TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ERCAN KARAA ĞAÇ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/1097) Karar Tarihi: 21/9/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/1097 Karar Tarihi : 21/9/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Muhammed Cemil KANDEM İR Başvurucu : Ercan KARAA ĞAÇ I. BAŞVURU ÖZET İ 1. Başvuru, baro levhas ına yaz ılma işlemine ili şkin iptal davas ında hukuk kurallar ının öngörülemez b
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ERCAN KARAA ĞAÇ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/1097) Karar Tarihi: 21/9/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/1097 Karar Tarihi : 21/9/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Muhammed Cemil KANDEM İR Başvurucu : Ercan KARAA ĞAÇ I. BAŞVURU ÖZET İ 1. Başvuru, baro levhas ına yaz ılma işlemine ili şkin iptal davas ında hukuk kurallar ının öngörülemez biçimde yorumlanmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu, hâkim olarak görev yapt ığı sırada Hâkimler ve Savc ılar Yükse k Kurulu Genel Kurulunca 23/7/2016 tarihli ve 29779 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 667 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesine dayan ılarak meslekten ç ıkar ılm ıştır. Başvurucu, göreve iade edildikten sonra 12/4/2017 tarihinde istifa etmi ştir. 3. Başvurucunun baro levhas ına avukat olarak yaz ılma talebi Türkiye Barolar Birliği (TBB) Yönetim Kurulunun 1/6/2018 tarihli karar ıyla uygun bulunmu ştur. 4. Adalet Bakanl ığı (Bakanl ık) söz konusu karar ı bir daha görü şülmek üzere 11/8/2018 tarihli yaz ı ile TBB'ye geri göndermi ştir. Geri gönderme gerekçesinde, ba şvurucu hakk ında Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ına (FETÖ/PDY) üye olmak suçundan Antalya Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca soruşturma yürütüldü ğü ayr ıca ayn ı sebeple Hakimler ve Savc ılar Kurulunda soru şturma dosyalar ı olduğu belirtilmi ştir. 5. TBB Yönetim Kurulu, Bakanl ığın geri gönderme karar ına uyarak ba şvurucunun baro levhas ına yaz ılma talebini 14/9/2018 tarihli karar ıyla reddetmi ştir. 6. Başvurucu, baro levhas ına yaz ılmamas ına ilişkin TBB karar ının ve Bakanl ığın geri gönderme i şleminin iptali istemiyle Bakanl ık ve TBB'ye kar şı iptal davas ı açm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2020/1097 Karar Tarihi : 21/9/2022 37. Ankara 8. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 29/3/2019 tarihli karar ıyla davan ın reddine karar vermi ştir. Karar gerekçesinde, ba şvurucu hakk ında FETÖ/PDY üye olma suçundan şüpheli s ıfat ıyla yürütülen soru şturman ın devam etti ği belirtilmi ştir. 8. Başvurucunun istinaf talebi Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesinin (Bölge İdare Mahkemesi) 4/12/2019 tarihli karar ıyla kesin olarak reddedilmi ştir. Kararda, Mahkeme karar ının gerekçesine ek olarak ba şvurucunun FETÖ/PDY'ye üye olmak suçundan Antalya 9. A ğır Ceza Mahkemesinde yarg ılamas ının devam etti ği belirtilmi ştir. 9. Nihai karar ba şvurucuya 27/12/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 30/12/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 10. Başvurucu hakk ında FETÖ/PDY'ye üye olmak suçundan Antalya Cumhuriyet Başsavc ılığınca yürütülen soru şturmada haz ırlanan 19/4/2019 tarihli iddianame Antalya 9. Ağır Ceza Mahkemesince 30/4/2019 tarihinde kabul edilerek kovu şturmaya ba şlanm ıştır. An ılan Mahkemenin 6/4/2021 tarihli karar ıyla başvurucuya 6 y ıl 3 ay hapis cezas ı verildiği, karar ın kesinleşmediği anlaşılm ıştır. II. DEĞERLEND İRME A. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 11. Başvurucu; hukuk kurallar ının öngörülemez biçimde yorumlanmas ı ve idari işlemin hukuka uygunlu ğunun denetiminin i şlem tarihine göre yap ılmamas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. Bakanl ık görüşünde; baro levhas ına yaz ılma talebinde bulundu ğu dönemde ba şvurucu hakk ında FETÖ/PDY'ye üye olmak suçundan ba şlatılan ceza kovu şturmas ının devam etti ği belirtilmi ştir. Başvurucu cevab ında, idari işlemin hukuka uygunlu ğunun denetiminin i şlem tarihi itibar ıyla yap ılmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. 12. Başvurunun hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerektiği değerlendirilmi ştir. 13. Somut olayda, ba şvurucunun baro levhas ına yaz ılma talebinin reddine ili şkin Mahkeme karar ının gerekçesinin ba şvurucu hakk ında devam eden soru şturma oldu ğu, Bölge İdare Mahkemesi karar ında ise ba şvurucu hakk ında kovu şturma oldu ğunun da belirtildi ği görüldüğünden incelemenin her iki gerekçe yönünden yap ılmas ı uygun görülmü ştür. 14. Anayasa Mahkemesi önceki kararlar ında, hakk ında ceza soru şturmas ı bulunduğu gerekçesiyle ba şvurucular ın avukatl ık mesleğine kabul edilme şartlar ını taşımad ığı yolunda derece mahkemelerince ula şılan kanaatin kanun hükmünün öngörülebilir olmayan geni şletici yorumuna dayand ığı ve dolay ısıyla başvurucular ın hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şmıştır (İ.K. [GK], B. No: 2019/20904, 15/4/2021, 59-63). Somut olayda ba şvurucu hakk ında soru şturma oldu ğu gerekçesi yönünden an ılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. 15. Başvurucu hakk ında kovu şturma bulundu ğu gerekçesine gelince, kovu şturm a bulunmas ına dayal ı baro levhas ına yaz ılma isteminin reddine veya yaz ılma işleminin iptaline ilişkin ihlal iddialar ı Anayasa Mahkemesi taraf ından daha önce incelenmi ştir. Diğer kararlar aras ından bkz. B.A.Y. [GK], B. No: 2019/19788, 5/7/2022. Başvuru Numaras ı: 2020/1097 Karar Tarihi : 21/9/2022 416. Anayasa Mahkemesi an ılan karar ında iddianamenin kabulüyle ba şlayan kovuşturma tarihi ile TBB'nin en son karar tarihlerine vurgu yapm ıştır. Mahkeme B.A.Y. karar ında, başvurucunun baro kayd ının yap ılmas ı talebinin ilgili baro ve TBB taraf ından kabul edildi ği ve TBB'nin Bakanl ığın yeniden inceleme talebini reddetti ği tarihlerde başvurucu hakk ında kovu şturma bulunmad ığına dikkat çekmi ştir. Kararda, TBB'nin ısrar karar ı tarihi itibar ıyla başvurucu hakk ında avukatl ık yapmas ına engel suçlardan kesinle şmiş mahkûmiyet karar ının veya ceza kovu şturmas ının mevcut olmad ığı hâlde TBB i şlemini n tesisinden sonra idare mahkemesinin kovu şturma ba şlatılm ış olmas ına dayanarak idari işlemin iptaline karar vermesinin kanuni dayana ğının bulunmad ığı belirtilerek ihlal sonucuna ulaşılm ıştır. 17. Somut olayda da ba şvurucu hakk ındaki kovu şturman ın işlem tarihinden sonra başlad ığı görüldüğünden an ılan kararda ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmam ıştır. 18. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. B. Diğer İhlal İddialar ı 19. Başvurucu, haklar ında farkl ı suçlar nedeniyle kovu şturma bulunan avukatla r görevlerine devam ederken kendisinin devam edememesi nedeniyle e şitlik ilkesinin ve kamu hizmetine girme ve çal ışma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı şikâyeti yönünden ula şılan sonuç gözetildi ğinde başvurucunun bu iddialar ının ayr ıca incelenmesine gerek görülmemi ştir. III. GİDERİM 20. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesi ve yeniden yarg ılama yap ılmas ına hükmedilerek, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 21. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 22. Öte yandan ihlalin niteli ğine göre yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2020/1097 Karar Tarihi : 21/9/2022 5IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Diğer ihlal iddialar ının İNCELENMES İNE GEREK BULUNMADI ĞINA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 8. İdare Mahkemesine (E.2018/2269, K.2019/701) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, F. 364,60 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, G. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 21/9/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.