TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SAMET ÇEL İKÇAPA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/14878) Karar Tarihi: 26/5/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 27/7/2022-31905 Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ali Erdem ŞAHİN Başvurucu : Samet ÇEL İKÇAPA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kamu görevlisi olan ba şvurucunun idareye vermi ş olduğu di
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SAMET ÇEL İKÇAPA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/14878) Karar Tarihi: 26/5/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 27/7/2022-31905 Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ali Erdem ŞAHİN Başvurucu : Samet ÇEL İKÇAPA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kamu görevlisi olan ba şvurucunun idareye vermi ş olduğu dilekçede kulland ığı ifadeler nedeniyle disiplin cezas ı ile cezaland ırılmas ının ifade özgürlü ğünü ihlal ettiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 10/5/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu 1987 do ğumlu olup ba şvuruya konu olaylar ın yaşand ığı tarihte Şanl ıurfa'n ın Viranşehir İlçe Emniyet Müdürlü ğünde komiser yard ımc ısı olarak görev yapmaktad ır. A. Disiplin Soru şturmas ı Süreci 6. Başvurucu 13/2/2015 tarihinde iki ay süreyle Şanl ıurfa'n ın Hilvan İlçe Emniyet Müdürlüğünde geçici olarak görevlendirilmi ştir. Başvurucu an ılan görevlendirmenin sonland ırılmas ının ard ından geçici görevlendirme nedeniyle u ğrad ığı maddi ve manevi zarar ın tazmini için Valilik makam ına dilekçeyle ba şvurmuştur. Başvurucunun alt başlıklar hâlinde ma ğduriyetlerine yer verdi ği dilekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 2"Geçici görevli atama neticesinde,... Hilvan Emniyet Müdürlü ğüne hiçbir ihtiyaç, kamu yarar ı ve hizmet gere ği bulunmamas ına rağmen görevlendirmem yap ılmıştır. ... Söz konusu,... idari i şlemin Dan ıştay kararlar ınca aç ıkça hukuka ayk ırı olmas ı nedeniyle şahs ımın ve ailemin u ğram ış olduğu manevi zarar ı bir nebze hafifletebilece k manevi tazminat talep etmekteyim. ... Yukar ıda aç ıklam ış olduğum sebeplerden dolay ı, şahs ımın görevinden al ınarak bir başka göreve geçici görevlendirilmem için yeterli nedenlerin bulunmad ığı, hizmet gere ği ve kamu yarar ının söz konusu olmad ığı, dolay ısıyla işlemin tesisinde objektif s ınırlar içerisinde kal ınmad ığı, kamu yarar ı - birey yarar ı dengesinin korunamad ığı ve dava konusu geçici görevlendirme i şleminde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı gerekçelerinden hareketle,... şahs ımın zarar ının tazmin edilebilmesi amac ıyla,..., tazminat ın taraf ıma verilmesi hususunu..." 7. An ılan dilekçede idareye kar şı kesinleşmiş bir yarg ı karar ı olmadan ve somut olaylar gerekçe gösterilmeksizin kullan ılan " Hiçbir ihtiyaç, kamu yarar ı ve hizmet gere ği bulunmamas ına rağmen görevlendirmem yap ılmıştır." ifadesinin ba şvurucunun amir ya da üstlerinin eylem ya da i şlemlerini ele ştirmesi niteli ğinde oldu ğu iddias ıyla başvurucu hakk ında idare taraf ından disiplin soru şturmas ı başlatılm ıştır. 8. Disiplin soru şturmas ı sürecinde ba şvurucunun ifadesine başvurulmuştur. Başvurucu ifadesinde; dilekçesinin nitelik olarak şikâyet dilekçesi olmad ığını ve müracaat dilekçesi olarak de ğerlendirilmesi gerekti ğini, isnat edilen fiilin kanunilik, maddi ve manevi unsurlar aç ısından ele al ındığında mevzuatta yer verilen suçlara uymad ığını, dilekçeyi zarar tazmini istemiyle idari yarg ıda dava açabilmenin ön ko şulunu yerine getirebilmek ad ına verdiğini, kulland ığı ifadelerin tazminat talebinin maksad ını aç ıklamaktan ibaret oldu ğunu belirtmiştir. 9. Soruşturma raporunda öncelikle ba şvurucunun vermi ş olduğu dilekçenin müracaat kapsam ında oldu ğu, ilgili dilekçeye cevap verildi ği ve bu nedenle bir hak kayb ından söz edilemeyece ği belirtilmi ştir. Bununla birlikte dilekçe hakk ının kullan ılırken yönetmelikle belirlenen usullere ba ğlı kal ınmas ı gerektiği ve bu ba ğlamda ba şvurucunun ilgili ifadeleri kullanmas ını meşru gösterebilecek herhangi bir yarg ı karar ı bulunmad ığından kullan ılan ifadelerin yersiz ele ştiri niteli ğinde oldu ğu değerlendirilmi ştir. Nihayetinde başvurucunun görev içinde ya da d ışında amir veya üstlerinin eylem ya da i şlemlerini eleştirici nitelikte söz söylemek yahut yaz ı yazmak fiilini i şlediği sonucuna ula şıldığından 24/4/1979 tarihli Emniyet Örgütü Disiplin Tüzü ğü'nün (Tüzük) 7. maddesinin birinci fıkras ının (D) bendinin (3) alt bendi uyar ınca kademe ilerlemesinin yirmi dört ay süreyle durdurulmas ı teklif edilmi ştir. 10. Soruşturma sonucunda ba şvurucunun Şanl ıurfa Valili ği İl Polis Disiplin Kurulunun 20/1/2016 tarihli karar ıyla Tüzük'ün 15. maddesi uyar ınca teklif edilen yirmi dört ay uzun süreli durdurma cezas ı yerine on ay k ısa süreli durdurma cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 3B. Başvurucunun Disiplin Cezas ına İlişkin İşleme Kar şı Açt ığı İptal Davas ı Süreci 11. Başvurucu, hakk ında tesis edilen disiplin cezas ının iptali istemiyle Şanl ıurfa 2. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açm ıştır. Mahkeme, davan ın reddine karar vermi ştir. Mahkeme gerekçesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "Uyuşmazl ıkta; yukar ıda davac ı ifadeleri ile bir k ısm ı aynen aktar ılan dilekçenin, davac ının Hilvan İlçesine geçici görevlendirilmesi nedeniyle u ğrad ığı iddia edilen maddi ve manevi zararlar ın tazmini istemiyle yap ılmış bir başvuru oldu ğu değerlendirilse de; davac ının başvurusunun müracaat, dilekçe hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi ile davac ının bu hakk ını kullan ırken kulland ığı cümlelerin ele ştiri mahiyetinde kal ıp kalmad ığının değerlendirilmesinin birbirinden ba ğıms ız olduğu, disiplin hukuku bak ımından ele ştiri niteli ğindeki cümleler bir yapt ırıma tabi tutulmu ş ise söyleyeni açısından sorumluluk do ğurabilece ğinin tabii oldu ğu gibi davac ının salt idarey e başvurusundan dolay ı cezaland ırılmad ığı ve mevzuata göre hakl ı ya da haks ız eleştiri ayr ımı yap ılmaks ızın eleştirici nitelikte yaz ı yazman ın cezai müeyyideye tabi tutuldu ğu görüldüğünden davac ının başvurusunda geçen '...hiçbir ihtiyaç, kamu yarar ı ve hizmet gereği bulunmamas ına rağmen görevlendirmem yap ılmıştır...' cümlesi ile yap ılan görevlendirme emrinin davac ının şahsi düşüncelerine göre yanl ış olduğunun ifade ve beyan edildiği, dolay ısıyla kullan ılan bu ibareler ile amirin yapt ığı işlemlerin ele ştirildiği ve davac ı taraf ından kullan ılan bu ibarelerin Mahkemede aç ılmış bir davada kullan ılmad ığı, bu ibarelerin Valili ğe verilen dilekçede kullan ıldığı, bir nevi Valili ğe verilen dilekçe il e amirin iş ve işlemlerinin Valili ğe eleştirildiği ve davac ının görevi ile bu görevdeki disiplinin önemi dikkate al ındığında amirlerin i ş ve işlemlerine kar şı kullan ılan kelimelerin dikkatle seçilmesi gerekti ği ve davac ı taraf ından kullan ılan bu ibarelerin ele ştiri mahiyetinde oldu ğu açık olduğundan dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna var ılmıştır." 12. Başvurucu, ret karar ına karşı istinaf talebinde bulunmu ştur. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi (Daire) istinafa konu karar ın usul ve hukuka uygun olduğunu belirterek istinaf ba şvurusunun reddine kesin olarak karar verilmi ştir. Söz konusu Daire karar ı başvurucuya 24/4/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk13. Tüzük'ün Uzun süreli durdurma kenar ba şlıklı 7. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Uzun süreli durdurma cezas ını gerektiren eylem, i şlem, tutum ve davran ışlar şunlard ır: D) 24 ay süreli durdurma; 3) Görev için de ya da d ışında amir ya da üstlerinin eylem ya da i şlemlerini ele ştirici nitelikte söz söylemek ya da yaz ı yazmak." Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 414. An ılan Tüzük'ün Bir alt ceza verilmesi " kenar ba şlıklı 15. maddesi ise şöyledir: "Karar ın verildiği güne kadar geçmi ş hizmetleri olumlu olan, iyi veya çok iyi dereced e performans de ğerlendirme puan ı ile ödül veya ba şarı belgesi alan memurlara, i şledikleri fiilin özelli ği, biçimi, i şlendiği yer ve zaman göz önünde bulundurularak bu Tüzükte gösterilen cezan ın bir derece a şağısı uygulanabilir." B. Uluslararas ı Hukuk 15. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) devletin kamu hizmetinde çal ışan memurlar ı yönünden sadakat yükümlülü ğü öngörmesinin, ayr ıca onlara ödev ve sorumluluklar yüklemesinin memurlar ın statüleri gere ği meşru bir durum oldu ğunu belirtmiştir. Fakat kamu görevlilerinin de birey oldu ğunu, siyasi görü ş sahibi olma, ülke sorunlar ıyla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal yönlerinin bulundu ğunu ve bu do ğrultuda Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 10. ve 11. maddelerinden yararland ıklar ının şüpheden uzak oldu ğunu da ifade etmi ştir. Bununla birlikte memurun bulundu ğu konum ve görev yapt ığı alanla ilgili olarak ödev ve sorumluluk derecesinin belirlenmesinde ulusa l makamlar ın bir takdir marj ı olduğunu da eklemi ştir (İsmail Sezer/Türkiye , B. No: 36807/07, 24/3/2015, 52-54; Vogt/Almanya [BD], B. No: 17851/91, 26/9/1995, 51-53; Ahmed ve diğerleri/Birle şik Krall ık, B. No: 22954/93, 2/9/1998, 53, 54; Otto/Almanya (k.k.), B. No: 27574/02, 24/11/2005). 16. AİHM, kamu görevlilerine verilen disiplin cezalar ıyla güdülen me şru amac ın gerçekleştirilip gerçekle ştirilmediği yönünden yaln ızca cezan ın bir kuralla öngörülmü ş olmas ını yeterli bulmamakta; somut bir de ğerlendirmenin varl ığını aramaktad ır. Bu bağlamda kamu görevlilerinin cezaland ırılan eylemlerinin kamu hizmetlerinin süreklili ğini ya da gere ği gibi yerine getirilmesini etkilemek veya görev yap ılan devlet kurumunun itibar ını zedelemek gibi cezay ı gerekli k ılan sonuçlara sebep oldu ğunun aç ıkça gösterilmesi gerekti ğini belirtmektedir ( Kula/Türkiye , B. No: 20233/06, 19/6/2018, 48, 49). V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Anayasa Mahkemesinin 26/5/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 18. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 19. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B.İfade Özgürlü ğünün İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu; göreve ve emre kar şı gelmedi ğini, dilekçenin zarar tazmini istemiyle ve idari yarg ıda dava açabilmenin ön ko şulunu yerine getirebilmek ad ına Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 5verildiğini, kulland ığı ifadelerin tazminat talebinin maksad ını aç ıklamaktan ibaret oldu ğunu belirterek dilekçe hakk ı ve ifade özgürlü ğünün, cezaya konu edilen ifadelerin birçok ki şi taraf ından dava dilekçelerinde kullan ılmas ına rağmen sadece kendisi hakk ında soruşturma açıldığını belirterek e şitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 21. Bakanl ık görüşünde; mevcut ba şvuruda ba şvurucunun ifade özgürlü ğü hakk ının ihlal edilip edilmedi ği konusunda inceleme yap ılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihad ı ve somut olay ın kendine özgü ko şullar ının da dikkate alınmas ının faydal ı olacağı belirtilmi ştir. 2. Değerlendirme 22. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 26. maddesinde düzenlenen ifade özgürlü ğü kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 23. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak Düşüncey i açıklama ve yayma hürriyeti kenar ba şlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... ...Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 24. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan düşünceyi aç ıklama ve yayma özgürlüğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 25. Başvurucunun idareye verdi ği dilekçede kulland ığı ifadeler nedeniyle k ısa süreli durdurma cezas ı ile cezaland ırılmas ının başvurucunun ifade özgürlü ğüne yönelik bir müdahale oldu ğu değerlendirilmi ştir. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 26. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 6"Temel hak ve hürriyetler,... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtile n sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar,... demokrati k toplum düzeninin... gereklerine... ayk ırı olamaz." 27. Bu sebeple müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. iii. Kanunilik 28. Başvurucu; disiplin cezas ının Tüzük'e dayan ılarak verildi ğini ancak Tüzük'ün dayand ığı ilgili kanun hükmünün Anayasa Mahkemesi taraf ından iptal edildi ğini, fakat bu hususun derece mahkemelerince gözetilmedi ğini ve bu anlamda müdahalenin dayanaks ız olduğunu belirterek suçlar ın ve cezalar ın kanunili ği ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 29. Başvuru konusu müdahalenin dayana ğı Tüzük, 4/6/1937 tarihli ve 3201 say ılı Emniyet Te şkilat Kanunu'nun 83. maddesine istinaden ç ıkar ılm ıştır. An ılan Kanun maddesi şöyledir: "Madde 83- Gerek inzibat komisyonlar ı taraf ından ve gerek salahiyet dairesinde re'sen verilecek inzibat cezalar ını icap ettiren fiil ve hareketlerin ne oldu ğunu ve cezalar ın derece ve miktar ı, polis mesle ğinin haiz oldu ğu hususiyet ve ehemmiyet gözetilerek tanzim edilecek nizamnamede tayin olunur. Memuriyette ihraç cezas ı müstesnad ır." 30. Anayasa Mahkemesi yukar ıda yer verilen kural ın Anayasa'n ın 38. ve 128. maddelerine ayk ırılığı iddias ıyla iptaline karar verilmesi itiraz ını incelemi ştir. Anayasa Mahkemesi inceleme sonucunda " suçta ve cezada kanunilik " ilkesinin daha esnek uyguland ığı idari suçlar yönünden dahi suç ve cezalara ili şkin düzenlemelerin yaln ızca kanun metninde yer almas ının yeterli olmad ığını, kanunda hangi fiile hangi hukuksal yapt ırımın bağland ığının bireyler taraf ından bilinmesi ve eylemlerin sonuçlar ının öngörülebilmesi gerektiğini vurgulam ıştır. Buna göre belirtilen şartlar ı taşımayan söz konusu kural ı Anayasa'n ın 38. ve 128. maddelerine ayk ırı bularak iptal etmi ş ancak söz konusu iptal karar ının yürürlü ğe girmesini Resmî Gazete'de yay ımlanmas ından başlayarak bir y ıl süreyle ertelemiştir (AYM, E.2015/85, K.2016/3, 13/1/2016). Bahse konu karar 29/1/2016 tarihli ve 29608 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanm ış ve bir y ıl sonra yani 29/1/2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 31. Somut olayda disiplin cezas ının verildiği 20/1/2016 tarihi itibar ıyla an ılan Kanun maddesinin ve dolay ısıyla müdahalenin dayana ğı olan Tüzük hükmünün yürürlükte olduğu anlaşılm ıştır. Anayasa Mahkemesi İsmail Karaca (B. No: 2017/26460, 21/4/2021) karar ında, ayn ı şartlarda gerçekle şen başka bir müdahale hakk ında kanunilik yönünden ihlal karar ı vermiştir. Başvuru konusu olay yönünden de İsmail Karaca karar ından ayr ılmay ı gerektirecek herhangi bir durum bulunmad ığından müdahalenin kanunilik şart ını sağlamad ığı değerlendirilmi ştir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. İsmail Karaca , 60-67). 32. Bununla birlikte her ne kadar somut olaya konu müdahalenin dayana ğı olmasa da kanun koyucunun yukar ıda belirtilen iptal karar ı (bkz. 30) neticesinde yapm ış olduğu yasal düzenleme kapsam ında "görev için de ya da d ışında amir ya da üstlerinin eylem ya da işlemlerini ele ştirici nitelikte söz söylemek ya da yaz ı yazmak " fiili için disiplin cezas ını Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 7öngördüğü k ısm ı, Anayasa Mahkemesi karar ıyla iptal edilmi ştir (AYM, E.2021/22, K.2022/6, 26/1/2022, 26, 27). Dolay ısıyla bu ba ğlamda da müdahalenin kanunilik şart ını sağlamad ığı aç ıktır. Öte yandan somut olay ın koşullar ı dikkate al ındığında müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığının belirlenmesine de ihtiyaç olduğu değerlendirilmi ştir. iv. Meşru Amaç 33. Somut olayda ceza uygulanmas ının amac ı kamu hizmetlerinin verildi ği alanlarda çal ışma düzeni ve disiplinin sa ğlanmas ıdır. Bu amaç da geni ş anlamda kam u düzeninin korunmas ı meşru amac ı kapsam ında yer al ır. Dolay ısıyla başvurucunun k ısa süreli durdurma cezas ı ile cezaland ırılmas ına ilişkin karar ın Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci fıkras ında yer alan sebeplerden kamu düzeninin korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. v. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk34.İfade özgürlü ğüne yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir (AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007; Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 70-72). Derece mahkemeleri, bireylerin fikirlerini ifade özgürlü ğü yoluyla ifade etme haklar ı ile Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci f ı kras ında belirtilen me şru amaçlar aras ında adil bir denge sağlamal ıdır (Bekir Coşkun, 44, 47, 48; Hakan Yi ğit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). Derece mahkemeleri söz konusu dengelemeyi yaparken ve ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılay ıp karşılamad ığını değerlendirirken belirli bir takdir yetkisine sahiptir ( Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 57). Bununla birlikte kamu gücünü kullanan organlar, de ğerlendirmelerinde ifade özgürlü ğünün demokrasinin i şleyişi için ya şamsal önemde oldu ğunu gözönünde bulundurmak zorundad ır (Bekir Co şkun, 33-35; Mehmet Ali Ayd ın, 42, 43; Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). 35. Somut olayda komiser yard ımc ısı olan başvurucu, idareye verdi ği tazminat istemli dilekçesinde kullanm ış olduğu "Hiçbir ihtiyaç, kamu yarar ı ve hizmet gere ği bulunmamas ına rağmen görevlendirmem yap ılmıştır." ifadesi nedeniyle disiplin cezas ı ile cezaland ırılm ıştır (bkz. 6-10). Mahkeme, ba şvuru konusu ifadenin aç ılm ış bir davadan ziyade idareye verilen bir dilekçeye konu edildi ğini ve ba şvurucunun görevi itibar ıyla disiplinin önemli oldu ğunu belirterek ifadenin amirlerin yapm ış olduğu işlemin ele ştirilmesi anlam ına geldiğini değerlendirmek suretiyle davan ın reddine karar vermi ştir (bkz. 11). 36. Anayasa Mahkemesinin çok say ıda karar ında alt ını çizdiği gibi kamu görevlisi olmak, sa ğlad ığı birtak ım ayr ıcal ıklar ve avantajlar ın yan ında baz ı külfet ve sorumluluklara katlanmay ı ve diğer kişilerin tabi olmad ığı sınırlamalara tabi olmay ı da gerektirmektedir. Ki şi kamu görevine kendi iste ği ile girmekle bu statünün gerektirdi ği ayr ıcal ıklardan yararlanmay ı ve külfetlere katlanmay ı kabul etmi ş say ılır, kamu hizmetinin kendine has özellikleri bu avantaj ve s ınırlamalar ı zorunlu k ılmaktad ır (İhsan Asutay , B. No: 2012/606, 20/2/2014, 38; Cem Özayd ın, B. No: 2017/26800, 13/1/2022, 36; Elif Güneysu , B. No: 2017/31733, 7/10/2021, 42). Bu sebeplerle kamu görevlilerinin ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalelerde Anayasa Mahkemesi kamu görevlisinin bu yönünü görmezden gelemez. Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 837. Anayasa n ın 26. maddesinin as ıl işlevi herkesin ifade özgürlü ğünü korumakt ır. Polis memurlar ının da dâhil oldu ğu kamu görevlileri toplumun di ğer bütün bireyleri gibi ifade özgürlü ğünden yararlan ır. Bununla beraber Anayasa n ın 12. maddesinin Temel hak ve hürriyetler, ki şinin topluma, ailesine ve di ğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklar ını da ihtiva eder. biçimindeki ikinci f ıkras ı, kişilerin temel hak ve hürriyetleri kullan ırken sahip olduklar ı ödev ve sorumluluklara gönderme yapar ( Engin Kabada ş, B. No: 2014/18587, 6/7/2017, 36; Hulusi Özkan , B. No: 2015/18638, 15/11/2018, 35). 38. Bu itibarla yap ılacak de ğerlendirmede somut olay ın kendi şartlar ı içinde başvurucunun hangi saik ile beyanda bulundu ğu, beyan ın hukuki ve fiilî esas ı, beyan tarz ı, beyan ın muhtemel yorumlar ı, kamu kurumuna etkileri ve ba şvurucunun maruz kald ığı yapt ırım gözönünde bulundurulmal ıdır (Adem Talas [GK], B. No: 2014/12143, 16/11/2017, 47). Ayr ıca başvurucunun kamu görevinin niteli ği ve bağlı bulunduğu kurumun kamu düzeni ve iç güvenlikle do ğrudan ilgili özel konumu, emniyet te şkilat ının iç düzeni ve hiyerar şik yap ısını düzenleyen özel kurallar ının varl ığı da unutulmamal ıdır. Anayasa Mahkemesi, belirli kategorilere mensup kamu görevlilerinin ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahale ile onlar ın ifadeyi kullanma biçimlerinin kurumsal disiplinle uyumlu , sırrı ifşa etmeyen nitelikte ve dengeli olmas ının sağlanmas ı için mesleki hiyerar şi kurallar ına uyma yükümlülükleri aras ında bir denge sa ğlan ıp sağlanmad ığını olaylar ın bütünselli ği içinde gözetecektir ( Engin Kabadaş, 37; Adem Talas, 47; Hulusi Özkan , 36). 39. Kamu hizmetlerinin yürütülmesindeki esas unsur hizmetin düzenli ve sürekli olarak sunulmas ı olup bu ba ğlamda kurum içi disiplinin hayati bir öneme sahip oldu ğu tart ışmas ızdır. Konu güvenlik veya savunma hizmetleri gibi tam kamusal hizmetlerin sunumu olduğunda ise disipline ili şkin hükümlerin -özellikle hiyerar şiyi zedeleyecek aç ıklamalar bağlam ında- daha kat ı uyguland ığı bilinmektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Hulusi Özkan , 41). Bu kapsamda hiyerar şi ve disiplin içinde bulunan personellerin ba ğlı bulunduklar ı makamlara sunduklar ı dilekçelerde belli usullere uygunlu ğun aranmas ının ve bunlar ın dayand ırıldığı disiplin yapt ırımlar ının bulunmas ının demokratik toplum düzeninde gerekli olmad ığı söylenemez. Ancak dilekçedeki üslubun kurum içi disipline zarar verip vermediği değerlendirilirken de hassas davran ılmas ı ve personelin dilekçe hakk ının orant ısız bir biçimde k ısıtlanmas ına imkân verilmemesi gerekmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte askerî personel için bkz. Bar ış Koç , B. No: 2016/11722, 15/9/2020, 53). O hâlde uyuşmazl ığın çözümünde öncelikle ba şvurucunun hangi saik ile beyanda bulundu ğu ve beyan ının niteliğinin incelenmesi gerekmektedir. 40. Başvurucu dilekçesinde, geçici görevlendirme i şleminden dolay ı uğrad ığı zararlar ı aç ıklam ış ve görevlendirmesinin hukuka ayk ırılığını "ihtiyaç, kamu yarar ı ve hizmet gereği" gibi unsurlar üzerinden ele alm ıştır. Başvurucu an ılan ifadeleri kullanma maksad ının ise tazminat talebini gerekçelendirmekten ibaret oldu ğunu belirtmi ştir (bkz. 8, 20). Gerçekten de ba şvurucu, kulland ığı ifadelerle tazminat istemine bir gerekçe olu şturmuş ancak ifadelerinin idari bir i şlemle ilgili olmas ı nedeniyle asli amac ı olmasa dahi sonuç itibar ıyla amirlerinin i şlemini hukuka ayk ırılık üzerinden ele ştirir bir pozisyona dü şmüştür. Ancak bahse konu nitelemenin tek ba şına ilgili eylemi bir disiplin cezas ına bağlamas ı da mümkü n değildir (bkz. 38). Aksi takdirde verilen dilekçe üzerine otomatik olarak bir disiplin cezas ının uygulanmas ı gündeme gelir ve bu durum hak arama özgürlü ğü üzerinde daralt ıcı bir etki olu şturur (baz ı farkl ılıklarla birlikte kamu makamlar ına verilen şikâyet dilekçeleri için bkz. Çelebi Kutlu , B. No: 2017/38612, 21/4/2021, 50). Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 941. Kamu görevlisinin yapt ığı herhangi bir aç ıklaman ın idare üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde zaman faktörü önemli bir etkendir. Zira görev esnas ında yap ılacak bir ifade aç ıklamas ının, başta görevin icras ını imkâns ızlaştırma riski olmak üzere birtak ım olumsuz sonuçlara yol açmas ı olas ı iken görev tamamland ıktan sonra böyle bir tehlikenin varl ığından söz edilemez. Somut olayda ise idareye müracaat ın geçici görevlendirmenin ifas ından sonra gerçekle ştirildiği gözönüne al ındığında, kullan ılan ifadelerin idarenin süreklilik fonksiyonunu olumsuz yönde etkiledi ğini söylemek mümkün de ğildir. 42. Başvuruda, de ğerlendirilmesi gereken bir di ğer husus ise ifade aç ıklamas ının hangi mecrada yap ıldığı meselesidir. Zira ifade aç ıklamas ının yap ıldığı mecran ın özelliğine göre idarenin i şleyişi üzerinde farkl ı düzeyde -ihmal edilebilecek bir ölçekten, çarpan etkisi yoluyla önemli sonuçlar do ğurabilecek bir ölçe ğe kadar- etkiler ortaya ç ıkabilmektedir. Somut olayda ba şvurucu, Valili ğe hitaben yazd ığı dilekçe ile cezaya konu ifadeleri kullanm ıştır. Bunun haricinde ba şvurucunun ilgili ifadeleri farkl ı alanlarda da tekrarlad ığına ilişkin herhangi bir bilgi veya belgeye ba şvuru dosyas ında rastlanmam ıştır. Buna göre başvurucunun ifade aç ıklamas ını müracaat dilekçesiyle s ınırlı tutarak yaln ızca ilgili idari birime yöneltti ği görülmekte olup bunun ötesinde görü şlerini çal ıştığı kurumda bilinir kılmaya çal ıştığı, bir başka deyişle alenileştirme amac ıyla sarf etti ği söylenemez. 43. Bununla birlikte aleniyet de ğerlendirmesinde idarenin soru şturmaya özgüledi ği gizlilik tedbirlerinin incelenmesinde de fayda bulunmaktad ır. Soruşturmaya ili şkin belgelerin incelenmesinden idarenin ba şvurucuyla yap ılan yaz ışmalar ı "gizli" ibaresiyle, geriye kalan çok say ıda evrak ı ise herhangi bir ibare olmaks ızın düzenledi ği ve soru şturmay ı bir bütün hâlinde gizlemeye gerek duymad ığı görülmektedir. Bu durum ise kullan ılan ifadelerin kurum içi disipline yönelik ciddi bir tehdit unsuru olarak de ğerlendirmedi ğine karine te şkil etmektedir. 44. Sonuç olarak Mahkeme ba şvurucunun ifade özgürlü ğü karşısında mesleki hiyerarşi kurallar ına uyma yükümlülüklerinin yerine getirilmesindeki üstün yarar ı gösterebilmi ş değildir. Mahkemece ba şvuruya konu şikâyete olay ın bütünselli ği içinde bak ılmam ış; somut olay ın kendi şartlar ının neler oldu ğu, kullan ılan ifadelerin niteli ği, başvurucunun beyan tarz ı, beyan ın muhtemel sonuçlar ı ve varsa kamu hizmetine veya kam u kurumunun disiplinine etkileri gözönünde bulundurulmam ıştır (bkz. 38). Ba şvurucunun sözlerinin olay ın bağlam ından ve somut ifade aç ıklamas ının bütünlü ğünden kopart ılarak ele alınmas ı suretiyle ortaya konan gerekçenin ilgili ve yeterli kabul edilmesi mümkün de ğildir. Ayr ıca yukar ıdaki hususlar dikkate al ındığında başvurucunun kulland ığı ifadeler nedeniyle kısa süreli durdurma cezas ı ile cezaland ırılmas ının demokratik toplumda gerekli oldu ğu da değerlendirilmemi ştir. 45. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlüğünün ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 46. Başvurucu, yarg ılaman ın yenilenmesi ile birlikte 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 47. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal Başvuru Numaras ı: 2018/14878 Karar Tarihi : 26/5/2022 10karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 48. Öte yandan ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya -taleple ba ğlı olarak- net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlü ğünün İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin ifade özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla Şanl ıurfa 2. İdare Mahkemesine (E.2016/389, K.2017/825) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 26/5/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.