TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULLAH ÖZEV İN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/24034) Karar Tarihi: 3/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYELSelahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Abdullah ÖZEV İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebi reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULLAH ÖZEV İN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/24034) Karar Tarihi: 3/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYELSelahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Abdullah ÖZEV İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebi reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya kat ılımının sağlanmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/7/2019 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, adli yard ım talebinin kabulüne ve ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 2019/24518 numaral ı başvuru incelenen ba şvuruyla birle ştirilmiştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) üyesi oldu ğu şüphesiyle 6/9/2016 tarihinde gözalt ına al ınm ış; 9/9/2016 tarihinde ise tutuklanm ıştır. 6. Manisa Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 26/10/2017 tarihli iddianamesi ile başvurucu hakk ında silahl ı terör örgütü üyeli ği suçundan kamu davas ı aç ılm ıştır. 7. Manisa 2. A ğır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yarg ılamada 2/11/2017 tarihinde Mahkemece duru şma haz ırlığı işlemleri yap ılm ıştır. Tensip Tutana ğı'nda duruşman ın 15/1/2018 tarihinde yap ılmas ına ve ba şvurucunun duru şma tarihinde Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGB İS) arac ılığı ile duruşmaya kat ılımının sağlanmas ı hususund a Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 3tutuklu bulundu ğu Denizli D Tipi Ceza İnfaz Kurumuna müzekkere yaz ılmas ına karar verilmiştir. Başvurucunun Mahkemenin yarg ı çevresi d ışındaki bir infaz kurumun a nakledilmi ş olduğu gözetilerek İnfaz Kurumundan duru şma salonuna transferi nedeniyle oluşabilecek gecikmelerin azalt ılmas ı ve yarg ılaman ın h ızland ırılmas ı amac ıyla video konferans yöntemine ba şvurulduğu Mahkemenin gerekçeli karar ından anla şılm ıştır. 8. Başvurucu bizzat mahkeme salonunda savunma yapma talebini celse aras ında dilekçe ile Mahkemeye bildirmi ştir. 9. Yarg ılaman ın 15/1/2018 tarihli tek celsesine SEGB İS arac ılığı ile kat ılan başvurucu, müdafiinin de haz ır bulunmas ıyla savunma yapm ıştır. 10. Mahkemenin 15/1/2018 tarihli karar ı ile başvurucunun at ılı suçtan 8 y ıl 9 ay hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına ve tutukluluk hâlinin devam ına hükmedilmi ştir. Başvurucunun istinaf talebi, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 10/5/2018 tarihli karar ı ile esastan reddedilmi ştir. 11. Başvurucu 6/6/2018 tarihli temyiz dilekçesinde -di ğerlerinin yan ı s ıra- duruşmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılmak istemedi ğini belirtmi ş olmas ına rağmen talebinin Mahkemece dikkate al ınmad ığını ileri sürerek temyiz talebinde bulunmu ştur. 12. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 2/4/2019 tarihli karar ı ile hüküm düzeltilere k onanm ıştır. IV.İLGİLİ HUKUK 13. Duru şmada haz ır bulunma hakk ı yönünden ilgili hukuk için bkz. Şehrivan Çoban [GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020. V.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Anayasa Mahkemesinin 3/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddialar 1. Yakalama ve Gözalt ı Tedbirinin Hukuka Ayk ırı Olduğuna İlişkin İddia a. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu, gözalt ı işleminin hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. b. Değerlendirme 16. Bireysel ba şvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvurulabilmesi için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 417. Anayasa Mahkemesi, kanunda öngörülen gözalt ı süresinin a şıldığı veya yakalama ve gözalt ına al ınman ın hukuka ayk ırı olduğu iddialar ına ilişkin olarak bireysel başvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla as ıl dava sonuçlanmam ış da olsa -ilgili Yarg ıtay içtihatlar ına at ıf yaparak- 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde öngörülen tazminat davas ı açma imkân ının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu ğu sonucuna varm ıştır (Hikmet Kopar ve di ğerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, 64-72; Hidayet Karaca [GK], B. No: 2015/144, 14/7/2015, 53-64; İbrahim Sönmez ve Nazmiye Kaya , B. No: 2013/3193, 15/10/2015, 34-47; Günay Da ğ ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1631, 17/12/2015, 141-150). 18. Buna göre 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolunun başvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yolu oldu ğu ve bu olağan başvuru yolu tüketilmeden yap ılan bireysel ba şvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincillik niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun hukuka ayk ırı şekilde yakalan ıp gözalt ına alındığı iddias ıyla ilgili olarak yarg ısal başvuru yollar ını tüketmeden bireysel ba şvuru yapt ığı anlaşıldığından başvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Tutuklaman ın Hukuki Olmad ığına İlişkin İddia a. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu; at ılı suçu işlediğine dair herhangi bir şüphe olmad ığı ve kanunen suç oluşturan bir eylemde bulunmad ığı hâlde tutukland ığını, dosyada gizlilik karar ı olduğu için tutuklulu ğa etkili bir şekilde itiraz etme hakk ını kullanamad ığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. b. Değerlendirme 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkralar ı uyar ınca bireysel ba şvurunun ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihte n itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. 22. Bir suç isnad ına bağlı olarak tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen tutuklulu ğun devam ı karar ı sonras ında yap ılmas ı hâlinde tutukluluğun devam ı karar ına itiraz edilmemi ş ise karar ın verildiğinin öğrenildiği tarihte n itibaren, itiraz edilmi ş ise itiraz merciince verilen karar ın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir ( Fırat İşgören , B. No: 2014/6425, 17/11/2016, 34). 23. Somut olayda 9/9/2016 tarihinde tutuklanan ba şvurucunun haz ır bulundu ğu duruşmada Mahkemenin 15/1/2018 tarihli karar ı ile mahkûmiyetine ve tutukluluk hâlinin devam ına karar verdi ği anlaşılm ıştır. Buna göre ilk derece mahkemesinin 15/1/2018 tarihli mahkûmiyet ve tutuklulu ğun devam ı karar ı ile başvurucunun tutukluluk hâli sona ermi ştir. Başvurucunun bu karara itiraz edip etmedi ğine ilişkin bir bilgi bireysel ba şvuru dosyas ına yans ımam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 524. Bu belirlemeler kar şısında tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen tutukluluk hâlinin devam ına ilişkin karar ın öğrenildiği 15/1/2018 tarihinden itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekirken 16/7/2019 tarihinde yap ılmas ı nedeniyle ba şvuruda süre a şımı olduğu sonucuna var ılm ıştır. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasa ğının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 26. Başvurucu; gözalt ına al ındığı tarihten ilk ifadesini verdi ği tarihe kadar temel insani şartlar ı taşımayan odalarda tutuldu ğunu, günde bir ö ğün yemek verildi ğini, temizlik imkân ı sağlanmad ığını ve aşağıland ığını ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 27. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulabilmesi için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel ba şvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve delilleri zaman ında bu makamlara sunmas ı, bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir (İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 28. Somut olayda gözalt ı sürecindeki kötü muamele iddialar ına dair ba şvurucu, genel olarak gözalt ında iken kamu görevlileri taraf ından kötü muameleye maruz bırak ıldığını ve insani olmayan gözalt ı koşullar ında kasti bir şekilde tutuldu ğunu ileri sürmektedir. Bu bölümdeki iddialar bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde başvurucunun yakaland ığı andan itibaren kamu görevlilerinin kendisine kötü muamelede bulundu ğundan şikâyetçi oldu ğu görülmektedir. Ba şvurucu, gözalt ında tutma ko şullar ının yetersizli ğinden bahsetmi şse de bu kapsamda maruz kald ığını ileri sürdü ğü kötü muamelenin kamu görevlilerinin kas ıt ve/veya ihmalinden mi yoksa salt tutulma ko şullar ından m ı kaynakland ığını aç ıkça belirtmemi ştir. Dolay ısıyla söz konusu iddialar ın Anayasa Mahkemesince do ğrudan incelenebilmesi için yeterli bilgi ve belge bulunmad ığı anlaşılm ıştır. Bu bağlamda somut olay ın koşullar ının başvurucunun an ılan iddialar ının kamu görevlilerinin kas ıt ve/veya ihmalinden kaynaklan ıp kaynaklanmad ığına dair adli ve/veya idari bir soru şturmayla ortaya konmas ı gerekmektedir. Başvurucunun herhangi bir adli ve/veya idari yola müracaat etmedi ği anlaşılm ıştır. 29. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddialar 1. Duru şmada Haz ır Bulunma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia a. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 30. Başvurucu; Mahkemeye gönderdi ği dilekçe ile duru şmada haz ır bulunmay ı talep ettiği hâlde duru şmaya SEGB İS arac ılığı ile kat ıldığını, bu duru şmada delillere temas Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 6edemediğini ve video ba ğlant ısının kötü olmas ı nedeniyle duru şman ın ayr ıntılar ına vâk ıf olamad ığını ileri sürmü ştür. 31. Bakanl ık görüşünde; SEGB İS ile ilgili mevzuatta aç ık bir şekilde SEGB İS yönteminin uygulama ko şullar ının belirlendi ği, SEGBİS yönteminin duru şma salonundakileri görebilme ve söylenenleri duyabilme imkân ı sağlad ığı, SEGBİS'in içerdi ği bu özellikler sayesinde yarg ılaman ın unsurlar ından biri olan yüz yüzelik ilkesinin gerçekle ştiği belirtilmiştir. 32. Bakanl ık görüşünde ayr ıca yarg ılaman ın bir bütün olarak ele al ınmas ı gerektiği, SEGBİS arac ılığı ile yap ılan duruşmada ba şvurucuya duru şma salonundakileri net bir biçimde görebilme, söylenenleri duyabilme imkân ı sunuldu ğu, başvurucunun avukat yard ımından da yararlanmak suretiyle herhangi bir s ınırlamaya maruz kalmadan ve teknik bir bağlant ı sorunu ya şamadan etkili bir şekilde savunma yapma imkân ı bulduğu ifade edilmi ştir. b. Değerlendirme i. Kabul Edilebilirlik Yönünden 33. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan duruşmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. ii. Esas Yönünden 34. Anayasa Mahkemesi ayn ı mahiyetteki şikâyetleri Şehrivan Çoban (ayn ı kararda bkz. 72-104) karar ında incelemi ş olup an ılan karardaki ilkelerden ayr ılmay ı gerektirir bir durumun bulunmad ığı anlaşılm ıştır. Anayasa Mahkemesi an ılan kararda san ığın ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya kat ılımının sağlanmaya çal ışılmas ının duruşmada haz ır bulunma hakk ına yönelik bir müdahale te şkil ettiğini tespit ederek bu müdahalenin Anayasa'n ın 36. maddesini ihlal edip etmedi ğine ilişkin değerlendirmenin kanun taraf ından öngörülme, hakl ı bir sebebe dayanma ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ı yönünden yap ılacak inceleme sonucunda belirlenebilece ğini ifade etmi ştir (Şehrivan Çoban, 78-81). Şehrivan Çoban karar ında söz konusu müdahalenin kanuni bir temeli bulundu ğu ve tutuklu veya hükümlülerin ceza infaz kurumundan duru şma salonuna transferleri nedeniyle olu şan gecikmelerin azalt ılmas ı ve yarg ılamalar ın h ızland ırılmas ı için SEGB İS arac ılığıyla duru şmaya kat ılımın sağlanmas ının meşru bir amaca dayand ığı sonucuna ulaşılm ıştır. 35. Anayasa Mahkemesi, Şehrivan Çoban karar ında duru şmada haz ır bulunma hakk ına yap ılan müdahaleyi ölçülülük ilkesinin alt ilkeleri olan elveri şlilik, gereklilik ve orant ılılık yönünden incelemi ştir. Duruşmada haz ır bulunma hakk ına yap ılan müdahalenin ulaşılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olduğu ancak san ığın duruşmada haz ır bulunmamas ını zorunlu k ılan bir olgunun varl ığının derece mahkemesince somut ve olaya uygun bir gerekçeyle ortaya konulamad ığı gerekçesiyle gereklilik ölçütünün kar şılanmad ığını değerlendirerek duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şmıştır. Müdahalenin gerekli olmad ığı sonucuna vard ığından ölçülülük aç ısından ayr ıca orant ılılık incelemesi yapmam ıştır (Şehrivan Çoban, 89-93). Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 736. Somut olayda ba şvurucunun duru şmada bizzat haz ır bulunma talebinin Mahkemece reddedilmesi 5271 say ılı Kanun'un 196. maddesinin (4) numaral ı fıkras ına dayand ığından an ılan müdahale kanunilik ölçütünü kar şılamaktad ır. Başvurucunun SEGB İS yoluyla duru şmaya kat ılımının sağlanmak istenmesi ceza infaz kurumundan duru şma salonuna transferi nedeniyle olu şan gecikmelerin azalt ılmas ı ve yarg ılamalar ın hızland ırılmas ı amac ına dayanmaktad ır. Buna göre duru şmada haz ır bulunma hakk ına yap ılan müdahalenin usul ekonomisinin gerçekle ştirilmesine yönelik me şru bir amaca dayand ığı anlaşılm ıştır. 37. Ölçülülük ilkesi aç ısından ilk olarak müdahalenin elverişli olup olmad ığı incelenmelidir. Somut olayda ba şvurucunun duru şmada haz ır bulunma hakk ına yap ılan müdahalenin yarg ılaman ın h ızland ırılmas ı, diğer bir ifadeyle makul sürede yarg ılama yap ılmas ı amac ına ulaşılmas ı bak ımından elverişli bir araç oldu ğu söylenebilir. 38.İkinci olarak müdahalenin gerekli olup olmad ığı incelenmelidir. Ölçülülük denetiminde gereklilik ölçütü, müdahalede bulunulurken en hafif arac ın seçilmesi anlam ına gelmektedir ( Şehrivan Çoban, 90). Gereklilik ölçütü yönünden duru şmada haz ır bulunma hakk ı ancak olay ın koşullar ının zorunlu k ıldığı durumlarda s ınırlanabilecektir ( Şehrivan Çoban, 91). Bu çerçevede san ığın duruşmada haz ır bulunmamas ını zorunlu k ılan bir olgunun varl ığı derece mahkemelerince somut ve olaya uygun bir gerekçeyle ortaya konulmal ıdır. Mahkemece ba şvurucunun duru şmada haz ır bulunma talebinin reddedilmesinin genel ve kategorik bir yakla şıma dayand ığı not edilmelidir. Nitekim Mahkeme, san ığın duruşmada haz ır bulunmamas ını zorunlu k ılan nedenleri somut bir şekilde aç ıklamam ıştır. Diğer bir ifadeyle hangi zorlay ıcı nedene dayal ı olarak ba şvurucunun duru şmada haz ır bulundurulmad ığı karar gerekçesinden anla şılmamaktad ır. 39. Başvurucunun SEGB İS arac ılığıyla kat ıldığı duruşmada Cumhuriyet savc ısı esas hakk ındaki görü şünü bildirmi ş, Mahkemece hüküm verilmi ştir. Diğer bir ifadeyle esas hakk ındaki mütalaan ın okundu ğu ve başvurucu hakk ında hüküm verildi ği yani esasl ı işlemlerin yap ıldığı oturumda ba şvurucu duru şmada haz ır bulunamam ıştır. Buna göre terö r örgütü üyeli ği suçundan yarg ılanan başvurucunun esasl ı işlemlerin yap ıldığı oturumda haz ır bulundurulmamas ı yarg ılaman ın adilliğine zarar vermi ştir. 40. Bu çerçevede ba şvurucunun esas hakk ında işlemlerin yap ıldığı duruşmada haz ır bulunma talebinin reddedilmesinin zorunlu olduğu derece mahkemelerince somut bir biçimde ortaya konulamad ığı için müdahalenin gerekli olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 41. Müdahalenin gerekli olmad ığı sonucuna var ıldığından ölçülülük aç ısından ayr ıca orant ılılık incelemesi yap ılmam ıştır. 42. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Selahaddin MENTE Ş bu görüşe kat ılmam ıştır. 2. Adil Yarg ılanma Hakk ına İlişkin Diğer İhlal İddialar ı 43. Başvurucu; ByLock verilerinin Millî İstihbarat Te şkilat ının (MİT) istihbari nitelikteki çal ışmalar ı sonucu ve hukuka ayk ırı olarak elde edildi ğini, bu sebeple ByLock verilerinin yasak delil niteli ğinde oldu ğunu ve hakk ında verilen mahkûmiyet karar ına bu Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 8verilerin dayanak al ınamayaca ğını belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. Ayr ıca istinaf a şamas ının tamamlanmas ından sonra müdafiinin vefat etti ğini, kendisine yeni bir müdafi tayin edilmedi ğini, maddi durumunun kötü olmas ı nedeniyle kendisinin de bir avukat görevlendiremedi ğini belirterek savunma hakk ının k ısıtland ığını iddia etmi ştir. 44. Başvurucunun duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine karar verildiğinden adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında ileri sürdü ğü şikâyetleri ile di ğer şikâyetleri hakk ında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 45. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). Öte yandan ihlalin niteliğine göre yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talepleri kabul edilmemi ştir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Yakalama ve gözalt ına alman ın hukuka ayk ırı olmas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA OYB İRLİĞİYLE, 2. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, 3. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA OYB İRLİĞİYLE, 4. Adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE Selahaddin MENTEŞ'in karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Karar ın bir örne ğinin duruşmada haz ır bulunma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Manisa 2. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2017/559, K.2018/22) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 9D. Tazminata ili şkin talebin REDD İNE, E. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 3/2/2022 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 10KARŞIOY 1. Mahkemenin Say ın çoğunluğu taraf ından ba şvurucunun adil yarg ılama kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ını ihlal edildi ğine karar verilmi ştir. Başvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği yönündeki ço ğunluk karar ına belirtilen gerekçelerle kat ılmad ım. 2. Olay ve olgular mahkememizin gerekçeli karar ında ayr ıntılı olarak özetlenmi ştir. Başvurucu hakk ında; terör örgütü üyeli ği suçundan cezaland ırılmas ı istemiyle Manisa 2. A ğır Ceza mahkemesine dava aç ılm ıştır. 3. Mahkeme tensip tutana ğında başvurucunun savunmas ının SEGBİS sistemiyle alınmas ına karar verilmi ştir. 4. Yarg ılama 15/01/2018 tarihli celsede ba şlam ış ve tamamlanm ıştır. Başvurucu SEGBİS sistemi üzerinden müdafiisi huzurunda savunma yapm ıştır. Ayn ı celsede mütalaaya ilişkin savunmalar ını da yapm ıştır. 5. Başvurucu hakk ında Manisa 2. A ğır Ceza Mahkemesince örgüt üyeli ği suçundan hüküm kurulmu ştur. Başvurucu haz ır bulunma hakk ının ve yüz yüze yarg ılama ilkesinin ihlal edildi ği iddialar ını temyizde de dile getirmi ştir. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesi kurulan hükmü düzelterek onam ıştır. 6. UYAP; teknolojik geli şmeleri kullanarak Adalet Bakanl ığı merkez ve ta şra teşkilat ının, bağlı ve ilgili kurulu şlar ın, adli ve idari tüm yarg ı veya yarg ı destek birimlerinin donan ım veya yaz ılım olarak iç otomasyonunu benzer şekilde bilgi otomasyonun sistemlerini kurmuş kamu kurum ve kurulu şlar ı ile d ış entegrasyonu sa ğlayan bir bili şim sistemidir. Elektronik imza alt yap ısına uygun olarak geli ştirilmiş merkezi bir bilgi sistemi kurulmu ş bu sistemde yarg ı ve yarg ı destek birimleri aras ında fonksiyonel tam entegrasyon sa ğlanm ıştır. Sistemde elektronik imza rolleri bulunan hâkim, savc ı, avukat, zab ıt kâtibi, vatanda ş yetkileri çerçevesinde her türlü bilgi belge sisteme aktarmakta sistemde aktif ve güvenli i şleyişi sağlamaktad ır. Daha önce yaz ışma ve ara karar ı gerektiren bilgi ve belgeler e devlet sisteminden güvenli olarak do ğrudan temin edilebilmektedir. 7. UYAP ile ilgili kanuni alt yap ı başta 5271 say ılı Kanun (CMK) olmak üzere Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili bütün kanunlara ve yönetmeliklere düzenlemele r konularak sa ğlanm ıştır. Bu bağlamda CMK n ın Elektronik i şlemler kenar ba şlıklı 38/A maddesinde UYAP ile ilgili olarak (ayr ıntılı hükümler içeren) şu düzenlemeye yer verilmi ştir. (1) Her türlü ceza muhakemesi i şlemlerinde Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullan ılır. Bu işlemlere ili şkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vas ıtas ıyla işlenir, kaydedilir ve saklan ır. (2) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektroni k imza kullan ılarak UYAP tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi i şlemi yap ılabilir. Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 11(3) Bu Kanun kapsam ında fiziki olarak haz ırlanmas ı öngörülen her türlü belge ve karar elektronik ortamda düzenlenebilir, i şlenebilir, saklanabilir ve güvenli elektronik imza ile imzalanabilir. (4) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar di ğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanarak gönderilen belge veya kararlar, gerekmedikçe fiziki olarak ayr ıca düzenlenmez ve ilgili kurum ve ki şilere gönderilmez. (5) Elektronik imzal ı belgenin elle at ılan imzal ı belgeyle çeli şmesi halinde UYAP ta kay ıtlı olan güvenli elektronik imzal ı belge geçerli kabul edilir. (6) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme i şlemi ile kanunlarda birden fazla nüshan ın düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz. (7) Zorunlu nedenlerle fiziki olarak düzenlenmi ş belge veya kararlar, yetkili kişilerce taranarak UYAP a aktar ılır ve gerekti ğinde ilgili birimlere elektronik ortamda gönderilir. (8) Elektronik ortamdan fiziki örnek ç ıkart ılmas ı gereken hallerde tutanak veya belgenin asl ının ayn ı olduğu belirtilerek hâkim, Cumhuriyet savc ısı veya görevlendirilen yetkili kişi taraf ından imzalan ır ve mühürlenir. (9) Elektronik ortamda yap ılan işlemlerde süre gün sonunda biter. (10) Yarg ı birimlerinin ihtiyaç duydu ğu nüfus, tapu, adlî sicil kayd ı gibi d ış bilişim sistemlerinden UYAP vas ıtas ıyla temin edilen bilgi, belge ve kay ıtlar, zorunlu olmad ıkça ayr ıca fiziki olarak istenilmez. UYAP tan d ış bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgele r ayr ıca zorunlu olmad ıkça fiziki ortamda gönderilmez. (11) Ceza muhakemesi i şlemlerinin UYAP ta yap ılmas ına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanl ığı taraf ından ç ıkar ılacak yönetmelikle düzenlenir. 8. CMK n ın 147. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (h) bendinde ise ifade alma ve sorgu i şlemlerinde kayd ında teknik imkanlardan yararlan ılacağı hükmüne yer verilmi ştir. Ayn ı kanunun 196. maddesinde de San ığın duruşmadan ba ğışık tutulmas ı kenar ba şlığı altında san ığın ayn ı anda görüntülü ve sesli ileti şim tekniğinin kullan ılmas ı suretiyle sorgusunun ve savunmas ının yap ılabileceği belirtilmi ştir. 9. SEGB İS sistemi ulusal a ğı yarg ı sisteminde ses ve görüntünün ayn ı and a elektronik ortamda iletildi ği, kaydedildi ği bir bilişim sistemidir. SEGB İS teknik özellikleri ve donan ımı itibariyle UYAP ta görüntülü kay ıt yap ıldığı takdirde duru şma salonunun bir parças ı olarak işlev görmektedir. Sistemde ifade al ınırken SEGB İS ile duru şma salonun a bağlanan kişiler duruşma salonundakileri görmekte duru şmada yap ılanlar ı takip edebilmekte konuşulanlar ı duyabilmektedir. 10. SEGB İS sistemine ili şkin esas ve usulleri düzenlemek amac ıyla ç ıkar ılan ve 29/9/2011 tarihli ve 28060 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanarak yürürlü ğe giren Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bili şim Sisteminin Kullan ılmas ı Hakk ında Yönetmelik in 9. maddesinde görüntülü ve sesli ileti şim tekniğinin kullan ılmas ı imkân ın varl ığı halinde Başvuru Numaras ı: 2019/24034 Karar Tarihi : 3/2/2022 12kanunlardaki usul esaslar dairesinde soru şturma veya kovu şturma aşamas ındaki yap ılan her türlü işlemin SEGB İS ile kayda al ınacağı belirtilmi ştir. Ayn ı Yönetmeli ğin ceza infaz kurumunda bulunanlar ba şlığı alt ında ceza infaz kurumunda bulunan ki şinin SEGB İS ile dinlenebilece ği ve bu sistem ile duru şmaya kat ılabileceği düzenlenmi ştir. 11. Öte yandan Anayasa n ın 141. maddesinde son f ıkras ında Davalar ın az giderle ve mümkün olan süratle sonuçland ırmas ı yarg ının görevidir. denmektedir. Bunun bir yans ımas ı olarak CMK n ın temel yakla şımı duruşman ın tekliği (tek bir celsede tamamlanmas ı) ilkesidir. UYAP ve SEGB İS sistemi teknik alt yap ısı ve sağlad ığı imkanlar ile bilgi ve belgeye ula şım kolayl ığı göz önüne al ındığında tümüyle bu sistemi sa ğlamaya yönelik olarak tasarland ığı söylenebilir. Dolay ısıyla SEGB İS sistem olarak Anayasa n ın bu kural ına uygun ve kuralla öngörülen me şru amac ı sağlamaya yönelik olarak i şlemektedir. 12. Bu aç ıklamalar ışığında somut olay de ğerlendirildi ğinde başvurucunun duruşmaya SEGB İS yoluyla kat ılımın sağlanmas ı başlı başına adil yarg ılanma hakk ına ayk ırı bir durum de ğildir. 13. Manisa A ğır Ceza Mahkemesi ba şvurucunun savunmas ını SEGBİS üzerinden alacağını tensip karar ıyla hüküm alt ına alm ış, başvurucu ve müdafiine tebli ğ etmiştir. Başvurucu müdafii huzurunda SEGB İS üzerinden savunmas ını yapm ıştır. Esas hakk ındaki mütalaaya kar şı da ayn ı şekilde talebi reddedilince savunmas ını yapm ıştır. 14. Bu aç ıklamalar ışığında somut olay ı değerlendirildi ğinde başvurucunun duruşmaya SEGB İS yoluyla kat ılımının sağlanmas ı başlı başına adil yarg ılanma hakk ına ayk ırı bir durum olmad ığından say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. Üye Selahaddin MENTE Ş