TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MERAL OZA TA OZGUROL BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/2326) Karar Tarihi: 26/12 /2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2015/2326 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Recep KAPLAN Meral OZA TA OZGUROL I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, itiraz dilek9esinde kullamlan ifadeler nedeniyle cezalandmlmanm ifade ozgurlugunu ihlal ettigi iddiasma ili
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MERAL OZA TA OZGUROL BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/2326) Karar Tarihi: 26/12 /2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2015/2326 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Recep KAPLAN Meral OZA TA OZGUROL I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, itiraz dilek9esinde kullamlan ifadeler nedeniyle cezalandmlmanm ifade ozgurlugunu ihlal ettigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 9/2/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Boliim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk goru bildirmemi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 8. 1960 dogumlu olan ba vurucu 1988 ile 2014 y1llan arasmda bir kamu kurumunda avukat olarak 9ah m1 tu. Ba vurucunun iddiasma gore 2002 ile 2014 aras1 donemde O.P. isimli bir ah1s, ba vurucu hakkmda ilgili kamu kurumlanna 300 civannda ikayet dilek9esi vermi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 9. Ba vurucu 2014 y1lmdan itibaren serbest avukat olarak 9ah maya ba lam1 tlr. Ba vurucunun iddiasma gore O.P. isimli ah1s bu donemde de Bakanhga, Giresun Barosuna ve Giresun Cumhuriyet Ba savc1hgma kendisi hakkmda pek 90k ikayette bulunmu tur. 10. Ba vurucunun O.P. hakkmda yaptig1 bir ikayet tizerine yap1lan soru turmada 22/11/2013 tarihinde kovu turmaya yer olmad1gma karar verilmi tir. Ba vurucu bu karara kar 1 26/12/2013 tarihli itiraz dilek9esi sunmu tur. Dilek9ede " .. .[O.P.J tam anlamzyla sapktnhk derecesinde ikayet dilek ;eleri vermeye ba lamz , ... sapktnhk derecesinde verdigi ikayet dilekr;eleri ile taciz etmekten r;ekinmeyen samk [O.P.]. .. " ibarelerine yer vermi tir. 11. Amlan dilek9edeki ifadeler tizerine O.P. (mti teki) hakaret su9undan i lem yap1lmas1 talebiyle ikayette bulunmu tur. ikayet tizerine yap1lan soru turma sonucunda ba vurucunun hakaret su9undan cezalandmlmas1 istemiyle iddianame dtizenlenmi tir. Soru turma esnasmda ba vurucu u ekilde ifade vermi tir: " ... [O.P.J devlet memuruyken ... , Agzr Ceza Mahkemesinde yargzlandz ve kendisine ceza verildi, konusu sigorta yolsuzlugudur, bu dosyada kurumu ben savundum keza tahkika. dosyasznzn da tanzgzydzm, 2002 yzllarznda ba layan bu olaylardan dolayz kendisi vatanznz milletini seven biri rumuzu ile veya benzeri rumuzlar ile tarafimz 300'u a kzn ikayet dilek9esi ile ikayet etti, 5 kez mufetti geldi, mufetti lerden ... bu dilek9elerin [O.P.}'zn tarafimz yzldzrmak ve sindirmek ama9lz verildigini tespit etti ve sue; duyurusunda bulunmamz onerdi, ikayet dilek9elerinin i ;eriginde vilcudumda bulunan dovmelere kadar konu vardz, koridorlarda kufar ederek gezmem bilegimin ve omzumun gorunilyor olmasz eklinde gorevim ve meslegim ile alakaszz boyutlara ula mz tz, kurumca hakkzmda r;ok tahkikat yapzldz, yeri geldi haftada iki kez savunma hazzrlamak zorunda kaldzm ancak hepsinden aklandzm , ... ... benim gorevimi yapmam [O.P.}'zn usulsuz olarak kazan ; saglamasznz engelledigi i ;in tarafimz hedef aldz, taciz etmek, sindirmek ve yzldzrmak ama ;lz 300'e yakzn ikayet dilek ;esi verdi, hi ;bir insanzn psikolojisinin bun a tahammul etmesi mumkun degildir, ... 10 yzllzk sure ; boyunca taciz edildigime, ki ilik haklarzma saldzrzldzgzna dair su ; duyurularznda bulundum, deli! yetersizliginden takipsizlik kararz verildi yani adalet beni koruyamadz, emekli olduktan sonra bile halen [O.P.}'zn hakkzmda verdigi ikayet dilek9eleri vardzr, bu dilek9eler kurumda mevcuttur, altznda isim ve imzalarz vardzr, bu dilek9elerin Giresur. Sosyal Guvenlik jf Mudurlugunden celbedilebilir , i ;erigi kimin kimi taciz ettigini gosterecektir, ben devleti temsil ettim, kendisi benim temsil gorevimi yerine getirmemi engellemek ama ;lz olayz ahsi platforma 9ekti ve tarafimz ziyadesi ile taciz etti, sue; duyurularzmzn da neticesiz kalmasz ve korumaszz olmam nedeniyle sert ifadeler kullanmz olabilirim, bu da 10 yzl boyunca taciz olmamzn neticesidir ... " 12. Giresun 3. Asliye Ceza Mahkemesinde yap1lan yargilama sonunda 30/10/2014 tarihli kararla ba vurucu su9lu bulunarak hakaret su9undan 1.500 TL adli para cezas1yla cezalandmlmasma ili kin htikmtin a91klanmasmm geri b1rak1lmasma (HAGB) karar verilmi tir. Karann ilgili boltimleri oyledir: "Sanzk Mera! OZATA alznan savunmasznda ozetle; 'Sanzk beni 2002 yzlzndan ben ikayet dilek9eleriyle surekli olarak taciz etmektedir. Aynz zamanda sahte isimli ve saht imzalz dilek9elerle beni ikayet etmektedir. Benim milsnet olayda herhangi bir ekilde hakaret kastzm bulunmamaktadzr. Sadece niteleme olarak boyle bir kelime kullandzm. Mil tekinin hakkzmdaki ikayet dosyalarznzn Giresun Cumhuriyet Ba savczlzgzndan, SGK'dan ve Hukuk Mahkemelerinden celplerini istiyorum ... 'Seklinde beyanda bulunmu tur. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 Yapzlan yargzlama ve tiim dosya kapsamzna gore; Sanzk Mera! OZATA 'nzn Giresun Cumhuriyet Ba$savczlzgz'nzn 2013/4464 soru$turma sayzlz dosyasznda mii$teki olarak yer aldzgz, aynz dosyada [O.P.}'zn ise $iipheliler arasznda yer aldzgz, soz konusu dosyada 22/11/2013 giinlii 2013/4464 soru$turma sayzlz 2013/3531 karar sayzlz takipsizlik kararznzn verildigi, sanzk Mera! 6ZATA'nzn soz konusu takipsizlik kararzna kar$Z 26/12/2013 giinlii (27I12/201 3 havale tarihli) itiraz dilek9esini yazarak dosyaya ibraz ettigi, soz konusu itiraz dilek9esinde sanzgzn katzlan [O.P.]'z kast ederek ' .. .[O.P.] tam anlamzyla Sapkznlzk derecesinde Jikayet dilek9eleri vermeye ba$lamz$, ... Sapkznlzk Derecesinde Verdigi $ikayet Dilek9eleri ile Taciz Etmekten ;ekinmeyen Sanzk [O.P.] ile ... ' hususlarznz yazarak katzlan [O.P.J 'a hakarete bulundugu, sanzgzn dilek9ede ki sozlerinin savunma sznzrznz a$tzgz, itirazlarznda ve savunmasznda yardzmcz olmak i9in dahi bu kelimenin kullanzlamayacagz , hi9 kimseye sapkznlzk yakz$tzrmasznzn yapzlama yacagz, sanzgzn katzlanzn 'onur, $ere/ ve saygznlzgznz' kullandzgz bu kelimelerle rencide ettigi, kullanzlan kelimenin TCK'nun 125/1 ve 125/12 maddesinde yer alan hakaret su9una viicut verecegi sabit olmakla, sanzk iizerine atzlz hakaret su9undan cezalandzrzlma yoluna gidilmi$ ve a$agzdaki $ekilde hiikiim kurulmu$tur". 13. Ba vurucunun amlan karara itiraz1 Giresun Agir Ceza Mahkemesince 17/12/2014 tarihinde reddedilmi tir. Ret karan ba vurucuya 15/1/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 14. Ba vurucu 9/2/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 1. Kanun 15. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say1h Turk Ceza Kanunu'nun "Hakaret" kenar ba hkh 125. maddesinin (1) ve (2) numarah f1kralan oyledir: "(]) Bir kimseye onur, $ere/ ve saygznlzgznz rencide edebilecek nitelikte somut bir jiil veya olgu isnat eden (..) veya sovmek suretiyle bir kimsenin onur, $ere/ ve saygznlzgzna saldzran ki$i, ii9 aydan iki yzla kadar hap is veya adlf para cezasz ile cezalandzrzlzr ... (2) Fiilin, magduru muhatap alan sesli, yazzlz veya goriintiilii bir iletiyle i$lenmesi halinde, yukarzdaki fikrada belirtilen cezaya hiikmolunur. " 2. Y arg1tay ic;tihad1 16. Yarg1taym ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakk1 ile hak arama hlirriyeti ve ikayet hakk1 arasmdaki dengenin nas1l kurulmas1 gerektigine ili kin yerle ik i9tihad1 oyledir (Yarg1tay 4. Hukuk Dairesinin 21/12/2017 tarihli ve E.2016/938, K.2017/8564 say1h; 18/12/2017 tarihli ve E.2016/2768, K.2017/8377 say1h kararlan): " ... $ikayet hakkz, diger bir deyimle hak arama ozgiirliigii; Anayasa 'nzn 36. maddesinde; 'Herkes, me$rU vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir' $eklinde yer almz$tlr. Hak arama ozgiirliigii bu $ekilde giivence altzna alznmz$ olup; kiJiler, gerek yargz 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 mercileri onunde gerekse yetkili kurum ve kuruluJlara baJvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karJz haklanmn korunmaszm, yasal iJlem yapzlmaszm ve cezalandmlmalanm isteme hak ve yetkilerine sahiptir. Anayasa 'nm guvence altma aldzgz hak arama ozgurlugilniln yamnda, yine Anayasanrn 'Temel Haklar ve Hurriyetlerin Niteligi' baJlzgmz taJzyan 12. maddesinde herkesin kiJiligine baglz dokunulmaz, devredilmez, vazger;ilmez temel hak ve ozgurluklere sahip oldugu belirtildikten baJka, 17. maddesinde de, herkesin yaJama, maddi ve manevi varlzgzm koruma ve geliJtirme hakkma sahip bulundugu da duzenleme altma almmzJ bulunmaktadzr ... Hak arama ozgurlugu ile ki$ilik haklanmn karJz karJzya geldigi durumlarda; hukuk duzeninin bu iki degeri aym zamanda koruma altma almasz dilJilnulemez. Daha az ustiln olan yarann, daha r;ok ustiln tutulmasz gereken yarar karJzsmda o olayda ve o an ir;in korumaszz kalmasmm uygunlugu kabul edilecektir. Hak arama ozgurlugil, diger ozgurluklerde oldugu gibi szmrszz olmayzp kiJi salt baJkasmz zararlandzrmak ir;in bu hakkr kullanamaz. Bu hakkm hukuken korunabilmesi ve yerinde kullamldzgmm kabul edilebilmesi i ;in Jikdyet edilenin cezalandmlmaszm veya sorumlu tutulmaszm gerektirecek yeterli kamtlann mevcut olmasz da zorunlu degildir. Sikdyeti haklz gosterecek bazz emare ve olgulann zayif ve dolaylz da olsa varlzgz yeterlidir. Bunlara dayanarak baJkalanmn da aym olay karJzsmda davalz gibi davranabilecegi hallerde Jikdyet hakkrnm kullamlmasmm uygun oldugu kabul edilmelidir. Aksi halde Jikdyetin hak arama ozgurlugu szmrlan aJzlaraA kullamldzgz, kiJilik degerlerine saldm oluJturdugu sonucuna vanlmalzdzr ... " B. Uluslararas1 Hukuk 17. ilgili uluslararas1 hukuk kaynaklan i9in bkz. Koray 9ah kan, B. No: 2014/4548, 5/12/2017, 17-19. 18. Avrupa insan Haklan Mahkemesine (AiHM) gore maddi olgular ile deger yarg1s1 arasmda dikkatli bir aynma gidilmelidir. Maddi olgular ispatlanabilirse de deger yarg1lannm dogrulugunu ispatlamanm miimkiin olmad1g1 hatirda tutulmahdir (Lingens/Avusturya, B. No: 9815/82, 8/7/1986, 46). AiHM, deger yargilannm dogrulugunu ispat etmenin yerine getirilmesi imkans1z bir talep oldugunu ve boyle bir yiikiimliiliigun kendiliginden Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin 10. maddesinde korunan hakkm temel bir bile eni olan goru sahibi olma ozgurlugunu ihlal edecegini belirtmektedir. AiHM, bununla birlikte bir a91klamanm deger yarg1s1 duzeyine ula tig1 durumlarda dahi -kendisini destekleyen bir olgusal temel olmayan deger yarg1lan a m gorulebileceginden- mudahalenin orantihhgmm deger yarg1s1 niteligindeki sozlerin yeterli bir olgusal temele sahip olup olmad1gma dayanabilecegini ifade etmi tir (Jerusalem/Avusturya, B. No: 26958/95, 27/2/2001, 42, 43). V. iNCELEME VE GEREK ;E 19. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi du uniildu: A. Ba vurucunun iddialan 20. Ba vurucu, "sapkznhk derecesinde ikayet dilekr;eleri verme" ifadesini hakaret kastiyla degil kendisi hakkmda u9 yiiz civannda ikayet dilek9esi veren bir ki inin psikolojik durumunu nitelemek amac1yla kulland1gm1, buna ragmen amlan ibare hakaret kabul edilerek 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 yaptmma maruz buakild1gm1 belirtmi tir. Ba vurucuya gore derece mahkemelerince delillerin takdiri ve degerlendirilmesinde ciddi hataya dti ulmii olup mahkeme kararlannda mti tekinin Anayasa'nm 14. maddesinde dtizenlenen "temel hak ve hiirriyetlerin kotiiye kullanzlamamas1" ilkesine ragmen dilek ;e hakkm1 ziyadesiyle kottiye kullanmak suretiyle kendisini taciz etmi olmas1 degerlendirilmemi tir. Ba vurucuya gore delillerin tamammm toplanmamas1 ve tamklann dinlenmemesi nedeniyle e itlik ilkesi, mti tekinin taciz edici davram lan ile kendisinin manevi varhgma zarar verdiginin dikkate almmamas1 nedeniyle de maddi ve manevi varhg1m koruma hakk1 ile hak arama htirriyeti ihlal edilmi tir. B. Degerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi , olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun iddialanmn bir btittin olarak Anayasa'nm 26. maddesi kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. Bu incelemede -ba vurucu hakkmdaki karann ikayet dilek9esinde kullamlan baz1 ifadelere dayandmlmas1 nedeniyle- Anayasa'mn hak arama htirriyetini dtizenleyen ilgili maddelerinin de dikkate almmas1 gerekir. 22. Anayasa'nm "Dii,Jiinceyi a91klama ve yayma hiirriyeti" kenar ba hkh 26. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Herkes, dii$iince ve kanaatlerini soz, yazz, resim veya ba$ka yollarla tek ba$zna veya toplu olarak apklama ve yayma hakkzna sahiptir. Bu hiirriyet resmi makamlarzn miidahales1 olmakszzzn haber veya fikir almak ya da vermek serbestligini de kapsar ... Bu hiirriyetlerin kullanzlmasz, ... ba$kalarznzn $6hret veya haklarznzn, ... korunmasz amar;larzyla sznzrlanabilir ... " 23. Anayasa'nm "Hak arama hiirriyeti" kenar ba hkh 36. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Herkes, mqru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir. " 24. Anayasa'nm "Temel hak ve hiirriyetlerin korunmas1" kenar ba hkh 40. maddesinin birinci f1kras1 oyledir: "Anayasa ile tanznmZ$ hak ve hiirriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden ba$vurma imkanznzn saglanmasznz isteme hakkzna sahiptir. " 25. Anayasa'nm "Dilekc;e, bilgi edinme ve kamu denetc;isine ba,Jvurma hakkz" kenar ba hkh 74. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Vatanda$lar ve kar$zlzklzlzk esasz gozetilmek kaydzyla Tiirkiye'de ikamet eden yabanczlar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve $ikayetleri hakkznda, yetkili makamlara ve Tiirkiye Biiyiik Millet Meclisine yazz ile ba$vurma hakkzna sahiptir." 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 1. Kabul Edilebilirlik Yonilnden 26. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla ilan ifade ozgtirltigtinlin ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yonilnden a. Miidahalenin Varhg1 27. Ba vurucu hakkmda, itiraz dilek9esinde kulland1g1 ifadeler nedeniyle 1.500 TL adli para cezasma htikmedilmi ve HAGB karan verilmi tir. Soz konusu mahkeme karan ile ba vurucunun ifade ozgtirltigtine yonelik bir mtidahale yap1lm1 tir. b. Miidahalenin ihlal Olu turup Olu turmad1g1 28. Yukanda amlan mtidahale Anayasa'nm 13. maddesinde belirtilen ko ullara uygun olmad1g1 mtiddet9e Anayasa'nm 26. maddesinin ihlalini te kil edecektir. Anayasa'nm 13. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Temel hak ve hurriyetler, ... yalnzzca Anayasanzn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar , . .. demokratik toplum duzeninin ... gereklerine ve olr;ululuk ilkesine aykzrz olamaz." 29. Bu sebeple mtidahalenin Anayasa'nm 13. maddesinde ongortilen ve somut ba vuruya uygun dti en kanunlar tarafmdan ongortilme , Anayasa'nm ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygunluk ko ullanm saglay1p saglamad1gmm belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 30. 5237 say1h Kanun'un 125. maddesinin kanunla smzrlama ol ;tittinti kar 1lad1g1 sonucuna vanlm1 tu. ii. Me ru Amac; 31. Ba vurucunun adli para cezas1 ile cezalandmlmasma ili kin karann ba:jkalarznzn :j6hret veya haklarznzn korunmasma yonelik onlemlerin bir par9as1 oldugu ve me ru bir ama ; ta 1d1g1 sonucuna vanlm1 tu. iii. Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygunluk (1) Genel ilkeler (a) Demokratik Toplumda ifade Ozgilrlilgilniln Onemi 32. Anayasa Mahkemesi ifade ozgtirltigti baglammda demokratik toplum duzeninin gerekleri ifadesinden ne anla 1lmas1 gerektigini daha once pek 90k kez a91klam1 t1r. ifade ozgtirltigti ki inin haber ve bilgilere, ba kalannm fikirlerine serbest9e ula abilmesi , dti tince ve kanaatlerinden dolay1 kmanamamas1 ve bunlan tek ba ma veya ba kalanyla birlikte 9e itli 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 yollarla serbest ;;e ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba kalanna aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamma gelir. ;::ogunluga muhalif olanlar da dahil olmak tizere dti tincelerin her turlti ara ;;la a ;;1klanmas1, a ;;1klanan dti tinceye payda saglanmas1, dti tinceyi ger ;;ekle tirme ve ger ;;ekle tirme konusunda ba kalanm ikna etme ;;abalan ve bu ;;abalann ho goruyle kar 1lanmas1 ;;ogulcu demokratik dtizenin gereklerindendir. Dolay1s1yla toplumsal ve siyasal ;;ogulculugu saglamak, her turlti dti tincenin ban ;;1l bir ekilde ve serbest ;;e ifadesine baghd1r. Bu itibarla dti tinceyi apklama ve yayma ozgtirltigti demokrasinin i leyi i i ;;in ya amsal onemdedir (Bekir Ca:;kun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 33-35; Mehmet Ali Aydzn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 42, 43; Tansel ;ola an, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). (b) Miidahalenin Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygun Olmas1 33. Temel hak ve ozgtirltiklere yonelik bir mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i ;;in zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lamas1 ve orantih bir mtidahale olmas1 gerekir. A ;;1ktu ki bu ba hk altmdaki degerlendirme, smulamanm amac1 ile bu amac1 ger ;;ekle tirmek tizere ba vurulan ara ;; arasmdaki ili ki tizerinde temellenen 6l ;;tiltiltik ilkesinden bag1ms1z yapilamaz. ;::unkti Anayasa'nm 13. maddesinde "demokratik toplum diizeninin gereklerine aykm olmama" ve "olr;iiliiliik ilkesine aylarz olmama" bi ;;iminde iki ayn kritere yer verilmi olmakla birlikte bu iki kriter bir btittintin par ;;alan olup aralannda s1ki bir ili ki vardu (Bekir Co kun, 53-55; Mehmet Ali Aydzn, 70-72; AYM, E.2018/69, K.2018/47, 31/5/2018, 15; AYM, E.2017/130, K.2017/165, 29/11/2017, 18). 34. ifade ozgtirltigti tizerindeki s1mrlamanm demokratik bir toplumda zorlay1c1 bir toplumsal ihtiyacm kar 1lanmas1 amacma yonelik ve istisnai nitelikte olmas1 gerekir. Mtidahaleyi olu turan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1gmm kabul edilebilmesi i ;;in amaca ula maya elveri li olmas1, ba vurulabilecek en son ;;are ve almabilecek en hafif onlem olarak kendisini gostermesi gerekmektedir. Amaca ula maya yard1mc1 olmayan veya ula 1lmak istenen amaca nazaran bariz bir bi ;;imde agu olan bir mtidahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1g1 soylenemeyecektir (baz1 farkhhklarla birlikte bkz. Bekir Co kun, 51; Mehmet Ali Aydzn, 68; Tansel ;ola an, 51). 35. Anayasa Mahkemesinin bir gorevi de bireylerin fikirlerini ifade ozgtirltigti yoluyla ifade etme haklan ile Anayasa'nm 26. maddesinin ikinci fikrasmda belirtilen me ru ama ;;lar arasmda adil bir dengenin saglamp saglanamad1gm1 denetlemektir. Me ru ama ;;lann bir olayda varhgmm hakk1 ortadan kald1rmad1g1 vurgulanmahd1r. Onemli olan bu me ru ama ;;la hak arasmda olaym artlan i ;;inde bir denge kurmaktu ( bkz. Bekir Co kun, 44, 47, 48; Hakan Yigit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). 36. Orantihhk ise sm1rlamayla ula 1lmak istenen ama ;; ile ba vurulan sm1rlama tedbiri arasmda a m bir dengesizlik bulunmamasma i aret etmektedir. Diger bir ifadeyle orant1hhk, bireyin hakk1 ile kamunun menfaatleri veya mtidahalenin amac1 ba kalanmn haklanm korumak ise diger bireylerin hak ve menfaatleri arasmda adil bir dengenin kurulmasma i aret etmektedir. Dengeleme sonucu mtidahalede bulunulan hakkm sahibine terazinin diger kefesinde bulunan kamu menfaati veya diger bireylerin menfaatine nazaran a ;;1k ;;a orantis1z bir ktilfet ytiklendiginin tespiti halinde orantihhk ilkesi yontinden bir sorunun varhgmdan soz edilebilir. Kamu gtictinti kullanan organlann dti tincelerin a ;;1klanmasma ve yayilmasma mtidahale ederken ifade ozgtirltigtintin kullamlmasmdan kaynaklanan yarardan daha agu basan korunmas1 gereken bir menfaatin ve ki iye ytiklenen ktilfeti dengeleyici 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 mekanizmalann varhgm1 somut olgulara dayanarak gostermeleri gerekir (baz1 farkhhklarla birlikte bkz. Bekir Co:;kun, 57; Tansel ;ola:;an, 46, 49, 50; Hakan Yigit, 59, 68). 3 7. Buna gore ifade ihtiyac1 kar 1lam1yorsa ya da degilse demokratik toplum degerlendirilemez. ozgtirltigtine yapilan bir mtidahale , zorunlu bir toplumsal zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lamakla birlikte orantih dtizeninin gereklerine uygun bir mtidahale olarak (c) Bireyin Seref ve itibarmm Korunmasmda Devletin PozitifYiikiimliiliigii 38. Bireyin eref ve itiban, ki isel kimliginin ve manevi btittinltigtintin bir pan;asm1 olu turur ve Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmm korumasmdan faydalamr (jlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 44) Devlet, bireyin eref ve itibanna keyfi olarak mtidahale etmemek ve ti9tincti ki ilerin saldmlanm onlemekle yiiktimltidtir (Nilgiin Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, 41; Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 33; Bekir Co:;kun, 45; Onder Balzk ;z, B. No: 2014/6009, 15/2/2017, 44). 39. Devletin -pozitif bir yiiktimltiltik olarak-yetki alanmda bulunan tum bireylerin maddi ve manevi varhg1m koruma hakkm1 gerek kamusal makamlann ve diger bireylerin gerekse ki inin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar 1 koruma yiiktimliiltigti bulunmaktad1r. Devlet bireyin maddi ve manevi varhgm1 her ttirlti tehlikeden, tehditten ve iddetten korumakla yiiktimltidtir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 51). 40. Devletin ki ilerin maddi ve manevi varhklanna yap1lan mtidahaleler bak1mmdan soz konusu pozitif yiiktimliiltigti; mtidahalelere kar 1 etkili mekanizmalar kurmak, bu kapsamda gerekli usule ili kin gtivenceleri sunan yarg1sal prosedtirleri saglamak ve bu suretle yarg1sal ve idari makamlann bireylerin idare ve ozel ki ilerle olan uyu mazhklannda etkili ve adil bir karar vermesini temin etmek sorumlulugunu da i9ermektedir (Hiidayi Erco:;kun, B. No: 2013/6235, 10/3/2016, 94). ( d) Hak Arama Hiirriyeti 41. Anayasa'nm hak arama htirriyetini dtizenleyen 36. maddesinin birinci fikrasmda, ki ilerin hak arama ozgtirltikleri gtivence altma almm1 tu. Hak arama ozgtirltigti, toplumsal ban 1 gti9lendiren dayanaklardan biri olmasmm yanmda bireyin adaleti bulma, hakk1 olam elde etme ve haks1zhg1 giderme yoludur. insanm varhgm1 soyut ve somut degerleriyle koruyup geli tirmek amac1yla hukuksal olanaklan kapsamh bi9imde saglama, bu konuda tum yollardan yararlanma hakkm1 i9eren hak arama ozgtirltigti hukuk devletinin ve 9agda demokrasinin vazge9ilmez ko ullanndan biridir (AYM, E.2014/86, K.2015/109, 25/11/2015, 91). 42. Hak arama ozgtirltigti , kendisi bir temel hak niteligi ta 1masmm otesinde diger temel hak ve ozgtirltiklerden gereken ekilde yararlanmay1 ve bunlann korunmasm1 saglayan en etkili gtivencelerden biridir (AYM, E.2015/61, K.2016/172, 2/11/2016, 123). 43. Ote yandan Anayasa'nm 36., 40. ve 74. maddeleri birlikte degerlendirildiginde hak arama htirriyeti sadece yarg1sal ba vuru yollanm degil idari ba vuru yollanm ve duruma gore Ttirkiye Btiyiik Millet Meclisine ba vuruyu da i9eren siyasi ba vuru yollanm kapsamaktadu (Ali Abbas Yalman, B. No: 2015/11456, 19/4/2018, 30). 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 ( e) ;ati an Haklar Arasmda Dengeleme 44. Mevcut ba vuruya benzer ba vurularda, ba vurucunun Anayasa'nm 36. ve ilgili diger maddelerinde gtivence altma alman hak arama htirriyeti ile baglantih olarak Anayasa'nm 26. maddesinde gtivence altma alman ifade ozgtirltigti ile davacmm Anayasa'nm 1 7. maddesinin birinci fikrasmda koruma altma alman maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakk1 arasmda adil bir dengenin gozetilip gozetilmediginin degerlendirilmesi gerekir. Bu, soyut bir degerlendirme degildir (Ali Abbas Yalman, 32). 45. Maddi ve manevi varhg1 koruma ve geli tirme hakk1 ile hak arama htirriyetiyle baglantih olarak ifade ozgtirltigtintin kar 1 kar 1ya geldigi durumlarda 9at1 an haklar arasmda dengeleme yap1labilmesi i9in mevcut olaya uygulanabilecek olan kriterlerden baz1lan oyledir: i. Hak arama htirriyetinin kullamlmasm1 hakh gosterecek -olduk9a zay1f veya dolayh da olsa-emarelerin varhg1, ii. Hak arama htirriyetinin sirf ti ;tincti ki ilere zarar vermek amac1yla kullamhp kullamlmad1g1, iii. Hak arama htirriyetinin kamu gorevlilerine kar 1 gorevlerinin yenne getirilmesiyle ilgili konularda kullamhp kullamlmad1g1, iv. Hak arama htirriyetinin kullamlmas1 esnasmda hedef alman ki iye yonelik isnatlann taraflar arasmdaki uyu mazhk konusuyla -olduk9a zay1f veya dolayh da olsa-ilgisinin bulunup bulunmad1g1 ve uyu mazhgm 96ztimtine katkismm olup olmad1g1 , v. Hak arama htirriyetinin kullamlmas1 esnasmda kullamlan ifadeler ve bunlann hedef alman ki inin ya amma etkileri (Ali Abbas Yalman, 33). (f) Maddi Olgular ile Deger Yarg1s1 Arasmdaki Fark 46. Ote yandan dava konusu soylemlerin maddi vakialann a91klanmas1 veya deger yarg1s1 olarak nitelendirilmesi onemlidir. Bu noktada maddi olgular ile deger yarg1s1 arasmda dikkatli bir aynma gidilmelidir . Maddi olgular ispatlanabilse de deger yargilannm dogrulugunu ispatlamanm mtimktin olmad1g1 hatirda tutulmahdir (Kadir Sagdu; [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 57; jfhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 64). Ancak bir a91klamanm tamamen deger yarg1smdan olu mas1 durumunda bile mtidahalenin orantihhg1 ihtilaf11 a91klamanm somut unsurlarla yeterince desteklenip desteklenmemesine gore tespit edilmelidir. ;unkti somut unsurlarla desteklenmiyorsa deger yarg1s1 ol9tistiz olabilir ( Cem Mermut, B. No: 2013/7861, 16/4/2015, 48). (g) ifade Ozgiirliigiine Y apdan Miidahalenin Gerek esi 47. Ba vuru konusu olay bak1mmdan yap1lacak degerlendirmelerin temel ekseni, derece mahkemelerinin mtidahaleye neden olan kararlannda dayand1klan gerek9elerin ifade ozgtirltigtinti kis1tlama bakimmdan demokratik toplum duzeninin gereklerine uygun oldugunu inandmc1 bir ekilde ortaya koyup koyamad1g1 olacaktir. ifade ozgtirltigtine gerek9esiz olarak 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri kar 1lamayan bir gerek9e ile yapilan mudahaleler Anayasa'nm 26. maddesini ihlal edecektir. (2) ilkelerin Olaya Uygulanmas1 48. Ba vuru konusu olayda ba vurucu gerek soru turma gerek kovu turma a amasmdaki savunmalannda (bkz. 11, 12) istikrarh bir bi9imde, 11sapkznlzk derecesinde ikayet dilekc;eleri verme11 ve 11sapkznlzk derecesinde verdigi ikayet dilekc;eleri11 eklindeki ifadeleri mu tekinin kendisi hakkmda say1s1 u9 ytizu bulan ikayet dilek9esi verdigini a91klamak amac1yla kulland1gm1 belirtmi tir. Ba vurucu, derece mahkemelerinden mu tekinin kendisi hakkmda 90k say1da ikayette bulundugunu ispat etmek i9in ikayet dosyalannm ilgili idari ve adli makamlardan getirtilmesi talebinde de bulunmu tur. 49. Derece mahkemesi kararlannda ba vurucunun mu tekinin kendisi hakkmda 90k say1da ikayette bulundugu konusundaki iddialan bakimmdan herhangi bir degerlendirme yap1lmam1 tlr. Bu baglamda derece mahkemeleri; ba vurucu tarafmdan soz konusu ifadelerin kullamlmasma sebep oldugu ileri surtilen onceki olaylann varhg1 konusunda herhangi bir ara tirmada bulunmaks1zm, ba ka bir ifadeyle ba vurucunun 11sapkznlzk derecesinde ikayet dilekc;eleri verme II ve 11s apkznlzk derecesinde verdigi ikayet dilekc;eleri 11 eklindeki deger yarg1s1 i9eren ifadelerinin olgusal bir temelinin olup olmad1gm1 tespit etmeksizin amlan ifadelerin hakaret su9unu olu turdugu sonucuna varm1 tlf. 50. ilk derece mahkemesine gore itiraz ve savunmada yard1mc1 olmak i9in dahi "sapkznlzk" kelimesi kullamlamaz ve hi ; kimseye sapkmhk yaki tirmas1 yap1lamaz. Sapkznlzk kelimesinin Turk Dil Kurumu Guncel Sozltigu'nde anlam1 "sapkzn alma durumu"; sapkzn kelimesinin anlam1 ise "dogru yoldan ayrzlmz olan" eklindedir. "Sapkznlzk" eklindeki ifadeyi ba vurucunun -kendi gorti une gore-mu tekinin me ru olmayan bir tutumunu yani 90k say1da ikayet dilek9esi vermesini betimlemek i9in kulland1g1 gortilmektedir. 51. Hak arama hurriyetinin kullamlmas1 esnasmda hedef alman ki iye yonelik ifadelerin taraflar arasmdaki uyu mazhk konusuyla -olduk9a zay1f veya dolayh da olsa ilgisinin bulundugu durumlarda, kullamlan ifadelerde belli duzeyde abart1ya ka9ilm1 olmas1 makul gortilebileceginden (bkz. 45) derece mahkemelerinin itiraz ve savunmada yard1mc1 olmak i9in dahi "sapkznlzk" kelimesinin kullamlamayacag1 ve hi ; kimseye sapkmhk yak1 tirmas1 yap1lamayacag1 eklindeki degerlendirmeleri kabul edilemez. Somut olay baglammda soz konusu ifadenin hakaret olu turup olu turmayacagmm taraflar arasmda ya and1g1 ileri surtilen ge9mi teki olgulardan bag1ms1z olarak ele almmas1 murnkiin degildir. 52. Somut olayda derece mahkemeleri, mu tekinin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakk1 ile ba vurucunun hak arama hurriyeti ile baglantih olarak ifade ozgurlugu arasmda bir denge kurma i lemi yapm1 ancak davaya konu itiraz dilek9esinde yer verilen ifadeleri, mu teki ile ba vurucu arasmda onceden ya and1g1 ileri surtilen olgularla birlikte degerlendirmemi tir. 53. Bir ba ka ifadeyle; ba vuruya konu olay bakimmdan derece mahkemeleri 11sapkznlzk derecesinde ikayet dilekc;eleri verme11 ve 11sapkznlzk derecesinde verdigi ikayet dilekc;eleri11 eklindeki deger yarg1s1 i9eren ifadelerin olgusal bir temelinin bulunup bulunmad1g1 konusunda bir degerlendirme yapmam1 tlf. 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 54. Bu sebeple derece mahkemelerinin karar gerek9eleri ba vurucunun ifade ozgiirliigiine yap1lan miidahalenin demokratik bir toplumda zorlay1c1 bir toplumsal ihtiyacm kar ilanmas1 amacma yonelik oldugunu gostermek bakimmdan ilgili olmakla birlikte yeterli bir gerek9elendirme sayilamaz. 55. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'mn 26. maddesinde giivence altma ahnan ifade ozgiirliigiiniin ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 56. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y argilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(I) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al karan verilmesi halinde ihlalin ve sonuc;larzmn ortadan kaldzrzlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hiikmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmZ$Sa, ihlali ve sonuc;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak iizere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hdllerde ba$vurucu lehine tazminata hiikmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava ac;zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargtlama yapmakla yiikiimlii mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda ac;zkladtgt ihlali ve sonuc;larzm ortadan kald1racak $ekilde miimkiinse dosya iizerinden karar verir." 57. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Dogan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 57-60) karannda, Anayasa Mahkemesince bir temel hakkm ihlal edildigi sonucuna vanld1gmda ihlalin ve sonu9lannm nasil ortadan kaldmlacagmm belirlenmesi hususunda genel ilkelere yer verilmi tir. 58. Ba vurucu, ihlalin tespiti ile birlikte yeniden yargilama yapilmasm1 istemi tir. 59. Ba vurucunun itiraz dilek9esinde kulland1g1 ifadeler nedeniyle derece mahkemeleri tarafmdan hakaret su9undan 1.500 TL para cezas1 ile cezalandmlmas1 ve HAGB karan verilmesinin demokratik toplum diizeninin gereklerine uygun dii medigi ve bu nedenle ba vurucunun ifade ozgiirliigiiniin ihlal edildigi sonucuna vanlm1 t1r. Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 anla 1lmaktad1r. 60. Bu durumda ifade ozgiirliigiiniin ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yapilmasmda hukuki yarar bulunmaktad1r. Buna gore yap1lacak yeniden yarg1lama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah flkrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karanmn ortadan kaldmlmas1 ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yargilama yapilmak iizere Giresun 3. Asliye Ceza Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 61. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL har9tan olu an yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2326 : 26/12/2018 VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. ifade ozgiirliigiiniin ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 26. maddesinde giivence altma alman ifade ozgiirliigiiniin iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir omeginin ifade ozgiirliigiiniin ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yapilmak iizere Giresun 3. Asliye Ceza Mahkemesine (E. 2014/82, K. 2014/241) GONDERiLMESiNE, D. 226,90 TL har9tan olu an yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, E. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu siirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA , F. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 26/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Miimtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GDLE ; 13