TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR LEYLA YÜCEL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31861) Karar Tarihi: 21/4/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 22/6/2021-31519 Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Leyla YÜCEL Vekili : Av. Kemal ÇELEB İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, babas ından dolay ı bağlanan ölüm ayl ığının e
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR LEYLA YÜCEL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31861) Karar Tarihi: 21/4/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 22/6/2021-31519 Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Leyla YÜCEL Vekili : Av. Kemal ÇELEB İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, babas ından dolay ı bağlanan ölüm ayl ığının eşinden dolay ı da ölü m ayl ığı ald ığı gerekçesiyle ödenmeye ba şland ığı tarihten itibaren geçerli olacak şekilde iptal edilmesi ve geriye dönük borçland ırma işlemi yap ılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 7/8/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu 28/8/1948 do ğumlu olup Elâz ığ'da ikamet etmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 3A. Uyuşmazl ığın Arka Plan ı 9. Başvurucunun babas ı M.B. 15/10/1995 tarihinde vefat etmi ştir. Başvurucunun annesi Z.B. 2/9/1971 tarihli ve 1479 say ılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Di ğer Bağıms ız Çal ışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu kapsam ında eşinden dolay ı ölüm ayl ığı almaya başlam ıştır. 10. Başvurucunun e şi A.Y. 4/11/2007 tarihinde vefat etmi ştir. Başvurucuya e şinden dolay ı 17/7/1964 tarihli ve 506 say ılı Sosyal Sigortalar Kanunu kapsam ında 20/11/2007 tarihinde ölüm ayl ığı bağlanm ıştır. 11. Başvurucunun annesi Z.B.nin 30/11/2009 tarihinde ölümü üzerine ba şvurucu, babas ından dolay ı da ölüm ayl ığı bağlanmas ı talebiyle 23/12/2009 tarihinde Sosyal Güvenli k Kurumuna (SGK) ba şvurmuştur. Başvurucuya 1/1/2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 1479 say ılı Kanun hükümleri kapsam ında eşinden ald ığı ölüm ayl ığı yan ında babas ından dolay ı da ölüm ayl ığı bağlanm ıştır. 12. SGK 17/4/2014 tarihinde ba şvurucunun babas ından dolay ı almakta oldu ğu ölüm ayl ığının hatal ı olarak ba ğland ığı gerekçesiyle ayl ık bağlanmas ına ilişkin işlemi iptal etmi ştir. 13. SGK 6/8/2014 tarihinde yap ılan yersiz ödeme toplam ı olan 25.978,21 TL'nin ödenmesi istemiyle borç bildirim belgesi düzenleyerek ba şvurucuya göndermi ş ve bu belge 12/8/2014 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Belge içeri ğinde yedi gün içinde itiraz edilebilece ği ve bir ay içinde belirtilen bedelin ödenmesi gerekti ği ifade edilmi ştir. 14. Başvurucu 22/8/2014 tarihinde SGK'ya dilekçe vererek i şlemde kusuru bulunmad ığını, başvuru tarihinden sonra yap ılan yasal düzenlemelere göre i şlem yap ılmas ının hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. SGK 5/9/2014 tarihli yaz ısı ile başvurucuya babas ından dolay ı bağlanan ölüm ayl ığının kendi hatas ından kaynakland ığını belirterek ödenen bedellere faiz i şletilmediğini bildirmi ştir. 15. Başvurucu 29/12/2014 tarihli dilekçesiyle bedellerin yirmi dört ay içinde geri istenmesinin hukuka ayk ırı olduğunu belirterek i şlemin iptal edilmesini istemi ştir. SGK taraf ından başvurucuya gönderilen 30/12/2014 tarihli yaz ıda ise özetle; i. 1/10/1972-4/10/2002 tarihleri aras ında vefat eden sigortal ılar ın hak sahiplerine ölüm ayl ığı bağlanabilmesi için aranan sigortal ılık süresinin üç tam y ıl olduğu, geçimini sa ğlayacak ba şka bir geliri olmamak kayd ıyla k ız çocuklar ına bu koşulla ayl ık bağlanacağı belirtilmi ştir. ii. Hak sahibi olan k ız çocuklar ının ayl ığa hak kazan ıp kazanmad ıklar ı ile bağlanm ış olan ayl ıklar ının kesilip kesilmeyece ği hususunun sigortal ının ölüm tarihindeki kanun hükümlerine göre de ğerlendirilmesi gerekti ği vurgulanm ıştır. iii. " Geçimini sa ğlayacak ba şka bir geliri olmamak " ifadesine ili şkin gelir tespitinin 31/5/2006 tarihli ve 5510 say ılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sa ğlık Sigortas ı Kanunu'nun 54. ve geçici 7. maddeleri do ğrultusunda 2011/58 ve 2013/26 say ılı genelgelerle belirlendi ği, buna göre de 8/6/1949 tarihli ve 5434 say ılı Emekli Sand ığı Kanunu gere ği eşinden dolay ı ödenen ölüm ayl ığının asgari ücretin üstünde olduğu tespit edildi ğinden 4/b (BA ĞKUR) kapsam ında bağlanan ölüm ayl ığının başlang ıç tarihi itibar ıyla iptal edildi ği, ödenen bedellerin faizsiz olarak borç Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 4tahakkuk ettirildi ği ve bedellerin iki y ıl içinde ödenmedi ği takdirde faiz tahakkuk ettirileceği ifade edilmi ştir. B. Dava Süreci16. SGK, ba şvurucu taraf ından geri ödenen 937,08 TL d ışında başvurucuya yersiz olarak ödendi ği ileri sürülen 25.194,34 TL'nin ödeme tarihlerinden tahsil tarihine kada r işleyecek yasal faizi ile birlikte iade edilmesi istemiyle Elâz ığ İş Mahkemesinde (Mahkeme) başvurucu aleyhine dava açm ıştır. 17. Mahkeme 22/12/2016 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle; i. 506 say ılı Kanun kapsam ında, eşi ölen, Sosyal Sigortaya veya Emekli Sand ıklar ına tabi bir i şte çal ışmayan, buralardan gelir ve ayl ık almayan k ız çocuklar ına anne ve babas ından dolay ı hak sahibi s ıfat ıyla ölüm ayl ığı bağlanacağı, bu durumda e şinden de ayl ık almaya hak kazanmas ı hâlinde ise ayl ıklardan fazla olan ın ödenece ği ifade edilmi ştir. ii. Ancak 9/7/2005 tarihinde Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe gire n 2/7/2005 tarihli ve 5386 say ılı Kanun'un 2. maddesiyle 506 say ılı Kanun'a geçici 91. maddenin eklendi ği ve buna göre 6/8/2003 tarihinden önce hak sahibi olan k ız çocuklar ına bağlanan gelir ve ayl ıklar ın evlenme, Sosyal Sigortaya veya Emekli Sand ıklar ına tabi bir i şte çal ışma veya kendi çal ışmalar ından dolay ı buralardan gelir ya da ayl ık alma hâli d ışında kesilemeyece ğinin aç ıkça düzenlendi ği, başvurucunun eşi ile birlikte babas ından dolay ı maaş almas ında yasal engel bulunmad ığı vurgulanm ıştır. 18. SGK karar aleyhine istinaf kanun yoluna ba şvurmuştur. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 12/4/2017 tarihinde istina f başvurusunu faiz talebi yönünden reddetmi ş; ödenen bedeller yönünden ise kabul ederek 25.194,34 TL alaca ğın 11/8/2014-11/8/2016 tarihleri aras ında faizsiz, 11/8/2016 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ba şvurucudan tahsiline kesin olarak karar vermi ştir. Karar ın gerekçesi özetle; i. Ölüm sigortas ından ayl ık tahsislerinde ayr ık durumlar d ışında genel kural ın hakk ı doğuran olay tarihinde yürürlükte olan yasal mevzuat ın uygulanmas ı yönünde olduğuna ve sigortal ı baban ın yaşam ını yitirdiği gün itibar ıyla yürürlükteki 1479 say ılı Kanun'un 45. maddesinin ikinci f ıkras ının (c) bendinde yer alan geçimini sağlayacak ba şka bir geliri olmamak ko şulunun eşi üzerinden ölüm ayl ığı almakta olan başvurucu yönünden gerçekle şmediğine işaret edilmi ştir. ii. 2/8/2003 tarihinde yürürlü ğe giren ve an ılan (c) bendini de ğiştiren 24/7/2003 tarihli ve 4956 say ılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Di ğer Bağıms ız Çal ışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun ve Tar ımda Kendi Ad ına ve Hesab ına Çal ışanlar Sosyal Sigortalar Kanununun Baz ı Maddelerinin De ğiştirilmesi, Yürürlükten Kald ırılmas ı ve Bu Kanunlara Geçici Maddeler Eklenmesi Hakk ında Kanun'la, bu Kanun ile di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan ba şvurucu hakk ında 45. maddedeki ayl ık bağlama engeli kald ırılm ış ise de bu kez 46. maddesinin ikinci Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 5fıkras ı ile yap ılan düzenlemeye göre kendisine çift ayl ık bağlanamayaca ğı, eşi üzerinden ba ğlanan ayl ığın daha fazla olmas ı hâlinde babas ı üzerinden de ayl ık bağlanamayaca ğının ortada oldu ğu ifade edilmi ştir. iii. 5510 say ılı Kanun hükümleri kapsam ında da ayn ı değerlendirmenin geçerli olduğu, eşi üzerinden dul ayl ığı almakta olan ba şvurucuya 1479 say ılı Kanun hükümleri çerçevesinde hakk ı doğuran, olay tarihi itibar ıyla yürürlükteki yasal mevzuat gere ğince babas ı üzerinden ölüm ayl ığı tahsis edilemeyece ği gibi süreç içindeki yasal de ğişiklikler kar şısında başvurucunun çift ayl ığa hak kazanamad ığı vurgulanm ıştır. 19. Nihai karar 10/7/2017 tarihinde ba şvurucu vekiline tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 2/8/2017 tarihinde SGK hesab ına 30.914,49 TL'yi yat ırdığı banka dekontu üzerinde " ***********/LeylaYücel/SGK(Musip)/ödeme " aç ıklamas ının bulundu ğu anlaşılm ıştır. 21. Başvurucu 7/8/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1.İlgili Mevzuat 22. Başvurucunun babas ının vefat etti ği tarihte yürürlükte bulunan 1479 say ılı Kanun'un ''Eş ve çocuklara, ana ve babaya tahsis yap ılmas ı'' kenar başlıklı 45. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''Ölen sigortal ının tahsis yap ılmas ına hak kazanan kimselerine a şağıdaki hükümlerde belirtilen oran ve şartlarla ayl ık bağlan ır veya toptan ödeme yap ılır. Ölen sigortal ının 42 nci madde gere ğince tespit edilecek ayl ığının veya 44 üncü madde gereğince tespit edilecek toptan ödeme miktar ının, ... c) 18 yaşını (veya orta ö ğrenim yapmas ı halinde 20 ya şını, yüksek Ö ğrenim yapmas ı halinde 25 ya şını) doldurmam ış yahut yaşlar ı ne olursa olsun çal ışam ıyacak durumda malul bulunan çocuklar ı ile geçimini sa ğlıyacak ba şka bir geliri olmamak kayd ı ile yaşlar ı ne olursa olsun evlenmemi ş kız çocuklar ının her birine % 25 i, ...Ayl ık veya toptan ödeme şeklinde verilir. ...'' 23. Başvurucunun babas ının vefat etti ği tarihte yürürlükte bulunan 1479 say ılı Kanun'un ''Ölüm sigortas ından bağlanan ayl ığın sona ermesi'' kenar başlıklı 46. maddesinin ikinci f ıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 6''Sigortal ının k ız çocuklar ı evlenirse ba ğlanan ayl ık kesilir. Ayl ığın kesilmesine yol açan evlenmenin son bulmas ı halinde, dul kald ığı tarihi takibeden ayba şından itibaren geçimini sa ğlıyacak başka bir geliri olmamak kayd ı ile yeniden ayl ık bağlan ır.'' 24. 4/10/2000 tarihli ve 24190 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren 619 say ılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Di ğer Bağıms ız Çal ışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, Tar ımda Kendi Ad ına ve Hesab ına Çal ışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ile Baz ı Kanun ve KHKlerde De ğişiklik Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname (619 say ılı KHK) Anayasa Mahkemesinin 26/10/2000 tarihli ve E.2000/61, K.2000/34 say ılı karar ı ile yetki kanunun iptal edilmi ş olmas ı nedeniyle Anayasa'ya ayk ırı duruma geldi ğinden iptal edilmi ştir. 619 say ılı KHK'n ın 21. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''1479 say ılı Kanunun 45 inci maddesinin ikinci f ıkras ının (c) ve (d) bentleri a şağıdaki şekilde değiştirilmiştir. ''c) 18 yaşını, orta öğrenim yapmas ı halinde 20 ya şını, yüksek ö ğrenim yapmas ı halinde 25 yaşını doldurmayan ve (18 ya şını doldurmayanlar hariç) bu Kanun ile di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan veya ya şlar ı ne olursa olsun çal ışamayacak durumda malul olan erkek çocuklarla, ya şlar ı ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonrada n boşanan veya dul kalan ve bu Kanun ile di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ımda çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan k ız çocuklar ının her birine %25 i, ...'' 25. 619 say ılı KHK'n ın 22. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''1479 say ılı Kanunun 46 nc ı maddesinin ba şlığı ile ikinci ve üçüncü f ıkralar ı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. ''Ölüm ayl ığının kesilmesi'' ''Sigortal ının k ız çocuklar ına bağlanan ayl ıklar, bu Kanun ile di ğer sosyal güvenlik kamudan kapsam ında çal ışmaya başlad ıklar ı veya evlendikleri tarihi tak ıp eden ayl ık ödem e tarihinden itibaren kesilir. Ayl ığın kesilmesine yol açan nedenlerin ortadan kalkmas ı halinde, bu Kanunun 45 inci maddesinin ikinci f ıkras ının (c) bendi hükmü sakl ı kalma k şart ıyla, bu tarihi tak ıp eden ayl ık ödeme tarihinden ba şlanarak yeniden ayl ık bağlan ır. Ancak evlili ğin son bulmas ı ile kocas ından da ayl ık almaya hak kazanan k ız çocuklar ına bu ayl ıklardan fazla olan ı ödenir. ...'' 26. 4956 say ılı Kanun'un 23. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''1479 say ılı Kanunun 45 inci maddesinin ikinci f ıkras ının (c) ve (d) bentleri a şağıdaki şekilde değiştirilmiştir. c) Onsekiz ya şını, orta öğrenim yapmas ı halinde yirmi ya şını, yüksek ö ğrenim yapmas ı halinde yirmibe ş yaşını doldurmayan ve (18 ya şını doldurmayanlar hariç) bu Kanun il e diğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ındaki Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 7çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan veya ya şlar ı ne olursa olsun çal ışamayacak durumda malûl olan çocuklarla, ya şlar ı ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan bo şanan veya dul kalan ve bu Kanun ile di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan k ız çocuklar ının her birine % 25'i, ...'' 27. 4956 say ılı Kanun'un 24. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''1479 say ılı Kanunun 46 nc ı maddesinin ba şlığı ile ikinci ve üçüncü f ıkralar ı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Ölüm ayl ığının kesilmesi Sigortal ının k ız çocuklar ına bağlanan ayl ıklar, bu Kanun ile di ğer sosyal güvenli k kanunlar ı kapsam ında çal ışmaya ba şlad ıklar ı veya evlendikleri tarihi takip eden ayl ık ödeme tarihinden itibaren kesilir. Ayl ığın kesilmesine yol açan nedenlerin ortadan kalkmas ı halinde, bu Kanunun 45 inci maddesinin ikinci f ıkras ının (c) bendi hükmü sakl ı kalma k şart ıyla, bu tarihi takip eden ayl ık ödeme tarihinden ba şlanarak yeniden ayl ık bağlan ır. Ancak evlili ğin son bulmas ı ile kocas ından da ayl ık almaya hak kazanan k ız çocuklar ına bu ayl ıklardan fazla olan ı ödenir. ...'' 28. 5510 say ılı Kanun'un ''Ölüm ayl ığının hak sahiplerine payla ştırılmas ı'' kenar başlıklı 34. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''Ölen sigortal ının 33 üncü madde hükümlerine göre hesaplanacak ayl ığının; ... b) (Değişik: 17/4/2008-5754/21 md.) Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkras ının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsam ında veya yabanc ı bir ülke mevzuat ı kapsam ında çal ışmayan veya kendi sigortal ılığı nedeniyle gelir veya ayl ık bağlanmam ış çocuklardan; ... 3) Yaşlar ı ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan bo şanan veya dulkalan k ızlar ının, her birine % 25'i, ...oran ında ayl ık bağlan ır. (Ek cümle: 21/3/2018-7103/66 md.) Ancak, hak sahibi çocuklardan 18 ya şını, lise ve dengi ö ğrenim görmesi halinde 20 ya şını, yüksekö ğreni m yapmas ı halinde 25 ya şını doldurmayanlar ın, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkras ının (a) bendi kapsam ında sigortal ı say ılmalar ı, bunlara ayl ık bağlanmas ına engel oluşturmaz. ...'' Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 829. 5510 say ılı Kanun'un ''Ayl ık ve gelirlerin birle şmesi' kenar ba şlıklı 54. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''Bu Kanuna göre ba ğlanacak ayl ık ve gelirlerin birle şmesi durumunda; a) Uzun vadeli sigorta kollar ından; ...5) (Değişik: 17/4/2008-5754/34 md.) Hem e şinden, hem de ana ve/veya babas ından ölüm ayl ığına hak kazananlara, tercihine göre e şinden ya da ana ve/veya babas ından bağlanacak ayl ığı, ...bağlan ır. ... b) K ısa vadeli sigorta kollar ından; ... 4) (Değişik: 17/4/2008-5754/34 md.) Hem e şinden, hem de ana ve/veya babas ından ölüm gelirine hak kazananlara, tercihine göre e şinden ya da ana ve/veya babas ından bağlanacak geliri, ... bağlan ır. ...'' 30. 5510 say ılı Kanun'un ''Yersiz ödemelerin geri al ınmas ı'' kenar ba şlıklı 96. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''Kurumca i şverenlere, sigortal ılara, isteğe bağlı sigortal ılara gelir veya ayl ık almakt a olanlara ve bunlar ın hak sahiplerine, genel sa ğlık sigortal ılar ına ve bunlar ın bakmakla yükümlü oldu ğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yap ıldığı tespit edilen bu Kanun kapsam ındaki her türlü ödemeler; a) Kas ıtlı veya kusurlu davran ışlar ından doğmuşsa, hatal ı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on y ıllık sürede yap ılan ödemeler, bu ödemelerin yap ıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatal ı işlemlerinden kaynaklanm ışsa, hatal ı işlemin tespit tarihinden geriye do ğru en fazla be ş yıllık sürede yap ılan ödemeler toplam ı, ilgiliye tebli ğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yap ılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört ayl ık sürenin dolduğu tarihten sonra yap ılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alaca ğı varsa bu alacaklar ından mahsup edilir, alacaklar ı yoksa genel hükümlere göre geri al ınır.'' Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 931. 5510 say ılı Kanun'un ''Malûllük, ya şlılık ve ölüm sigortas ına ilişkin baz ı geçiş hükümleri'' kenar başlıklı geçici 1. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ''... 7/7/1964 tarihli ve 506 say ılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 say ılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 say ılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 say ılı kanunlara göre ba ğlanan veya hak kazanan; ayl ık, gelir ve di ğer ödenekler ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ödenmekte olan ek ödemenin verilmesine devam edilir. Bu gelir ve ayl ıklar ın durum de ğişikliği nedeniyle art ırılmas ı, azalt ılmas ı, kesilmesi veya yeniden ba ğlanmas ında, bu Kanunla yürürlükten kald ırılan ilgili kanun hükümleri uygulan ır. ...'' 2. Yarg ı Kararlar ı 32. Yarg ıtay 10. Hukuk Dairesinin 18/10/2016 tarihli ve E.2016/2110, K.2016/12654 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: ''... 05.12.2005 tarihinde vefat eden ve 506 say ılı Kanun kapsam ında sigortal ı olan eş üzerinden kendisine ölüm sigortas ından 01.01.2006 tarihinden itibaren ayl ık bağlanan davac ıya, bu kez 21.12.1993 tarihinde ölen 1479 say ılı Kanuna tabi sigortal ı babas ı üzerinden de ölüm ayl ığı bağlanmas ı için 03.08.2012 tarihli tahsis talebine istinaden daval ı kurumca ba ğlanan ayl ığın ayl ık bağlama şartlar ının bulunmad ığı gerekçesi ile 17.04.2014 tarihli Kurum i şlemi ile kesilerek 5510 say ılı Yasan ın 96 nc ı maddesinin 'b' bendi kapsam ında yersiz ödeme ç ıkart ılmas ı ile daval ı kuruma yap ılan başvurunun da reddedilmesi üzerine, i şbu davan ın aç ıldığı anlaşılmaktad ır. ...An ılan yasal düzenlemeler kapsam ında dava irdelendi ğinde; bu tür ölüm sigortas ından ayl ık tahsislerinde, ayr ık durumlar d ışında genel kural olarak hakk ı doğuran olay tarihinde yürürlükte olan yasal mevzuat ın uygulanmas ı gerekmekte olup buna göre 1479 say ılı Kanun gereğince sigortal ı baban ın yaşam ını yitirdiği gün itibar ıyla yürürlükteki 1479 say ılı Kanunun 45. maddesinin 2. f ıkras ının (c) bendinde yer alan, geçimini sa ğlayacak ba şka bir geliri olmamak ko şulunun, e şi üzerinden ölüm ayl ığı almakta olan davac ı yönünden gerçekleşmediği belirgindir. Diğer taraftan, 02.08.2003 tarihinde yürürlü ğe giren yasal de ğişiklikle, bu Kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan davac ı hakk ında 45. maddedeki ayl ık bağlama engeli kald ırılmış ise de, bu kez 46/2. madde düzenlemesine göre kendisine çift ayl ık bağlanamayaca ğı ve eşi üzerinden ba ğlanan ayl ığın daha fazla oldu ğu belirgindir. Giderek, 01.10.2008 günü yürürlü ğe giren 5510 say ılı Kanun hükümleri kapsam ında da ayn ı değerlendirme geçerli olmaktad ır ve sonuç olarak 1479 say ılı Kanun hükümleri çerçevesinde, e şi üzerinden ölüm ayl ığı almakta olan davac ının, eşinin vefat etti ğ 05.12.2005 tarihi itibari ile babas ı üzerinden ölüm ayl ığı almak için hak sahipli ğini ilk kez kazand ığı ve bu tarihte de 45. maddedeki ayl ık bağlama engeli bulunmamakta ise de, bu kez 46/2. madde düzenlemesine göre kendisine çift ayl ığın bağlanamayaca ğı ve fazla olan Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 10ayl ığın bağlanmas ı gerektiği ile giderek 5510 say ılı Yasa kapsam ında da ayl ığa hakk ının bulunmad ığı belirgindir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaks ızın, mahkemece eksik inceleme ve yan ılgılı değerlendirme sonucu, an ılan yasal düzenlemeler dikkate al ınmaks ızın davan ın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya ayk ırı olup bozma nedenidir. ...'' 33. Yarg ıtay 10. Hukuk Dairesinin 2/10/2019 tarihli ve E.2017/2604, K.2019/6948 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: ''... Uyuşmazl ık, 506 say ılı Kanun kapsam ında sigortal ı iken 14.04.1985 tarihinde vefat eden eşi [D.E.]' den dolay ı 15.10.2009 tarihinden itibaren 506 say ılı Kanun kapsam ında ölüm (dul) ayl ığı bağlanan davac ının, 20.04.2000 tarihinde vefat eden ve 2926 say ılı Kanun kapsam ında sigortal ı olan babas ı [M.K.]'tan dolay ı ölüm ayl ığı almaya hak kazan ıp kazanmad ığı noktas ında toplanmaktad ır. ... Dosyadaki kay ıt ve belgelerden, davac ının 506 say ılı Yasa kapsam ında sigortal ı olan eşinin 14.04.1985 tarihinde vefat etti ği, 15.10.2009 tarihinden itibaren davac ıya eşinden ölüm ayl ığı tahsis edildi ği, davac ının babas ının 2926 say ılı Yasa kapsam ında sigortal ı iken 20.04.2000 tarihinde vefat etti ği, davac ıya babas ından 01.05.2000 tarihi itibariyle ölü m ayl ığı tahsis edildi ği, daval ı Kurumun davac ının hak sahibi s ıfat ı ile babas ından ald ığı ölüm ayl ığını iptal edip ödenen ayl ıklar ın yersiz ödendi ğinden bahisle iadesini istedi ği anlaşılmaktad ır. 1479 say ılı Yasa'n ın 45. maddesine 24.07.2003 tarih 4956 say ılı Yasa'n ın 23. Maddes i ile eklenen (c) f ıkras ı uyar ınca; 'onsekiz ya şını, orta öğrenim yapmas ı halinde yirmi ya şını, yüksek öğrenim yapmas ı halinde yirmibe ş yaşını doldurmayan ve (18 ya şını doldurmayanla r hariç) bu Kanun ile di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunla r kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan veya ya şlar ı ne olursa olsu n çal ışamayacak durumda malul olan çocuklarla, ya şlar ı ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan bo şanan ve veya dul kalan ve bu Kanun ile di ğer sosyal güvenli k kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan k ız çocuklar ının her birine %25'inden az ayl ık bağlanamaz'. 4956 say ılı Yasa ile 2926 say ılı Yasaya eklenen Ek madde 3'e göre 2926 say ılı Yasa kapsam ında sigortal ı olanlar bak ımından 1479 say ılı Yasa hükümleri uygulanacakt ır. Hak sahiplerine yönelik ölüm ayl ığı tahsisinde sosyal güvenlik hukuku ilkelerine göre hak sahibi yönünden tahsis şartlar ının oluştuğu tarih itibari ile yürürlükte olan ve lehe olan yasal düzenlemenin uygulanmas ı gerekir. Somut olayda, her ne kadar 2926 say ılı Kanunun 27'nci maddesi gere ği davac ının babas ından dolay ı ölüm ayl ığına hak kazanamayaca ğına karar verilmi şse de yukar ıda belirtildiği şekilde 2926 say ılı Kanunun ek 3'ncü maddesi gere ği 1479 say ılı Kanun hükümleri uygulanmas ı gerektiğinden, davac ının eşi ile babas ının sigortal ılık statüleri farkl olduğundan ayl ığa hak kazand ığı aç ıktır. Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 11O halde, davac ı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazlar ı kabul edilmeli ve temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin karar ının bozulmas ı gerekmektedir. ...'' 34. Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesinin 25/2/2019 tarihli ve E.2017/3677, K.2019/1293 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: ''... Davac ı k ız çocuğu, 07/06/2013 tarihinde vefat eden e şinden dolay ı 506 say ılı Kanun kapsam ında ölüm ayl ığı ald ığını, 1479 say ılı Yasa (5510-4/b) kapsam ında çal ışmalar ı bulunan babas ının da 10/02/2000 tarihinde ölümü nedeniyle 01/07/2013 tarihinden itibaren ölüm ayl ığı bağland ığını, daha sonra Kurum i şlemi ile babas ından dolay ı bağlanan ölüm ayl ığının kesildiğini, mevzuata göre Kurum i şleminin hatal ı olduğunu ileri sürerek kesilen ölüm ayl ığının kesildiği tarihten itibaren yeniden ba ğlanarak yasal faizi ile ödenmesini talep etmi ştir. ... Uyuşmazl ık, davac ının eşinin ölümü nedeniyle 506 say ılı Yasa uyar ınca ald ığı ölüm ayl ığı yan ında, 1479 say ılı Yasaya tabi olan babas ının ölümü nedeniyle ayr ıca ölüm ayl ığı alıp alamayaca ğı noktas ında toplanmaktad ır. ... Kurumun bu yasal de ğişiklikler s ıras ında k ız çocuklar ı bak ımından uygulamas ına gelince; daval ı Kurum, 4956 say ılı Yasa ile 08.08.2003 tarihinde yap ılan değişiklikten sonra, 45/2. madde hükmünde yer alan 'bu Yasa ile di ğer sosyal güvenlik Yasalar ı kapsam ında çal ışmayan, bu yasalar kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan k ız çocuklar ının her birine ' ayl ık bağlan ır' hükmünü dikkate alarak, 08.08.2003 tarihinden sonra hak sahipleri yarar ına getirilen yasal düzenleme uyar ınca bu tarihten önce ölen Bağ-Kur sigortal ılar ının k ız çocuklar ına da ölüm ayl ığı bağlam ıştır. Kurum, farkl ı sigortal ılık kanunlar ına göre ba ğlanan ayl ıklar söz konusu oldu ğundan 1479 say ılı Yasan ın 46/2 maddesini hiçbir zaman uygulamam ıştır. Zira, 1479 Yasan ın 46/2. maddesi ayn ı yasa kapsam ında hem ana veya baba ile kocadan hak edilen ayl ıklardan fazla olan ın bağlanacağını ifade etmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu 2011/58 say ılı genelgesinin 90. sayfas ında yer alan örnek:3 te, '5434 say ılı Yasaya göre e şten ve 1479 say ılı Yasaya göre babadan 5510 say ılı Yasan ın 4/1-a maddesinden ayn ı anda ölüm ayl ığı al ınabileceğini, Ayn ı genelgenin 99. sayfas ında, 'eşten 506, anneden 5434, ve babadan 1479 say ılı yasalar kapsam ında her üç ayl ığın tam olarak ba ğlanabilece ğini örnek göstermi ştir. Daval ı Kurum, yeni bir yasal düzenleme olmad ığı halde 2013/26 say ılı Genelgesiyl e farkl ı uygulamaya ba şlam ış, 1479 say ılı Yasa ile ilgili olarak, 01.10.1972-03.10.2000 ve 08.08.2001-01.08.2003 dönemleri içerisinde ölen sigortal ılar yönünden, sigortal ının geçimini sa ğlayacak bir geliri bulunmama ko şulu varsa ayl ık bağlanacağını kabul etmi ştir. Genelge, 04.10.2000-07.08.2001 ve 08.08.2003-01.10.2008 döneminde ölen sigortal ılar bak ımından da, '1479 say ılı Kanun ve di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ında kendi çal ışmalar ından dolay ı gelir ve ayl ık almayan kız çocuklar ına ayl ık bağlanacağını düzenlemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 12Daval ı Kurum, 04.10.2000-01.08.2001 ve 07.08.2003-01.10.2008 döneminde ölen Bağ-Kur sigortal ılar ının k ız çocuklar ına ayl ık bağlam ış ve daha önce ba ğlanan ayl ıklara, ölen eşlerinden dolay ı 5434 veya 506 say ılı Yasalardan ba ğlanan ölüm ayl ığının enge l olmad ığını kabul etmi ştir. K ız çocuklar ına dönemlerde ölen ana veya babalar ından dolay ı 1479 say ılı Yasa kapsam ında bağlanan ayl ıklar için iptal i şlemi yap ılmam ıştır. Daval ı Kurum, di ğer ayl ıklara dokunmazken, 01.10.1972-03.10.2000 ve 08.08.2001-01.08.2003 döneminde ölen sigortal ılar ın hak sahibi k ız çocuklar ına sonraki lehe olan yasal düzenlemeler gere ğince bağlad ığı ölüm ayl ıklar ını, diğer sosyal güvenlik kanunlar ına göre e şlerinden ba ğlanan ölüm ayl ıklar ını gelir testine tabi tutmu ştur. Kurum, geçimini sa ğlayacak gelirleri bulundu ğu gerekçesiyle ba ğlanan ayl ıklar ı iptal etmi ş ve ödenen ayl ıklar nedeniyle borç tahakkuk ettirmi ştir. Son olarak, SGK Emeklilik İşlemleri Genel Müdürlü ğü 02.09.2017 gün v e 333-03003-E-5040387 tarihle 'Genel Yaz ı' ile, 01.10.1972-03.10.2000 v e 08.08.2001-01.08.2003 dönemlerinde ölenlerin k ız çocuklar ına gelir testi yap ılmadan, kend i sigortal ılıklar ı veya kendi sigortal ılıklar ı nedeniyle ba ğlanan gelir ve ayl ık almamalar ı halinde ölüm ayl ıklar ının bağlanmas ına Yönetim Kurulunca karar verildi ğini bildirmi ştir. Gerçekten, daval ı Kurum bu son i şlemi ile k ız çocuklar ına bağlad ığı ayl ıklar ı, 1479 say ılı Yasaya ayk ırı olarak kesti ğini veya ba ğlamad ığını kabul etmi ştir. Ancak SGK kesti ği ayl ıklar ı yönetim Kurulu Karar ı uyar ınca 2017 Ekim ay ından itibaren yeniden ba ğlamas ına karşın, daha önce ödedi ği ayl ıklar ı borç kaydetmi ş ve tahsil etti ği ayl ıklar ı da iade etmemiştir. Davan ın reddine karar veren mahkemeler, Yarg ıtay 10. Hukuk Dairesi Kararlar ına dayal ı olarak 1479 say ılı Yasan ın 4956 say ılı Yasa ile de ğişik 46/2 maddesine göre he m kocadan hem ana veya babadan ayl ığı hak kazan ılmas ı durumunda fazla ödenece ği gerekçesine dayanmaktad ır. Bu değerlendirme, Sosyal güvenlik hukukunun genel yap ısının gözden kaç ırmaktad ır. 5510 say ılı Yasan ın yürürlü ğe girmesinden önce, Sosyal Sigortala r Kurumu, Ba ğ-Kur ve T.C. Emekli Sand ığı ayr ı ayr ı tüzel kişiliğe sahip ayr ı ayr ı yasalara göre sosyal güvence sa ğlayan Kurumlard ır. Her bir Yasa kendi sigortal ılar ı aç ısından hüküm ifade eder. Aç ıkça at ıf yap ılmad ıkça diğer yasa hükümleri dikkate al ınamaz. Zira 45/3. maddedeki '1479 say ılı Kanun ve di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ında çal ışmalar ından dolay ı gelir ve ayl ık almayan' k ız çocuklar ına ayl ık bağlanacağı ifadesi bu niteliktedir. Bu ifade dahi k ız çocuklar ının, diğer sosyal güvenlik kurumlar ından kendi çal ışmalar ı d ışında (kocalar ından- çocuklar ından) ayl ık almalar ını 1479 say ılı Yasaya tabi ana veya babadan ölüm ayl ığı bağlanmas ına engel olarak kabul etmemektir. Özetle, 1479 say ılı Yasan ın 46/2. maddesi hükmü sadece 1479 say ılı Yasaya göre hem kocadan hem ana veya babadan ölüm ayl ığına hak kazan ılmas ı halinde uygulanabilir. Öte yandan, 5510 say ılı Yasan ın geçici 1. maddesine göre, ölüm ayl ıklar ının bağlanmas ında vs..yürürlükten kalkan 1479, 506, 2926, 2925 say ılı Yas a hükümleri uygulanaca ğından, 5510 say ılı Yasan ın 54. maddesinin de somut uyu şmazl ıkta uygulama yeri yoktur. Sigortal ılık hakk ı veya sigortal ılıktan kaynaklanan ya şlılık ayl ığı hakk ı veya ölüm ayl ığı hakk ı, asla tamamen hakdü şürücü süreye tabi olmad ığı gibi zamana şımına da uğramaz. 1479 say ılı Yasan ın 43. maddesine göre ölüm ayl ıklar ının beş yıl geçtikten sonra talep edilmesi halinde talep tarihinden itibaren ölüm ayl ığının bağlanmas ı gerekmektedir. T.C. Anayasas ının 10. maddesine göre 'Herkes ...kanun önünde e şittir. Devlet organlar ı ve idare makamlar ı bütün işlemlerinde kanun önünde e şitlik ilkesine uygun hareket etme k zorundad ırlar' 1479 say ılı Yasan ın 4956 say ılı Yasa ile de ğişik 45/c maddesinde yer alan, ' yaşlar ı ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan bo şanan veya dul kala n Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 13ve bu Yasa ile di ğer sosyal güvenlik Yasalar ı kapsam ında çal ışmayan, bu yasala r kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan k ız çocuklar ının her birine %25'i,' oran ında ayl ık bağlan ır' hükmü yasan ın yürürlük tarihinden önce ölen sigortal ılar ın kız çocuklar ı için de uygulanmal ıdır. Çeşitli yasal de ğişiklikler nedeniyle hak sahipler i açısından ölüm tarihlerine göre dört ayr ı dönemin ikisi yönünden ayl ık bağlanmas ı diğer iki dönem yönünden ayl ık bağlanmamas ı gerektiği yönündeki yorum aç ıkça T.C. Anayasas ında yer alan e şitlik kural ına ayk ırı olduğu gibi genel hukuk ilkelerine de ayk ırıdır. Kurumun, yukar ıda sözü edilen genel yaz ı ile hak sahiplerine sonraki bir tarihte ayl ık bağlamas ı uyuşmazl ığı sona erdirmemektedir. ...'' 35. Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun 21/3/2012 tarihli ve E.2012/21-21, K.2012/223 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: ''Taraflar aras ındaki 'tespit' davas ından dolay ı yap ılan yarg ılama sonunda; Ankara 13.İş Mahkemesince davan ın reddine dair verilen 17.12.2009 gün ve 2008/264 E., 2009/968 K. say ılı karar ın incelenmesi davac ı ve daval ı vekilleri taraf ından istenilmesi üzerine, Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesinin 29.03.2011 gün ve 2010/1954 E., 2011/2938 K. say ılı ilam ı ile, ( 1-Dosyadaki yaz ılara, karar ın dayand ığı delillerle, kanuni gerektirici nedenler e göre daval ı Kurumun temyiz itirazlar ının reddine, 2-Dava, 27.08.2003 tarihinde ölen e şinden dolay ı 01.10.2003 tarihinden itibaren ölüm ayl ığı almakta olan davac ının 01.04.1996 tarihinde ölen sigortal ı babas ı [A.D.]' dan d a ölüm ayl ığına hak kazand ığının tespiti istemine ili şkindir. Mahkeme, davan ın reddine karar vermi ştir. Dosyadaki kay ıt ve belgelerden, 506 say ılı Yasa kapsam ında yaşlılık ayl ığı alan davac ının babas ı [A.D.]' ın 01.04.1996 tarihinde, e şi [M.A.Y.]' in 27.08.2003 tarihinde vefa t ettiği, davac ının ölen eşinden dolay ı 01.10.2003 tarihinden itibaren ölüm ayl ığı ald ığı, davac ının 04.01.2008 tarihli dilekçesi ile ölen babas ından ölüm ayl ığı bağlanmas ını talep ettiği, Kurumun 28.02.2008 gün ve 156450 say ılı yaz ı ile 506 say ılı Yasa'n ın 23 ve 68. maddelerine göre anadan veya babadan veya e şinden gelir/ayl ık almaya hak kazanan k ız çocuklar ına bu ayl ıklardan sadece yüksek olan ın ödenece ğini, davac ının eşinin ayl ığının yüksek olmas ı nedeniyle babas ından dolay ı ayl ık alamayaca ğını belirterek talebi reddetti ği anlaşılmaktad ır. Uyuşmazl ık, ölen eşinden dolay ı ölüm ayl ığı almakta olan davac ının babas ından da ölüm ayl ığına hak kazan ıp kazanmad ığı noktas ında toplanmaktad ır. 506 say ılı Yasa'n ın 65, 66 ve 68.maddelerine göre ayl ık bağlama koşullar ı bulunduğu takdirde ölen sigortal ının eşine, çocuklar ına, ana ve babas ına ölüm sigortas ından ayl ık bağlan ır. Davac ıya, eşi [M.A.Y.]' in 27.08.2003 tarihinde vefat etmesi üzerine 01.10.2003 tarihinden itibaren ölüm ayl ığı bağlanm ıştır. Davac ı, bu davada, e şi yan ında babas ından d a ölüm ayl ığı bağlanmas ını talep etmektedir. 506 say ılı Yasa n ın 68. maddesinin 06.08.2003 tarihinde yürürlü ğe giren 4958 say ılı Yasa'n ın 35. maddesi ile de ğişik VI. bendine göre, sigortal ının k ız çocuklar ına bağlanan ayl ıklar, Sosyal Sigortaya, Emekli Sand ıklar ına tabi işlerde çal ışmaya buralardan gelir veya Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 14ayl ık almaya ba şlad ıklar ı veya evlendikleri tarihi takip eden devre ba şından itibaren kesilir. Ayl ığın kesilmesine yol açan sebebin ortadan kalkmas ı halinde I. bölümün (C) f ıkras ı hükmü sakl ı kalmak şart ıyla, bu tarihten ba şlanarak yeniden ayl ık bağlan ır. Ancak evlili ğin son bulmas ı ile kocas ından da ayl ık almağa hak kazanan kimseye bu ayl ıklardan fazla olan ı ödenir. 02.07.2005 tarih ve 5386 say ılı Yasa'n ın 2. maddesi ile 506 say ılı Yasa ya eklenen Geçici 91. maddesinin 1. ve 2. f ıkralar ına göre, 06.08.2003 tarihinden önce hak sahibi k ız çocuklar ına bağlanan gelir ve ayl ıklar, bunlar ın evlenmeleri, Sosyal Sigortaya, Emekl i Sand ıklar ına tabi çal ışmalar ı veya kendi çal ışmalar ından dolay ı buralardan gelir veya ayl ık almalar ı halleri hariç olmak üzere geri al ınmaz. Bunlardan, yukar ıda belirtilen haller haricindeki nedenlerle gelir veya ayl ıklar ı kesilen veya durdurulan k ız çocuklar ının gelir v e ayl ıklar ı, kesme veya durdurma tarihi itibariyle talep şart ı aranmaks ızın yeniden ba şlat ılır. Gelir ve ayl ığın kesilmesi nedeniyle di ğer hak sahiplerine önceki hisselerinden fazla ödenen tutarlar, gelir ve ayl ığı tekrar ba şlat ılacak hak sahibine yap ılacak ödemeden mahsup edilir. Gelir veya ayl ığı kesilenlerden tahsil edilmi ş olan tutarlar aynen iade edilir. Somut olayda, davac ı, 01.10.2003 tarihinden itibaren ölen e şinden ölüm ayl ığı almaktad ır. Davac ı, 01.04.1996 tarihinde ölen babas ından dolay ı ölüm ayl ığı talebin i 04.01.2008 tarihinde dile getirmi ştir. Davac ının evli olmas ı nedeniyle e şinin ölüm tarihi olan 27.08.2003 tarihinden önce ölüm ayl ığı talep etmesi mümkün de ğildir. Ancak 02.07.2005 tarih 5386 Say ılı Yasa'n ın 2. Maddesi ile 506 Say ılı Sosyal Sigortalar Kanununa eklenen Geçici 91. Madde ile getirilen düzenlemeye göre 06.08.2003 tarihinden önce öle n babas ı nedeniyle hak sahibi olan davac ı, eşinden ölüm ayl ığı almakta olsa dahi evlili ğinin ölüm nedeniyle son bulmas ından sonra babas ından da ölüm ayl ığı talep etme hakk ına sahiptir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin davan ın kabulü yerine reddine karar verilmesi usul ve yasaya ayk ırı olup bozma nedenidir. O halde davac ının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazlar ı kabul edilmeli ve hükü m bozulmal ıdır ) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yap ılan yarg ılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmi ştir. ...Taraflar ın karşılıklı iddia ve savunmalar ına, dosyadaki tutanak ve kan ıtlara, bozm a karar ında aç ıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu nca da benimsenen Özel Daire bozma karar ına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya ayk ırıdır. ...'' 36. Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun 25/4/2018 tarihli ve E.2018/21-427, K.2018/949 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: ''Dava davac ının 5434 say ılı Kanun kapsam ında sigortal ı olup 17.08.1999 tarihinde vefat eden e şinden dolay ı ölüm ayl ığı almakta iken 2926 say ılı Kanun kapsam ında sigortal ı olup 07.04.2003 tarihinde vefat eden babas ından dolay ı da ald ığı ölüm ayl ığının kesilmesine dair Kurum i şleminin iptali istemine ili şkindir. ... Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 15Ölüm sigortas ından ayl ık bağlama koşullar ı değerlendirilirken temel kural olarak hakk ı doğuran ölüm tarihi itibar ıyla yürürlükte olan yasal düzenlemenin uygulanmas ı, bununla birlikte, Kanun koyucu taraf ından daha sonra gerçekle ştirilen lehe yasal değişikliklerden de hak sahiplerinin faydaland ırılmas ı gerekmektedir. Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.03.2012 gün ve 2012/21-21 Esas - 2012/223 Karar say ılı ilam ında da ayn ı görüş ve yaklaşım benimsenmi ştir. Bu durumda 4956 say ılı Kanunun 54 ncü maddesi ile 1479 say ılı Kanuna eklenen Ek Madde 3 gere ği ölüm ayl ığına hak kazanma tarihlerine ayr ıca dikkat edilerek 2926 sayılı Kanun kapsam ında değil, 1479 say ılı Kanun kapsam ında değerlendirme yapmak gereklidir ve 1479 say ılı Kanun kapsam ında ölüm ayl ığı şartlar ı incelendi ğinde davac ının vefat eden babas ından dolay ı ölüm ayl ığı almas ında sak ınca bulunmamaktad ır. Davac ının babas ının 07.04.2003 tarihinde vefat etti ği göz önüne al ındığında davac ının ölüm ayl ığına hak kazand ığı tarih, Anayasa Mahkemesinin 26.10.2000 tarihl i iptal karar ı ve 4956 say ılı Kanunun Resmi Gazetede yay ımland ığı 02.08.2003 tarihleri aras ında kalsa bile, sonradan yap ılan yasal düzenleme ile ölüm ayl ığına hak kazan ılır hâle getirilmiştir. Sonradan yap ılan yasal düzenlemenin uygulanmas ı söz konusu olaca ğından hem Bölge Adliye Mahkemesi karar ında belirtilen hem Yerel Mahkeme karar ında belirtilen 2926 say ılı Kanunun 27 nci maddesinin uygulanma olana ğı somut olayda bulunmamaktad ır. Hâl böyle olunca davac ının 07.04.2003 tarihinde vefat eden babas ından dolay ı ölüm ayl ığı al ıp alamayaca ğı konusunda 1479 say ılı Kanun kapsam ında ayr ıntılı inceleme yapmak gereklidir. 1479 say ılı Kanunun 'E ş ve çocuklara, ana ve babaya tahsis yap ılmas ı' başlığını taşıyan 45 inci maddesinin 04.05.1979 tarihinde yürürlü ğe giren 2229 sayılı Kanunla de ğişik 2 nci f ıkras ının (c) bendinde, sigortal ının; 18 ya şını (veya ortaö ğretim yapmas ı hâlinde 20 ya şını, yüksekö ğretim yapmas ı hâlinde 25 ya şını) doldurmam ış veya yaşlar ı ne olursa olsun çal ışamayacak durumda malul bulunan çocuklar ı ile geçimin i sağlayacak ba şka bir geliri olmamak ko şulu ile ya şlar ı ne olursa olsun evlenmemi ş kız çocuklar ına ayl ık bağlanacağı belirtilmi ş, daha sonra 04.10.2000 günü Resmî Gazeted e yay ımlanarak yürürlü ğe giren 619 say ılı Kanun Hükmünde Kararname ile bentteki 'geçimin i sağlayacak ba şka bir geliri olmamak' ko şulu, bu Kanun ile di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmama, bu kapsamdaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almama' olarak de ğiştirilmiştir. Öte yandan 619 say ılı KHK ile 1479 say ılı Kanunun 'Ölüm ayl ığının kesilmesi' ba şlıklı 46 nc ı maddesinin ikinci f ıkras ına, 'Ancak evlili ğin son bulmas ı ile kocas ından da ayl ık almaya hak kazanan k ız çocuklar ına bu ayl ıklardan fazla olan ı ödenir.' cümlesi eklenmi ştir. Ancak söz konusu KHK, Anayasa Mahkemesi nin 08.08.2001 tarihinde yürürlüğe giren 26.10.2000 gün 61/34 say ılı karar ı ile iptal edilmi ştir. Bu durumda söz konusu KHK n ın iptali nedeniyle eski kanun hükümlerinin aleyhe olan k ısımlar ının somut olayda uygulanmas ı mümkün de ğildir. Davac ının babas ından dolay ı ölüm ayl ığına hak kazand ığı tarih aral ığında Kanun koyucu taraf ından aranan tek şart 'sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmama, bu kapsamdaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almama' olup, dosya kapsam ından d a davac ının kendi çal ışmas ından dolay ı gelirinin bulunmad ığı aç ıktır. ...'' B. Uluslararas ı Hukuk 37.İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. Uğur Ziyaretli, B. No: 2014/5724, 15/2/2017, 28-31. Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 16V.İNCELEME VE GEREKÇE 38. Mahkemenin 21/4/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 39. Başvurucu; Bölge Adliye Mahkemesinin yasal düzenlemeleri yanl ış yorumlayarak hatal ı, Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi ile Hukuk Genel Kurulu kararlar ına da ayk ırı sonuca vard ığını ifade etmi ştir. SGK'n ın haks ız uygulamay ı kald ırmak için 22/9/2016 tarihinde genel bir yaz ı yay ımlad ığını belirten ba şvurucu, ayn ı durumda bulunan ba şka bir kişi hakk ında aç ılan davada verilen ret karar ının Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi taraf ından bozulduğunu vurgulam ıştır. Sonuç olarak ba şvurucu; bariz takdir hatas ı yap ıldığını ve büyük bir ekonomik külfet alt ında kald ığını savunarak e şitlik ilkesi ve ayr ımc ılık yasağı ile temel hak ve hürriyetlerin korunmas ı, kişi hürriyeti ve güvenli ği, mülkiyet ve adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 40. Anayasa'n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: ''Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 41. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, babas ından dolay ı bağlanan ölüm ayl ığının iptali ve iptal tarihinden geriye do ğru yap ılan ödemelerin iadesine yönelik oldu ğundan tüm şikâyetlerin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden42. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ölüm ayl ığının iptali ile geçmi şe yönelik borç ç ıkar ılmas ı işlemleri nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine iliş kin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Mülkün Varl ığı 43. Somut olayda sosyal güvenlik kapsam ında yap ılan ödemeler Anayasa'n ın 35. maddesi ba ğlam ında mülk te şkil etmektedir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Uğur Ziyaretli , 44). Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 17b. Müdahalenin Varl ığı ve Türü 44. Başvurucuya yap ılan sosyal güvenlik ödemelerinin geri al ınmas ı yönünde i şlem tesis edilmesinin mülkiyet hakk ına müdahale olu şturduğu aç ıktır. Anayasa Mahkemesi daha önce benzer ba şvurular ı mülkiyetin kamu yarar ına kullan ımının kontrolüne veya düzenlenmesine ili şkin üçüncü kural çerçevesinde incelemi ştir (Kuddis Büyükak ıllı, B. No: 2014/3941, 5/10/2017, 45; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018, 46; Kemal Özcan, B. No: 2017/18560, 12/2/2020, 26). Somut olayda bu ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. c. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 45. Anayasa'n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 46. Başvuru konusu şikâyetin özü, mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmad ığına ilişkindir. i. Genel İlkeler 47. Anayasa'n ın 35. maddesinin ikinci f ıkras ında, mülkiyet hakk ının ancak kamu yarar ı amac ıyla kanunla s ınırlanabilece ği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gerekti ği ifade edilmi ştir. Öte yandan temel hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinde de hak ve özgürlüklerin ancak kanunla s ınırlanabilece ğini temel bir ilke olarak benimsenmi ştir. Buna göre mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelerde dikkate al ınacak öncelikli ölçüt, müdahalenin kanuna dayal ı olmas ıdır (Ford Motor Company , B. No: 2014/13518, 26/10/2017, 49). 48. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yap ılacak müdahalelerin ve s ınırland ırmalar ın kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfî müdahaleyi engelleyen, hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlar ından biridir ( Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, 60). 49. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı öncelikle şeklî manada bir kanunun varl ığını zorunlu k ılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) taraf ından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun ad ı alt ında ç ıkar ılan düzenleyici yasama işlemidir. Mülkiyet hakk ına müdahale edilmesi ancak yasama organ ınca kanun ad ı alt ında çıkar ılan düzenleyici i şlemlerde müdahaleye imkân tan ıyan bir hükmün bulunmas ı şart ına bağlıdır. TBMM taraf ından ç ıkar ılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmamas ı mülkiyet hakk ına yap ılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun b ırak ır (Ali H ıdır Akyol ve diğerleri [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, 56). 50. Kanunun varl ığı kadar kanun metninin ve uygulamas ının da bireylerin davran ışlar ının sonucunu öngörebilece ği ölçüde hukuki belirlilik ta şımas ı gerekir. Bir di ğer Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 18ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik ko şulunun sa ğlan ıp sağlanmad ığının tespitinde önem arz etmektedir ( Necmiye Çiftçi ve di ğerleri , B. No: 2013/1301, 30/12/2014, 55). Bu bağlamda müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı, müdahaleye ili şkin yeterince ula şılabilir ve öngörülebilir kanun hükümlerinin bulunmas ını gerektirmektedir ( Türkiye İş Bankas ı A.Ş., 44). 51. Hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin ön koşullar ındand ır. Kişilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013; E.2014/183, K.2015/122, 30/12/2015, 5). Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin he m kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anla şılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013; E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011). 52. Hukuk kurallar ının ne şekilde yorumlanaca ğı veya birden fazla yorumunun mümkün oldu ğu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimsenece ği derece mahkemelerinin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuruda derece mahkemelerince benimsenen yorumlardan birine üstünlük tan ımas ı veya derece mahkemelerinin yerine geçerek hukuk kurallar ını yorumlamas ı bireysel ba şvurunun amac ıyla bağdaşmaz ( Mehmet Arif Madenci , B. No: 2014/13916, 12/1/2017, 81). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı (1)Şekli Anlamda Kanunun Varl ığı 53. Derece mahkemeleri 1479 say ılı Kanun gere ğince sigortal ı baban ın yaşam ını yitirdiği gün itibar ıyla yürürlükteki 1479 say ılı Kanun'un 45. maddesinin ikinci f ıkras ında yer alan " geçimini sa ğlayacak ba şka bir geliri olmamak" koşulunun eşi üzerinden ölüm ayl ığı almakta olan ba şvurucu yönünden gerçekle şmediğini, 2/8/2003 tarihinde yürürlü ğe giren yasal değişiklikle bu kanun ile di ğer sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmayan, bu kanunlar kapsam ındaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almayan ba şvurucu hakk ında 45. maddedeki ayl ık bağlama engelinin kald ırıldığını ancak bu kez de 46. maddenin ikinci fıkras ına göre kendisine çift ayl ık bağlanamayaca ğını ifade etmi ştir. Bu kanun hükümlerinin TBMM taraf ından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun ad ı alt ında ç ıkar ılan düzenleyici yasama i şlemi oldu ğu aç ıktır. (2) Ulaşılabilirlik 54. Söz konusu kanun hükümlerinin Resmî Gazete'de yay ımland ığı dikkate alındığında yeterince ula şılabilir oldu ğunda kuşku bulunmamaktad ır. (3) Belirlilik ve Öngörülebilirlik 55. Somut olay bak ımından önem ta şıyan diğer unsurlar ise mülkiyet hakk ına yap ılan müdahale yönünden uygulanan kanun hükümlerinin belirlilik ve öngörülebilirli k ölçütünü sa ğlay ıp sağlamad ığıdır. Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 1956. Başvurucuya 2007 y ılında vefat eden e şinden dolay ı 506 say ılı Kanun hükümlerine göre ölüm ayl ığı bağlanm ıştır. Başvurucu 23/12/2009 tarihinde yeniden SGK'ya başvurmuş ve 1995 y ılında vefat eden babas ından dolay ı 1479 say ılı Kanun hükümlerine göre ikinci ölüm ayl ığının bağlanmas ını talep etmi ştir. SGK, bu talebi kabul ederek başvurucuya 1/1/2010 tarihinden itibaren babas ından dolay ı da ölüm ayl ığı bağlam ıştır. 57. SGK 17/4/2014 tarihinde, ayl ığa hak kazan ıp kazan ılmad ığının sigortal ının ölüm tarihindeki kanun hükümlerine göre de ğerlendirilmesi gerekti ği, 1/10/1972-4/10/2002 tarihleri aras ında vefat eden BA ĞKUR sigortal ısının hak sahibi k ız çocuğu olan başvurucuya ölüm ayl ığı bağlanabilmesi için 1479 say ılı Kanun'da aranan " geçimini sa ğlayacak ba şka bir geliri olmamak" koşulunun -e şinden dolay ı ödenen ölüm ayl ığı miktar ının asgari ücretin üzerinde oldu ğu tespit edildi ğinden- sa ğlanmad ığı gerekçesiyle babas ından dolay ı bağlanan ölüm ayl ığının başlang ıç tarihi itibar ıyla iptal edildi ğini bildirmi ştir. Ayr ıca SGK, ödenen bedellerin faizsiz olarak iki y ıl içinde iadesini istemi ştir. Daha sonra SGK, bu bedellerin tahsili istemiyle dava açm ıştır. Mahkeme davay ı reddetmi ş ancak Bölge Adliye Mahkemesi, başvurucunun babas ının ölüm tarihinde yürürlükte bulunan 1479 say ılı Kanun hükümlerine göre geçimini sa ğlayacak ba şka bir geliri olmamak şart ını sağlamad ığı, 2/8/2003 tarihinde yürürlüğe giren yasal de ğişiklik sonras ında ise bu şart ı sağlasa bile bu defa da ayn ı Kanun'un 46. maddesinin ikinci f ıkras ı gereği başvurucuya çift ayl ık bağlanamayaca ğı gerekçesiyle davay ı kabul etmi ştir. 58. Bölge Adliye Mahkemesinin davan ın kabulüne ili şkin gerekçesinin Yarg ıtay 10. Hukuk Dairesinin eski tarihli içtihad ına uygun oldu ğu anlaşılmaktad ır (bkz. 32). Ancak süreç içinde Yarg ıtay 10. Hukuk Dairesinin önceki içtihad ını başvurucu lehine de ğiştirdiği ve Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi ile Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulu taraf ından da ba şından beri Yarg ıtay 10. Hukuk Dairesince benimsenen yorumun aksi yönde tespitlere yer verildi ği görülmektedir. Aksi yöndeki bu görü şe göre 2/8/2003 tarihinde yürürlü ğe giren yasal değişiklikle 1479 say ılı Kanun'a eklenen 46. maddenin ikinci f ıkras ı hükmü farkl ı kanunlara tabi olarak iki ayr ı ölüm ayl ığı bağlanmas ına engel olmay ıp sadece 1479 say ılı Kanun'a göre hem eşten hem ana veya babadan ölüm ayl ığına hak kazan ılmas ı hâlinde uygulanabilir. Dolay ısıyla başvurucu aç ısından babas ından dolay ı ölüm ayl ığına hak kazanmas ı için aranan tek şart ın sosyal güvenlik kanunlar ı kapsam ında çal ışmama ve bu kapsamdaki çal ışmalar ından dolay ı gelir veya ayl ık almama oldu ğu vurgulanm ıştır (bkz. 33-36). 59. SGK'n ın ayn ı konuyla ilgili olarak 2011/58 ve 2013/26 say ılı genelgeleri ile farkl ı uygulamalar yapt ığı, son olarak SGK Emeklilik İşlemleri Genel Müdürlü ğünün 2/9/2017 tarihli genel yaz ısı ile daha önce ayl ık bağlanm ış olan 1/10/1972-3/10/2000 dönemlerinde ölenlerin k ız çocuklar ına gelir testi yap ılmadan kendi sigortal ılıklar ı veya kendi sigortal ılıklar ı nedeniyle ba ğlanan gelir ve ayl ık almamalar ı hâlinde ölüm ayl ıklar ının bağlanmas ına karar verildi ği ifade edilmi ştir (bkz. 34). 60.Ford Motor Company karar ında da ifade edildi ği üzere ayn ı kanun hükmüne ilişkin iki farkl ı yorumun yürürlükte bulunmas ı ve bu yorumlardan birine geçerlilik sağlayacak şekilde içtihad ın birleştirilememesi hukuk kurallar ının muhataplar ının davran ışlar ına yön verme kapasitesini, dolay ısıyla öngörülebilirli ğini zay ıflatmaktad ır. Bu durum hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine ters dü şeceği gibi bireylerin yarg ı sistemine ve mahkeme kararlar ına güvenini de sarsmaktad ır (Ford Motor Company , 69). 61. Dolay ısıyla 2007 y ılında vefat eden e şinden dolay ı 506 say ılı Kanun hükümlerine göre ölüm ayl ığı bağlanan başvurucunun 1995 y ılında vefat eden babas ından Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 20dolay ı ikinci kez ölüm ayl ığını hak edip edemeyece ği hususunda 1479 say ılı Kanun'da yer verilen hükümlerin uygulay ıcı durumundaki SGK ve yarg ı mercilerince farkl ı yorumland ığı gibi SGK'n ın 2/9/2017 tarihli genel yaz ısı ile önceki uygulamas ının tam aksi yönde i şlem yapt ığı görülmektedir. Ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin dayana ğını oluşturan ölüm ayl ığı bağlanmas ı şartlar ına dair 1479 say ılı Kanun'un 45. ve 46. maddelerine ilişkin iki farkl ı yorumun yürürlükte bulunmas ı ve bu yorumlardan birine geçerlilik sağlayacak şekilde içtihad ın birleştirilememesi hukuk kurallar ının muhataplar ının davran ışlar ına yön verme kapasitesini, dolay ısıyla öngörülebilirli ğini zay ıflatm ış ve bu durum hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine ters dü şmüştür. Bu nedenlerle mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin belirlilik ve öngörülebilirlik kriterlerini ta şıyan bir kanuna dayanmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 62. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 63. 30/11/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 64. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini ve yeniden yarg ılama yap ılmas ını veya esastan karar verilmesini istemi ştir. 65. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 66. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 2167.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 68.İncelenen ba şvuruda yap ılan müdahalenin belirlilik ve öngörülebilirlik kriterlerini ta şıyan bir kanuna dayanmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin i şlemin dayanağı olan kanunun belirli ve öngörülebilir olmamas ından kaynakland ığı anlaşılm ıştır. Ancak SGK'n ın 2/9/2017 tarihli genel yaz ısında önceki uygulamas ının aksine ba şvurucunun durumunda bulunan ki şiler lehine i şlem yap ılmas ı yönünde karar ald ığı görülmektedir. 69. Bu durumda mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesine gönderilmesini sa ğlamak üzere Elâz ığ İş Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 70. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.857,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesine gönderilmesini sa ğlamak üzere Elâz ığ İş Mahkemesine (E.2015/515, K.2016/521) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2017/31861 Karar Tarihi : 21/4/2021 22D. 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.857,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Sosyal Güvenlik Kurumuna GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 21/4/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN