TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDURRAHMAN AKTA Ş VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/28894) Karar Tarihi: 28/12/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/28894 Karar Tarihi : 28/12/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucular : 1. Abdurrahman AKTA Ş 2. Abdussamet AKTA Ş 3. Ahmet AKTA Ş 4. Ali AKTA Ş 5.Enver AKTA Ş 6. Halise KILIÇ 7. Hatice KILIÇ 8
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDURRAHMAN AKTA Ş VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/28894) Karar Tarihi: 28/12/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/28894 Karar Tarihi : 28/12/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucular : 1. Abdurrahman AKTA Ş 2. Abdussamet AKTA Ş 3. Ahmet AKTA Ş 4. Ali AKTA Ş 5.Enver AKTA Ş 6. Halise KILIÇ 7. Hatice KILIÇ 8. Havla AKTA Ş 9. Hayriye KÜÇÜK 10. Hazal EKMEZ 11. Mehmet AKTA Ş 12. Mehmet Şirin AKTA Ş 13. Muzaffer ÇEL İK 14. Süleyman AKTA Ş 15. Şifa AKTA Ş Başvurucular Vekili: Av. S ıdkı ZİLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kadastro davas ının uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/9/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/28894 Karar Tarihi : 28/12/2021 23. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucular, murisleri aleyhine 9/4/1979 tarihinde Hazro Asliye Hukuk Mahkemesinde aç ılan tapu iptali ve tescili davas ının geçen uzun süreye ra ğmen sonuçlanmad ığını, yarg ılaman ın Silvan Kadastro Mahkemesinde (E.2013/80) devam etti ğini belirterek makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini iddia etmi şlerdir. 9. Başvurucular 24/9/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Anayasa Mahkemesinin 28/12/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucu Mehmet Şirin Akta ş Yönünden 11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un "Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi" kenar başlıklı 48. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelemesinin usul ve esaslar ı ile ilgili di ğer hususla r İçtüzükle düzenlenir." 12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerde düşme karar ı verilebilir: ...ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir ba şka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden görülmemesi. (2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukar ıdaki f ıkrada belirtilen nitelikteki bi r başvuruyu, Anayasan ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve sınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir." Başvuru Numaras ı: 2018/28894 Karar Tarihi : 28/12/2021 313. Başvurucunun ba şvuru tarihinden sonra 30/7/2019 tarihinde ya şam ını yitirdiği anlaşıldığından başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. 14. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ı yönünden ba şvurucunun ölümü nedeniyle düşme karar ı verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. B. Başvurucular Abdussamet Akta ş, Ahmet Akta ş, Süleyman Akta ş ve Şifa Aktaş Yönünden 15. 6216 say ılı Kanun'un Bireysel ba şvuru usulü" kenar başlıklı 47. maddesinin (3) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...Başvuru dilekçesine, dayan ılan deliller ile ihlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem veya kararlar ın asl ı ya da örne ğinin ... eklenmesi şartt ır." 16. 6216 say ılı Kanun un Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi kenar ba şlıklı 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Mahkeme, ... aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine kara r verebilir." 17.İçtüzük'ün bireysel ba şvurular ın içeriğini düzenleyen Bireysel ba şvuru formu ve ekleri kenar ba şlıklı 59. maddesinin (2), (3) ve (4) numaral ı fıkralar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "(2) Başvuru formunda a şağıdaki hususlar yer al ır: ... ç) Kamu gücünün ihlale neden oldu ğu iddia edilen i şlem, eylem ya da ihmaline dai r olaylar ın ... özeti. d) Bireysel ba şvuru kapsam ındaki güncel ve ki şisel haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ği ve buna ili şkin gerekçeler ve delillere ait özlü aç ıklamalar. e) İhlal edildi ği iddia edilen temel haklar ve bunlara ili şkin aç ıklamalar ın birbirleriyle ilişkilendirilerek ayr ı ayr ı yap ılmas ı. ... h) Başvurucunun talepleri. ... (3) Başvuru formuna a şağıdaki belgelerin ya da onayl ı örneklerinin eklenmesi zorunludur: ... e) Başvuruda ileri sürülen hak ihlali iddialar ını temellendirecek belgelerin onayl ı örnekleri. Başvuru Numaras ı: 2018/28894 Karar Tarihi : 28/12/2021 4f) Tazminat talebi varsa u ğran ılan zarar ve buna ili şkin belgeler. ... (4) Başvurucu, üçüncü f ıkradaki belgeleri herhangi bir nedenle sunamamas ı hâlinde bunun gerekçelerini belirterek varsa buna ili şkin bilgi ve belgeleri ba şvuru formuna ekler. Mahkeme, mazereti kabul etmesi hâlinde ve gerekli gördü ğü takdirde bu bilgi ve belgeleri resen toplar." 18. 6216 say ılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, aç ıkça dayanakta n yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda karmaşık veya zorlama şikâyetler, kanun yolu şikâyeti niteli ğindeki şikâyetler, ba şvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği şikâyetler ile temel haklara yönelik bir ihlalin olmad ığının aç ık olduğu şikâyetler aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir. 19. Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmi ş bir bireysel ba şvuruyu inceler. Başvurucular ın şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunlulu ğu bulunmaktad ır. Maddi dayanaklar yönünden ba şvurucular ın yükümlülü ğü şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ı aç ıklamak, bunlara ili şkin delilleri Anayasa Mahkemesine sunmak, hukuki dayanak yönünden yükümlülü ğü ise bireysel ba şvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğini özü itibar ıyla aç ıklamakt ır (Sabah Yıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19). 20. Nitekim 6216 say ılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına ilave olarak İçtüzük'ün 59. maddesinde de ba şvurucular ın yükümlülükleri kapsam ında şikâyetin maddi ve hukuki temellerine başvuru formu ve eklerinde yer verilmesi gerekti ği aç ıkça belirtilmiş (bkz. 17), böylece ba şvuru koşullar ının öngörülebilirli ği kuvvetlendirilmi ştir (Abdulkadir Korkmaz ve di ğerleri , B. No: 2019/22333, 23/11/2021, 16). 21. Bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi, kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple ba şvurucunun ba şvurusunun esas ını ve bu kapsamda kamu makamlar ı taraf ından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialar ını gerekçelendirmesi , buna ilişkin olay ve olgular ı aç ıklamas ı ve delillerini sunmas ı zorunludur (Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, 24). 22. Anayasa Mahkemesinin ba şvurucunun yerine geçerek ihlal iddialar ını gerekçelendirme, olay ve olgular ı ortaya koyma ve delil toplama görev ve yükümlülü ğü bulunmamaktad ır. Söz konusu yükümlülükler ba şvurucuya aittir ( Cemal Günsel , 25). 23. Başvurucular ın an ılan yükümlülüklere uymamalar ı hâlinde şikâyetlerini temellendiremedikleri için ba şvurular ı aç ıkça dayanaktan yoksun bulunabilir. Anayasa Mahkemesi temellendirmeye ili şkin incelemesini her ba şvurunun somut ko şullar ında yapar. Kuşkusuz ba şvurucular ın bu yükümlülüklere ellerinde olmayan nedenlerle uymamalar ının ikna edici gerekçelerini Anayasa Mahkemesine sunmalar ı ya da Anayasa Mahkemesinin bu durumu işin niteliğinden anlamas ı hâli müstesnad ır (Cemal Günsel , 26). Başvuru Numaras ı: 2018/28894 Karar Tarihi : 28/12/2021 524. Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) ortam ında yap ılan inceleme neticesinde an ılan başvurucular ın Silvan Kadastro Mahkemesinin 255 taraf ın bulundu ğu E.2013/80 say ılı dosyas ında kay ıtlar ının görülmedi ği, ilgili ba şvurucular ın UYAP'ta dosyaya taraf girişinin yap ılmad ığı ve bu durumun ba şvurucular ın söz konusu davan ın taraf ı olup olmad ıklar ı hususunda tereddüde yol açt ığı görülmektedir. 25. Başvurucular, davadaki s ıfatlar ını ispatlayan ve iddialar ını temellendiren dayanak bilgi ve belgeleri ba şvuru formuna eklememi ş olup ba şvurucular ın başvuru ehliyetine sahip olup olmad ıklar ı tespit edilememi ştir. 26. Sonuç olarak ba şvurucular ın menfaat durumunu ortaya koyacak ve ba şvuruda ileri sürdükleri hak ihlali iddias ını temellendirecek dayanak bilgi ve belgeleri ba şvuru formuna ekleme yönündeki yükümlülüklerini yerine getirmedikleri, bu ba ğlamda ileri sürdükleri ihlal iddialar ını temellendiremedikleri sonucuna var ılm ıştır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Diğer Başvurucular Yönünden 1. Başvurucular ın İddialar ı 28. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden29. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ın ın ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden30. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas al ınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 31. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve di ğerleri , 41-45). 32. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 42 y ıl 8 ayl ık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/28894 Karar Tarihi : 28/12/2021 633. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 34. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir. (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 35. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 36. Somut olayda, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 37.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruya konu davan ın özel ko şullar ı dikkate al ınarak -davadaki taraf say ısı ve başvurucular murislerinin veraset ilamlar ındaki mirasç ı say ısı- hesaplanan manevi tazminattan muris Mustafa Akta ş'ın mirasç ısı olan başvurucu Hayriye Küçük'e 4.000 TL, muris Mehmet Nezir Aktaş'ın mirasç ılar ı olan diğer başvuruculara 1.900 TL tazminat ın ayr ı ayr ı ödenmesine karar verilmesi gerekir. 38. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucular ın bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 39. Başvurucular Mehmet Şirin Aktaş, Abdussamet Akta ş, Ahmet Akta ş, Süleyman Aktaş ve Şifa Aktaş yönünden yarg ılama giderlerinin üzerilerinde b ırak ılmas ına; 294.70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.794.70 TL yarg ılama giderinin di ğer başvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mehmet Şirin Akta ş yönünden bireysel ba şvurunun başvurucunun ölümü nedeniyle DÜ ŞMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/28894 Karar Tarihi : 28/12/2021 7B. 1. Abdussamet Akta ş, Ahmet Akta ş, Süleyman Akta ş ve Şifa Aktaş yönünden adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Diğer başvurucular yönünden adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Diğer başvurucular yönünden Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına alınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. 1. Muris Mustafa Akta ş'ın mirasç ısı olan başvurucu Hayriye Küçük'e 4.000 TL, muris Mehmet Nezir Akta ş'ın mirasç ılar ı olan di ğer başvuruculara 1.900 TL manevi tazminat ın AYRI AYRI ÖDENMES İNE, 2. Başvurucular ın maddi tazminat taleplerinin ve tazminata ili şkin diğer taleplerinin REDD İNE, E. Başvurucular Mehmet Şirin Aktaş, Abdussamet Akta ş, Ahmet Akta ş, Süleyman Aktaş ve Şifa Aktaş yönünden yarg ılama giderlerinin üzerilerinde BIRAKILMASINA; 294.70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.794.70 TL yarg ılama giderinin di ğer başvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Silvan Kadastro Mahkemesine (E.2013/80) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 28/12/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN