinde ba şvurucu hakk ındaki idari gözetim karar ının idare taraf ından kald ırılm ış olduğu anlaşılm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 6. Anayasa Mahkemesinin 13/4/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2020/3143 Karar Tarihi : 13/4/2022 2A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 7. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasa ğının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 8. Başvurucu, geri gönderme merkezinde tutulma ko şullar ının insan onuru ve haysiyetiyle ba ğdaşmad ığını belirterek kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. 9. Anayasa Mahkemesi, B.T. ([GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017) karar ında idari gözetim alt ında tutulma yerlerinin yönetim, denetim ve i şletilmesinin İçişleri Bakanl ığı taraf ından yürütülen bir kamu hizmeti oldu ğunu, 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari i şlem ve eylemlerden dolay ı kişisel hakk ı doğrudan muhtel olanlarca idari yarg ıda tam yarg ı davas ı aç ılabileceğini, teorik düzeyde mevcudiyeti tespit edilen bu yolun -s ırf bilgi eksikli ği nedeniyle- fiiliyatta hiç işletilmemesinin etkisiz oldu ğu biçiminde yorumlanamayaca ğını belirtmiş ve yabanc ının sal ıverilmesi hâlinde etkili hukuk mekanizmas ının tam yarg ı davas ı olduğunu ifade etmi ştir (B.T., 45-58). 10. Başvuruya konu somut olayda bu ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. Başvurucu 23/10/2020 tarihinde sal ıverilmiş olup ba şvurucunun idari yarg ıda konuya ili şkin olarak tam yarg ı davas ı açt ığına dair bilgi ve belge bulunmamaktad ır. 11. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmi ştir. C. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 12. Başvurucu, idari gözetim alt ında tutulmas ının hukuka ayk ırı olduğunu belirterek kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 13. Anayasa Mahkemesi B.T. başvurusunda idari gözetimi sona erdirilen başvurucular ın hukuka ayk ırı olarak idari bir kararla özgürlüklerinden yoksun b ırak ılmalar ı nedeniyle u ğrad ıklar ını öne sürdükleri maddi ve manevi zararlar ının karşılanmas ı bak ımından başarı şans ı sunma, yeterli giderim sa ğlama kapasitesini haiz ve ula şılabilir oldu ğu görülen tam yarg ı davas ı yolu tüketilmeden yap ılan başvurular ın incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna varm ıştır (B.T., 73; A.A., B. No: 2014/18827, 20/12/2017, 37). Ayn ı değerlendirme idari gözetimin idarece sonland ırılmas ı durumunda da geçerlidir ( A.A., 37). 14. 23/10/2020 tarihinde, ba şvurucu hakk ındaki idari gözetim karar ının idare taraf ından kald ırılm ış olduğu anlaşılm ıştır. Başvurucunun tam yarg ı davas ına başvurduğuna ilişkin bilgi mevcut de ğildir. Başvuru Numaras ı: 2020/3143 Karar Tarihi : 13/4/2022 315. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Başvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 13/4/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.