TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR NECATi ABAY BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2016/14836) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2016/14836 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Tugve TAKCI NecatiABAY Av. Gulizar TUNCER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, yarg1lamanm yenilenmesi talebinin haks1z olarak reddedilmesi nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR NECATi ABAY BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2016/14836) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2016/14836 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Tugve TAKCI NecatiABAY Av. Gulizar TUNCER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, yarg1lamanm yenilenmesi talebinin haks1z olarak reddedilmesi nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 18/8/2016 tarihinde yapilm1 tir . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) uzerinden ula 1lan bilgi ve belgelere gore ilgili olaylar ozetle oyledir: 6. 1994 yilmda Marksist Leninist Komunist Partisi (MLKP) isimli yasa d1 1 silahh orgutun uyesi olma, yagma, orgut adma adam oldurme ve yaralama gibi eylemlere bagh olarak Turkiye Cumhuriyeti Anayasasmm tamamm1 veya bir k1smm1 bozma ve degi tirme veya kald1rmaya te ebbus etme suvundan ba vurucunun da aralannda bulundugu upheliler hakkmda birden fazla yer Cumhuriyet ba savc1hgmca soru turma ba lat1lm1 tir . 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/14836 : 26/12/2018 7. Ba vurucu , istanbul Emniyet Mtidtirltigti Terorle Mticadele Sube Mtidtirltigtince 13/4/2003 tarihinde gozaltma almm1 ve sonrasmda tutuklanm1 tu. 8. Ba vurucunun da aralannda bulundugu tipheliler hakkmda istanbul Devlet Gtivenlik Mahkemesi Cumhuriyet Ba savc1hgmm 23/7/2003 tarihli iddianamesiyle 13/3/1926 tarihli ve 765 say1h Turk Ceza Kanunu'nun 146. maddesinin birinci fikras1 uyannca cezalandmlmalan talebiyle kamu davas1 av1lm1 tu. 9. istanbul 12. Agu Ceza Mahkemesinin (CMK mtilga 250. madde ile gorevli) (Mahkeme) 4/5/2011 tarihli karanyla ba vurucunun 765 say1h Kanun'un 168. maddesinin birinci f1kras1 uyannca neticeten 18 y1l 9 ay hapis cezas1yla cezalandmlmasma karar verilmi tir. 10. Diger samklar A.A., H.D. ve A.D.nin neticeten mtiebbet hapis cezas1yla cezalandmlmasma, H.O.ntin ise ba vurucuya benzer ekilde 18 y1l 9 ay hapis cezas1yla cezalandmlmasma karar verilmi tir. 11. Karar Yarg1tay 9. Ceza Dairesinin (Yarg1tay) 25/9/2012 tarihli karanyla ba vurucu yontinden bozulmu , diger samklar A.A., H.D., A.D. ve H.6. yontinden ise onanm1 tu . 12. Bozma tizerine istanbul 12. Agu Ceza Mahkemesinin 21/5/2013 tarihli karanyla ba vurucunun teror orgtitti tiyesi olma suvundan neticeten 11 yil 3 ay hapis cezas1yla cezalandmlmasma karar verilmi tir. 13. Karar Yarg1taym 4/3/2014 tarihli karanyla onanm1 tlr. 14. A.A., H.D., A.D. ve H.6. tarafmdan Anayasa Mahkemesine yap1lan ba vuru neticesinde verilen kararda (Aligul Alkaya ve digerleri, B. No: 2013/1138 , 27/10/2015) ba vurucu Aligtil Alkaya'nm mtidafi yard1mmdan yararlanma hakkmm ihlal edildigine, aynca tum ba vuruculann hakkaniyete uygun yarg1lanma haklannm ihlal edildigine ve ihlalin giderilmesi ivin yeniden yargilama yapilmasma karar verilmi tir. Karann ilgili kism1 oyledir: "Diger baJvurucularzn mahkumiyetleri ise esas olarak baJvurucu Aligiil Alkaya'nzn kolluk aJamasmda miidafi olmakszzm alman ifadelerine dayandzrzldzgz, o ifadeler dikkate almarak mahkumi yet hiikmiiniin gerekc;esinin oluJturuldugu anlaJzlmaktadzr. Yukarzda belirtildigi iizere, baJvurucu Aligiil Alkaya'nzn kolluk aJamasmda miidafii olmakszzm ifadesinin almmasz nedeniyle baJvurucunun , SozleJme 'nin 6/3.c paragrafinda ozel olarak diizenlenen ve Anayasa 'nm 36. maddesi baglammda giivence altma alman soruJturma aJamasmda bir avukat yardzmmdan yararlandzrzlma hakkznzn ihlal edildigine karar verilmiJtir. Bu durumda baJvurucu Aligiil Alkaya 'nm kolluk aJamasmda miidafii olmakszzzr. alman ifadeleri, diger baJvuruculara isnat edilen suc;lamalarm degerlendirilmesinde tek baJma kullanzlama yacagz gibi bu ifadelerden yola 91kzlarak diger baJvurucular hakkmda mahkumiyet kararz verilmesi de hakkaniyete uygun yargzlanma hakkznzn ihlali niteligindedir. " 15. Ba vurucu, Anayasa Mahkemesinin ad1 geven ihlal karanm gerekve gostererek 14/4/2016 tarihli dilekveyle yeniden yargilama yapilmas1 talebinde bulunmu tur . 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/14836 : 26/12/2018 16. Mahkeme 27/4/2016 tarihli ek karanyla yarg1lamanm yenilenmesi talebinin reddine karar vermi tir. Gerek9enin ilgili k1sm1 oyledir: " ... Anayasa Mahkemesinin Aligiil Alkaya, [H.D., A.D. ve H.O.] hakkznda tesis etmi$ oldugu hiikme atifta bulunularak yargzlamanzn yenilenmesi ve infazzn durdurulmas1 talebinde bulunulmu$Sa da; Anayasa Mahkemesinin soz konusu kararznzn her bir ba$vurucu a9zszndan ayrz ayrz irdelenerek bireysel konumlarzna uygun karar tesis edildigi, dolayzszyla soz konusu kararzn Anayasa Mahkemesi'ne ba$vurmayan Necati Abay [ba vurucu] hakkznda CMK 311. maddesi kapsamznda yeni bir durum yaratmadzgz, keza bireysel ba$vuru sonucu tesis edilen Anayasa Mahkemesi kararznzn diger hiikiimliilere fe$mil edilmesini gerektiri, yasal bir diizenlemenin gerek CMK'da gerekse Anayasa Mahkemesi'nin Kurulu$ ve Yagzlama Usulleri Kanununda bulunmadzgz, yine Necati Abay [ba vurucu] hakkznda verilen kararzn Yargztay da dahil tiim a$amalardan ge ;erek kesinle$figi, Anayasa Mahkemesi'nce soz konusu ki$i hakkznda tesis etmedigi bir karara atifta bulunularak yeniden yargzlama konusu yapzlmasznzn kesin hiikiim otoritesine aykzrz olacagz sonu ; ve kanaatine varzlmakla, hiikiimlii Necati Abay'zn [ba vurucu] yargzlamanzn yenilenmesi ve infazzn durudurulmasz taleplerinin reddine karar vermekgerekmi$[tir.] ... " 17. Karara kar 1 yap1lan itiraz ise istanbul 13. Agu Ceza Mahkemesinin 1/7/2016 tarihli karanyla reddedilmWir. 18. Ret karan ba vurucuya 19/7/2016 tarihinde teblig edilmi tir. 19. Ba vurucu 18/8/2016 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iNCELEME VE GEREK ;E 20. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tiniildti: A. Ba vurucunun iddialan 21. Ba vurucu, Anayasa Mahkemesinin hakkmdaki ihlal karanna ragmen yarg1lamanm yenilenmesi talebinin haks1z olarak reddedildigini ileri stirmti llir. B. Degerlendirme 22. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun iddialarmm adil yargilanma hakk1 kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir . 23. Ceza muhakemesinde, kesinle en htiktimlere kar 1 yargilamanm yenilenmesi yoluna ba vuru hakk1 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 311. maddesi geregince s1mrh sebeplerle tanmm1 tu. Aym Kanun'un 319. maddesine gore yarg1lamanm yenilenmesi istemi, Kanun'da belirlenen ekilde yapilmam1 , yarg1lamanm yenilenmesini gerektirecek yasal hi9bir neden gosterilmemi veya bunu dogrulayacak deliller a91klanmam1 ise kabule deger gortilmeyerek reddedilecektir. Aksi halde yarg1lamanm yenilenmesi istemi, denilecek bir ey varsa yedi gun i9inde bildirilmek tizere Cumhuriyet savc1s1 ve ilgili tarafa teblig olunacaktu. Mahkeme, yargilamanm yenilenmesi istemini yerinde bulursa delillerin toplanmasma ge9erek bu a amadan sonra yarg1lamanm yenilenmesi 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/14836 : 26/12/2018 istemini esash ve kabul edilebilir bulursa aym Kanun'un 321. maddesine gore yarg1lamanm yenilenmesine ve duru ma a91lmasma karar verecektir (Nihat Akbulak [GK], B. No: 2015/10131, 7/6/2018, 31). 24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama U sulleri Hakkmda Kanun 'un 45. maddesinin ( 1) numarah fikrasma gore bireysel ba vurunun incelenebilmesi i9in kamu gticti tarafmdan ihlal edildigi iddia edilen hakkm Anayasa' da gtivence altma almm1 olmasmm yam sira A vrupa insan Haklan Sozle mesi (Sozle me) ve Ttirkiye'nin taraf oldugu Sozle me'ye ek protokoller kapsamma da girmesi gerekir. Anayasa ve Sozle me'nin ortak koruma alam d1 mda kalan hak ihlali iddiasm1 i9eren ba vurular bireysel ba vurunun kapsammda degildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049 , 26/3/2013, 18). 25. Sozle me'nin 6. maddesinde, adil yarg1lanmaya ili kin hak ve ilkelerin medeni hak ve ytiktimltiltikler ile ilgili uyu mazhklann ve bir su9 isnadmm esasmm karara baglanmas1 esnasmda ge9erli oldugu belirtilerek hakkm kapsam1 bu konularla smirlandmlm1 t1r. Dolay1s1yla bahsedilen haller d1 mda kalan adil yargilanma hakkmm ihlali iddiasma dayanan ba vurular, Anayasa ve Sozle me kapsam1 d1 mda kalacagmdan bireysel ba vuruya konu olamaz (Onurhan Solmaz, 23). 26. Y arg1lamanm yenilenmesi talebinin degerlendirildigi ilk evre olan kabule degerlik a amasmm stibut sorununu 9oztimleyecek ekilde ytirtittilmedigi a91ktir. Diger bir ifadeyle bu a amada, onceki htiktim iptal edilerek su9 isnadmm esas1 incelenmemektedir. Somut olayda ba vurucu, su9 isnad1 altmda olmad1g1 (htiktimlti oldugu) bir a amayla ilgili olarak ikayetlerini dile getirmektedir. Diger bir ifadeyle ikayetin mahkumiyet htikmtintin kesinle mesinden sonra 5271 say1h Kanun'un 319. maddesi uyannca ger9ekle tirilen yenileme isteminin kabule deger goriilmesi a amasma ili kin oldugu, ihlal iddiasmm ba vurucunun su ; isnadz altznda oldugu bir a amaya ili kin olmad1g1, dolay1s1yla ba vurunun bu kismmm adil yarg1lanma hakk1 kapsamma girmedigi anla 1lmaktadir (benzer yondeki karar i9in bkz. Nihat Akbulak, 36) . 27. Bununla birlikte Sozle me ile gtivence altma alman temel hak ve ozgtirltiklerin etkili bir ekilde korunmas1 , A vrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM) tarafmdan verilen ihlal kararlannm i ; hukukta geregi gibi yerine getirilmesi ile mtimktindtir. AiHM tarafmdan verilen ihlal kararlannm i ; hukukta geregi gibi yerine getirilmemesi, Sozle me ile gtivence altma alman temel hak ve ozgtirltiklerin uygulamada etkili bir ekilde korunamad1g1 anlamma gelir (Szddzka Dulek ve digerleri, B. No: 2013/2750, 17/2/2016, 69). Nitekim AiHM tarafmdan verilmi bir ihlal karan, temel hak ve ozgtirltiklerin teoride oldugu gibi pratikte de etkili bir ekilde korunabilmesi amac1yla 5271 say1h Kanun ile yarg1lamanm yenilenmesi sebebi olarak kabul edilmi tir. 5271 say1h Kanun, bu konuda ilgili yarg1sal mercilere takdir hakk1 tammayarak kesinle en bir htiktimle sonu9lanm1 bir davanm yarg1lamanm yenilenmesi yoluyla tekrar gortilecegini ongormti ttir (Nihat Akbulak, 37) . 28. 6216 say1h Kanun'un 50. maddesine gore de Anayasa Mahkemesince tespit edilen ihlal bir mahkeme karanndan kaynaklanm1 sa ihlali ve sonu9lanm ortadan kaldirmak i9in yeniden yargilama yap1lmak tizere dosya ilgili mahkemeye gonderilecektir. Anayasa Mahkemesinin tespit edilen ihlalin giderilmesi amac1yla yeniden yarg1lama yap1lmasma htikmettigi hallerde ilgili usul kanunlannda dtizenlenen yarg1lamanm yenilenmesi kurumundan farkh olarak yarg1lamanm yenilenmesi sebebinin varhgmm kabulti ve onceki karann kaldmlmas1 hususunda derece mahkemesinin herhangi bir takdir yetkisi 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/14836 : 26/12/2018 bulunmamaktadir. Zira ihlal karan verilen hallerde yarg1lamanm yenilenmesinin gerekliligi hususundaki takdir derece mahkemelerine degil ihlalin varhgm1 tespit eden Anayasa Mahkemesine birak1lm1 tir. Derece mahkemesi Anayasa Mahkemesinin ihlal karannda belirttigi dogrultuda ihlalin sonm;lanm gidermek iizere gereken i lemleri yapmakla yiikiimliidiir (Nihat Akbulak, 38). 29. Somut olayda Anayasa Mahkemesince ba vurucu hakkmda verilen bir ihlal karan bulunmad1gmdan (bkz. 14) ba vurucunun talebinin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlannm ve sonm;lannm ortadan kaldmlmasma doniik olarak yeniden yargilama talebi kapsammda degerlendirilmesi miimkiin degildir. Dolay1s1yla somut ba vurunun yargilamanm yenilenmesi talebinin kabule degerlik evresine ili kin olarak verilmi bir kararla ilgili oldugu a91ktir. 30. A91klanan gerek ;elerle ba vurunun diger kabul edilebilirlik ko ullan yoniinden incelenmeksizin konu bak1mmdan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. V. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. Adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm konu bak1mmdan yetkisizlik nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yargilama giderlerinin ba vurucu iizerinde BIRAKILMASINA 26/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Miimtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GDLEC:: 6