2025/1419572 İhale Kayıt Numaralı "ÇEVRE TEMİZLİĞİ ( ŞOFÖRSÜZ ) ARAÇ KİRALAM HİZMET ALIMI" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Şark Organizasyon ve Danışmanlık Sanayi Ticaret Limited Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1419572 İhale Kayıt Numaralı “ Çevre Temizliği (Şoförsüz) Araç Kiralama Hizmet Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı tarafından 13.10.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Çevre Temizliği (Şoförsüz) Araç Kiralama Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Şark Organizasyon ve Danışmanlık Sanayi Ticaret Limited Şirketi ’nin 07.10.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 23.10.2025 tarih ve 197767 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.10.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/2120 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Teknik Şartname’nin 4 ve 5’inci maddelerinde yer alan düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu, zira araçların sevk ve idaresinin idarede olduğu söz konusu işte, sürücülerin kusurlarından kaynaklı zararların genişletilerek her türlü trafik kazası ile trafik cezalarının ve hizmet işi ile alakalı tüm bakanlıkların mevzuatları ile ilgili ceza ve sorumlulukların yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alındığı, 2) İhale dokümanında hizmet işinde çalıştırılacak bütün araçların dizel yakıtlı olacağının belirtildiği halde Teknik Şartname’nin 4.1.b maddesinde 7 m3 ve üzeri vakumlu yol süpürme (vakumlu/üst ekipman elektrikli) aracın üst ekipmanının %100 elektrik tahrikli motora sahip ve hızlı şarj sistemli olacağının belirtildiği, ayrıca ihale dokümanında söz konusu araca ait elektrik gideri ile hızlı şarj sistemi ünitesi ve alt yapısının kim tarafından karşılanacağının belirlenmediği, varsa aracın şarj istasyonuna ilişkin olarak hızlı şarj teknik özelliklerine dair düzenleme yapılmadığı, aracın aktif şarj kapasitesi, aktif çalışma saati ve pil paketine ilişkin yine hiçbir düzenlemeye de yer verilmediği, mevcut haliyle kendi içinde belirsizlik bulunan ve çelişkili olan söz konusu düzenlemenin isteklileri tereddüde düşürmek suretiyle isteklilerin sağlıklı şekilde tekliflerini hazırlamasına ve tekliflerin sağlıklı şekilde değerlendirilmesine engel olacağı iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanun’a göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez. Bu Kanun’da belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez. Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır. Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü, “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici, … (b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” hükmü, “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde; (a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak, (b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır. Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü, “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır. Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir…” hükmü, “Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir. Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: ÇEVRE TEMİZLİĞİ ( ŞOFÖRSÜZ ) ARAÇ KİRALAM HİZMET ALIMI b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 13 adet çevre temizliği için araç (şoförsüz) kiralama hizmet alımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kahramanmaraş İl Sınırları içerisinde” düzenlemesi, “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. İlgili mevzuat gereğince yapılacak olan ulaşım, sigorta, vergi, resim, harçlar, araç muayene giderleri, araçların zorunlu sigorta giderleri, kasko giderleri, lastik giderleri, araç takip sistemi giderleri, bakım- onarım giderleri, araçlarda kullanılan fırça vb. giderleri, teknik şartnamede nitelik ve nicelikleri belirtilen tüm giderler teklif bedele dahil edilecektir.( Akaryakıt İdare Tarafından verilecektir.) 25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Sunulacak hizmet kapsamında çalıştırılacak araçlarla ilgili hususlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “…4.2.5. Araçlar dizel yakıtla çalışacak olup; Akaryakıt giderleri İdare tarafından karşılanacaktır. Araçların şoförleri İdare tarafından sağlanacaktır. … 4.2.7. Çalıştırılacak araçların Kara Yolları Trafik Mevzuatı hükümlerine ait sorumluluğu ve oluşabilecek her türlü trafik kazası ve trafik cezaları Yükleniciye aittir. … 4.2.9.Araçların sevk ve İdaresi İdaremiz tarafından yapılacaktır...” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Hizmet bünyesinde yükleniciyle ilgili diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1.1 Yapılacak hizmetle alakalı tüm Bakanlıkların Mevzuatları ile ilgili ceza ve sorumluluklar Yükleniciye aittir…” düzenlemesi yer almaktadır. İhale konusu işin 13 adet çevre temizliği için araç (şoförsüz) kiralama hizmet alımı işi olduğu, ihale konusu iş kapsamında kiralanacak araçların tamamının idare personelince kullanılacağı anlaşılmıştır. Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağı belirli kılınmış olup idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır. Bu bağlamda, her ne kadar yüklenicinin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu açık olsa da, başvuruya konu edilen Teknik Şartname maddelerinde yer verilen düzenlemelerden, çalıştırılacak araçların karayolları trafik mevzuatı hükümlerine ait sorumluluğu ve oluşabilecek her türlü trafik kazası ve trafik cezalarının yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, başvuruya konu ihalenin konusunun şoför ve yakıt hariç araç kiralama hizmet alımı ihalesi olduğu dikkate alındığında idarenin personelinin kusurundan doğacak zararların da yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alındığı, ihalede şoförlerin yüklenici tarafından temin edilmeyeceği, araçları idare personelinin kullanacağı, söz konusu düzenlemeler ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin genel hükümlerinin kapsamının dışına çıkıldığı, bu durumda şikâyete konu düzenlemelerin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde hüküm altına alınan eşit hak ve yükümlülükler ilkesine aykırı olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. İlgili mevzuat gereğince yapılacak olan ulaşım, sigorta, vergi, resim, harçlar, araç muayene giderleri, araçların zorunlu sigorta giderleri, kasko giderleri, lastik giderleri, araç takip sistemi giderleri, bakım- onarım giderleri, araçlarda kullanılan fırça vb. giderleri, teknik şartnamede nitelik ve nicelikleri belirtilen tüm giderler teklif bedele dahil edilecektir. (Akaryakıt İdare Tarafından verilecektir.) 25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır. İdari Şartname’nin ekinde ihale konusu işin türü ve miktarına aşağıda yer verilmiştir. Sıra No Açıklama Birimi Miktarı 1 7 m3 ve Üzeri Vakumlu Yol süpürme Aracı gün 6.570 2 7 m3 ve Üzeri Vakumlu Yol süpürme Aracı (Üst Ekipman Elektrikli) gün 730 3 5 m3 ve Üzeri Vakumlu Yol Süpürme Aracı gün 1.460 4 1.2 m3 veya 1.3 m3 Hidrostatik Yol süpürme Makinası gün 730 Teknik Şartname’nin “Sunulacak hizmet kapsamında çalıştırılacak araçlarla ilgili hususlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “…4.1. b) 7 m3 ve Üzeri Vakumlu Yol Süpürme Aracı (Vakumlu/ Üst Ekipman Elektrikli): Aracın hem üst yapısı hem alt yapısı en az 2024 model ve üzeri olacak, üst ekipman % 100 elektrik tahrikli motora sahip olacak. Hızlı Şarj Sistemi olacak. Süpürme genişliği en az 200 cm olacaktır. Süpürge teşkilatı araç üzerine yerleştirilen ikinci bir motor vasıtası ile çalıştırılacaktır. Araç üzerinde ön ve arka ikaz lambası bulunacaktır. Araç sol direksiyonlu olacak, sağdan ve soldan süpürme ve emiş yapabilecektir. Araç sağ ve sol tarafında bordür kenarlarını alabilmesi için birer adet yan fırça, aracın geçtiği yerleri süpürebilmesi için bir adet de silindirik şekilli orta fırça bulunacaktır. Araçlar klimalı olacaktır. Araçların günlük tahmini ortalama 170 km yol kat edeceği ön görülmüştür. Araçta üst ekipman hataları veya makinelerin kontrolü vb. çalışma denetimini yapmak için (örn. Çalışma saati, süpürge sayacı, yağ, hararet vb.) dokunmatik kapasitif renkli ekranlı kontrol sistemi olacaktı Aracın arkasında askı sistemi gezer hortumlu (yeterli uzunlukta) olacaktır … 4.2.4 Çalıştırılacak tüm araçları için akaryakıt ve şoför hariç, diğer bilumum giderler (yedek parça, her türlü bakım, onarım, zorunlu sigorta, genel muayene, kasko, yol süpürme araçlarında kullanılacak fırça ve tüm diğer malzemeler v.b.) dâhil tüm masraflar yükleniciye ait olmak üzere günlük yevmiye ücreti üzerinden teklif verilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale dokümanı incelendiğinde, ihalede çalıştırılacak araçların (akaryakıt ve şoför hariç) tüm giderlerinin yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, iddia konusu “7 m3 ve üzeri Vakumlu Yol süpürme Aracı”nın üst ekipmanının elektrikli olacağının yukarıda aktarılan İdari Şartname ve Teknik Şartname maddelerinde belirtildiği, diğer taraftan birim fiyat teklif cetvelinde de “7 m3 ve üzeri vakumlu yol süpürme (vakumlu/üst ekipman elektrikli)” için ayrı satır açıldığı ve ilgili satırda üst ekipman elektrikli ifadesinin yer aldığı, ayrıca Teknik Şartname’nin 4.1.b maddesinde 7 m3 ve üzeri vakumlu yol süpürme (vakumlu/üst ekipman elektrikli) aracının üst ekipmanının %100 elektrik tahrikli motora sahip ve hızlı şarj sistemli olacağının belirtildiği, ihale dokümanının bir bütün olduğu, teklif hazırlanması için gerekli olabilecek tüm bilgilerin temin edilmesinin isteklinin sorumluluğunda olduğu, bu kapsamda teklif fiyata dahil olan iddia konusu giderlerin hesaplanabileceği, bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline, Oybirliği ile karar verildi.