TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR HiDAYET KARACA BASVURUSU (2) (Ba vuru Numaras1: 2015/7254) Karar Tarihi: 12/12/2018 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/7254 : 12/12/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serdar OZGULDUR Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GOKCAN Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Hiiseyin TURAN : Hidayet KARACA : Av. Ahmet Serdar GUNES I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba$vuru, tahliye karanna ragmen serbest buak1lmama ve tutuklulugun makul
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR HiDAYET KARACA BASVURUSU (2) (Ba vuru Numaras1: 2015/7254) Karar Tarihi: 12/12/2018 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/7254 : 12/12/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serdar OZGULDUR Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GOKCAN Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Hiiseyin TURAN : Hidayet KARACA : Av. Ahmet Serdar GUNES I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba$vuru, tahliye karanna ragmen serbest buak1lmama ve tutuklulugun makul stireyi a$mas1 nedenleriyle ki$i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili$kindir . II. BASVURU SURECi 2. Ba$vurular 30/4/2015, 14/12/2015 ve 5/2/2016 tarihlerinde yap1lm1$tlr. 3. Ba$VUru, ba$VUru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulrnu$tur. 4. Komisyonca ba$vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi$tir . 5. Boltim Ba$kam tarafmdan ba$vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi$tir. 6. Ba$vurucu tarafmdan yap1lan 2016/2281 say1h ba$vuru 2015/19666 say1h ba$VUru ile, bu ba$VUru dosyas1 ise ki$i ve konu bakimmdan hukuki irtibat bulunmas1 nedeniyle 2015/7254 say1h dosya ile birle$tirilmesine ve incelemenin bu dosya tizerinden yap1lmasma karar verilmi$tir. 7. Ba$vuru belgelerinin bir omegi (2015/7254 ve 2015/19666 say1h ba$vurular bak1mmdan) bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi$tir. Bakanhk, g5rii$iinti bildirmi$tir . 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 8. Ba vurucu, Bakanhgm goru une kar 1 beyanlanm Anayasa Mahkemesine sunmu tur. 2016/2281 say1l ba vuru 2015/19666 say1h ba vuru ile birle tirilmi olmas1 ve ikayetlerin aym mahiyette olmas1 nedeniyle Bakanhktan gorii sorulmam1 tu. III. OLAY VE OLGULAR 9. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen bilgi ve belgeler 9er9evesinde ilgili olaylar ozetle oyledir: A. Tutuklamaya ve Serbest Birakilmamaya ili kin Sure 10. Ba vurucu; olay tarihinde, uluslararas1 yaym yapan Samanyolu Televizyonunun da (STY) btinyesinde bulundugu Samanyolu Y aym Grubunun grup ba kanhg1 gorevini yiiriitmektedir. Adi ge9en televizyon kanah ve yaym grubuna bagh diger kanallar Fetullah91 Teror Orgtitii/Paralel Devlet Y apilanmasmm (FETO/PDY) amac1 dogrultusunda yaymlar yaptlg1 ve kamuoyu olu turmaya 9ah t1g1 gerek9esiyle 27/7/2016 tarihli 29783 mtikerrer say1h Resmi Gazete'de yay1mlanarak yiiriirltige giren 668 say1h Kanun Htikmtinde Karamame (KHK) ile kapatilm1 tu. 11. 2009 y1lmda Tah iyeciler grubuna yonelik dtizenlenen soru turma ve kovu turmaya sebebiyet verdikleri iddias1yla ba vurucuyla birlikte gazeteci, yap1mc1, senarist, yonetmen ve emniyet gorevlilerinin de dahil oldugu ki iler hakkmda iftira, sahtecilik ve ki iyi htirriyetinden yoksun kilma su9lanndan istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgmca soru turma ba latilm1 tu. 12. Ba vurucu, amlan soru turma kapsammda 14/12/2014 tarihinde gozaltma almm1 tir. 13. istanbul Cumhuriyet Ba savc1hg1, ba vurucuyu tutuklanmas1 istemiyle istanbul 1. Sulh Ceza Hakimligine sevk etmi tir. Amlan Hakimlik 18/12/2014 tarihinde ba vurucunun teror orgtitii yoneticiligi su9undan tutuklanmasma karar vermi tir. Mahkemenin tutuklama karannm gerek9esi oyledir: " ... $ilphelinin orgutun yayzn politikaszna uygun yayznlar yaparak orgut yoneticisi oldugu yonunde kuvvetli su ; $ilphesinin varlzgznz gosteren somut delillerin bulundugu, yuklenen sur;un yasada ongorulen ceza miktarz, i$lendigi iddia edilen sur;un onemli ve ciddi sayzlan katalog sur;lardan olmasz nedeniyle tutuklama nedeninin 'kanun geregince ' var sayzldzgz, $ilphelinin tutuklanmaszna engel bir halinin (tutuklama yasagz ve yargzlama engeli bulunmamasz gibi) bulunmadzgz, almasz muhtemel ceza goz onilne alzndzgznda kar;ma $ilphesinin bulundugu, i$in onemi, verilmesi beklenen ceza veya gilvenlik onlem degerlendirildiginde Anayasa 'nzn 13. maddesinde ifade olunan 'olr;ululuk ilkesi' uyarznca, daha hafif koruma onlemi olan adli kontrol tedbiri uygulamasznzn bu a$amada soru$turmaya konu sur; ve $ilpheli ar;zszndan 'yetersiz' kalacagz ve amaca hizmet etmeyeceg . kanaatine varzlarak 5271 sayzlz CMK'nzn 100 ve devamz maddeleri geregince TUTUKLANMASINA" 14. Ba vurucunun da aralannda oldugu tiphelilerin mtidafileri, 20/4/2015 tarihinde istanbul 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. (btitiin) Sulh Ceza Hakimlerinin reddini ve tahliye taleplerini i9eren dilek9eleri istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesine (n6bet9i asliye ceza mahkemesi olan) vermi tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 15. istanbul 29. Asliye Ceza Mahk:emesi 21/4/2015 tarihinde, istanbul Sulh Ceza Hakimliklerinin tlimline yaz1 yazm1 , dilek9elerde ileri surlilen hakimin reddinin sebepleri konusunda yaz1h olarak gorii bildirmelerini hakimliklerden istemi tir. 16. istanbul 4. Sulh Ceza Hakimligi, istanbul 29. Asliye Ceza Mahk:emesinin gorli bildirme istemine cevap vermemi ; diger sulh ceza hakimlikleri ise gorii bildirilmesi istemine 22/4/2015 tarihinde cevap vermi tir. Hakimliklerin cevap yaz1lannda ozetle sulh ceza hakimlerinin reddi taleplerini inceleme, bu konuda karar verme yetki ve gorevinin yine sulh ceza hakimliklerine ait oldugu, hakimin reddi muessesesinin kovu turma a amasma ait bir i lem oldugu, hakimin reddi sebepleri mevcut olsa dahi bu talebin oncelikle ilgili mahk:eme veya hakimlige yapilmas1 gerektigi ve sulh ceza hakimlerinin tamammm bu ekilde reddedilmesinin mumkun olmad1g1 ifade edilmi tir. 17. Ote yandan istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi 21/4/2015 tarihinde, istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgma yaz1 yazarak ilgili soru turma dosyalanm tahliye talepleri hakkmdaki gorli leriyle birlikte gonderilmesini istemi tir. Cumhuriyet Ba savc1hg1, asliye ceza mahkemelerinin tahliye talepleriyle ilgili olarak karar verme yetkisinin bulunmad1gm1 belirterek gorli bildirmemi ve soru turma dosyalanm gondermemi tir. 18. istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi "mahkemece hakimin reddi talepleri ile ilgili yapzlan degerlendirmenin dosyamn esasz ile ilgili bir degerlendirme olmadzgz, !jiiphelilerin tamammm tutuklu bulundugu, dolaylSlyla i!jin acele i:jlerden oldugu, dolayzszyla soru:jturma dosyalan ve reddi hakim talepleri konusunda goru:jlerin istenilmesine ragmen gonderilmemesinin reddi hakim talepleri konusunda incelemeye ve bir karar vermeye hukuken engel te:jkil etmedigi" gerek9esiyle incelemesini 11:Jupheliler mudafilerinin dilekr;eleri, yazzh ve CD ortammdaki dilekr;e ekleri, ilgili savczhklardan ve Sulh Ceza Hakimliklerinden gelen yazz cevaplan ve goru:Jleri" uzerinden ger9ekle tirmi tir. Mahk:eme 24/4/2015 tarihinde istanbul 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. (butlin) sulh ceza hakimlerinin reddi taleplerinin kabulune, uphelilerin tahliye talepleri konusunda karar vermek uzere 24/4/2015 tarihinde asliye ceza mahk:emesi nobet9isi olan istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi M.B.nin gorevlendirilmesine karar vermi tir. 19. istanbul Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan talepte bulunulmas1 uzerine istanbul 10. Sulh Ceza Hakimligi 25/4/2015 tarihinde, istanbul 29. Asliye Ceza Mahk:emesinin hakimlerin reddi isteminin kabulune ve gorevlendirmeye ili kin kararlannm yok hukmunde oldugunun tespitine karar vermi tir . 20. istanbul 10. Sulh Ceza Hakimligi, aym tarihte istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesine bir yaz1 yazarak tahliye taleplerine bakma gorev ve yetkisinin kendilerinde bulundugunu belirtmi ve ilgili taleplerin gonderilmesini istemi tir. 21. istanbul 32. Asliye Ceza Mahk:emesi , istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgmca soru turma dosyalannm gonderilmemesi ve tahliye talepleri konusunda gorli bildirilmemesi uzerine tutuklulugun devamz yonunde mutalaada bulunuldugunu degerlendirerek tahliye talepleri konusundaki incelemesini i!jin tahliye yonunden degerlendirilmesinde bir sakmca olmadzgz gerek9esiyle upheli mudafilerinin sundugu baz1 beige ve CD'ler uzerinden ger9ekle tirmi tir. Mahk:eme 25/4/2015 tarihinde ba vurucunun da aralannda oldugu tlim uphelilerin tahliyesine karar vermi tir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 22. Diger taraftan istanbul Curnhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan talepte bulunulmas1 uzerine istanbul 10. Sulh Ceza Hakimligi 25/4/2015 tarihinde, istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesinin tahliyeye ili kin kararlannm yok hukmunde oldugunun tespitine ve uphelilerin tutukluluk hallerinin devamma karar vermi tir. Kararda 11jstanbul Adliyesindeki tum Sulh Ceza Hakimliklerinin reddine ve tutuklu iiphelilerin tahliye istemine ili kin taleplerin Asliye Ceza Mahkemesi veya Agzr Ceza Mahkemelerince degerlendirilmesinin ve bu degerlendirmeler neticesinde tahliye talebinin reddi veya kabulii yoniinde bir karar verilmesi halinde verilen bu kararlann hukuken yasal mevzuatzmzza gore miimkiin almadzgz, verilen bu kararlarm da hukuken gec;ersiz, uygulanabilirligi almayan ve mutlak butlan ile batzl alan veya diger bir anlatzmla yak hiikmiinde sayzlan kararlar niteliginde aldugu II ifade edilmi tir. 23. istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi 26/4/2015 tarihinde tahliye muzekkerelerini istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgma gondermi tir. Ba savc1hk , istanbul 10. Sulh Ceza Hakimliginin 25/4/2015 tarihli karanna atif yaparak upheliler hakkmda duzenlenen tahliye muzekkerelerini istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesine iade etmi tir. 24. istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi 27/4/2015 tarihinde uphelilerin tahliyesine ili kin muzekkereleri yeniden istanbul Curnhuriyet Ba savc1hgma gondermi , Ba savc1hk bunlan yeniden istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesine iade etmi tir. 25. Tahliye muzekkerelerinin ikinci kez iade edilmesi uzerine istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi 27/4/2015 tarihinde, tahliye muzekkerelerinin yeniden Cumhuriyet Ba savc1hgma gonderilmesine dair bir karar vermi tir. 26. Ote yandan istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi 27/4/2015 tarihinde, istanbul 10. Sulh Ceza Hakimliginin 25/4/2015 tarihli kararlannm yok hukmunde oldugunun tespitine karar vermi tir. 27. istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi 29/4/2015 tarihinde; onceki kararlarda gorevsiz olunmasma ragmen dilek9elerin degerlendirilerek soru turma a amasmda olan i lerle ilgili hakimin reddi taleplerinin kabulune karar verildigini, hukuki yamlg1ya du ulerek verilmi olan bu kararlann usul ve yasaya aykm oldugunu, mahkemenin gorevine girmeyen bir hususta karar verdigini belirterek onceki kararlannm yok hukmunde say1lmasma karar vermi tir. 28. istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi de 28/4/2015 tarihinde 11 hazzrlzk saru turmalarmda hakim tarafindan verilmesi gerekli kararlan almak, i leri yapmak, bunlara kar l yapzlan itirazlan incelemek yetkisinin miinhaszran Sulh Ceza Hakimligine ait aldugu, Asliye Ceza Mahkemelerinin saru turma a amasmdaki i ler ile ilgili alarak tutuklama ve tahliye karan verme yetkilerinin almadzgz, Mahkememizce verilen 25/04/2015 tarihli .. . karar ile mahkememizce verilen tahliye karan[ mn] mahkememizin gorevsiz bulunmasz nedeniyle yak hiikmiinde sayzlmasz gerektigi ... 11 gerek9esiyle tahliyeye ili kin kararlannm yok hukmunde sayilmasma karar vermi tir. 29. Ba vurucu 26/4/2015 tarihinde (2015/7254 say1h ba vuru yonunden) bireysel ba vuruda bulunmu tur. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 B. Sonraki Siirec; 30. istanbul Curnhuriyet Ba savc1hgmca 17/9/2015 tarihinde ba vurucunun da aralannda oldugu uphelilerin teror orgutu kurma ve yonetrne, silahh teror orgutune uye olrna, iftira ve resrni belgede sahtecilik sw;;lanm i lediklerinden bahisle cezalandmlrnalan istemiyle aym yer Agir Ceza Mahkemesinde kamu davas1 a91lm1 tlr. 31. istanbul 14. Agir Ceza Mahkernesinin E.2015/281 say1h dosyas1 uzerinden kovu turma a amas1 ba lam1 tlr. 2/10/2015 tarihinde Mahkeme tensip incelemesiyle birlikte ba vurucunun tutuklulugunun devarnma karar vermi tir. 32. Ba vurucunun bu karara itiraz uzerine incelemeyi yapan istanbul 15. Agir Ceza Mahkernesi 23/10/2015 tarihinde itirazm reddine karar vermi tir . 33. Amlan karar 18/11/2015 tarihinde ba vurucu tarafmdan ogrenilmi tir. 34. Ba vurucu 14/12/2015 tarihinde (2015/19666 say1h ba vuru yonunden) bireysel ba vuruda bulunmu tur. 35. istanbul 14. Agir Ceza Mahkernesi 25/12/2015 tarihli celsede ba vurucunun tutuklulugunun devarnma karar vermi tir. 36. Ba vurucunun bu karara itiraz1 uzerine incelemeyi yapan istanbul 15. Agir Ceza Mahkernesi 5/1/2016 tarihinde itirazm reddine karar vermi tir . 37. Amlan karar 20/1/2016 tarihinde ba vurucu tarafmdan ogrenilmi tir. 38. Ba vurucu 5/2/2016 tarihinde (2016/2281 say1h ba vuru yonunden) bireysel ba vuruda bulunmu tur. 39. istanbul 14. Agir Ceza Mahkernesinin 3/11/2017 tarihli karanyla ba vurucunun teror orgutu kurma ve yonetrne su9undan 18 yil, iftira su9undan 4 yil ve resrni belgede sahtecilik su9undan 9 y1l hapis cezas1yla mahkumiyetine ve tutukluluk halinin devamma karar verilrni tir. 40. Dava, bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla istinafta derdesttir . 41. Ba vurucu, eldeki ba vurulardan once Anayasa Mahkemesine 6/11/2015 tarihinde bireysel ba vuruda (B. No: 2015/144) bulunmu tur. Soz konusu ba vuruda ba vurucu , baz1 ternel insan haklannm ihlal edildigini ileri stirmii tiir. Ba vurucu; i Savc1hk makam1 tarafmdan ifadesi ahmrken sozunun kesilmesi ve yamltic1 beyanlarla soru sorulrnas1 nedeniyle adil yargilanrna hakkmm, ii.Kamu gorevlilerinin yakalama ve gozalt1 i lemleri sirasmdaki eylemleri nedeniyle kotu muamele yasagmm, iii. Tabii hakirn ilkesine aykm, tarafs1z ve bag1rns1z olrnayan bir rnahkerne tarafmdan tutuklanmas1, tutuklama karannm artlannm olu mamas1, tutuklama karan gerek9esinin ilgili ve yeterli olrnarnas1, gozaltma alma ko ullannm olu rnarnas1 ve rnakul uphenin bulunrnarnas1 , hukuka aykm delilin kuvvetli su9 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 Uphesi say1larak tutuklama karar1 verilmesi, soru turma dosyas1na eri iminin k1s1tlanmas1, g6zalt1 stiresinin a 1lmas1, sorgu stirecinde ge9en stirenin uzun olmas1 ve gazetecilik faaliyeti nedeniyle tutuklanmas1 nedenleriyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm, iv. Mesleki faaliyetleri nedeniyle hakkmda soru turma yap1lmas1 ve bu kapsamda tutuklanmas1 nedeniyle ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigini ileri stirmti tiir. 42. Anayasa Mahkemesi 14/7/2015 tarihinde adil yargilanma hakkmm ihlal edildigi iddias1 yontinden ba vuru yollarznzn tilketilmemi olmasz, kotii muamele yasagmm ihlal edildigi iddias1 yontinden ba vuru yollarznzn tilketilmemi olmasz, g6zalt1 stiresinin a ild1g1 iddias1 yontinden ba vuru yollarznzn tilketilmemi olmasz, dogal hakim, tarafs1z ve bag1ms1z hakim ilkelerinin ihlal edildigi iddias1 yontinden ac;zkc;a dayanaktan yoksun olmasz, tutuklamanm hukuki olmad1g1 iddias1 yontinden ac;zkc;a dayanaktan yoksun olmasz, tutuklanma dolay1s1yla ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigi iddias1 yontinden ac;zkc;a dayanaktan yoksun olmasz ve soru turma dosyasma eri imin k1s1tlanmas1 yontinden ac;zk ;a dayanaktan yoksun olmasz nedenleriyle kabul edilemezlik karan vermi tir (Hidayet Karaca [GK], B. No: 2015/144 , 14/7/2015). C. istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi M.6. ile istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi M.B. Hakkmdaki Stire 43. Ba vurucunun da aralannda bulundugu tiphelilerin istanbul sulh ceza hakimlerinin tiimtintin reddi taleplerini kabul eden istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi M.O. ile bu ki ilerin tiimtintin tahliye taleplerini kabul eden istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi M.B. hakkmda disiplin ve ceza soru turmas1 ba lat1lm1 tu . Bu kapsamda amlan hakimler 27/4/2015 tarihinde gorevden el 9ektirilmi ler (sonrasmda meslekten de 91kanlm1 lardu) ve 30/4/2015 ve 1/5/2015 tarihlerinde tutuklanm1 lard1r. 44. Hakimler M.6. ve M.B. hakkmda kamu davas1 a91lm1 ; Yarg1tay 16. Ceza Dairesi 24/4/2017 tarihinde, ad1 ge9en ki ilerin soz konusu kararlan -kendilerinin de tiyesi olduklan- FETO/PDY liderinin ve yoneticilerinin talimatiyla verdigini belirterek (amlan soru turmalara ili kin bilgiler i9in bkz. Aydzn Yavuz ve digerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 30) silahh teror orgtitti tiyesi olma su9undan 9 yil hapis ve gorevi kotiiye kullanma su9undan 1 y1l hapis cezalanyla cezalandmlmalanna karar vermi tir. Dairenin gorevi kotiiye kullanma su9u yontinden yapttg1 degerlendirmelerin ilgili boltimleri oyledir: "... Tiirk Ceza Muhakemesi Hukuku yoniinden , gerek miilga 1402 sayzlz CMUK'un 21 vd.maddelerinde gerekse mer'i 5271 sayzlz CMK'nzn 22 ve devamz maddelerinde yer a/an diizenlemeler subjektif tarafszzlzkla ilgili olup hakimin reddi hakkzna ili$kindir.Bu nedenl $iipheli/sanzk,mii$teki/katzlan ya da Cumhuriyet savczsznzn hakimi reddetmesi miimkiin ise de mahkeme veya hakimligi bir kurum olarak reddetmesi miimkiin degildir.Keza heyet halinde ;alz$an bir mahkemenin veya bir adliyede veya yargz ;evresinde bulunan tiim mahkemelerin veya hakimlerinin toplu reddi usu/ii de yoktur ... 5271 sayzlz CMK'nzn 22 vd.maddelerinde yer alan hakimin reddi miiessesesinin, kural olarak kovu$lurma a$amasz ile ilgili oldugu goriilse de,gerek ilgili madde metinlerinde a ;zk ;a "$iipheli" kavramzna yer verilmesi gerekse yasayla kurulmu$ bagzmszz ve tarafszz bir mahkeme tarafindan yargzlanma hakkznz teminat altzna alan AS'nin 6. ve Anayasanzn 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 36.maddelerinin emredici duzenlemeleri kar$zsznda soru$furma sajhasznda da hakimin reddinin mumkun oldugunun kabulunde zorunluluk bulunmaktadzr. Zira red, hakimin tarafizzlzgznz temin bakzmzndan getirilmi$ bir kurumdur. 28.06.2014 tarihinde yururluge giren 6545 sayzlz Kanunla, sulh ceza mahkemeleri kaldzrzlmz$ ve munhaszran soru$furma G$amasznda gorevli sulh ceza hakimliklen kurulmu$fur. Adzndan da anla$zlacagz uzere bu hakimlikler, "mahkeme" niteligi fa$zmazlar, r;:unku dava gormezler, sadece soru$furma G$amasz ile ilgili tedbir taleplerini ve itirazlarz inceleyip karara baglarlar. Soru$furma G$amasznda tarafizzlzgzndan $Uphe duyulan sulh ceza hakiminin, gerek ki$isel gerekse olgusal olarak somutla$fmlmak suretiyle reddi mumkundur. Ancak objektif tarafizzlzk gerekr;:esiyle tum sulh ceza hakimleri reddedilemez. 6545 sy.kanunla Sulh Ceza Hakimlerinin reddine dair ozel bir usu! getirilmedigine gore bu konuda gene! hukumlerin uygulanmasz gerektiginde $Uphe olmamalzdzr. Bu durumda red, reddedilen hakimlige yapzlacak yazzlz ba$vuru ile yapzlmalzdzr.Reddi istenen hakim, ret sebepleri hakkzndaki goru$lerini yazzlz olarak bildirerek (CMK m.26/1-3) evrakz yargz r;:evresi ir;:inde bulundugu asliye ceza mahkemesim (CMK m.27/2) (ProfDr.Yener Unver-ProfDr.Hakan Hakeri Ceza Muhakemesi Hukuku 12. baskz sh.191) gonderir.Ret isteminin kabulu halinde, davaya bakmakla bir ba$ka hakim veya mahkeme gorevlendirilir .. (CMK m.27/4). Red talebini kabul eden Asliye Ceza Mahkemesi hakiminin tahliye taleplerini degerlendirmek uzere her hangi bir hakimi gorevlendirip gorevlendiremeyecegine gelince; 5235 sayzlz Kanunun degi$ik 10. maddesi ile CMK m.101/1, 103, 108/1 ve 268/3 incelendiginde, soru$furma G$amasznda tutuklama ve tahliye kararlarznz yalnzzca sulh cezc. hakimligi ve hakimi verebilir. Tutukluluga itirazz ise, CMK m.268/3 uyarznca sadece bir ba$ka sulh ceza hakimligi ve hakimi inceleyebilir.Soru$furma G$amasznda tutuklama VE tahliye konusunda asliye ceza mahkemesine ve hakimine yetki verilmemi$fir. Asliye ceza mahkemesi, ancak kabul ettigi iddianamenin kovu$furmasznz yuruturken tutuklama tedbiri ile ilgili kararlar verebilir. Bunun dz$znda Anayasa ve kanunlar asliye ceza mahkemelerine dogrudan veya dolaylz olarak soru$furma G$amaszna mudahale etme yetkisi vermemi$fir.(ProfDr .Ersan SEN yorumluyorum 13syf 313-315) Bu nedenle Asliye Ceza Mahkemesi red talebini yerinde gorurse ancak aynz yer ya da yargz r;:evresinde bulunan bi, ba$ka sulh ceza hakimini gorevlendirebilir. Somut olayda, jstanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi hakimi sanzk MO.nun mutad uygulama geregince taleple ilgili dilekr;:e ve eklerini 5271 sy. CMK'nzn 24.maddesi geregince goru$ yazzlarz da eklenerek iade edilmek uzere reddedilen hakimlere gondermesi,evrakzn tekrar gelmesi durumunda ise yukarda ar;:zklandzgz uzere Turk Ceza Muhakemesi hukukunda uygulanma yeri bulunmayan ve esasen haklz bir gerekr;:eye d dayanmadzgz Anayasa Mahkemesince tespit edilen 'objektif tarafizzlzk' iddiaszna mustenit taleplerin reddine karar vermesi gerekirken hi ; birisi ilgili Cumhuriyet savczlarznzn goru$ yazzlarznda belirtilen gerekr;:elerle gonderilmemi$ ve bu $ekilde soz konusu soru$furma dosyalarz kendisi tarafindan incelenmemi$ olmaszna ve tamamz toplu olarak reddedilmi durumdaki jstanbul Sulh Ceza Hakimlerinin, kendilerine yonelik olarak yapzlan bu toph reddi hakim taleplerini inceleme yetkisinin bulunmadzgzna yonelik olumsuz goru$ yazzlarzna ragmen, talep dilekr;:elerini CMK'nzn 8 vd.maddelerinde ongorulen $Grtlarz da fa$zmadzgz 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 halde birlqtirerek 32. Asliye Ceza hakimi samk MB.yi gorevlendirmesi ve buna iliJkin muzekkereyi 24/04/2015 gunu mesai bitiminden sonra saat 17:28'de imzalamaszyla UYAP uzerinden , fiziken de aym giin jstanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi personelinin kalemi kapatzp adliyeden aynlmaszndan sonra Hakim MB.nin dogrudan kendisine , hakim odasznda 29. Asliye Ceza Mahkemesi zabzt katibi O.A. marifetiyle gondermesi ... samk Hakim MB.nin ... 5235 sayzlz Kanun'un , 6545 sayzlz Kanunla degiJik 10. Maddesi geregince soruJturma aJamasznda tutukluluga iliJkin tum kararlan verme yetkisinin Sulh Ceza Hakimligine ait oldugu ve asliye ceza mahkemelerinin soruJturma evresindeki iJlemlerle ilgili bir yetkisinin bulunmamaszna ragmen, 29. Asliye Ceza Mahkemesi hakimi M.O.nun kanuna aykm Jekilde gorevlendirme kararzna dayanarak, toplam 594 adet klasorden oluJan belgeleri incelemeden ... gece saat 22.00-22.30 szralannda kararlann yazzmzm bitirerek, koridorda bekleyen avukatlara teblig ettirmesi ... karJzsznda; SU ; tarihi itibariyle hakim olan samklarzn verdikleri kararlarzn esasen de sorunlu olduklan gorulmekle birlikte,bu durumun musnet sur; yonunden yargzsal faaaliyet kapsamznda degerlendirilmesi ve verilen kararlara karJl kanun yollanna baJ vurulabilecegi ileri surulse de yukarda izah edildigi uzere, kamu duzenine iliJkin gorevle ilgili kurallan gormezden gelip yargzlama hukukuna iliJkin iJleyiJ ve duzeni yok sayarak, 'mahkemeler ustu' bir tavzrla orgut liderinin talimatz uzerine kurgulandzgznda Juphe bulunmayan plan dogrultusunda tam bir orgutsel organizasyon, gizlilik ve adanmzJlzk hali ir;erisinde, fiil ve eylem birligi ile, aym orgut mensubu olmaktan soruJturulan altmzJur; Jupheli ile ilgili hakimin reddi ve tahliye taleplerini, mutad iJleyiJ ve uygulama dzJzna r;zkzp,mesai saati dzJznda, verilecek kararlarla ilgili denetim mekanizmalarznz bertaraf edecek, olayz bir oldu bitti firsatr;zlzgz ir;erisinde sonur;landzracak bir gizlilikle ve qgudumle hareket ederek gorevli olmadzklan halde kabul eden samklann, karar verme sureci ile ilgili hukuka aykm eylemleriyle gorevlerinin gereklerine aykm davrandzklannda JUphe yoktur ... " 45. Amlan mahkumiyet hiikmii, Yarg1tay Ceza Genel Kurulunca 26/9/2017 tarihli kararla onanarak kesinle mi tir. Karann ilgili boliimleri oyledir: "... jstanbul Cumhuriyet BaJsavczlzgznca yuriitulmekte olup beJ yuz doksan dart klasorden oluJan yedi ayn soruJturma dosyasznda biri gazeteci, digerleri emniyet gorevlisi olan altmzJ ur; Juphelinin FETOIPDY silahlz teror orgutune uye olma, Tiirkiye Cumhuriyeti Hukumetini ortadan kaldzrmaya veya gorevlerini yapmaszm kzsmen veya tamamen engellemeye tqebbus, devletin gizli kalmasz gereken bilgileri siyasal veya askeri casusluk amaczyla temin etme gibi r;ok sayzda sur;tan tutuklu bulundugu, bu Juphelilerin mudafilerinin farklz tarihlerdeki tahliye istemlerinin jstanbul Sulh Ceza Hakimliklerinin kararlanyla reddedildigi, keza altmzJ ur; Jupheliden otuz altzszmn, haklannda tutuklama nedeni bulunmadzgzm ileri surerek yaptzklan bireysel baJvurunun Anayasa Mahkemesince 08.04.2015 tarihinde kabul edilemez bulundugu, Bu surer; sonunda, FETOIPDY silahlz teror orgutu lideri Fethullah Gulen'in "www.he.o" isimli internet sitesinde yayznlanan "Mukaddes ;ile ve jnJak Kahramanlan" baJlzklz vaazlsohbet gorunumlu kriptolu/orgutsel konuJmaszyla altmzJ ur; tutuklu Juphelinin serbest bzrakzlmaszmn saglanmasz ir;in talimat verdigi, bunun uzerine 20.04.2015 tarihinde Juphelilerin mudajileri olan yirmi avukat tarafindan jstanbul Adliyesindeki tum sulh ceza hakimliklerinde gorevli hakimlerin reddiyle Juphelilerin tahliye edilmesi istemli elli bir adet dilekr;eden oluJan evrakzn uygulanan prosedure aykm olarak tarama ve kayzt iJlemlerinden ger;irilmeksizin gunun muhabere nobetr;isi jstanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi hakimi samk MO.ye odasznda teslim edildigi, samk MO.nun reddi hakim taleplerini kabul ederek, muhabere nobetr;isi jstanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi hakimi samk MB.yi tahliye istemleri konusunda karar vermek uzere 24.04.2015 tarihinde gorevlendirdigi, samk MB.nin de 25.04.2015 tarihinde talepleri kabul ederek tutuklu bulunan Juphelilerin tamamzmn tahliyesine karar verdigi olayda; 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 42-50). Silahlz teror orgiitii iiyesi alma sur;u bakzmzndan; Teror orgiitlerinin; amar; sur;un i$lenmesi yolunda giiven, disiplin ve szkz irtibata onem veren, i$ boliimiine dayalz, hiyerar$ik diizene sahip yapzlar olarak istihbarat , gizlilik, giivenlik ve denetim konularznda duyarlz olduklarz, orgiitiin hiyerar$ik yapzszna dahil olmayan, irtibat halinde olmadzklarz, giivenilir bulmadzklarz, denetleyemedikleri, gizlilik ve giivenlik kurallarzyla hiyerar$iye uymayan ki$ilerin faaliyetlerine izin vermeyecekleri, bu kapsamda FETO/PDY silahlz teror orgiit lideri Fethullah Giilen'in 19.04.2015 giinii orgiitiin yayzn organlarzndan 11www.herkul.org11 isimli internet sitesinde yayznlanan talimatz dogrultusunda, FETO/PDY silahlz teror orgiitii iiyeligi ve bu orgiitiin faaliyeti r;err;evesinde i$lenen sur;lara ili$kin yedi ayrz soru$turma dosyasznda tutuklu olan altmz$ ii ; $iiphelinin miidafiligini yapan yirmi avukatzn, orgiit liderinin talimatzndan bir giin sonra 20. 04.2015 tarihinde toplu halde verdikleri elli bir adet dilekr;eye istinaden dosyalarz kzsmen dahi olsa incelemeden ve delillere temas etmeksizin, altml$ ii ; $iiphelinin tamamznzn istisnaszz olarak tahliyelerini saglamak i ;in orgiit tarafindan verilen gorevi yerine getirmek iizere birlikte harekete ger;en ve ancak 11adanmz$ 11 bir orgiit mensubunca yapzlabilecek bir yontem ve iislupla, hukuka ar;zkr;a aykzn bir zeminde bulunduklarznz bilerek onceden tasarlanmz$, ama ; ve orgiitsel faaliyetleri yoniinden bilinr;li olarak soz konusu usulsiiz ve hukuka aykzn kararlarz veren sanzklarzn FETOIPDY silahlz teror orgiitiiniin amar;larznz gerr;ekle$tirmesine hizmet ettikleri ve FETOIPDY silahlz teror orgiitii mensuplarznzn kullanzmz ir;ir. olu$turulmu$ ve miinhaszran bu teror orgiitiiniin mensuplarz tarafindan kullanzldzgz bilinen By Lock ileti$im sistemini kullanmak suretiyle orgiitiin hiyerar$ik yapzszna dahil olduklarz ve boylelikle silahlz teror orgiitiine iiye alma sur;unu i$ledikleri anla$zlmaktadzr. Gorevi kotiiye kullanma sur;u bakzmzndan ise; Sanzklarzn inceleme konusu davada yaptzklarz agzr hukuka aykznlzklarzn, mesleki kzdemleri ve yetkili r;alz$flklarz mahkemelerdeki gorev siireleri dikkate alzndzgznda, be$eri hata ve mesleki tecriibesizlik kapsamznda degerlendirilmesinin miimkiin olmamasz, reddi hakim taleplerinin kabul edilip tahliye kararlarz verildigi anda $iiphelilere hakszz bir menfaat saglanmasz kar$zsznda; FETO/PDY silahlz teror orgiitiince organize edilen tahliye planznz hayata ger;iren sanzklar M.6. ve M.B.nin, verilecek kararlarla ilgili denetim mekanizmalarznz bertaraf edecek $ekilde tam bir orgiitsel organizasyon, gizlilik ve adanmz$lzk hali ir;erisinde, i$tirak halinde soz konusu soru$turma evrakznz incelemeden verdikleri hukuka aykzn kararlarla $iiphelilerin tamamznzn tahliye edilmesine karar vererek, aynz orgiitiin mensubu olmaktan haklarznda soru$turma yiiriitiilen altml$ ii ; $iipheliye menfaat sagladzklarz ve bu $ekilde sanzklarzn, gorevlerinin gereklerine aykzrz hareket etmek suretiyle FETOIPDY silahlz teror orgiitiiniin faaliyeti kapsamznda ... gorevi kotiiye kullanma sur;unu ayrz ayrz i$ledikleri kabul edilmelidir ... 11 IV. iLGiLi HUKUK 46. ilgili hukuk i9in bkz. Huseyin Korkmaz (B. No: 2014/16835, 18/7/2018, V. iNCELEME VE GEREK ;E 4 7. Mahkemenin 12/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 A. Tutuklulugun Makul Siireyi A tigma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 48. Ba vurucu; tutuklanmasm1 gerektirecek herhangi bir srn; bulunmad1gm1, dolay1s1yla tutuklanmasmm hukuki olmad1gm1, tutuklulugun devamma ili kin ve tutukluluga itirazm reddi kararlannda yeterli bir gerek9e bulunmad1gm1, ki iselle tirme yap1lmadan kararlar verildigini, ileri stiriilen iddialannm kar Ilanmad1g1m, bu kararlarda tutuklama nedenlerinin ve tutuklamamn dayand1g1 somut delil ile bulgulann gosterilmedigini, tutuklulukta ge9en stirenin makul olmad1gm1 belirterek ki i hurriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 49. Bakanhk gorii tinde; ba vurucu hakkmda istenen cezalann niteligi, mti teki ve samk say1s1 ve davanm karma 1khg1 gibi faktorler dikkate almd1gmda yargilamanm ozenli ytiriittildtigti ve tutuklulugun devamma ili kin kararlarda ilgili ve yeterli gerek9enin gosterildigi, dolay1s1yla tutukluluk stiresinin makul oldugu ifade edilmi tir. 50. Ba vurucu, Bakanhk gorii tine kar 1 beyanmda ba vuru formundaki iddialanm tekrarlam1 tu. 2. Degerlendirme 51. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Somut ba vuruda ba vurucunun ikayetinin ozti tutukluluk stiresinin makul stireyi a tlgma ili kindir. Bu nedenle ba vurucunun ikayetinin Anayasa'nm 19. maddesinin yedinci fikras1 baglammda ki i htirriyeti ve gtivenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. 52. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincti f1krasmm son ctimlesi oyledir: 11BaJvuruda bulunabilmek ir;in olagan kanun yollarznzn tiiketilmiJ olmasz Jarttzr. 11 53. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 11Bireysel ba$vuru hakkz" kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: 'ihlale neden oldugu ileri siiriilen iJlem, eylem ya da ihmal ir;in kanunda ongoriilmii idari ve yargzsal baJvuru yollarznzn tamamzmn bireysel baJvuru yapzlmadan once tiiketilmiJ olmasz gerekir. 11 54 Yukanda belirtilen Anayasa ve Kanun htiktimleri geregmce Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince dtizeltilmemesi halinde ba vurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba vuru yolunun ikincillik niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i9in oncelikle olagan kanun yollannm ttiketilmesi zorunludur (Ay$e Zzraman ve Cennet Ye$ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 17). 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 55. Anayasa Mahkemesi, tutuklulugun kanunda ongorillen azami stireyi veya makul stireyi a tig1 iddias1yla yap1lan bireysel ba vurular bak1mmdan bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla ilk derece mahkemesince mahkumiyet htikmti verilmi ise htiktim kesinle memi olsa da 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde ongorillen tazminat davas1 a9ma imkanmm ttiketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna varm1 tlf (Ahmet Kubilay Tezcan, B. No: 2014/3473, 25/1/2018, 24-27; Ekrem Atzcz, B. No: 2014/15609, 8/3/2018, 27-30). 56. Bireysel ba vuruda bulunduktan sonra 3/11/2017 tarihinde mahkumiyetine karar verilen (bkz. 35) ba vurucunun tutuklulugun makul stireyi a t1gma ili kin iddias1, 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda aplacak davada incelenebilir. Bu madde kapsammda a91lacak dava sonucuna gore ba vurucunun tutuklulugunun makul stireyi a tigmm tespiti halinde gorevli mahkemece ba vurucu lehine tazminata da htikmedilebilecektir. Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu, ba vurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz etkili bir hukuk yoludur ve bu olagan ba vuru yolu ttiketilmeden yap1lan bireysel ba vurunun incelenmesi bireysel ba vurunun ikincillik niteligi ile bagda mamaktadir. 57. Apklanan gerek9elerle ba vurucunun tutuklulugun makul stireyi a tlg1 iddiasma ili kin olarak yarg1sal ba vuru yollan ttiketilmeden bireysel ba vuru yap1ld1g1 anla ild1gmdan ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollarznzn tuketilmemi olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Tahliye Kararma Ragmen Serbest Birakdmamaya ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 58. Ba vurucu; istanbul Sulh Ceza Hakimlerinin ttimtintin reddine ve tahliyeye ili kin talepte bulundugunu, istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesince hakimlerin reddi isteminin kabul edildigini ve tahliye talebini karara baglamak tizere istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesinin gorevlendirdigini ve bu Mahkeme tarafmdan da tahliyesine karar verildigini, buna ragmen istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgmca amlan tahliye karannm yerine getirilmedigini, serbest b1rakilmasmm hukuka aykm bir ekilde engellendigini belirterek adil yarg1lanma hakk1, etkili ba vuru hakk1 ve ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 59. Bakanhk goril tinde; hakimlerin reddi ve tahliye taleplerinin kabultine dair verilen kararlann gorevli olmayan mahkeme tarafmdan verildigi ve hukuken ge9erli bir mahkeme karanndan bahsedilemeyecegi, dolay1s1yla ba vurucu hakkmda verilmi ge9erli bir tahliye karannm bulunmad1g1 ifade edilmi tir. 60. Ba vurucu, Bakanhk goril tine kar 1 beyanmda ba vuru formundaki iddialanm tekrarlam1 tlf. 2. Degerlendirme 61. Anayasa'nm 19. maddesinin sekizinci fikras1 oyledir: 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 "Her ne sebeple olursa olsun, hiirriyeti kzsztlanan ki$i, kzsa siirede durumu hakkznda karar verilmesini ve bu kzsztlamanzn kanuna aykzrzlzgz halinde hemen serbest bzrakzlmasznz saglamak amaczyla yetkili bir yargz merciine ba$vurma hakkzna sahiptir. " 62. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, 16). Ba vurucunun serbest b1rak1lmasma ili kin mahkeme karannm uygulanmad1gma ve bu karara ragmen hilrriyetinin kis1tlanmasma devam edildigine yonelen bu boliimdeki iddialannm mahkemeye eri im hakkma ili kin genel ilkeler 1 1gmda Anayasa'nm 19. maddesinin il9ilncil ve sekizinci fikralan baglammda, ki i hilrriyeti ve gilvenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. 63. Anayasa Mahkemesi Hiiseyin Korkmaz (bkz. 88-109) karannda; benzer bir soru turma kapsammda istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesince verilen tahliye karanna ragmen serbest buakilmanm hukuka aykm bir ekilde engellendigi yonilndeki iddianm tahliyeye ili kin istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi karannm yetkili bir yarg1 mercii tarafmdan verilmi bir karar oldugunun kabuliiniln milmkiln olmad1gm1 ve ba vurucunun soz konusu tahliye karan sonrasmdaki tutulmasmm hukuki bir temelinin bulunmad1gmm soylenemeyecegini de belirterek a91k9a dayanaktan yoksun oldugu sonucuna varm1 tir. 64. Somut ba vuruda aym mahiyetteki iddialara ili kin olarak amlan kararda vanlan sonu9tan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktad1r. 65. A91klanan gerek9elerle ba vurunun at;zk ;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. C. Tutukluluk incelemelerinin Duru mas1z Olarak Y apdd1gma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddias1 66. Ba vurucu, yarg1lama suasmdaki tutukluluk incelemelerinin hakim onilne 91kanlmaks1zm dosya ilzerinden yapild1gm1 ve iki duru mah tutukluluk incelemesi arasmda dort aydan fazla bir silrenin ge9tigini belirterek ki i hilrriyeti ve gilvenligi hakkmm ihlal edildigini ileri silrmil tilr. 67. Ba vurucu; aynca 14/8/2015 tarihli tutukluluk incelemesinin Ses ve Gorilntil Bili im Sistemi (SEGBiS) yoluyla yapilmak istendigini ancak buna katilmak istemedigini, 13/9/2015 tarihinde yap1lan tutukluk incelemesinde ise hakim huzuruna 91kanlmad1g1m ileri silrmil tilr. 2. Degerlendirme 68. Anayasa'nm 19. maddesinin sekizinci f1kras1 oyledir: "Her ne sebeple olursa olsun, hiirriyeti kzsztlanan ki$i, kzsa siirede durumu hakkznda karar verilmesini ve bu kzsztlamanzn kanuna aykzrzlzgz halinde hemen serbest bzrakzlmasznz saglamak amaczyla yetkili bir yargz merciine ba$vurma hakkzna sahiptir. " 13 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 69. Anayasa'nm 19. maddesinin sekizinci fikras1 uyannca hurriyeti kis1tlanan bir kimsenin durumu hakkmda k1sa surede karar verilmesini ve bu k1s1tlamanm kanuna aykmhg1 halinde hemen serbest b1rak1lmasm1 saglamak amac1yla yetkili bir yarg1 merciine ba vurma hakk1 bulunmaktad1r. Burada belirtilen bir yarg1 merciine ba vurma hakk1, sm; isnad1yla hurriyetinden yoksun b1rak1lan kimseler bak1mmdan tahliye talebinin yam sua tutuklama, tutuklulugun devam1 ve tahliye talebinin reddi kararlanna kar 1 yap1lan itirazlann incelenmesi s1rasmda da uygulanmas1 gereken bir guvencedir (Mehmet Haberai, B. No: 2012/849, 4/12/2013, 122, 123). 70. 5271 say1h Kanun'un 108. maddesinde, soru turma evresinde uphelinin tutukevinde bulundugu sure i9inde ve en ge ; otuzar gunluk sureler itibanyla tutukluluk halinin devammm gerekip gerekmeyecegi hususunda Cumhuriyet savc1smm istemi uzerine sulh ceza hakimi tarafmdan 100. madde hukumleri gozonunde bulundurularak kovu turma evresinde ise tutuklu samgm tutukluluk halinin devammm gerekip gerekmeyecegine her oturumda veya ko ullar gerektirdiginde, oturumlar arasmda ya da en ge ; otuz gunluk sure i9inde hakim veya mahkemece resen karar verilecegi hukme baglanm1 tir. 71. 5271 say1h Kanun'un 108. maddesine gore upheli veya samgm istemi olmaks1zm tutuklulugun resen incelenmesi durumunda hurriyeti k1s1tlanan ki iye tanman yarg1 merciine ba vurma hakk1 kapsammda bir degerlendirme yap1lmad1gmdan bu incelemeler Anayasa'nm 19. maddesinin sekizinci fikras1 kapsamma dahil degildir (Firas Asian ve Hebat Asian, B. No: 2012/1158, 21/11/2013 32; Faik Ozgiir Eroi ve digerieri, B. No: 2013/6160, 2/12/2015, 23, 24). 72. Ba vurucu hakkmda yap1lan bu tutukluluk incelemelerinin 5271 say1h Kanun'un 108. maddesine gore yapild1g1 gorulmektedir. Soz konusu incelemelerin ba vurucunun tahliye talebini incelemek ya da hakkmda verilen tutuklulugun devamma ili kin karara yap1lan itiraz1 degerlendirmek uzere yap1lmad1g1 anla 1lmaktad1r. 73. Dolay1s1yla tutuklulugun gozden ge9irilmesi yonunde resen yapilan bu incelemeler Anayasa'nm 19. maddesinin kapsamma dahil olmad1gmdan konu bakzmmdan mahkemenin yetkisi kapsam1 d1 mda kalmaktad1r. 74. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun bu kismmm diger kabul edilemezlik ko ullan yonunden incelenmeksizin konu bakzmmdan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Tutuklulugun makul sureyi a mas1 nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn ba vuru yollarmm tiiketilmemi oimasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Tahliye karanna ragmen serbest buakilmama nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm a91k ;a dayanaktan yoksun oimasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 14 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7254 : 12/12/2018 3. Tutukluluk incelemelerinin hakim/mahkeme ontine v1kanlmaks1zm yap1lmas1 nedeniyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm konu bakzmzndan yetkisizlik nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 12/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Dye Ba kan Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Hicabi DURSUN Dye Dye Hasan Tahsin GOKCAN YusufSevki HAKYEMEZ 15