TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SEYFETT İN BAĞLAN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/21201) Karar Tarihi: 18/1/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/21201 Karar Tarihi : 18/1/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Seyfettin BA ĞLAN Vekili : Av. Münir TOPUK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, haks ız ve uzun tutukluluk nedeniyle hükmedilen tazminat ın yeters
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SEYFETT İN BAĞLAN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/21201) Karar Tarihi: 18/1/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/21201 Karar Tarihi : 18/1/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Seyfettin BA ĞLAN Vekili : Av. Münir TOPUK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, haks ız ve uzun tutukluluk nedeniyle hükmedilen tazminat ın yetersiz olmas ı dolay ısıyla adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve ilgili kurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, uyu şturucu veya uyar ıcı madde ticareti yapma veya sa ğlama suçundan 30/1/2013 tarihinde tutuklanm ış; 13/2/2014 tarihinde tahliye edilmi ştir. Yap ılan yarg ılama sonunda Bak ırköy 15. A ğır Ceza Mahkemesi 24/4/2014 tarihinde uyu şturucu veya uyar ıcı madde ticareti yapma veya sa ğlama suçu yönünden ba şvurucunun beraatine karar vermiştir. Bu karar 29/4/2014 tarihinde kesinle şmiştir. 6. Beraat karar ının kesinle şmesi üzerine ba şvurucu 16/6/2014 havale tarihli dilekçesiyle 13 ay haks ız yere tutuklu kald ığından bahisle 26.000 TL maddi ve 150.000 T L manevi tazminat ın haks ız tutuklama tarihinden itibaren i şleyecek yasal faiziyle birlikte Başvuru Numaras ı: 2018/21201 Karar Tarihi : 18/1/2022 2ödenmesi talebiyle dava açm ıştır. Dilekçesinde ba şvurucu; tutuklanmas ı nedeniyle i ş ve aile hayat ının önemli ölçüde etkilendi ğini, haks ız yere tutuklu kald ığı süre boyunca çal ışamad ığını ve gelir kay ıplar ı yaşadığını, uyuşturucu sat ıcısı damgas ı yediğini, uzun süren tutukluluk nedeniyle psikolojisinin bozuldu ğunu, topluma uyum sa ğlamakta zorland ığını ileri sürmüştür. 7. Tazminat talebini inceleyen İstanbul 13. A ğır Ceza Mahkemesi ba şvurucuya 10.130,40 TL maddi, 13.000 TL manevi tazminat ın tutuklama tarihi olan 30/1/2013 tarihinden itibaren i şleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine hükmetmi ştir. 8. Başvurucu 13.000 TL manevi tazminat ın aşırı derecede dü şük olduğunu belirterek karar ı temyiz etmi ştir. 9. Temyiz talebini inceleyen Yarg ıtay 12. Ceza Dairesi 26/3/2018 tarihli ilam ıyla ilk derece mahkemesi karar ının onanmas ına karar vermi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminat ın davac ının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine at ılı suçun niteli ği, tutuklanmas ına neden olan olay ın cereyan tarz ı, tutuklu kald ığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davas ının kesinleşeceği tarihe kadar davac ının elde edece ği parasal de ğer dikkate al ınarak, hak ve nesafet ilkelerine uygun miktarda manevi tazminata hükmolunmas ında herhangi bir isabetsizlik görülmedi ğinden tebliğnamedeki bozma dü şüncesine i ştirak edilmemi ştir. Yap ılan incelemeye, toplan ıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlar ına uygun olarak olu şan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsam ına göre, davac ı vekilinin tazminat miktar ına, daval ı vekilinin tazminat miktar ına ve sair nedenlere ili şkin temyiz itirazlar ının reddiyle hükmün, isteme ayk ırı olara k onanmas ına... [karar verildi.] " 10. Nihai karar ba şvurucuya 13/6/2018 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 3/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 11. Anayasa Mahkemesinin 18/1/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 12. Başvurucu 380 gün haks ız şekilde tutuklu kalmas ına karşılık hükmedile n tazminat ın yetersiz olmas ının kanunlara ve adalete ayk ırı olduğunu, Yarg ıtay ın yetersiz tazminat ile ilgili olarak bozma kararlar ının bulundu ğunu ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 13. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Somut olayda ba şvurucu, ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmemi ştir. Başvurucu yarg ıland ığı ceza davas ındaki tutukluluğun makul süreyi a ştığı iddias ıyla 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (d) bendi uyar ınca ya da tutuklulu ğunun hukuka ayk ırı olduğu iddias ıyla Başvuru Numaras ı: 2018/21201 Karar Tarihi : 18/1/2022 3141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca tazminat davas ı açmam ıştır. Başvurucu dava dilekçesinde tutukluluk süresinin neden makul olmad ığına ve tutuklulu ğunun neden hukuka ayk ırı olduğuna ilişkin bir aç ıklamada bulunmam ıştır. Derece mahkemesi de tutuklaman ın hukukili ğine veya tutukluluk süresinin makullü ğüne ilişkin bir de ğerlendirme yapmadan 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendi uyar ınca sadece tutuklu kald ığı süre üzerinden ba şvurucuya tazminat ödenmesine hükmetmi ştir. Temyiz dilekçesinde ba şvurucu, sadece tutuklu kald ığı süre aç ısından verilen tazminat ın yetersiz oldu ğunu belirtmi ş; tutuklaman ın hukukili ğine veya tutukluluk süresinin makullüğüne ilişkin bir de ğerlendirmede bulunmam ıştır. Esas ında başvurucunun tutuklaman ın haks ız ve uzun oldu ğu yönündeki iddialar ını yarg ılama sonucunda verilen beraat hükmüne dayand ırdığı, 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendi kapsam ında bir tazminat davas ı açt ığı görülmektedir. 14. Bu durumda yaln ızca soru şturma veya kovu şturma sonunda verilen kovuşturmaya yer olmad ığı ya da beraat karar ına dayan ılarak 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendi uyar ınca tazminat davas ı aç ılmas ı, Anayasa'n ın 19. maddesi bak ımından ola ğan başvuru yollar ının tüketildi ği anlam ına gelmeyecek ve dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ını ilgilendiren bir mesele ortaya ç ıkmayacakt ır (5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendinde düzenlenen tazminat yoluna ili şkin ayr ıntılı değerlendirmeler için bkz. A.A. [GK], B. No: 2017/34502, 21/10/2021, 82-87). Zira salt soru şturma veya kovu şturma sonunda verilen kovu şturmaya yer olmad ığı ya da beraat karar ına dayan ılarak an ılan bent uyar ınca tazminat isteminde bulunulabilmesi ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında anayasal bir güvence de ğil kanundan kaynaklanan bir imkând ır. Bunun sonucu olarak da sadece (e) bendi uyar ınca açılacak davalarda tazminat taleplerinin kabul edilmemesi veya tazminat ın yetersiz olmas ı şeklindeki iddialar -ayr ıca ve aç ıkça ileri sürülmü ş olmas ı koşuluyla- yaln ızca adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenebilir ( A.A., 87). Bu gerekçelerle ba şvurucunun şikâyetlerinin adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği sonucuna var ılm ıştır. 15. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 16. Başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, derece mahkemesince delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile derece mahkemelerince uyu şmazl ıkla ilgili var ılan sonucun esas yönünden adil olup olmamas ına ilişkin olup derece mahkemesi kararlar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 17. Başvurucu taraf ından ileri sürülen ihlal iddialar ının yukar ıda belirtilen içtihat kapsam ında kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu sonucuna var ıldığından başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/21201 Karar Tarihi : 18/1/2022 4V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/1/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN