TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH AĞBABA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/13879) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı : 2020/13879 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Derya ATAKUL Başvurucu : Fatih AĞBABA I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, Hâkimler ve Savc ılar Kurulu Genel Sekreterli ği taraf ından tesis edilen işleme kar şı aç ılan da
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH AĞBABA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/13879) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı : 2020/13879 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Derya ATAKUL Başvurucu : Fatih AĞBABA I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, Hâkimler ve Savc ılar Kurulu Genel Sekreterli ği taraf ından tesis edilen işleme kar şı aç ılan davan ın incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu, hâkim olarak görev yapmaktayken Hâkimler ve Savc ılar Kurulunun (HSK/Kurul) 29/11/2016 tarihli karar ıyla meslekten ç ıkar ılm ıştır. 3. Başvurucu meslekten ç ıkar ılmas ına dayanak te şkil eden soru şturma dosyas ının kendisine verilmesini talep etmi ş, bu talep Hâkimler ve Savc ı lar Kurulu Genel Sekreterli ğinin (HSK Genel Sekreterli ği) 31/5/2019 tarihli i şlemi ile reddedilmi ştir. 4. Başvurucu, an ılan işlemin iptali talebiyle dava açm ış; Ankara 7. İdare Mahkemesi ( İdare Mahkemesi) 10/7/2019 tarihli karar ı ile davay ı incelemeksizin reddetmiştir. İlk derece mahkemesi; HSK Genel Sekreterli ğinin Kurulun idari ve mali i şleri ile sekretarya hizmetlerini yerine getirmek üzere kurulmu ş bir birim oldu ğunu, başvurucunun meslekten ç ıkar ılmas ına ilişkin işlemin dayana ğı bilgi ve belgelerin 9/10/2003 tarihli ve 4982 say ılı Bilgi Edinme Hakk ı Kanunu kapsam ında verilmesi talebinin reddine dair HSK Genel Sekreterli ği işleminin Kurulun bir i şlemi oldu ğunu belirtmi ştir. Mahkeme, Anayasa'n ın 159. maddesinin onuncu f ıkras ı uyar ınca HSK'n ın hâkim ve savc ılara ilişkin olarak vermi ş olduğu meslekten ç ıkarma cezas ına ilişkin olanlar d ışındaki kararlar ına karşı yarg ı yolunun kapal ı olmas ı nedeniyle davan ın esas ının incelenmesinin mümkün olmad ığı sonucuna varm ıştır. 5.İlk derece mahkemesi ayr ıca HSK Genel Sekreterli ği işlemine kar şı aç ılan bir davada itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvuru yap ıldığını, Anayasa Mahkemesi Gene l Kurulunca 13/3/2014 tarihli ve E.2014/54, K.2014/53 say ılı karar ı ile başvurunun reddedildi ğini, bahsi geçen karar ın gerekçesinde Anayasa'n ın 159. maddesinin onuncu f ıkras ı uyar ınca dava konusu i şleme kar şı yarg ı yoluna ba şvurulamayaca ğının ifade edildi ğini dolay ısıyla kendisinin yetkisiz oldu ğunu ifade etmi ştir. Başvuru Numaras ı : 2020/13879 Karar Tarihi : 12/4/2023 36. Başvurucu, idare mahkemesinin karar ına karşı istinaf ba şvurusunda bulunmuştur. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi 8/1/2020 tarihli karar ıyla istinaf ba şvurusunun reddine kesin olarak karar vermi ştir. 7. Başvurucu, nihai hükmü 3/4/2020 tarihinde ö ğrendikten sonra 20/4/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 8. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 9. Ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. A. Mahkemeye Eri şim Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 10. Başvurucu HSK Genel Sekreterli ği işlemine kar şı aç ılan davan ın esas ının incelenmemesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ı ile savunma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmiştir. 11. Başvuru mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 12. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 13. Somut olayda bir idari i şleme karşı aç ılan davan ın incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yönelik bir müdahalenin bulundu ğu görülmektedir. An ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, hakl ı bir sebebe dayanma, ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 36. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. 14. Anayasa Mahkemesi, Seyfullah Çakmak (B. No: 2018/14529, 15/12/2020) karar ında HSK'n ın mesleğe kabullerinden görevden uzakla ştırılmalar ına, terfilerine ve yüksek yarg ı üyesi seçilmelerine kadar meslek mensuplar ına ve mesle ğin yürütümüne ili şkin karar alan bir anayasal kurum oldu ğunu, HSK Genel Sekreterli ğinin ise 2010 y ılında yap ılan Anayasa de ğişikliği ile ihdas edilen ve Kurulun idari ve mali i şleri ile sekretarya hizmetlerini yürüten bir hizmet birimi oldu ğunu belirtmi ştir. Anayasa mahkemesi, Kurul kararlar ına karşı yarg ı yolunun (meslekten ç ıkarma kararlar ı dışında) kapal ı olduğunu belirleyen Anayasa'n ın 159. madde hükmünü yasal düzeyde somutla ştıran 11/12/2010 tarihli ve 6087 say ılı Hakimler ve Savc ılar Kurulu Kanunu'nun 33. maddesinde meslekten ç ıkarma d ışında kararlar ına karşı yarg ı yolunun kapal ı olduğu belirtilen birimlerin Genel Kurul ve Daireler olarak ifade edildiğini tespit etmi ştir. Kurul kararlar ına karşı yarg ı yolunun bir istisna d ışında kapal ı olduğunu belirleyen bahsi geçen kuralda Genel Sekreterli ğin zikredilmedi ğini vurgulayan Anayasa Mahkemesi; gerek Kurula ili şkin görev, yetki ve te şkilat ı düzenleyen hükümler gerek Kurul kararlar ına dair yarg ı yoluna ili şkin istisnay ı belirleyen kurallar dikkate alındığında salt Genel Sekreterlik taraf ından tesis edilen i şlemlere kar şı yarg ı yolunun kapal ı olduğunu ifade eden aç ık bir yasa hükmünün bulunmad ığı kanaatine varm ıştır (benzer yönde Başvuru Numaras ı : 2020/13879 Karar Tarihi : 12/4/2023 4değerlendirmeler için bkz. Kas ım İlimoğlu (3) , B. No: 2018/17191, 24/2/2021, 55; Seyfullah Çakmak , 51). 15. Bu itibarla Anayasa Mahkemesi bahsi geçen Seyfullah Çakmak karar ında, ortada Kurul taraf ından al ınm ış bir karar olmamas ına ve Genel Sekreterlik taraf ından yap ılan idari işlemlerin yarg ı denetimine kapal ı olduğunu belirleyen aç ık bir kanun hükmü bulunmamas ına karşın ilk derece mahkemesinin verdi ği incelenmeksizin ret karar ı ile mahkemeye eri şim hakk ına yap ılan müdahalenin kanunilik unsurunu ta şımad ığı sonucuna ulaşmıştır. Somut ba şvuruda, bu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. 16. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 17. Başvurucu, ifade özgürlü ğünün ve bu kapsamda bilgi edinme hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği şikâyeti yönünden ulaşılan sonuç gözetildi ğinde bu iddialar ının ayr ıca incelenmesine gerek görülmemi ştir. III. GİDERİM 18. Başvurucu; ihlalin tespiti ile miktar belirtmeksizin manevi tazminat talebinde bulunmuştur. 19. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir ( Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 20.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ının yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. 1. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddia yönünden İNCELEME YAPILMASINA YER OLMADI ĞINA, Başvuru Numaras ı : 2020/13879 Karar Tarihi : 12/4/2023 5C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 7. İdare Mahkemesine (E.2019/1324, K.2019/1853) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/4/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.