TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MEHMET MiRZA ADLIG BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/5408) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/5408 : 23/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Melek KARALi SAUNDERS Mehmet Mirza ADLIG Av. NuriMEHMETOGLU I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, askerlik hizmeti suasmda ate li silahla yaralanma sonucu oltim ve bu oltim olayma il
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MEHMET MiRZA ADLIG BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/5408) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/5408 : 23/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Melek KARALi SAUNDERS Mehmet Mirza ADLIG Av. NuriMEHMETOGLU I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, askerlik hizmeti suasmda ate li silahla yaralanma sonucu oltim ve bu oltim olayma ili kin etkili bir ceza soru turmas1 ytirtittilmemesi nedenleriyle ya am hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 23/3/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Boltim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 7. Ba vurucu , Ardahan'm Damal il9esinde bulunan bir birlikte piyade er olarak zorunlu askerlik gorevini yapmakta iken 6/3/2013 tarihinde ya amm1 yitiren 1992 dogumlu M.A.nm babas1du. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 8. Ba vurucunun oglu M.A. olay gtinti 15.00-17.00 saatleri arasmda nobet kultibesinde nobet tutmakta iken -tamk anlatlmma gore-16.30 civannda bacaklannm agnd1g1m belirterek nobet kultibesini terk etmi ve k1 la akaryak1t istasyonuna gitmi tir. 9. Y akla 1k on dakika sonra no bet arkada 1 olan diger piyade er T.B. bir silah sesi duymu , d1 anya 91kt1gmda M.A.y1 akaryak1t istasyonu ontinde yerde hareketsiz ve ba mdan vurulmu bir ekilde bulmu tur. T.B.nin haber vermesi tizerine olay yerine Boltik Komutam P. Kd. -Otgm. O.Y. gelmi , M.A.y1 secde pozisyonunda yere 9omelmi ekilde bulmu ve kontrolti sonucunda nabzmm almamad1gm1 gormesinin ardmdan M.A.y1 s1rt tistti yere yatlrarak ona kalp masaj1 uygulam1 sa da sonu9 alamam1 t1r. A. Soru turma Kapsammda Y apdan ilk i lemler ve Alman Raporlar 10. Askeri savcmm olay yerine intikalinin ti ; saat i9inde ger9ekle ebileceginin anla 1lmas1 tizerine olay yerinde gerekli incelemelerin yap1lmas1 ve gerekli tedbirlerin almmasm1 teminen Hanak nobet9i Cumhuriyet savc1s1 olayla ilgili olarak gorevlendirilmi tir. 11. Hanak nobet9i Cumhuriyet savc1smm talimatl ile saat 16.30'da Ardahan il Jandarma Komutanhgma bagh Olay Y eri inceleme timi alana yonlendirilmi tir. 12. Saat 17.25'te olay yerine ula an Olay Yeri inceleme timi olay yerini emniyete alarak fotograflann ve kamera 9ekimlerinin yap1lmas1 , olen askerle nobet tutan asker ve olaya ilk mtidahale eden Boltik Komutam 6.Y.nin el, ytiz svaplan ile parmak izlerinin almmas1, olay yerinde gerekli incelemelerin yap1lmas1 , kroki 9izimlerine esas ol9timler yap1lmas1 gibi i lemleri ger9ekle tirmi ve Olay Y eri inceleme Raporunu dtizenlemi tir. Raporda u hususlara yer verilmi tir: i. Olay akaryakit istasyonunun ontindeki 20-25 cm ytiksekligindeki karla kaph zeminde meydana gelmi tir. ii. Olay yerinde hava s1cakhgmm -18 C ve havanm kararmakta oldugu, olaym meydana geldigi birligin il9enin gtineyinde , yerle im yeri bulunmayan bir yerde bulundugu , boltik binasmm olay yerine yakla 1k 200-250 metre oldugu tespit edilmi tir. iii. M.A., birlikte nobet tuttugu Er T.B.nin yanmdan aynlarak yakla 1k 30-35 metre uzakhktaki akaryak1t istasyonu ontinde, kendisine zimmetli G-3 piyade ttifegi ile 9enesinin altma bir el ate etmek suretiyle intihar etmi tir. Olaym meydana geldigi yerin nobet kultibesinden gortinmesi mtimktin degildir. iv. Boltik Komutam 6.Y.nin M.A.ya ait oldugunu beyan ettigi ceset; ba k1sm1 kuzey, ayaklan gtiney yontinti gosterir ekilde s1rt tistti yatar vaziyette, sag kolu hafif yana a91k, avu9 i9i yukan bakar vaziyette , sol kolu vticuduna paralel, sag bacag1 altta, sol bacag1 tistte, kann bo luguna btiktilti ekilde bulunmu tur. Cesedin 9ene altmda yakla 1k 8 cm geni liginde ate li silah yaras1 bulundugu , yaranm 9evresinde alev yamg1 tabir edilen lekeler bulundugu, ytiz k1smmm kan lekeli oldugu, sag yanagmda d1 anya dogru i kinlik, burun delikleri ve ag1z i9inde kan lekesinin oldugu, sol kulagmda burun deligine dogru kan lekesi oldugu, kafasmm tist kismmda 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 2 cm 9apmda bir adet mermi pki deliginin bulundugu, aynca ba kism1 ile almnm kan lekeli oldugu tespit edilmi tir. Ba mda bulunan berenin tist k1smmda da bir adet delik bulunmaktadu. v. Cesedin sag eline 15 cm mesafede, bir adet kabza ve ask1 kay1 1 kan lekeli, emniyet mandalmm emniyet konumunda oldugu bir adet G3 piyade ttifegi bulunmaktadu. Emniyet mandalmm kazaya yol a91lmasm1 engellemek i9in 6.Y tarafmdan bu konuma getirildigi, cesedin sag kann bo lugunun altmda G3 piyade tufegine ait bir adet bo arjorun bulundugu kaydedilmi tir. vi. Ttifek dip9iginin batl yontinde, kar i9inde bir adet bo kovan bulunmu tur. vii. Akaryakit istasyonunun gtineydeki duvannm gtineybat1 ko esine dayah vaziyette, diger nobet9i Er T.B.ye zimmetli olan, tak1h arjoru bo , emniyet mandah "E" pozisyonunda, tizerinde kan lekesi olmayan bir G-3 piyade tufegi bulunmaktad1r. viii. Nobet kultibesi i9inde ve etrafmda herhangi bir kan lekesi veya ate li silaha ait delil veya bulguya rastlanmam1 tu. ix. Boltik Komutam 6.Y ve Er T.B.nin el ve ytiz svaplan ile on parmak izi almm1 , olay yeri fotograf ve kamera 9ekimleri yapilm1 , kroki 9izimine esas ol9timler tamamlanm1 tir. x. Saat 18.05'te olay yerine intikal eden nobet9i Cumhuriyet savc1s1, yapilan i lemler hakkmda bilgilendirilmi , elde edilen bilgiler aktanlm1 , cesedin ambulans ile Damal Toplum Saghg1 Merkezine goturulmesinin ardmdan cesedin bulundugu alanda ikinci bir inceleme yapilm1 , olay yeri dedektor ile taranm1 ancak herhangi bir mermi 9ekirdegine rastlanmam1 tu. xi. Silah ve te9hizat tizerinde yap1lan inceleme neticesinde ceset tizerinde hticum yelegi i9inde yirmi adet fi ek bulunan, dolu bir arjor bulunmu ; maktul M.A.ya ait tufek tizerinde takih bulunan arjor i9inde ise on sekiz adet fi ek oldugu tespit edilmi tir. Sarjor 91kanld1ktan sonra yap1lan doldur bo alt i leminde atlm yatag1 i9inde de bir adet fi ek oldugu, buna gore maktul M.A.ya ait arjorlerde toplam otuz sekiz adet fi ek bulundugu anla 1lm1 tu. xii. M.A.nm birlikte nobet tuttugu T.B.nin tizerindeki hticum yeleginde bulunan iki arjorun her birinde yirmi er adet olmak tizere top lam kuk adet fi ek bulundugu belirtilmi tir. xiii. Erlere nobet mahalline giderken bo arjor ve hticum yeleginde bulunan iki adet tam dolu arjor vermekte, erler toplam kuk adet fi ek ile nobet tutmaktad1r. xiv. Maktultin soyunma dolabmda ve sivil elbiselerinin bulundugu valizde yapilan aramada herhangi bir intihar mektubu, cep telefonu veya sim kartma rastlanmam1 tu. xv. Damal Toplum Saghg1 Merkezi acil mti ahade odasma getirilen ceset tizerinde muayene i lemi yap1lmadan once cesedin el ve ytiz svaplan ile parmak 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 izleri almm1 ; ceset uzerinde bulunan elbiselerin ceplerinde yapilan ara tumada parka cebinden bir kag1t pan;as1 91km1 tir. Kag1t par9asmda u not yer almaktadu: "Ayaklar-dizler-eller-kollar-gozler- ve Bel hepsi kiismii$ ve bende aldzgzm son kararll onlarzn infazznz verecem VEDE OZLEM-SIKINTI-BUNALIM k;jNDEYjM KESjNLjKLE ALLAHA KAR$! BjR-jSYANIM YOKTUR Benim tek isyanzm var oda ALEME HERKES HAKKINI HELAL ETSjN Bana bol bol dua edin [M.A.]" xvi. Ceset uzerinden 91kan intihar notunun maktule ait el yaz1s1 ile yaz1hp yaz1lmad1gmm tespit edilebilmesi amac1yla maktule ait mukayese yaz1lannm bulundugu not defteri askeri savc1ya teslim edilmi tir. 13. Damal Toplum Saghg1 Merkezinde gorev yapan Pratisyen Doktor Y.E. tarafmdan ceset uzerinde olu muayenesi yap1lm1 , ancak il9ede patolog doktor bulunmamas1 nedeni ile otopsi i leminin ger9ekle tirilemeyecegi gerek9esiyle cesedin Trabzon Adli Tip Kurumu Morg ihtisas Dairesine sevki kararla tmlm1 tlr. 14. Olu muayene tutanagmda, huviyet tamg1 s1fatiyla Boluk Komutam 6.Y.nin u ifadesine yer verilmi tir: 11Bana gostermi$ oldugunuz cesedi tanzrzm, ceset gorev yaptzgzm boliigiin askeridir, kendisi 22/01/2013 tarihinde boliigiimiize katzldz, RDM [Rehberlik ve Dam ma Merkezi] kapsamznda degildi, herhangi bir sorunu oldugunu bana soylemedi, olayzn olu$unun gormedim, fakat 06/03/2013 giinii saat 15:40 szralarznda maktul [M.A.]'nzn nobet arkada$z olan piyade er [T. B.], boliigiin nizamiyesindeki telefonu arayarak gorevli arkada$t [M.A.]'zn intihar ettigini soylemesi iizerine ben olay yerine gittigimde piyade er [T.B.]'nin [M.A.] 'nzn 1 metre gerisinde diz c;okere[k] agladzgznz gordiim, [M.A.] isimli asker ise secde vaziyetinde, kafasz sag tarafa dogru doniiktii, ben asker [M.A.]'nzn nabzzna baktzm, nabzz atmzyordu, bunun iizerine [M.A.] yz secde vaziyetinden ellerim ile tutup kaldzrdzgzmda c;enesinin altznda bir adet mermi giri$ deligi, kafasznzn iistiinde bir adet mermi c;zkz$ deligi oldugunu gordiim, kalp masajz yaptzm, [T.B.] isimli piyade er aglayarak diz iistii c;okmii$ vaziyette kqke gondermeseydim, ke$ke izin vermeseydim, benim yiiziimden oldu diyerek aglzyordu, ben saglzk ekibine haber verilmesi ic;in bagzrdzm, ama kime bagzrdzgzmz hatzrlamzyorum, ben [M.A.] yz resmi olarak teslim edilen 226023 6-76 G3 piyade tiifegini herhangi bir kazaya yo! ac;mamasz ic;in emniyete mandalznz oynatarak emniyete aldzm, ba$ka bir miidahalede bulunmad1m, [T.B.] isimli nobette yamnda bulundurdugu G3 piyade tiifeginin ise olayzn meydana geldigi yer olan boliigiin benzin istasyonunun giiney tarafindaki duvara dayalz vaziyette oldugunu gordiim, silaha miidahale etmedim. 11 15. Olu muayene tutanagmda doktor bilirki i tarafmdan yap1lan tespitlerin ilgili k1sm1 oyledir: II Alt c;enenin boyunla birle$tigi hizaya dogru yakla$zk 8 cm boyunda kenarlarz diizensiz, yatay hizada yara dudaklarznda yanzk izlerinin bulundugu, agzz bo$luguna uzanan agzz bo$lugunda yakla$zk 3x2 cm geni$liginde lasarasyon mevcut, hastanzn mandibulasznda parc;alz kzrzk mevcut, sag yanak alt c;ene hizasznda 4x4 cm geni$liginde $i$lik mevcut, hastanzn iist damak arka farenks kzsmznda 2x2 cm lasarasyon mevcut, maksilla kemiginde iist damakta kzrzk mevcut, her iki burun deliginde pzhtzla$ml$ kan mevcut, sag kulakta kanama mevcut, hastanzn verteks kzsmznda yakla$zk 3x3 cm boyutlarznda kenarlarz diizgiin olmayan cilt altzna uzanan lasarasyon mevcut, aynz bolgede uyan temporal kemik u; kzszmlarda kzrzk mevcut, 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 Cesedin vucudunun diger kzszmlannda herhangi bir darp cebir izine rastlanzlmadz. II 16. 7/3/2013 tarihinde ceset uzerinde otopsi i lemi gen;ekle tirilmi tir. Otopsi raporunun ilgili kism1 oyledir: 1106/03/2013 tarihinde 'atqli silah yaralanmasz sonucu' oldugu bildirilen Mehmez Mirza oglu, Zuhriye'den alma 01/09/1992 Batman dogumlu [M.A.]'nzn cesedi uzerinde 07/03/2013 gunu Adli Tzp Kurumu Trabzon Grup Ba$kanlzgz Marg jhtisas Dairesi'nde yapzlan otopsisinden, otopsi esnasznda alznan kan, goz i ;i szvzsz ve idrarzn kimyasal tetkikinden elde edilerek yukanda kaydedilen bilgi ve bulgulara gore; 1.Ki$inin olumunun afe$li silah yaralanmaszyla olu$abilir nitelikte yaygzn maksillofasiyal ve kafatasz kubbe-kaide kemik kzrzklarzyla birlikte bulunan beyin zarlarz-beyin-beyincik harabiyeti ve kanamaszndan ileri geldigini, 2. Ki$inin vucudunda 1 adet atqli silah urunu giri$, 1 adet afe$li silah urunu r;zkz$ deligi saptandzgz, dz$ muayenede 1 no ile tarif edilen afe$li silah urunu yaranzn oldurucu nitelikte oldugu, otopsi esnasznda afe$li silah urunu elde edilemedigini, 3. Dz$ muayenede 1 no ile tarif edilen atqli silah urunu yaranzn cilt ve ciltaltz bulgularzna gore afl$znzn biti$ik veya biti$ige yakzn all$ niteliginde oldugunu, 4. Kimyasal analizlerde Kimya jhtisas Dairesi Sistematiginde aranabilen toksik madde ve alkol tespit edilmedigini , 5. Adli tahkikatzn ileriki a$amalarznda luzumu halinde DNA tetkiki amaczyla kullanzlmak uzere FT A kartzna damlatzlmz$ kan orneginin daha onceden savczlzgznzza gonderildigini bildirir tzbbi kanaat raporudur. 11 17. Ote yandan olay yerinde tespit edilen ve Jandarma Kriminal Daire Ba kanhgma gonderilen deliller uzerinde yap1lan incelemeler sonucunda muhtelif uzmanhk raporlan duzenlenmi tir. 18. M.A.nm uzerinden 91kan intihar notu ile M.A.ya ait not defteri uzerinde yap1lan el yaz1s1 incelemelerine ili kin 28/3/2013 tarihli Uzmanhk Raporunun ilgili kism1 oyledir: 'inceleme konusu beige uzerinde bulunan el yazzlarz ile [M.A. ]'a ait oldugu bildirilen mukayese konusu el yazzlarz arasznda yapzlan inceleme ve kar$Zla$flrmada; 1. Yazzlarzn gene/ $ekli ve i$leklik derecesi, 2. Ortak harjlerin tersimi(A, B, E, H, K, L, M, N, R, S, U, Y, b, d, e,f, k, m, r, s, t, v, y, z), 3. Yuvarlak harjlerin ba$langz ; ve bitim noktasz (a, o), 4. Noktalama ve sedil i$aretlerinin yapzlz$Z (L , i, u, ;) 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 5. Kaligrajik ve karakteristik ozellikler yoniinden benzerlikler goriilmii$ olup, inceleme konusu beige iizerinde bulunan soz konusu el yazzlan ile [M.A.]'ya ait oldugu bildirilen mukayese konusu el yazzlarznzn AYN/ $AHIS EL URUNU OLDUGU kanaatine varzlmz$flr. " 19. El ve ytiz svaplan ile M.A.ya ait kamuflajh parka ve hticum yelegi tizerinde atl art1g1 belirlemek amac1yla yapilan inceleme sonucunda dtizenlenen 27/3/2013 tarihli Uzmanhk Raporunda ise M.A.ya ait sag el i ;, sag el d1 ve sol ytiz bolgesinden ahnan svaplar tizerinde atl art1klanmn tespit edildigi, Er T.B.ye ait sag el d1 ve sol el d1 bolgesinden ahnan svaplar tizerinde de atl art1klarmm tespit edildigi, P. 0-tgm. 6.Y.ye ait oldugu belirtilen svaplar tizerinde atl art1klanna rastlanmad1g1 belirtilmi tir. M.A.ya ait oldugu belirtilen giysiler tizerinde herhangi bir delinmeye rastlanmamakla birlikte parkanm on ve kol bolgeleri ile hticum yeleginin on bolgesinde atl art1klarmm bulundugu hususuna yer verilmi tir. 20. Maktul M.A.ya zimmetli 226023 seri No.lu G-3 ttifegi ile nobet arkada 1 T.B.ye zimmetli 251793 seri No.lu G-3 marka ttifegi ve olay yerinde bulunan bir adet 7.62x51 mm s;apmda "MKE 95" ibareli bo kovan tizerinde yapilan incelemeler sonucunda dtizenlenen 3/4/2013 tarihli Uzmanhk Raporunun ilgili klsm1 oyledir: "I. jnceleme konusu tiifeklerin yapzlan teknik kontrol ve muayenelerinde; emniyet ve ale$ ayar mandallanmn saglam ve i$ler durumda oldugu, afl$lanna mani mekanik herhangi bir arzzalarzmn bulunmadzgz, laboratuvarzmzzda yapzlan deneme, mukayese alz$larznda 9ap ve tiplerine uygunfi$ekleri patlattzklarz mii$ahede olunmu$tur. 2. Tetkik konusu tiifeklerden laboratuvarzm1zda elde edilen mukayese kovanlarz ile bir adet 7. 62x5 I mm. 9apmda su9 konusu kovanzn makroskopta ayrz ayrz yapzlan kar$zla$lmlmalarz neticesinde; bu bir adet 7. 62x51 mm. 9apznda su9 konusu kovanzn "226023" seri numaralz silahtan atzldzgz tespit edilmi$tir. ,, 21. 6te yandan M.A.ya zimmetli 226023 seri No.lu G-3 ttifegi tizerinde ve olay yerine ilk ula an Er T.B., Boltik Komutam 6.Y. ve maktul M.A.nm parmak izleri yontinden yapdan inceleme sonucunda haz1rlanan 5/4/2013 tarihli Uzmanhk Raporunda ttifek tizerinde mukayeseye elveri li iz olmad1g1 yontinde gorti bildirilmi tir. B. Soru turma Kapsammda ifadesi Alman Ki ilerin Beyanlan 22. Askeri savc1hk ;a M.A.nm yanma ilk giden ki i olan nobet arkada 1 Piyade Er T.B.nin 6/3/2013 tarihinde ahnan ifadesi oyledir: "Ben [M.A.] y1 geldigi giinden beri tanmm. Kendisi sessiz, efendi bir insand1. Benim bildigim kadarzyla bir problemi yoktu, sadece bacaklanmn agnd1gmz fel9 gibi oldugum soyliiyordu. Kendisinin bu nedenle Ardahan Askeri Hastanesine gittigini biliyorum. Zannediyorum kendisine ila9 verdiler. Bana ailesi veya sivildeki ya$amzyla ilgili herhangi bir probleminden bahsetmedi. Kendisi sessiz biriydi pek konu$mazdz. Ben onun herhangi bii kimseden veya komutammzzdan yakzndzgznz duymadzm. Tek bildigim bacaklarznzn agrzdzgz idi. Biz bu giin ilk kez birlikte nobete gittik. jkimizde 3 nolu kule nobet9isiydik, birlikte kuleye girdik. Biraz zsmd1k, ben nerelisin dedim, Batmanlzyzm dedi. Ne i$ yapzyorsun dedim, 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 Batman 'da kazancz oldugunu 4 yzldzr kazan ;alz$flrdzgzm sertifikasz oldugunu soyledi. Bir iki dakika sonra bacaklarzm agrzyor ben biraz dz$arz pkzp dola$acagzm dedi, Ben ;zkma dz$arzsz soguk dedim. Bir $ey olmaz biraz gezecegim bacaklarzm o zaman iyile$ir dedi Ayakta duramzyorum dedi. Dz$arz c;zktz, ben onun dz$arzda dolandzgzm gordiim. Dz$ari c;zkmasmdan yakla$zk 10 dakika sonra ben arabalarm ge ;tigi yo! tarafina bakarken silah sesini duydum. Ben silah sesini duyunca silahzmz aldzm ko$arak dz$arz c;zktzm, benzinligin on tarafina dogru secde pozisyonunda yerde yatzyordu . Yiiziinden kafaszndan kan geliyordu, ben $Ok oldum elimi boynuna koydum nabzz atmzyordu daha dogrusu anlayamadzm. Ben ko$arak kulenin i ;indeki telefondan nizamiyeyi aradzm. Yeti$in yardzm edin diye bagzrdzm telefonu kapattzm, tekrar yamna ko$fum (ifade sahibi [T.B.] 'nin ifadesi szrasznda siirekli aglamasz nedeni ile yiiziinii yzkamasz i ;in bir dakika ara verildi tekrar ifadesinin tespitine ge ;ildi) Tekrar bu sefer sesli olarak yardzm i ;in bagzrdzm o szrada telefon sesini duydum tekrar kuliibeye gittim. Telefonu ac;tzm ancak ses gelmedi, ben telefonu kapattzm tekrar nizamiyeyi aradzm, Ko$un yardzm edin diye bir daha bagzrdzm, geliyoruz dediler. Bir daha yamna gittim yine bagzrdzm bu szrada Boliik Komutammzz ve birka ; arkada$ geldi. Hatzrladzgzm kadarzyla bunlardan birisi [M.E.Y.] ydi. Ben $Okla oldugum i ;in ba$ka kim vardz hatzrlayamzyorum Boliik Komutam yiiziimii tuttu bakma dedi ben o szrada aglzyordum. Ondan sonraszm hatzrlamzyorum beni gotiirdiiler. SIC. Ben o ana kadar [M.A.]'mn intihar edebilecegine yonelik en ufak bir hiss : kapzlmadzm. Her zamanki gibiydi morali bozuk bile durmuyordu. Neden boyle bir $ey yaptzgzm anlayamzyorum ben onun c;ok yakzn bir arkada$l degildim. Ancak hi ;bir kotiiliigiinii gormedim, dedigim gibi sessiz ;ok iyi birisiydi. SIC. Ben [M.] 'nin yamna gittigimde kendisi secde pozisyonunda yatzyordu. Silahta dibinde yan yatzyordu. Ben Boliik Komutamnm silahz emniyete aldzgzm gordiim. Ayrzca Boliik Komutam Ambulans diye bagzrdz, [M.] B ;v ko$arak geri gitti. Ben bunlar, hatzrlayabiliyorum ba$kaca bir bilgim yoktur, dedi. " 23. Boliik Komutam 6.Y. nin 7/3/2013 tarihinde alman ifadesi oyledir: "Ben 13 Temmuz 2012 tarihinden bu yana Ardana/Damal 7'inci Hd. Tb. 4'iincii Hd. Bl. Komutam olarak gorev yapmaktayzm. [M.A.]yz buraya geldigi 22 Subat 2013 tarihinden beri tanmm. Bana memleketinde kazancz olarak c;alz$flgmz maddi problemi olmadzgzn. geldigi giin yaptzgzm dam$manlzk gorii$mesinde soyledi. j/k celp dam$manlzk gorii$memde bir probleminden bahsetmedi. Ertesi giin revirciye dizleri agrzdzgmdan dolayz ba$vurmu$, ben saglzk ocagma gonderdim. Oradan Askeri hastaneye sevk edildi. Askeri Hastane de ortopedi uzmam olmadzgmdan dolayz Ardahan Dev/et Hastanesine sevk edildi. j/k once 2 giin istirahat verildi. Bu istirahatz kullandz. Daha sonra $ikayetleri devam edince tekrw Ardahan Dev/et Hastanesine gitti. Ancak bu kez istirahat almadz bana kendisi veya herhangi bir kimse saglzk durumu veya diz agrzlarz ile ilgili ba$kaca bir $ey soylemedi. Bana herhangi bir konuda $ikayeti veya miiracaafl olmadz. Onu intihara siiriikleyebilecd, herhangi bir konuda bilgim olmadzgz gibi boyle bir izlenim de edinmedim. Aym tertip 2 Er'e sorunlarmdan dolayz silah vermedim, all$ yaptzrmadzm nobette yazdzrmadzm. Ancak [M.] 'nin Psikososyal risk faktorii tar am a anketinde boy le bir degerlendirme yoktu. Psikolojik sorunu ortaya koyabilecek elimde bir bulgu yoktu. Zaten kendisi 10 -15 giin once birlige geldiginden kendisini derinlemesine tamma firsatz bulamadzm. Hastane gidi$ donii$lerinde kendisiyle gorii$iirdiim. Benden herhangi bir izin talebi olmadz. Olsaydz en azmdan izin verip vermeme veya psikiyatrik yonden izne ihtiyacz olup olmadzgz konusunda bir degerlendirme yapzp gerekirse bu yo/la izne gonderebilirdik. Bana herhangi bir konuda ailesinden, arkada$larmdan veya komutanlarmdan bir $ikayeti olmadzgz gibi, herhangi bir disiplinsizligini de gormedim. Can dost/an da bana herhangi bir szkzntzszm bahsetmedi. Tek bildigim dizlerinin agrzdzgz idi. 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 SIC: Kendisi 2. kez hastaneye gittiginde istirahat almadzgzndan ve kendisi nobete gitmeme yonunde bir talepte bulunmadzgzndan kendisine herhangi bir nobet olayzndan muafiyet tanzmadzk. Eger hastane bu yonde bir tespit yapsaydz ve ya istirahat verseydi buna gore bir tedbir alznabilirdi . SIC. Benim onunla hir;bir husumetim olmadz. Zaten hir;bir saygzszzlzgznz gormedim. Bana olaydan once askerlikle ilgili herhangi bir problemi yanszmadz. jntihara meyilli oldugu konusunda hir;bir kanaat edinmedim. Bu olay herkesi oldugu gibi beni de $a$zrttz ve uzdu. SIC. Olay oldugunda diger nobetr;i olan [T.] nizamiyeyi aramz$ ani mudahal( mangaszndan bir asker yanzma geldi. ;ok heyecanlzydz 3 numaralz kulede intihar olmu$ dedi. Bende ko$arak 3 nolu kuleye dogru intikal ettim. Gittigimde asker secde pozisyonunda yerdeydi. [T.] de bir metre uzagznda $Ok durumunda diz r;okmi1$ aglzyordu. Kqke kuleden ayrzlmaszna izin vermeseydim diye kendi kendine aglzyordu. Si/ah [M.] 'nin hemen yanznda altz kara saplanmZ$ namlusu dz$arz vaziyette idi. Once nabzznz kontrol ettim, nabzz yoktu. Sonra szrt ustu yatzrdzm, kalp masajz yapmaya ba$ladzm. Arkadan ko$arak gelenlere bagzrarak ambulans r;agzrzn dedim. 5-7 dakika ir;inde saglzk ocagzndan doktor hemen geldi. Onlarz gordukten sonra silahzn emniyetini kapattzm. ;unku silah r;ok yakzndz sadece emniyetini kapattzm silahz ba$kaca bir yere almadzm. Ben diger nobetr;iden herhangi bir $ekilde $i1pheli hareket gormedim . Onun silahz da benzinligin yanznda dayalz bir $ekilde duruyordu. 0 silaha da kimseyi dokundurtmadzm. Muteakiben tabur komutanzna haber verdim. Tabur merkezimiz ;zldzr'dadzr. Tabur komutanzmzz oradan intikal etti. Tabur komutanzmzz Ardahan Tugay Komutanlzgzna da bilgi vermi$. Benim bu olay kapsamznda soyleyecegim ba$kaca bir husus yoktur. Bu olayzn meydana gelmesinden dolayz uzgunum. Sorunlarz bize yanszsa idi boyle bir durumun gerr;ekle$memesi ir;in elimizden geleni yapardzk, dedi. 11 24. Askeri savc1 bunun d1 mda piyade erler M. ;., M.D., A.B., E.6., E.K., N.E., H.K., K. B., piyade 9avu lar M. ;., M.P. ile Piyade Ylizba 1 D.U.nun da ifadelerini alm1 ; tum ifadelerde olaym olu u ile M.A.nm ki iligine ili kin aym yonde beyanlann yer ald1g1 gorlilmu tlir. C. Soru turma Sonucunda Verilen Karar 25. Hanak Cumhuriyet Savc1hg1 25/4/2013 tarihli karanyla, yap1lan incelemelerin sonu9lanm i9eren dosyanm geregi i9in yetkili ve gorevli Kara kuvvetleri Komutanhg1 9. Motorlu Piyade Tugay Komutanhg1 Askeri Savc1hgma gonderilmesine karar vermi tir. 26. Askeri Savc1hk 22/9/2014 tarihli karanyla, kovu turmaya yer olmad1gma karar vermi tir. Karann ilgili kism1 oyledir: II Dasya incelendiginde muteveffanzn Sivas'ta acemi birliginden itibaren diz agrzlarzndan $ikayet ettigi, acemi birligindeki arkada$larzndan [N.E.] (DZ.69) Sivas'ta iken 'Ben olmek istiyorum, olecegim.' $eklinde konu$ma yaptzgz, uzerindeki elbiseden r;zkan ve Jandarma Kriminal Laboratuarz tarafindan mutevejfanzn eli urunu oldugu tespit edilen not kagzdznda 'ayaklar dizler el/er kollar gozler ve be! hepsi kusmi1$ ve bende aldzgzm son kararla onlarzr. infazznz verecegim ve de oz/em szkzntz bunalzm ir;indeyim, kesinlikle Allah 'a kar$Z bir isyanzm yoktur benim tek isyanzm var o da aleme, herkes hakkznz he/al etsin, bana bol bol dua edin 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 [M.A]' yazdzgz, (Dz.21), miiteveffanzn not defterinde biiyiik harjlerle 'Hayat buysa iistii kalszn.' $eklinde not bulundugu (Dz.15), miiteveffanzn not defterinde biiyiik harflerle 'Dz$anda yzllara meydan okurken askerde giinlere esir kaldzk giiliim. '$eklinde not yer aldzg1 (Dz.18), tiim bu yazzlardan miiteveffanzn ruhsal bunalzm i9erisinde oldugu ve ozellikle agnlan nedeniyle szkzntzsznzn arttzgz degerlendirilmi$tir. Olay mahalline ili$kin olay yeri tespit tutanagz, fotograjlar ve tanzk beyanlan birlikte degerlendirildiginde miiteveffanzn nobet9i oldugu kuliibeden nobet arkada$t [T.B.] 'm gitmemesi konusundaki 1srarma ragmen 91ktzg1 ve uzakla$tlgt, yakzt istasyonunun oniinde dizleri iistiine 9omelerek tiifegi 9enesinin altzna dayamak suretiyle intihar ettigi anla$zlm1$tlr. Tanzk beyanlan dikkate almdzgmda ise miiteveffanm birlik i9erisinde hi9 kimse ile husumetinin bulunmad1g1, uyumlu bir ki$ilik yapzsma sahip oldugu, can dostu olan aske, arkada$larzna ve tanzk olarak dinlenen diger silah arkada$lan dahil hi9 kimseye, komutanlanndan veya asker arkada$larzndan yakznmadzgz, sadece Ardahan asker Hastanesi ile ilgili yakznmalarznzn oldugu anla$zlmz$tlr. Otopsi sonucunda viicudunda herhangi bir bogu$ma izine rastlanmad1g1, mermi giri$ yerinin 9ene altz pkz$ yerinin ise kafa tepe bolgesi oldugu, otopsi sonu9 raporunda att$ln biti$ik veya biti$ige yakzn atl$ olarak rapor edildigi goz oniine alznarak miiteveffanzn oliim medeninin intihar oldugu degerlendirilmi$tir . Boylelikle, her hangi bir kimsenin miiteveffa ile husumeti, dolayLS1yla onu oldiirmek i9in bir sebebi bulunduguna dair emareye ula$zlamamas1, olayda kulland1g1 belirlenen tiifek iizerinde herhangi birinin parmak izine rastlanmamas1, atl$m biti$ik ah$ mesafesinden ve 9ene altzndan yapzlmz$ olmasz, miiteveffanzn bulundugu alana olaydan once ondan ba$ka kimsenin girdigine dair emareye rastlanmamasz kar$zsznda, soz konusu eylemin tespit edilemeyen ipel bir nedenden otiirii miiteveffa tarafindan ger9ekle$tirdigi sonu9 ve kanaatine varzlmt$tlr. Yukandaki a91klamalar dogrultusunda; Yukanda ayrzntzlz $ekilde apklandzgz iizere, tiim dosya kapsamzndan; miiteveffanzn kendisini vurmak suretiyle intihar etmi$ oldugu, miiteveffanzn oliimiinde, uygun nedensellik bagt olu$turabilecek $ekilde ba$kaca bir kimsenin azmettirmesi, kararmt kuvvetlendirmesi, iknasz, yardzmt, kusuru ya da ihmali bulunmad1g1, olay sebebiyle kamu davas1 aplmasmz gerektirecek herhangi bir durum olmad1g1 degerlendirilmi$tir. II 27. Ba vurucu; mermi giri deliginin 6x4 olmasma kar 1hk 91kl deliginin 3,5x3 cm olmasmm a91klamasmm yapilmad1g1, soru turma s1rasmda dinlenilen erba ve erlerin terhis olmalanm miiteakip daha rahat ve mantikh beyanlarda bulunmalan ihtimaline binaen beyanlannm tekrar ahnmas1 gerektigi ve karann hukuka aykm oldugu iddialanyla kovu turmaya yer olmad1g1 karanna itiraz etmi tir. 28. itiraz1 inceleyen Kara Kuvvetleri Komutanhg1 U9tincti Ordu Komutanhg1 Askeri Mahkemesi (Askeri Mahkeme) 17/11/2014 tarihli karan ile; i. Adli Tip Kurumu tarafmdan otopsi sonucu ahnan raporda mtiteveffanm boyun on ytiztinde 6x4 cm ebatta dtizensiz y1rt1k eklinde ate li silah tirtinti giri yaras1 ile kafa tepe bolgesinde 3,5x3 cm ebatta dtizensiz y1rt1k eklinde ate li 91kl yaras1 olmasmm tlbben a91kland1g1 ancak teknik boyutunun a91klanmad1g1, dolay1s1yla 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 nitelikleri itibanyla mliteveffada mevcut mermi giri 91kl y1rt1klarmm mliteveffa tarafmdan meydana getirilip getirilemeyecegi , G-3 piyade tlifeginin biti ik atl veya biti ik atl a yakm atl ta, vlicudun ilgili bolgeleri gozonlinde bulundurularak mermi giri deliginin 91kl deliginden geni olmasmm miimkiin olup olmad1g1 hususlannda adli tip uzmam bir bilirki iden miitalaa almmasma , ii. Miiteveffanm kendisine zimmetli G-3 piyade tlifegine, olay s1rasmda intihar onleyici etkiye sahip metal tetik koruma aparatm1 takma zorunlulugunun gerekip gerekmedigi, gerekiyorsa sorumlulann tespitine, iii. Miiteveffanm bel, diz ve ayak rahats1zhgmm dosyadaki tlim saghk evrakl dikkate ahmp ortopedi uzmam bir bilirki inin dinlenerek olay giinii fiziksel giic; gerektiren miihimmath kule nobetc;isi olarak gorevlendirilmesine engel te kil edip etmediginin tespiti ic;m soru turmanm geni letilmesine ve bu hususlarda soru turmanm 9. Kolordu Komutanhg1 Askeri Savc1hgma yaptmlmasma karar vermi tir. 29. Yukanda belirtilen hususlarda yap1lan incelemeler sonucunda; i. Adli tip uzmanmm atl m biti ik veya biti ige yakm olmas1 nedeniyle 91k1 deliginin giri deligine gore kiic;iik olmasmm olayda olagan oldugu, 91kl deliginin yara dudaklarmm d1 a dogru meyilli oldugu, diger bulgularla da biitiinciil bir degerlendirme yapild1gmda olaym miiteveffa tarafmdan meydana getirilebilir nitelikte oldugu sonucuna vanld1g1 yoniinde gorii bildirdigi, ii. Ortopedi uzmammn miiteveffanm askerlige ba lad1ktan sonraki ilk ortopedik ikayetinin 29/1/2013 tarihinde diz agns1 eklinde oldugu, ikayeti ile sevk edildigi Sivas Numune Hastanesinde meniiskiis y1rt1g1 tams1yla kendisine agn kesici ilac; tedavisi uyguland1g1, Ardahan'daki birligine kat1ld1ktan sonra diz agns1 ikayeti ile iki kez Devlet Hastanesine sevk edildigi, kendisine iki giin istirahat ve agn kesici ilac; tedavisi uyguland1g1, en son 4/3/2013 tarihinde diz agns1 ikayeti ile ba vurdugu, bel ve ayak rahats1zhgmdan dolay1 herhangi bir saghk kurumuna ba vurusu olmad1g1, diz agns1 d1 mda herhangi bir ortopedik yakmmas1 olmad1g1, mevcut rahats1zhgmm fiziksel giic; gerektiren miihimmath kule nobetc;isi olarak gorevlendirilmesine engel te kil etmediginin degerlendirildigi yoniinde gorii bildirdigi, iii. M.A.ya zimmetli G-3 tlifeginde intihar onleyici etkiye sahip metal tetik koruma aparatmm olmamas1 konusu ile ilgili olarak Kara Kuvvetleri Komutanhg1 Loj. K.hgmm tetik tertibma kaza onleyici, ilave emniyet parc;as1 kullamm esaslan konulu emri geregi, tetik tertibatlarmm ic; giivenlik birlikleri ile hudut birliklerinde kullamlmayacagmm belirlenmesi dolay1s1yla bu aparatm kullamlmay1 mm mevzuata uygun oldugunu bildirdigi anla dm1 t1r. 30. Daha once toplanan deliller ile soru turmanm geni letilmesi sonucunda ara tmlan hususlarda ahnan uzman gorii lerine dayanarak Askeri Mahkeme, M.A.mn nobet tuttugu esnada nobet yerini terk ederek kendisine zimmetli G-3 piyade tiifegi ile ya amma son vermek kastiyla intihar ettigi, oliimiiniin ate li silah yaralanmasma bagh beyin harabiyetinden kaynakland1g1 , miiteveffamn bu eylemini gerc;ekle tirmesinin oncesinde veya 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 s1rasmda bu karara katkida bulunan ve illiyet bag1 kurulabilecek hi9bir davram ile ki ilerin sorumlulugunu gerektiren hi9bir eylemin bulunmad1g1 gerek9esiyle kovu turmaya yer olmad1gma dair karara kar 1 ba vurucu tarafmdan yap1lan itirazm reddine karar vermi tir. 31. Bu karar 25/2/2015 tarihinde ba vurucu vekiline teblig edilmi tir . 32. Ba vurucu 23/3/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 33. Ba vurucu, amlan olay sebebiyle Askeri Yuksek idare Mahkemesinde (AYiM) tam yarg1 davas1 a9tigma dair herhangi bir bilgi vermemi tir. IV. iLGiLi HUKUK 34. ilgili hukuk i9in bkz. Co kun 9iftler, B. No: 2014/18624, 22/2/2018, 55-61; Kumri an Akku ve Sefer Akku , B. No: 2014/14672, 1/2/2017, 45-56. V. iNCELEME VE GEREK(:E 35. Mahkemenin 23/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi du untildu: A. Ba vurucunun iddialan 36. Ba vurucu; i. Askerlik hizmetini ifa etmekte iken ate li silah yaralanmas1 sonucu oglunun ya amm1 yitirmesi uzerine ba latilan ceza soru turmas1 sonucunda olum olaymm intihar neticesinde ger9ekle tigi gerek9esiyle kovu turmaya yer olmad1gma karar verildigini, ii. Oglunun bilinen bir bunahm halinin veya psikolojik bozuklugunun bulunmad1gm1 , manevi inanc1 geregi de intihar etmesinin mumkun olmad1gm1 , iii. Olaym meydana geli i ve sonrasmdaki geli melerin 9eli kili oldugunu, olaya mudahale eden subaym beyanlannm kendi i9inde tutarh olmad1gm1, aynca ogluna zimmetli silaha mudahale ettigini, iv. Mermi giri deliginin 91k1 deliginden buyuk olmasmm a91klanamad1g1m, v. Ku kulu durumlann ara tmlmas1 i9in olay yerinde ke if yapilmas1 talebinin Askeri Savc1hk tarafmdan yerine getirilmedigini, vi. Oglunun olumunun intihar sonucunda ger9ekle tigi yonundeki degerlendirmelerin dogru olmad1gm1 belirtmektedir. 3 7. Ba vurucu aynca; i. Oglunun devletin korumas1 ve gozetimi altmda oldugu sirada hayatm1 kaybettigini , 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 ii. Olay intihar olarak nitelendirilse bile devletin bireylerin oldiirlilme riskini minimuma indirme, yarg1sal denetimi saglama ve haklann ihlali halinde sorumlulann tespiti ve cezalandmlmasm1 temin etme pozitif yiikiimliiliigii altmda oldugunu, iii. Ya am hakkmm pozitif yiikiimliiliikleri kapsammda devletin hayatl tehlikede olan ki ileri korumak amac1yla onleyici tedbirler almasmm yanmda silah ta mmay1 gerektiren askerligin yapilmasm1 zorunlu kilan devletin ozel bir dikkat gostermesi ve psikolojik rahats1zhklan bulunan askerler i9in askeri ko ullara uygun bir tedavi ongormesi gerektigini, iv. Ote yandan ya am hakk1 kapsammda devletin etkili soru turma yapma yiikiimliiliigii bulundugunu, v. Bunun devlete bir oliim olaym1 9evreleyen ko ullann kapsamh, tarafs1z ve dikkati bir ekilde incelenmesi sorumlulugu yiikledigini, vi. Somut olayda maddi ger9egi arama ve adaleti saglama konusunda yetersiz kalan ve objektif olmayan Savc1hk9a oliimiin iipheli sayilmas1 gerekirken etkili soru turma yap1lmad1gm1 ileri siirmektedir. 38. Ba vurucu, yukandaki iddialarla Anayasa'nm 17. maddesinde yer verilen ya am hakk1 ile 40. maddesinde ongorlilen etkili ba vuru hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. B. Degerlendirme 39. Somut olayda ba vurucunun iddialanmn oglunun ya amma intihar suretiyle son vermesinden ziyade ii9iincii ki i/ki ilerin eylemi sonucunda ya ammm son buldugu, bu hususta yeterli bir ara tirma yap1lmad1g1 i9in olaym aydmlatilamad1g1yla ilgili oldugu gorlilmektedir. Ba vurucu aynca olay intihar olarak kabul edilse bile yetkili makamlann bu intihan onlemeye yonelik gorev ve yiikiimliiliiklerini geregi gibi yerine getirmedigini ileri siirmektedir. 40. Bu durum dikkate almd1gmda somut olayda ba vurucunun temel olarak iki ayn ikayetinin bulundugu degerlendirilmi tir: Bu ikayetlerden birincisi, olaym cinayet oldugu ancak bunun yeterince ara tmlmad1g1, ikincisi ise ki inin ya ammm kendi eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar 1 korunamad1g1 hususu ile ilgilidir. 41. Bu iki ikayetin nitelik itibanyla birbirinden farkh oldugu apktir. Bu farkhhk, ya am hakk1 kapsammda tiiketilmesi gereken uygun ba vuru yolunun hangisi oldugu konusuyla da yakmdan ilgilidir. ;unkii yukanda da belirtildigi iizere birinci ikayet oliimiin ii9iincii ki i tarafmdan kas1th olarak ger9ekle tirildigine ve bu konuda etkili bir ceza soru turmas1 yiirlitiilmedigine, ikinci ikayet ise askeri yetkililerin ihmali davram lan sonucu ya am hakkmm korunamad1gma ili kindir. Bu sebeple mevcut ba vurunun ya am hakk1 kapsammda iki farkh ba hk altmda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 42. Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazhgi, maddf ve manevf varhgi" kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Herkes, ya ama, maddf ve manevf varlzgznz koruma ve geli tirme hakkzna sahiptir. " 13 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 43. Anayasa'nm 5. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "Devletin temel ama ; ve gorevleri ... ki$inin temel hak ve hiirriyetlerini , sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagda$mayacak surette sznzrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldzrmaya , insanzn maddf ve manevf varlzgznzn geli$mesi i ;in gerekli $art/an hazzrlamaya 9alz$maktzr. " 1. Oliim Olaymm Uc;iincii Ki i ya da Ki ilerce Kas1th Olarak Gerc;ekle tirildigine ili kin iddia a. Genel ilkeler 44. Anayasa'nm 17. maddesinde dtizenlenen ya am hakk1, Anayasa'nm 5. maddesiyle birlikte degerlendirildiginde devlete pozitif ve negatif odevler yukler (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 50). Devletin negatif bir yukumlultik olarak yetki alamnda bulunan hi ;;bir bireyin ya amma kas1th ve hukuka aykm olarak son vermeme, bunun yam s1ra pozitif bir yuktimlultik olarak yine yetki alanmda bulunan tum bireylerin ya am hakkm1 gerek kamusal makamlann ve diger bireylerin gerekse ki inin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar 1 koruma yuktimlultigti bulunmaktadir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 50, 51). 45. Pozitif yuktimlultiklerin korumaya ili kin maddi yontintin yam sira usule ili kin bir yonti de bulunmaktad1r. Bu yuktimltiltik, dogal olmayan her oltim olaymm sorumlulannm belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandmlmasm1 saglayabilecek etkili bir soru turma ytirtitmeyi gerektirir . Bu soru turmanm temel amac1, ya am hakkm1 koruyan hukukun etkili bir ekilde uygulanmasm1 ve varsa sorumlulann hesap vermesini saglamaktir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 54). 46. Ya am hakkma ili kin bu usul yuktimltiltigti, olaym niteligine bagh olarak cezai, hukuki ve idari nitelikteki soru turmalarla yerine getirilebilir. Kasten veya kotu muamele sonucu meydana gelen oltim olaylannda Anayasa'nm 17. maddesi geregince devletin sorumlulann tespitini ve cezalandmlmalanm saglayabilecek nitelikte bir cezai soru turma yurtitme yuktimlultigti bulunmaktad1r. Bu tur olaylarda idari soru turmalar ve tazminat davalan sonucunda idari bir yaptmm veya tazminata htikmedilmesi ihlali gidermek, dolay1s1yla magdur s1fatm1 ortadan kald1rmak i ;;in yeterli degildir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 55). 4 7. Y a am hakk1 kapsammda yurtitulmesi gereken ceza soru turmalannm amac1 ya am hakkm1 koruyan mevzuat htiktimlerinin etkili bir ekilde uygulanmasm1, vuku bulan oltim olaymda varsa sorumlulan ve sorumluluklanm tespit etmek tizere adalet ontine ;;1kanlmalanm saglamaktir. Bu, bir sonu ;; yukumlultigti degil uygun ara ;;lann kullamlmas1 yuktimlultigtidtir. Anayasa'nm 17. maddesi htiktimleri ba vuruculara ti ;;tincti taraflan belirli bir su ;; nedeniyle yargilatma ya da cezaland1rma hakk1 verdigi tum yarg1lamalann mahkumiyetle ya da belirli bir ceza karanyla sonu ;;land1rma yukumlultigti verdigi anlamma gelmemektedir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 56). 48. Soru turmanm etkilililigini ve yeterliligini temin adma soru turma makamlannm resen harekete ge ;;mesi, oltim olaym1 aydmlatabilecek sorumlulann tespitine yarayabilecek btitun delillerin toplanmas1 gerekmektedir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 57). 14 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 49. Ollim olayma ili kin olarak yapilacak etkili bir soru turma kapsammda yetkililerin tamklann ifadelerinin almmas1, bilirki i incelemeleri ve gerektiginde yaralanmalar ile ilgili eksiksiz ve detayh bir rapor hazulanmasma imkan verecek otopsinin yapilmas1, oltim sebebinin objektif analizinin yap1lmas1 ve soz konusu olaylarla ilgili kamtlann elde edilmesi i9in mtimktin olan tum tedbirlerin almmas1 gibi i lemleri yiiriitmeleri gerekmektedir. Oliim sebebinin veya olas1 sorumluluklann tespit edilmesini olumsuz yonde etkileyecek nitelikteki her ttirlti eksiklik, etkili bir soru turma yiiriitiilmesi a91smdan risk te kil edebilecektir (Mera! E:;kili, B. No: 2013/7586, 4/11/2015, 89) 50. Aynca soru turmada gorevli ki ilerin olaylara kan an veya kan tlgmdan tiphelenilen ki ilerden bag1ms1z olmas1 gerekir. Bu durum sadece hiyerar ik veya kurumsal bir baglantl bulunmamasm1 degil aym zamanda somut bir bag1ms1zhg1 da gerektirmektedir (Cemil Dam:;man, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, 96). 51. Ytiriitiilecek ceza soru turmalannm etkinligini saglayan hususlardan biri de teoride oldugu gibi pratikte de hesap verilebilirligi saglamak i9in soru turmanm veya sonu9lannm kamu denetimine a91k olmas1d1r. Buna ilave olarak her olayda, me ru menfaatlerini korumak i9in olen ki inin yakmlannm bu stirece gerekli oldugu ol9tide katilmalan saglanmahdu (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 58). 52. Ytiriitiilecek soru turmalarda makul bir stiratte ger9ekle tirme ve ozen gosterme zorunlulugu da z1mnen mevcuttur. Elbette baz1 durumlarda soru turmanm veya kovu turmanm ilerlemesine engel olan unsurlar ya da gti9ltikler bulunabilir. Ancak bir soru turmada ve devammda yapilan kovu turmada yetkililerin h1zh hareket etmeleri olaylann daha saghkh bir ekilde aydmlatilabilmesi, ki ilerin hukukun tistiinliigtine olan baghhgm1 stirdtirmesi, hukuka aykm eylemlere ho gorii gosterildigi ya da kay1ts1z kalmd1g1 goriintimti verilmesinin engellenmesi a91smdan kritik bir oneme sahiptir (Deniz Yaz1c1, B. No: 2013/6359, 10/12/2014, 96). b. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 53. Ba vurucu, oglunun ollimtintin intihar sonucu ger9ekle tigi yontindeki degerlendirmelerin dogru olmad1gm1 ve bu hususta etkili bir soru turma yiiriitiilmedigini ileri stirmti tiir. 54. Yukanda da belirtildigi tizere oliim olaymm ti ;tincti ki i ya da ki ilerce kas1th olarak ger9ekle tirildigi yontindeki ikayetler ile ilgili olarak soru turma makamlanmn sorumlulann tespitini ve cezalandmlmalanm saglayabilecek nitelikte bir cezai soru turma yiiriitme yiiktimltiltigti bulunmaktadu. Kas1th bir eylem sonucu meydana gelen oltim olaylannda magdura/magdurlara sadece tazminat odenmesi ya am hakk1 ihlalini gidermek ve magdur s1fatm1 ortadan kald1rmak i9in yeterli degildir. Dolay1s1yla cinayet iddiasma ili kin ikayetler yontinden tiiketilmesi gereken uygun ba vuru yolunun ceza soru turmas1 oldugu a91ktu. Bu nedenle somut olayda soru turma makamlannm cinayet iddias1 ile ilgili olarak etkili bir soru turma yiiriitiip yiiriitmediginin incelenmesi gerekir. 55. Somut olayda ba vurucu, oglunun ti ;tincti bir ki i tarafmdan oldtiriilmti olabilecegini belirtmekle birlikte bu iddias1m destekleyecek ekilde somut bir veriyi Anayasa Mahkemesine sunmam1 tu. Ba vurucu, sadece oglunun oltimtinde ku kulu yonler bulundugunu ve oglunun intihar edecek biri olmad1gm1 belirtmi tir. 15 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 56. Ba vuru formu ve ekleri bu kapsamda incelendiginde soru turma makamlan tarafmdan ba vurucunun oglunun ollim olay1 ile ilgili olarak 9e itli ara tirmalar yap1ld1g1 gorlilmektedir. Soru turma makamlan tarafmdan bu kapsamda resen bir soru turma ba latilm1 , olay yeri incelemesi yap1larak olay yerinin fotograflan 9ekilmi , krokisi 9izilmi , akabinde olti muayene ve otopsi i lemleri ger9ekle tirilmi tir. Otopsi i lemi neticesinde haz1rlanan raporda; M.A.nm boyun on yuzde trioid kikudak tistti hizada, etrafmda is ve barut art1klan i9eren 6x4 cm ebadmda dtizensiz y1rt1k eklinde ate li silah tirlinti giri yaras1, kafa tepe bolgesinde 3,5x3 cm ebadmda dtizensiz y1rt1k eklinde ate li silah tirlinti 91k1 yarasmm bulundugu, oltimtin ate li silah yaralanmas1yla olu abilir nitelikteki beyin zarlan, beyin, beyincik harabiyeti ve kanamasmdan ileri geldigi, vticutta bir adet ate li silah tirlinti giri ve 91ki deligi bulundugu, ate li silah tirlinti yaranm oldtirlicti nitelikte oldugu ve yaranm cilt ve cilt altI bulgulanna gore atI mm biti ik veya biti ige yakm atI niteliginde oldugu yontinde tespitler yap1lm1 tu. Soru turma makamlannca yap1lan bu ara tlrmalarda, olaym cinayet olabilecegi tiphesini uyanduan herhangi bir delil elde edildigi yontinde bir veri mevcut degildir. 57. Soru turma kapsammda aynca kimyasal ve balistik inceleme raporlan dtizenlenmi tir. Y apilan balistik inceleme neticesinde olay yerinde bulunan mermi kovanmm M.A.nm olay anmda kulland1g1 belirtilen ttifek ile atilm1 oldugu tespit edilmi tir. AtI art1g1 ile ilgili olarak yap1lan kimyasal inceleme neticesinde ise M.A.nm sag el i ;, sag el d1 , sol bolgesinden alman svaplannda atl art1g1 tespit edilmi tir. Keza M.A.ya ait parkanm on ve kol bolgeleri ile hticum yeleginin on bolgesinde de atI art1klanna rastlanm1 tlr. Ati art1g1 analizinde M.A. ile birlikte nobet tutan Piyade Er T.B.nin de sag el d1 ve sol el d1 bolgesinden alman svaplarda atl art1g1 tespit edilmi ise de soru turma makamlannca bu atl art1klannm ate etmeden degil temastan kaynaklanabileceginin degerlendirildigi anla 1lmaktadu. Olaym olu una ili kin taraf beyanlan ile T.B.nin M.A.y1 ilk goren ki i olarak onunla fiziki temasta bulundugu yontindeki ifadesi dikkate almd1gmda tespit edilen atI art1klannm atI art1g1 bulunan yerlere temas edilmesinden kaynaklanm1 olabilecegi yontindeki degerlendirmenin makul oldugu kanaatine vanlm1 tu. 58. Olayla ilgili olarak ba vurucunun oglu ile askerlik hizmeti dolay1s1yla temas1 olmu ki ilerin tamk s1fatiyla alman beyanlannda da cinayet iddiasm1 destekleyecek herhangi bir hususun yer almad1g1 gorlilmektedir. 59. M.A.nm parkasmdan 91kan ''Ayaklar-dizler-eller-kollar-gozler- ve bel hepsi kiismii ve bende aldzgzn son kararla onlarzn infazznz verecem vede ozlem-szkzntz-bunalzm i ;indeyim kesinllikle Allaha kar l bir isyamm yoktur Benim tek isyamm var oda aleme herkes hakkznz helal etsin bana bol bol dua edin MA." eklindeki notun M.A.ya ait oldugu bildirilen not defterindeki yaz1lar ile kar 1la tmlmas1 suretiyle yaptmlan bilirki i incelemesi sonucunda M.A.mn elinden 91kt1gmm tespit edildigi gorlilmektedir. 60. Ote yandan kovu turmaya yer olmad1gma dair karara kar 1 ba vurucunun, mermi giri deliginin 9apmm 91ki deliginin 9apmdan btiyuk olmasmm a91klamasmm yap1lmad1g1 ve soru turma sirasmda dinlenilen erba ve erlerin terhis olmalanm mtiteakip daha rahat ve mant1kh beyanlarda bulunmalan ihtimaline binaen tekrar beyanlannm almmas1 gerektigi, bu nedenlerle soru turmanm yeterli olmad1g1 yontindeki itiraz1 tizerine soru turmanm geni letilmesine karar veren Mahkemenin 17/11/2014 tarihli ara karan uyannca yaptmlan ek incelemeler sonucunda; 16 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 i. Adli tip uzmam tarafmdan at1 m biti ik veya biti ige yakm olmas1 nedeniyle 91k1 deliginin giri deligine gore kii ;iik olmasmm olagan oldugu, 91k1 deliginin yara dudaklannm d1 a dogru meyilli oldugu ve diger bulgularla da birlikte degerlendirildiginde olaym miiteveffa tarafmdan meydana getirilebilir nitelikte oldugu kanaatine vanld1gmm, ii. Muteveffanm ortopedik rahats1zhklannm fiziksel gii ; gerektiren muhimmath kule nobet9isi olarak gorevlendirilmesine engel te kil etmediginin, iii. G-3 tufeginde intihar onleyici etkiye sahip metal tetik koruma aparatmm olmamasmm mevzuata uygun oldugunun bildirildigi gorulmu tur. 61. Ba vurucunun soru turma s1rasmda dinlenilen , askerlik gorevini yapan er ve erba lann tekrar dinlenilmesi yoniindeki talebi hakkmda Askeri Mahkemenin karannda bir degerlendirmeye yer verilmemi se de diger verilerden soru turmanm bu yonde geni letilmesini gerektiren bir hususun tespit edilemediginin anla ilmas1 kar 1smda soru turmada bu yonden bir eksiklik bulunmad1g1 sonucuna vanlmaktadir . 62. Dolay1s1yla olay bir biitun olarak degerlendirildiginde ba vurucunun kovu turmaya yer olmad1g1 karanna yaptlg1 itiraz a amasmda ileri siirdiigii iddialar hakkmda Askeri Mahkemenin yapt1g1 degerlendirmelerden aynlmay1 gerektirecek bir husus bulunmamaktadir (bkz. 30). Tum bu hususlar dikkate almd1gmda M.A.nm ii ;iincu ki i ya da ki ilerce oldiiriillip oldiiriilmedigi hususunda etkili bir soru turma yiirlittildiigii sonucuna ula 1lm1 tir. 63. A91klanan gerek9elerle olum olaymm ii ;iincu ki i ya da ki ilerce kas1th olarak ger9ekle tirildigine yonelik iddialann ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 2. M.A.mn Ya ammm Kendi Eylemlerine Kar 1 Korunmad1gma ili kin iddia 64. Ba vurucu , zorunlu askerlik hizmetini yerine getirmekte olan oglunun ya ammm kendi eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar 1 korunamad1g1m ileri siirmii ttir. 65. Ollim olaymm kas1th bir eylem sonucu meydana geldigi durumlarda devletin sorumlulann tespitine ve cezalandmlmalanna imkan saglayacak nitelikte cezai soru turmalar yiirlitmekle yiikiimlli oldugunu bu a amada tekrar vurgulamak gerekir. 66. Ancak ihmal nedeniyle meydana gelen ollim olaylanna ili kin davalarda farkh bir yakla 1m benimsenmelidir. Buna gore ya am hakkmm veya fiziksel butunlligiin ihlaline kasten sebebiyet verilmemi ise etkili bir yarg1sal sistem kurma yoniindeki pozitif yiikiimliiliik her olayda mutlaka ceza davas1 a91lmasm1 gerektirmez. Bu durumda magdurlara hukuki, idari ve hatta disiplinle ilgili hukuk yollannm a91k olmas1 yeterli olabilir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 59). 67. Bununla birlikte ihmal suretiyle meydana gelen ollim olaylannda devlet gorevlilerinin ya da kurumlannm bu konuda muhakeme hatasm1 veya dikkatsizligi a an bir ihmali oldugu, yani olas1 sonu9larm farkmda olmalanna ragmen soz konusu makamlann 17 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 kendilerine verilen yetkileri gozard1 ederek tehlikeli bir faaliyet nedeniyle olu an riskleri bertaraf etmek i9in gerekli ve yeterli onlemleri almad1g1 durumlarda -bireyler kendi inisiyatifleriyle hangi hukuk yollanna ba vurmu olursa olsun-insanlann hayatmm tehlikeye girmesine neden olan ki iler aleyhine etkili bir ceza soru turmas1 yiiriltiilmemesi, hi9bir su9lamada bulunulmamas1 ya da bu ki ilerin yargilanmamas1 1 7. madden in ihlaline neden olabilir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 59-62). 68. Ba vuru formu ve eklerinde, M.A.nm ii ;iincii ki i ya da ki ilerce kas1th olarak oldiiriildiigiinii ortaya koyan herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktad1r. Olay hakkmda etkili bir ekilde yiiriltiilen ceza soru turmas1 neticesinde olaym cinayet oldugunu ortaya koyan bir veri de tespit edilememi tir. 69. Ceza soru turmas1 neticesinde elde edilen bilgi ve belgeler, askeri yetkililerin mesleki odevlerine a91k9a aykm davranarak M.A.nm oltimtine sebebiyet verdikleri iddiasm1 da desteklememektedir . 70. Bu durumda Anayasa'nm 17. maddesi baglammda devletin sahip oldugu etkili yarg1sal sistem kurma yoniindeki pozitif yiikiimltiltik, somut olayda magdura idari yarg1 mercileri oniinde a9abilecegi bir tam yarg1 davas1 yolunun saglanmas1 ile yerine getirilmi say1labilir. 71. Nitekim Anayasa Mahkemesi, askerde intihar eden ki ilerin yakmlan tarafmdan A YiM'de a91lan tam yarg1 davalannda idarenin kusurlu oldugunun tespit edilmesi ve olen ki inin yakm1/yakmlan lehine belli bir miktar tazminata hiikmedilmesi halinde ya am hakk1 yoniinden magduriyetin ortadan kalkabilecegini onceki bir9ok karannda ifade etmi tir (benzer kararlar i9in bkz. Abdullah Dogan ve Meryem Dogan, B. No: 2014/129, 29/9/2016, 51-54; Aysel Yzlmaz ve digerleri, B. No: 2014/6927, 29/9/2016, 52-55). 72. Somut olayda ba vurucu , oglunun oliimii ile neticelenen olay hakkmda yiiriltiilen ceza soru turmasmdan sonra bireysel ba vuruda bulunmu tur. Ba vurucu, hukuk sistemindeki mevcut hukuki yollardan olup hem idarenin mesuliyetini saptayabilecek hem de gerektigi takdirde zarannm odenmesini saglayabilecek olan tam yarg1 davas1 yolunu tiikettigine ili kin herhangi bir bilgi ve belgeyi Anayasa Mahkemesine sunmam1 tir . Bu durumda ya am hakkmm korunamad1gma ili kin ikayetler yoniinden kanunda ongorillen yarg1sal ba vuru yollannm tamammm bireysel ba vuru yap1lmadan once tiiketilmi oldugundan soz edilemeyecektir. 73. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm, diger kabul edilebilirlik artlan yontinden aynca incelenmeksizin ba$vuru yollarmm tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Oltim olaymm ii ;iincii ki i ya da ki ilerce kas1th olarak ger9ekle tirildigi belirtilerek ileri siirillen ya am hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm a91k9a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 18 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5408 : 23/1/2019 2. Ki inin ya ammm kendi eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar 1 korunamad1g1 belirtilerek ileri suriilen ya am hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn ba,Jvuru yollarznzn tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yargilama giderlerinin ba vurucu uzerinde BIRAKILMASINA 23/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMDRCD Dye Muammer TOPAL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GDLEc;:: 19