başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuruculardan ali ekber akyol hüseyin akyol ve ali haydar akyol sırasıyla ve doğumlu olup kocaeli ili darıca ilçesinde taydaş doğumlu olup ili çiğli ilçesinde ikamet etmektedir bakanlar kurulunca tarihli kararnameyle enerji piyasası düzenleme kurulu epdk tarafından yapılacak kamulaştırmalarda tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununun maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma usulünün uygulanması kararlaştırılmıştır
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuruculardan ali ekber akyol hüseyin akyol ve ali haydar akyol sırasıyla ve doğumlu olup kocaeli ili darıca ilçesinde taydaş doğumlu olup ili çiğli ilçesinde ikamet etmektedir bakanlar kurulunca tarihli kararnameyle enerji piyasası düzenleme kurulu epdk tarafından yapılacak kamulaştırmalarda tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununun maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma usulünün uygulanması kararlaştırılmıştır il li başvuru numarası karar tarihi epdk tarafından tarihli kararla elektrik üretim anonim şirketine elektrik şirketi elazığ ili karakoçan ilçesinde ve başvuranların taşınmazlarını da kapsayan bir bölgede pembelik barajı ve hidroelektrik santralinin yapımı ve işletilmesi hususunda kırk dokuz yıllık üretim lisansı verilmiştir epdknın tarihli kararıyla bakanlar kurulunun anılan kararına dayanılarak pembelik barajının havzasında bulunan taşınmazların kamulaştırılmasına ve kamulaştırma işlemlerinde acele kamulaştırma usulünün uygulanmasına karar verilmiştir epdknın tarihli kararıyla birlikte bakanlar kurulunun tarihli kararı danıştay altıncı dairesinde dava konusu edilmiştir daire sayılı kararla her iki işlemin de yürütmesini durdurmuştur kararın gerekçesinde sayılı kanunun maddesi uyarınca acele kamulaştırma usulünün uygulanabilmesi için başka hiçbir idari otoriteye devredilmeksizin doğrudan bakanlar kurulunca aciliyet halinin varlığının takdir edilmesi ve bu kapsamda kamulaştırılacak taşınmazlar ile kamulaştırmanın çerçevesinin açıkça belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır gerekçede somut olayda tarihli bakanlar kurulu kararında aciliyet halinin değerlendirilmesi hususundaki yetkinin epdkya devredilmesi ve kamulaştırma işlemlerinin konusu yönünden bir sınır çizilmeksizin epdkya genel nitelikte bir yetki verilmesi nedeniyle işlemlerin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı belirtilmiştir epdk dairenin tarihli yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararından sonra baraj havzasında bulunan taşınmazların kamulaştırılmasından vazgeçilmesine dair işlem tesis etmiştir bunun üzerine bakanlar kurulunca ve tarihli kararnamelerle elazığ ilinde tesis edilecek pembelik barajı ve hidroelektrik santralinin yapımı amacıyla kararname eklerinde tek tek sayılan ve başvuruculara ait olanların da aralarında bulunduğu taşınmazların epdk tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir öte yandan epdknın ve tarihli kararlarıyla bakanlar kurulu kararlarında sayılan taşınmazlar hakkında acele kamulaştırma kararı verilmiştir epdk tarafından dosyadan anlaşılamayan bir tarihte karakoçan asliye hukuk mahkemesine başvurularak taşınmazlara el konulması talep edilmiş ve mahkemece tespit edilen bedel başvuruculara ödendikten sonra talebin kabulüne karar verilmiştir başvurucular tarafından bakanlar kurulunun tarihli kararının iptali istemiyle danıştay altıncı dairesinde dava açılmıştır daire tarihinde bakanlar kurulu kararının yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir kararın gerekçesinde kanunda bir yöntem olarak düzenlenen acele kamulaştırma usulünün uygulanabilmesi için olağanüstü durumların bunu gerekli kılması kamu yararının ve kamu düzeninin sağlanmasının amaçlanması ve ayrıca bakanlar kurulunca durumun aciliyetine karar verilmesi gerektiği belirtilmiş somut olayda acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren hallerin ortaya konulmaması ve aciliyet halinin üstün kamu yararının ve kamu düzeninin korunmasını gerektiren hallerin açıklanmaması nedenleriyle işlemin hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir epdk ayrıca satın alma usulüyle taşınmazların devralınması yolunu işletmiş ise de önerilen bedelin başvurucularca kabul edilmemesi üzerine tarihinde başvuruculara karşı karakoçan asliye hukuk mahkemesi nezdinde bedel tespiti ve tescil davası açmıştır karakoçan asliye hukuk mahkemesince keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra ve tarihli kararlarla bilirkişiler tarafından belirlenen taşınmaz bedellerinden acele kamulaştırma sırasında ödenen miktarlar düşüldükten sonra kalan kısım üzerinden tazminata hükmedilmiş ve ayrıca il ı başvuru numarası karar tarihi taşınmazın hazine adına tapuya tesciline kesin olarak karar verilmiştir mahkeme danıştay altıncı dairesince bakanlar kurulu kararının yürütmesinin durdurulduğu ve anılan davada esas hakkında karar verilinceye kadar bu davada bekletme kararı verilmesi gerektiği yolunda davalıların öne sürdükleri itirazı reddetmiştir mahkeme danıştay altıncı dairesinde görülen davanın konusunun kamulaştırma işlemi olmadığı ve verilen yürütmenin durdurulması kararının kamulaştırma işlemine ilişkin bulunmadığı gerekçesine dayanmıştır mahkeme ayrıca başvurucuların taşınmazlarına el konulmak suretiyle acele kamulaştırmanın tamamlanması nedeniyle danıştay kararının uygulanma kabiliyetinin bulunmadığını da gerekçesinde belirtmiştir danıştay altıncı dairesi tarihli uyuşmazlığın esasına ilişkin kararında daha önce yürütmenin durdurulmasına ilişkin tarihli kararında açıkladığı görüşünü değiştirerek davayı reddetmiştir daire bakanlar kurulu kararının sadece mahkemece taşınmaza el konulmasına ilişkin karara dayanak teşkil ettiğini kabul etmiş idarenin sonradan olağan kamulaştırma sürecini başlatmış olmasını bu kapsamda taşınmaz bedelinin tespiti ve tescil davasının da açılmış bulunmasını gözeterek acele kamulaştırma ve olağan kamulaştırma ayrımı yapılmaksızın davanın konusunun bir bütün olarak taşınmaz mülkiyetinin kamulaştırılması biçiminde anlaşılması suretiyle inceleme yapılması gerektiğini ifade etmiştir daire netice olarak mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kamu yararı amacına yönelik olduğu ve işlemin hukuka uygun bulunduğu sonucuna ulaşmıştır anılan kararın temyizi üzerine danıştay dava daireleri kurulunun tarihli kararıyla daire kararı bozulmuş ve dava konusu bakanlar kurulu kararının iptaline kesin olarak karar verilmiştir kararının gerekçesinde kanunda bir yöntem olarak düzenlenen acele kamulaştırma usulünün uygulanabilmesi için olağanüstü durumların bunu gerekli kılması kamu yararının ve kamu düzeninin sağlanmasının amaçlanması ayrıca bakanlar kurulunca durumun aciliyetine karar verilmesi gerektiği belirtilmiş somut olayda bu koşullar gerçekleşmediğinden bakanlar kurulu kararlarının hukuka aykırı olduğu açıklanmıştır bu arada baraj havzasında taşınmazı bulunan başka malikler tarafından yılı içinde bakanlar kurulunun taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin epdkya yetki tanıyan ve tarihli kararnameleri ile birlikte bunlara dayanılarak epdk tarafından taşınmazların kamulaştırılması yolunda tesis edilen ve tarihli işlemlerin de iptali istemiyle danıştay altıncı dairesinde iki ayrı dava açılmıştır daire tarafından yukarıda anılan gerekçelerle tarihinde verilen kararlarla her iki dava da reddedilmiştir ancak söz konusu kararlar tarihli kararlarıyla bozulmuş ve dava konusu bakanlar kurulu kararları ile bunlara dayalı tesis edilen epdk işlemlerinin iptaline karar verilmiştir bakanlar kurulu kararının iptalinin başvurucular tarafından açılan davaya ilişkin olarak verilen kararlarla aynı gerekçeye dayandığı anlaşılmaktadır kararların gerekçesinde ayrıca epdk tarafından tesis edilen kamulaştırma işlemleri yönünden de değerlendirme yapılmıştır kararlarda daire kararında bakanlar kurulunca alınan acele kamulaştırma kararının sadece mahkemece taşınmaza el konulmasına ilişkin karara dayanak teşkil ettiğinin belirtilmiş olması nedeniyle acele kamulaştırma ile olağan kamulaştırmanın hukuki niteliği irdelenmiştir acele kamulaştırmada taşınmaz mülkiyetine el konulmasından sonraki aşamalarda yapılan normal kamulaştırma sürecine ilişkin işlemlerin acele kamulaştırma sürecinin bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır kararlarda sonuç olarak epdknın kamulaştırma işlemlerinin dayanağı olan bakanlar kurulu kararlarından bağımsız değerlendirilemeyeceği ifade edilerek bunların da hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir il b numarası karar tarihi asliye hukuk mahkemesince verilen tescile ilişkin ve tarihli kararların başvuruculara ve tarihlerinde tebliği üzerine tarihinde anayasa mahkemesine bireysel başvuruda bulunulmuştur iv a mevzuat sayılı kanunun maddesinin ilgili bölümleri şöyledir kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde idare nci maddeye göre topladığı bilgi ve belgelerle inci madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve bu husustaki diğer bilgi ve belgeleri bir dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat eder ve taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle bu bedelin peşin veya kamulaştırma üncü maddenin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında idare adına tesciline karar verilmesini ister mahkemece malike doğrudan çıkarılacak meşruhatlı davetiyede veya ilan yolu ile yapılacak tebligatta f üncü maddede öngörülen süre içerisinde kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açanların dava açtıklarını ve yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını belgelendirmedikleri takdirde kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedeli üzerinden taşınmaz malın kamulaştırma yapan idare adına tescil edileceği kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına yatırıldığına veya hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere bloke edildiğine dair makbuzun ibrazı halinde mahkemece taşınmaz malın idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin hak sahibine ödenmesine karar verilir ve bu karar tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir tescil hükmü kesin olup tarafların bedele ilişkin temyiz hakları saklıdır üncü maddede belirtilen süre içinde kamulaştırma işlemine karşı hak sahipleri tarafından idari yargıda iptal davası açılması ve idari yargı mahkemelerince de yürütmenin durdurulması kararı verilmesi halinde mahkemece idari yargıda açılan dava bekletici mesele kabul edilerek bunun sonucuna göre işlem yapılır sayılı kanunun maddesi şöyledir sayılı milli müdafaa mükellefiyeti kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine bakanlar kurulunca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın değişik ibare md uncu madde esasları dairesinde ve inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına değişik ibare md uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir bu kanunun üncü maddesinin nci fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar ödenecek ilk taksit bedelidir sayılı kanunun maddesinin ikinci fıkrası şöyledir bakanlar kurulunca kabul olunan büyük enerji ve sulama projeleri ile iskan projelerinin gerçekleştirilmesi yeni ormanların yetiştirilmesi kıyıların korunması ve turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmalarda bir gerçek veya özel hukuk ödenecek il başvuru numarası karar tarihi kamulaştırma bedelinin o yıl genel bütçe kanununda gösterilen miktarı nakden ve peşin olarak ödenir bu miktar kamulaştırma bedelinin altıda birinden az olamaz bu miktarın üstünde olan kamulaştırma bedelleri peşin ödeme miktarından az olmamak ve en fazla beş yıl içinde faiziyle birlikte ödenmek üzere eşit taksitlere bağlanır taksitlere peşin ödeme gününü takip eden günden itibaren devlet borçları için öngörülen en yüksek faiz haddi uygulanır tarihli ve sayılı türk medeni kanununun maddesi şöyledir taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur miras mahkeme kararı cebri icra işgal kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğer hallerde mülkiyet tescilden önce kazanılır ancak bu hallerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır b kamulaştırma usulü sayılı kanunun maddesine göre kamulaştırma yapılabilmesi öncelikle idarenin ödenek temin etmesi gerekmektedir yeterli ödeneği temin ettikten sonra kamu yaran karan alır kamu yaran kararından sonra kamulaştırılacak taşınmaz belirlenir kamulaştırılacak taşınmazın belirlenmesinin akabinde kamulaştırma kararı alınır bununla birlikte onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projeye göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve bu kararın onaylanmasına gerek yoktur sayılı kanunun maddesine göre idarenin kamulaştırma kararı aldıktan sonra öncelikle satın alma usulünü uygulaması gerekmektedir satın alma usulünde idarenin teklif edeceği bedel idare içinde oluşturulan bir kıymet takdir komisyonunca belirlenir tarafların satın alma usulüyle bir sonuca ulaşamamaları durumunda tarihli ve sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki dönemden farklı olarak bedel tespiti ve tescil için malikin değil idarenin yetkili asliye hukuk mahkemesinde dava açması gerekmektedir asliye hukuk mahkemesince sayılı kanunda belirtilen usul uyarınca tespit edilen bedelin tamamı veya taksitle ödeme koşullarının bulunması durumunda ilk taksidinin nakden veya hesabına yatırılarak malike ödenmesinden sonra tescil kararı verilir kararın tescile ilişkin hüküm fıkrası kesin olup bedele ilişkin hüküm fıkrasına karşı temyiz yoluna başvurulabilir mülkiyetin idareye geçmesi mahkemece tescil kararı verilmesi ile olur öte yandan sayılı kanunun maddesi uyarınca malikin kamulaştırma kararının iptali istemiyle idari yargıda dava açması da mümkündür kural olarak bu davanın açılması idare tarafından açılan bedel tespiti ve tescil davasını etkilemez diğer bir ifadeyle asliye hukuk mahkemesi idari yargıda kamulaştırma işlemine karşı açılan iptal davasını bekletici mesele yapmak zorunda değildir bununla birlikte sayılı kanunun maddesinin on dördüncü fıkrası uyarınca kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verilmesi durumunda asliye hukuk mahkemesince idari yargıdaki davanın bekletici mesele olarak kabul edilmesi zorunludur c acele kamulaştırma usulü olağan kamulaştırma usulünde idarenin taşınmaza el koyması ancak taşınmazın idare adına tescilinden sonra mümkün olabilmektedir taşınmazın tescili ise tarafların anlaşamaması durumunda yukarıda ifade edildiği üzere ancak asliye hukuk mahkemesince verilecek tescil kararı üzerine gerçekleşir bununla birlikte idare bazı durumlarda taşınmaza hemen ihtiyaç duyabilir bu durumda kamulaştırma sürecinin neticelenmesinin beklenmesi kamu hizmetlerinin yürütülmesinde ciddi aksamalara yol açabilir kanun koyucu bu gibi sakıncaların belli ölçüde bertaraf edilmesi amacına yönelik olarak sayılı kanunun maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma usulünü öngörmüştür anılan maddede düzenlenen acele kamulaştırma usulü idareye kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkanı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma usulüdür il başvuru numarası karar tarihi buna göre tarihli ve sayılı milli müdafaa mükellefiyeti kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacının doğması aciliyetine bakanlar kurulunca karar alınacak hallerde özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir acele kamulaştırma usulü olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmemekte yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkanı tanımaktadır taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafından öncelikle satın alma yolunun işletilmesi bunun mümkün olamaması durumunda ise asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması gerekmektedir bu davada belirlenecek bedelin el koyma istemiyle açılan davada belirlenen bedelden yüksek olması durumunda aradaki fark idare tarafından malike düşük olması durumunda ise malik tarafından idareye ödenir acele kamulaştırma uygulanabilecek hallerden biri olan aciliyetine bakanlar kurulunca karar verilmesi halinin söz konusu olduğu durumlarda idarenin acele kamulaştırma kararı alabilmesi için öncelikle bakanlar kurulunca kamulaştırma ihtiyacı duyulan proje veya yatırımın aciliyet niteliği taşıdığına karar vermesi gerekmektedir v