TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULCABBAR KAYA VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/25918) Karar Tarihi: 15/12/2021 Başvuru Numarası : 2019/25918 Karar Tarihi : 15/12/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Osman ÖZDEMİREL Başvurucular : Abdulcabbar KAYA ve diğerleri [bkz. ekli tablo] Başvurucular Vekili : bkz. ekli tablo I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru cez
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULCABBAR KAYA VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/25918) Karar Tarihi: 15/12/2021 Başvuru Numarası : 2019/25918 Karar Tarihi : 15/12/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Osman ÖZDEMİREL Başvurucular : Abdulcabbar KAYA ve diğerleri [bkz. ekli tablo] Başvurucular Vekili : bkz. ekli tablo I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru ceza davasının uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ı ile Anayasa'da güvence alt ına al ınan diğer hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Ekli tabloda s ıralanan ba şvurular, ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemelerinden sonra Komisyonlara sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yapılmasına karar verilmiştir. 4. Konularının ayn ı olması sebebiyle ekli tablonun (B) sütununda numaralar ı belirtilen ba şvuru dosyalarının 2019/25918 numaral ı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2019/25918 numaral ı dosya üzerinden yap ılmasına ve diğer dosyaların kapat ılmasına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkanı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmasına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/25918 Karar Tarihi : 15/12/2021 28. Başvurucular ın bir k ısm ı, haklar ında yürütülen yarg ılamalar ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının; bir diğer k ısm ı ise makul sürede yarg ılanma hakk ının yan ı sıra Anayasa'da güvence alt ına al ınan diğer hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiği iddias ıyla Anayasa Mahkemesine çe şitli tarihlerde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 9. Anayasa Mahkemesinin 15/12/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 10. Başvuruculardan bir k ısm ı, bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılayacak gelirleri olmad ığını beyan ederek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 11. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucular ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 12. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 13. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 14. Ceza yarg ılamas ının süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddias ının yetkili makamlar taraf ından bildirildi ği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözalt ı gibi birtak ım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak suç isnad ına ilişkin nihai karar ın verildiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). 15. Ceza yarg ılamas ının süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (B.E., 29). Başvuru Numarası : 2019/25918 Karar Tarihi : 15/12/2021 316. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdiği kararlar dikkate al ındığında ekli tablonun (F) sütununda belirtilen yargılama sürelerinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yargılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddiaları 18. Başvuruculardan bir k ısmı, makul sürede yargılanma hakk ının yan ı s ıra Anayasa'da güvence alt ına al ınan diğer hak ve özgürlüklerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 19. Başvurucular ın iddialar ı, Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru inceleme yetkisine girdi ği ölçüde ve sunulan belgeler çerçevesinde de ğerlendirildi ğinde, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ğine yönelik iddialar ın aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakk ında Kanun'da düzenlenen di ğer kabul edilebilirlik kriterlerini de kar şılamad ığı anlaşılmaktad ır. 20. Açıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu kısmının kabul edilebilirlik kriterlerin i karşılamaması nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 21. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısmı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kaldırılması için yap ılması gerekenlere hükmedilir (2)Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kaldırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıkladığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 22. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 23. Somut olayda, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna varılmıştır. 24.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruya konu her bir davan ın özel koşullar ı dikkate al ınarak hesaplanan ekli tablonun (H) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminat ın başvuruculara ayr ı ayrı ödenmesine kara r verilmesi gerekir. Başvuru Numarası : 2019/25918 Karar Tarihi : 15/12/2021 425. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğradıklarını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucular ın bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olması nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen ekli tablonun (D) sütununda belirtilen harç ve ekli tablonun (G) sütununda belirtilen vekâlet ücretinden olu şan yargılama giderlerinin başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Adli yardım talebinde bulunan ba şvurucular ın adli yard ım taleplerinin KABULÜNE, B. 1. Makul sürede yargılanma hakk ının ihlal edild iğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDU ĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının kabul edilebilirlik kriterlerini kar şılamamas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, C. Anayasa nın 36. maddesinde güvence alt ına alınan adil yargılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma h akkının İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Başvuruculara ekli tablonun (H) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminat ın AYRI AYRI ÖDENMES İNE, E. Başvurucular ın maddi tazminat taleplerinin ve fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin REDDİNE, F. Vekille temsil edilen başvuruculara vekâlet ücretinin ayn ı avukatla temsil edilenler yönünden ekli tabloda gösterildiği gibi MÜŞTEREKEN, diğerlerine AYR I AYR I; ekli tablonun (D) sütununda belirtilen harçlar ın da ekli tabloda gösterildi ği gibi başvuruculara ÖDENMESİ NE, G. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecik me olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, H. Karar ın bir örneğinin bilgi için ilgili Mahkemelere GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/25918 Karar Tarihi : 15/12/2021 5İ. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/12/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN