TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ÖMER ÇITAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/58614) Karar Tarihi: 12/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Melek ŞAHAN Başvurucu : Ömer ÇITAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklama tedbirlerinin hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ği id
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ÖMER ÇITAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/58614) Karar Tarihi: 12/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Melek ŞAHAN Başvurucu : Ömer ÇITAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklama tedbirlerinin hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/9/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca tutuklaman ın hukuki olmad ığı şikâyeti d ışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilemezlik karar ı verilmiş, başvurunun tutuklaman ın hukukili ğine ilişkin kısm ının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına ve başvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 38. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl ilan edilmesine kara r verilmiş ve olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde sona ermi ştir. Kamu makamlar ı ve yarg ı organlar ı -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun yıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu değerlendirmi şlerdir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 9. Darbe te şebbüsü s ıras ında ve sonras ında ülke genelinde darbe giri şimiyle bağlant ılı ya da do ğrudan darbe giri şimiyle ba ğlant ılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlar ındaki örgütlenmesinin yan ı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farkl ı alanlardaki yap ılanmas ına yönelik olarak Cumhuriyet ba şsavc ılıklar ı taraf ından soruşturmalar yürütülmü ş; çok say ıda kişi hakk ında gözalt ı ve tutuklama tedbirleri uygulanm ıştır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, 12). 10. Başvurucu, en son İstanbul Cumhuriyet savc ısı olarak görev yapm ıştır. 11. Başvurucu, darbe te şebbüsü sonras ında İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlardan ba şlatılan bir soru şturma kapsam ında 17/7/2016 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 12. Başvurucunun ifadesi 18/7/2016 tarihinde İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığında alınm ıştır. Başvurucunun ifade alma i şlemi s ıras ında müdafii de haz ır bulunmu ştur. Başvurucu ifadesinde özetle liseyi 1988 y ılında bitirdi ğini, bir avukat ın yan ında çal ışırken vali özel kalem müdürünün yard ımı ile millî e ğitimin kontenjan ında bulunan o tarihte Gaziantep'te bulunan üniversite dershanesine gitti ğini, 1990 y ılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini kazand ığını, üniversite hayat ı boyunca FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı herhangi bir yurt veya evde kalmad ığını ifade etmi ştir. Başvurucu, herhangi bir dergi ve gazete aboneliği olmad ığını, eşinin İş Bankas ında çal ışmas ı nedeniyle bütün hesaplar ı ve ödemelerinin İş Bankas ı ile maaş ald ığı Vak ıfbankta oldu ğunu, meslek hayat ı boyunca özel yetkili hiçbir görevde bulunmad ığını, yurt d ışına hiç ç ıkmad ığını, terfilerinin nitelikli olduğunu ancak müfetti ş raporlar ının ne oldu ğunu bilmedi ğini belirtmi ştir. Başvurucu 2014 Hâkimler Savc ılar Yüksek Kurulu (HSYK) seçimlerinde herhangi bir grubun veya ki şinin adına müşahitlik, kamera çekimi gibi görevlerde bulunmad ığını, sadece seçimde Yarg ıçlar ve Savc ılar Birliği (YARSAV) adaylar ını destekledi ğini, Diyarbak ır'da Genel Soru şturma Bürosunda görev yapt ığını, kritik soru şturma yapmad ığını, düşünce yap ısı olarak kesinlikle FETÖ/PDY ile bir ili şkisi olamayaca ğını, 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekle şen darbeye teşebbüs eylemini hiçbir şekilde desteklemedi ğini ifade etmi ş ve suçlamalar ı kabul etmediğini savunmu ştur. 13. Başsavc ılık başvurucuyu silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmas ı istemiyle 19/7/2016 tarihinde İstanbul 9. Sulh Ceza Hâkimli ğine sevk etmi ştir. Başvurucu, müdafii huzurunda yapt ığı savunmas ında FETÖ/PDY ile hiçbir zaman alakas ı olmad ığını, evlerinde kalmad ığını, yemeklerini dahi yemedi ğini ve at ılı suçlamalar ı kabul etmedi ğini beyan etmi ştir. İstanbul 9. Sulh Ceza Hâkimli ğince ayn ı tarihte yap ılan sorgulaman ın ard ından tutuklama talebinin reddine karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 4"Şüphelilerin üzerlerine at ılı suç ile ilgili mevcut delil durumu dikkate al ındığında tutuklama talebi a ğır bir tedbir olaca ğı kanaatine var ıldığından ve adli kontrol hükümleri yeterli olaca ğından İstanbul C.Ba şsavc ılığı'nın şüpheliler hakk ındaki tutuklama talebinin ayr ı ayr ı REDDİNE, Şüpheliler hakk ında İstanbul 7 Sulh Ceza Hakimli ği'nin 16/7/201 6 tarih ve 2016/7307 D. İş say ılı karar ı ile CMK nun 109/3- a bendi gere ğince yurt d ışı çıkış yasağı konulmu ş olduğu anlaşılmakla yeniden şüpheliler hakk ında yeniden adli kontro l karar ı verilmesine gerek olmad ığına ... [karar verildi.] " 14. Başsavc ılığın tutuklaman ın reddi karar ına itiraz etmesi üzerine ba şvurucunun 21/7/2016 tarihinde İstanbul 6. Sulh Ceza Hâkimli ğinde müdafi huzurunda savunmas ı alınm ıştır. Başvurucu daha önceki savunmas ına benzer beyanlarda bulunmu ş ve at ılı suçlamalar ı kabul etmedi ğini belirtmi ştir. Başvurucu yap ılan sorgusunun ard ından terö r örgütüne üye olma suçundan tutuklanm ıştır. Tutuklama karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Şüphelinin üzerine at ılı Silahl ı Terör Örgütüne Üye Olmak suçundan HSYK 2. Dairesi'nin 16/7/2016 tarih 2016/345 say ılı karar ı ile sonucu verilen soru şturma izni ile Ankara C. Ba şsavc ılığı'nca yürütülen soru şturma kapsam ındaki istihbari ve kolluk tutana ğı olduğu belirtilmekle tüm bu hususlar birlikte de ğerlendirildi ğinde kuvvetli suç şüphesinin varl ığı kabul edilmekle delillerin henüz tam olarak toplanmad ığı, ülkedeki ola ğanüstü durumun devam etti ği, yine at ılı suçtan benzer ayn ı yap ıya mensup oldu ğu iddia edilen kişilerin yasa d ışı yollardan veya yasal yollardan yurt d ışına kaçt ıklar ı da nazara al ınara k atılı suçun CMK 100 maddesinde say ılan ve tutuklama sebebi var kabul edilen suçlardan olmas ı karşısında adli kontrol hükümlerinin de yetersiz olaca ğı değerlendirilmekle şüphelinin tutuklanmas ına ... [karar verildi.] " 15. Başvurucunun söz konusu tutuklama karar ına itiraz etmesi üzerine İstanbul 7. Sulh Ceza Hâkimli ği itiraz ı değerlendirmi ş ve 29/7/2016 tarihli karar ıyla itiraz ın reddine karar vermi ştir. 16.İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 16/8/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun tutukluluk hâlinin devam ına karar verilmi ştir. Başvurucu bu karara kar şı 24/8/2016 tarihinde itiraz ettiğini ancak itiraz ı ile ilgili olarak herhangi bir karar verilmedi ğini belirtmi ştir. 17. Başvurucu 28/9/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 18. Başsavc ılık 27/2/2017 tarihinde ba şvurucunun tahliyesine karar verilmesini talep etmi ştir. İstanbul 10. Sulh Ceza Hâkimli ği 28/2/2017 tarihli karar ıyla başvurucunun tahliyesine karar vermi ştir. Tahliye karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "By Lock adl ı program kayd ına rastlan ılmad ığının belirtilmi ş olmas ı, mevcut deli l durumu ve soru şturman ın geldiği süreç itibariyle şüphelinin üzerine at ılı suçlamaya ili şkin ifade ve savunmalar ının al ınm ış olmas ı ile şüphelinin sabit ikametgah sahibi olu şu da dikkate al ındığında bu a şamada tutuklama tedbirinden beklenen yarar ın adli kontrol hükümleriyle sa ğlanabilece ği, şüpheli hakk ında adli kontrol tedbiri uygulanmas ının yeterl i olacağı sonucuna var ılarak İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığının talebinde belirtilen nedenlerde göz önüne al ınarak talebin kabulü ile şüpheli hakk ında CMK.109/3-a maddes i gereğince yurt d ışına ç ıkamamak şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmak suretiyle şüphelinin tahliyesine ... [karar verildi.] " 19. Soruşturma devam ederken C.K. ve R.S. 15/1/2018 tarihinde, G.K. 17/1/2018 tarihinde tan ık s ıfat ıyla ifade vermi şlerdir. Tan ık ifadelerinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 5i. C.K.: "Diyarbak ır Komisyon Ba şkanl ığı yapm ış olmam ve isimleri say ılan kişilerin hakim savc ı olmas ı sebebiyle tan ırım. İsimleri geçen Ömer Ç ıtak ... Diyarbak ır adliyesinde görev yapan hâkimlerdir. 2014 HSYK seçimlerinden önce Yarg ıda Birlik ad ına yapt ığımız çal ışmalarda bu isimlerini verdi ğim 4 kişi o dönem Yarg ıda Birliğin karşısında yer alan grup içerisinde hareket ettiler. Bu ki şilerden S.D.Y. ile Z.Ö. isimli şahıslar o dönem biraz daha kripto davranmaktayd ı. Devlet erkan ı Diyarbak ır Adliyesine ziyarete geldi ğinde, Ömer ve İ. genelde i ştirak etmezken S. ve Z. kendilerini gerek kar şılama içerisinde gerekse davetlerde gösterirlerdi. Bu ki şilerin gerek adliyede gerekse lojman k ısm ında birlikte dayan ışma içerisinde hareket ettiklerini, oturup kalkt ıklar ını, Adliyenin yemek salonunda dahi birlikte yemek yediklerini gözlemledim. Bu gözlemlerin doğrultusunda Ömer, S., İ. ve Z.nin FETÖ-PDY ile irtibatl ı olduğunu çok rahat söyleyebilirim. " ii. R.S..: "Diyarbak ır Adliyesinde Cumhuriyet Ba şsavc ısı olarak görev yapm ış olmam ve isimleri say ılan kişilerin hakim savc ı olmas ı sebebiyle tan ırım. İsmi geçen Ömer Ç ıtak Diyarbak ır Adliyesinde Cumhuriyet Savc ısı idi. 2014 HSYK seçimleri sürecinde kendisinin FETÖ'ye yak ınlığını bildiğim için birçok kez ikaz ettim. Îş bölümlerinde ve görevlendirmelerde bu konuyu dikkate ald ım. Ancak kendisi tüm ikazlar ıma rağmen Fetöcülerle oturup kalkmaya devam etti. O dönem Yarg ıda Birlik adına yap ılan toplant ılara iştirak etti ğini hat ırlam ıyorum. Bildi ğim kadar ıyla konuşmalar ında da hükûmetin aleyhine FETÖ/PDY lehine söylemleri oldu ğunu beraber oturdu ğu ve özellikle adliye lojman bahçesindeki konu şmalar ında ifade ettiğini diğer meslekta şlar ımızdan duydum. Bu anlamda kendisi FETÖ/PDY ile irtibatl ı ve iltisak ı olduğuna ilişkin odas ına giden meslekta şlar ımıza yapt ığı konuşmalar ı bana meslekta şlar ımız aktard ığında bu şekilde de ğerlendirdim. FETÖ/PDY ile irtibatl ı ve iltisak ı olduğunu değerlendirdi ğim kişilerdendir. " iii. G.K.: " Diyarbak ır Adliyesinde Cumhuriyet Ba şsavc ısı vekili olarak görev yapm ış olmam ve isimleri say ılan kişilerin hakim savc ı olmas ı sebebiyle tan ırım. Ömer Ç ıtak Diyarbak ır Adliyesinde Cumhuriyet Savc ısı idi. 2012 y ılında Diyarbak ır'a atand ım. O dönem tan ıştık. Daha sonra ben 2014 y ılında Başsavc ı vekili oldum. Ba şsavc ı vekili oldu ğum tarihe kadar birbirimizi gördü ğümüzde selamlaşır hal hat ır sorard ık. Ancak özellikle 17-25 Aral ık tarihinden sonra belirgin şekilde hem adliyede hem de lojmanda grupla şma oldu. Biz o dönem Yarg ıda Birlik içerisinde yer ald ık. Ancak birkaç kez de Ömer Ç ıtak' ı dostça uyarmama ra ğmen kendisi Fetöye mensup hâkim savc ılarla oturup kalkmaya ve birlikte hareket etmeye devam etti. HSYK seçimlerinde Yarg ıda Birli ğe oy verdi ğini kesinlikle düşünmüyorum. Bizim düzenledi ğimiz hiçbir aktiviteye kat ılmad ı. Benim şahsi kanaatim Fetöcü olabilece ği böyle olmasa dahi onlara yak ın ya da onlar ın kulland ığı bir isim olabilece ğidir." 20.İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 27/4/2018 tarihli iddianame ile ba şvurucu hakk ında terör örgütüne üye olma suçundan cezaland ırılmas ı istemiyle kamu davas ı açm ıştır. İddianamede ba şvurucuyla ilgili yap ılan değerlendirmeler şöyledir: "Şüphelinin FETÖ/PDY silahl ı terör örgütü ile irtibatl ı olduğu gerekçesiyle T.C. Hâkimler ve Savc ılar Yüksek Kurulu 2. Dairesi nin 16/7/2016 tarih ve 2016/4 tedbir v e 2016/345 say ılı, T.C. Hâkimler ve Savc ılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu nun 24/8/2016 tarih ve 2016/426 say ılı kararlar ındaki tespitler, Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 6Hâkimler ve Savc ılar Kurulu Müfetti şliği taraf ından tan ık s ıfat ı ile beyanlar ına başvurulan G.K., C.K. ve R.S.nin beyanlar ında bildirdikleri üzere; Şüpheli Ömer ÇITAK ın, FETÖ/PDY silahl ı terör örgütü ile ilgi ve iltisâklar ı bulunan ba şka örgüt üyeleri ile yak ın ilişkiler içinde oldu ğu, birlikte hareket etti ği, diğer örgüt üyeleri ile birlikteli ği sağlamak v e güçlü olduklar ı yönünde alg ı oluşturmaya çal ıştığı, 2014 HSYK seçimleri s ıras ında bağıms ız aday görüntüsü alt ındaki FETÖ/PDY silahl ı terör örgütünün adaylar ını aç ıktan ve akti f olarak destekledi ğine dair tespitler, Hâkimler ve Savc ılar Yüksek Kurulu 2. Dairesi nin 16/7/2016 tarihli karar ı ile görevinden uzakla ştırılmas ına ve bilahare 24/8/2016 tarihli karar ı ile de meslekte n çıkar ılmas ına ve HSK Kurul Müfetti şi M.Ö.nün Diyarbak ır 2013 y ılı denetiminde şüpheliye, objektif kriterlerden ve yerle şik uygulamalardan uzak, örgütsel amaç ve politikala r doğrultusunda şüphelinin parlat ılmas ı, hakk ındaki olumsuz dü şüncelerin bertaraf edilmesi ve gelecekte önemli görevlere getirilmesini sa ğlama amac ına matuf ve örgütsel ba ğlılık ve dayan ışman ın göstergesi olarak 78 olarak not takdir etti ği yönündeki tespit, Şüpheliden elde edilen dijital materyallerin incelenmesi sonucu düzenlenen 16/4/201 8 bilirkişi raporunda belirtildi ği üzere, www.zaman.com.tr, Aktif Haber, www.bankasya.com.tr, Samanyolu Haber isimli sitelere giri ş yapt ığı, Şüphelinin sosyal payla şım platformlar ında [adalet.org.tr], 17/25 Aral ık 2013 tarihli operasyonlara ili şkin olarak 28/12/2013 tarihinde yapm ış olduğu ve içeriği aşağıda ayr ıntılı olarak belirtilen 'Oyuna Gelmeyelim/Birazda Gülelim' ba şlıklı paylaşımına ilişkin tespitler." 21. İddianamede yer verilen Oyuna Gelmeyelim/Birazda Gülelim başlıklı paylaşımın tamam ı şöyledir: Oyuna gelmeyelim. Bütün dünyan ın gözü üstümüzde, bu varl ık yokluk meselesi. Halkbank. Ah halkbank. Gettiiii 25 milyar dolar Meşru iktidar. Araçsal hukuk Paralel yap ılanma var. İş san ıldığı gibi değil. Neler var neler. Bütün dünya! Bütün dünya buna inansa, bir inansa. ...-İnanm ıyor musunuz? O vakit şunu diyeyim, kim ki şu paralarla bankay ı ilişkilendirir o vatan hainidir! Evet maalesef durum bu. Ah şu aadi ortakl ıklarda çal ıştırılan işçiler gibi bi olabilseniz ve oyuna gelmeyip, sizinde benim gibi bir kamu görevlisi oldu ğunuz düşüncesinden s ıyrılabilseniz. kula ğından tuttu ğum gibi kap ının önünde şu hainler ama i şte. Ahh şu 657 yok mu. şu 657. Kim yapm ış kuzum ve hangi akla hizmet. Anlamak mümkün değil. Şşşştt aran ızda ama-ama diye geveleyen vatan hainleri varm ış gibi hissettim bi an. Bi Dakka bi Dakka ben böyle hizmet mizmet derken ovuna fiat ı gelmiyonuz demi? -HAAAAYYIIIR. Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 7-Ayakkab ı kutular ı sahte, ayakkab ı kutular ı sahte -Arkadaşlar bir k ısm ınız hay ır derken biri ayakkab ı kutular ı gibi bi şey diyor tam d a anlam ıyorum, kar ışık bi görüntü vermeyelim. Bi Dakka huyland ım yeniden soracam -Oyuna gelmiyosunuz demi? Bak ölürüz hepimiz, amaçlar has ıl olur Allah korusun. -HAYYIIIR ...-Peki valizleeer? (ba ğırarak) -KİTAP VAR İÇİNDE ONLARIIIINNN. -Aziz milletim oyuna gelmeyin derken olaylar aras ındaki bağlant ıyı da gözetin, kitap kutudayd ı. Bu ise valiz. Bo ş Valiz.Unutmay ın! Yeniden soruyorum; Valizleeeer? -Ayakkab ı Kutular ı sahtedir, göreceksiniz hepsi bir bir gün yüzüne ç ıkacak. Videosun u gördüm -Allah Allah, Kim bu? -Bu bir garip bir ki şidir. Bazan katliamc ı devlet der bazen da ülkemde ülkem, bankam ızda bankam ı(z). Atatürk denince tüyleri de kalkar, yalan yok -Hmm iyiymi ş -ama var ya asla pes etmez. ne yaparsan yap ne dersen de bir tür İbrahim üzülmez. Misyoner! -Hmm. Ama susturun dengesiz dengesiz konu şup insicam ı bozmas ın. sahte kut u mevziini dün kaybettik ama eleman ın haberi yok.. -Evet son kez soruyorum: Valizler? Bak ın burada yeniden bi aç ıklama yapmam gerekecek, ben valizler diyince akl ınıza büyükçe bir şey değil, normal; böyle limon kasas ı büyüklüğünde içi bo ş. ya da belki iki tane çorap varm ış gibi bir valizi dü şüneceksiniz. Tamam m ı? (kasa sözü ortamda bi u ğuldamaya neden olmu ştur) ve Sahte kutu. sahte kutu diyen garip ki şi dışında ortama suskunluk hakimdir. Konu şmac ı panikler -la hikmet millet dü şünüyo. ba ğlant ı kuruyo allah ıma. Ah şu kutucunun yapt ığını görüyon mu? Nerden ettim bu kasa laf ını, Neyse arkada şlar son soru: -Memurun odas ındaki milyonlarrr? -KİRLİİ OPERASYOOOON! (gruptan biri öne do ğru böyle f ırlayaraktan ba ğırm ıştır) -Aferin ! A ğzını kapatarak çakt ırmadan sorar) Hikmet peki bu kim? -Hediyedir o, Rabbimin hediyesi. Yaramazd ır. -İyi de hikmetçim bunlar ı konuşmuştuk. Ben milyonlar diyince kar şıdan imam hatip diycektiniz, Unuttun mu? Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 8-(hikmet ne yapaca ğını bilemez bir haldedir) Al. al .al! Al ın 'bunu' bize yaramaz. Konuşmac ı toparlama ihtiyac ıyla; -Evet şöyle böyle testi geçtiniz. Haa şu da var, yolsuzluk kimden gelirse gelsin izin vermeyecez. Yolsuzluklar ara ştırılmal ı. Ama oyuna da gelmeyelim. Toplant ı bitti, -Sahte kutucu sen gel bakiyim. Al ındın m ı demin? Kutucu kendinden geçmi ştir. -Efendim o al ınmaz. İşi bu! Diyarbak ır Adliyesi 22. İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesi 24/5/2018 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermi ş ve E.2018/134 say ılı dosya üzerinden kovu şturma aşamas ı başlam ıştır. 23. Soruşturma aşamas ında tan ık s ıfat ıyla dinlenen ki şilerin kovu şturma aşamas ında talimatla ifadeleri al ınm ıştır. Bunlardan R.S. ve G.K. önceki ifadelerini ayne n tekrarlad ıklar ını beyan etmi ştir. Tan ık C.K.n ın ifadesinin ilgili k ısm ı ise şöyledir: "Diyarbak ır Adalet Komisyonu Ba şkanl ığı ve ayn ı zamanda 1. A ğır Ceza Mahkemes i başkanl ığı görevinden Nisan 2016 tarihinde ayr ılarak Antalyaya atanm ıştım. Ben önceki ifademde isimlerini zikretti ğim hakim ve savc ılar ı o tarihte cemaate yak ın olmalar ından dolay ı bildirmiştim, FETÖ/PDY silahl ı terör örgütü ile irtibatl ı olduklar ını düşündüğümü de bu nedenle hsk müfetti şine belirtmi ştim, ancak önceki ifademde isimleri geçen şahıslar ın FETÖ/PDY silahl ı terör örgütü ile irtibatl ı olduğunu çok rahatl ıkla söyleyebilirim şeklindeki beyan ımı şuan huzurda düzeltmek isterim, Diyarbak ır da görev yapt ığım süre zarf ında önceki ifademde isimleri geçen hakim ve savc ılar ın ve san ığın cemaat ad ı alt ında bilinen yap ıda olduğunu beraber gerek adliye içerisinde gerekse lojmanda hareket etmelerinden dolay ı biliyorum, ancak herhangi bir toplant ılar ına veya ba şka bir faaliyetlerine bizzat şahitliğim yoktur. San ığın 2014 y ılındaki HSYK seçimlerinde cemaat adı alt ındaki olu şumda cemaat lehine hareket edip etmedi ğini tam olarak hat ırlam ıyorum, ancak cemaat yap ılanmas ı taraf ında olup seçimlerde gösterilen adaylardan Diyarbak ır'a gelenlerin baz ı hakim ve savc ılar taraf ından kar şılan ıp ağırland ığını duymuştum, bizza t görmedim, san ığın da bu a ğırlayanlar içerisinde olup olmad ığını bu an itibariyle hat ırlayam ıyorum, yine 2014 HSYK seçimlerinde seçim günü san ığın fotoğraf çekme video kayd ı alma, örgüte yak ın adaylara ili şkin müşahitlik faaliyetleri gibi faaliyetlerine hiç bir şekilde şahit olmad ım." 24. Kovu şturma aşamas ında talimatla ifadesi al ınan diğer tan ıklar ın ifadelerinin ilgili k ısm ı ise şöyledir: i. C.K.: "San ığı tan ırım, 2012 yaz kararnamesi ile benim o s ırada Hakim olarak görev yapt ığım Diyarbak ır adliyesine tayin oldu, k ısa sürede yak ın arkadaşlığımız gelişti, mesleki tan ışıklık d ışında özel arkada şlığımız da oluştu, ben 2013 yaz kararnamesi ile Diyarbak ır Adliyesindeki görevimden tayin oldum, sonras ında 2014 HSYK seçimleri döneminde Ömer Beyin benden kimse için oy istemesi söz konusu olmad ı, ben çal ıştığımız dönemde ve sonras ında san ığın Fetö lehine herhangi bir olumlu söylemi oldu ğuna rastgelmedim, Ömer Bey ciddi derecel i bir entelektüeldir, o s ırada benim de gazete yazarl ığı ve kitap çal ışmalar ım olduğu için kendisi ile bu seviyede de çok yak ın bir arkada şlığımız oldu, Fetö lehine Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 9herhangi bir söylemi olmad ığı gibi aksine kendisinden Fetö üyelerinin sosyal ve psikolojik durumlar ı ile ilgili son derece sa ğlam ve entelektüel de ğeri olan söylemler duydum, Fetö üyelerinin adeta ruhlar ı al ınm ış birer robot gibi oldu ğunu Ömer beyden i şittim, o dönemde Demokrat Yarg ı Derneği isimli derne ğin başkan yard ımc ısı olmam ve yarg ı üzerine çe şitli çal ışmalar yapmam hasebiyle 2010 sonras ı oluşan yarg ının yap ısını çal ışmalar ımı yoğunlaştırdım, yarg ıdaki Fetö örgütlenmesini defalarca makalelerimde de ğerlendirdim, i şte bu dönemde san ık ile çal ışmalar ım ile ilgili defalarca isti şarede bulunduk, san ık, Fetönün yarg ıdaki oluşum ve faaliyetleri ile ilgili yazd ığım yaz ılara birçok noktada destek vermi ştir, baz ı yaz ılar ıma ise editör gibi katk ıda bulunmu ştur, yarg ıdaki Fetö yap ılanmas ı ile ilgili aktif olarak bilimsel çal ışma yapan biri olarak o dönemde ben san ığın Fetö ile bağı olabilece ği konusunda en ufak bir şüpheye dü şmedim, aksine kendisi son derece ba ğıms ız düşünceli birisidir, herhangi bir örgüte dahil olmas ı ve iradesini örgüte teslim etmesi benim kendisine yak ıştırabileceğim birşey değildir, bağıms ız düşünceye sahip özgür ki şilikli ve ele ştirel bir yap ısı vard ır, herhangi bir dini tarikata yahut suç örgütüne iradesini teslim edecek birisi de ğildir, hatta yarg ıdaki resmi ve yasal sivil toplum örgütlenmelerine bile ba ğıms ız Hakim ki şiliği ile uyumsuz oldu ğu gerekçesiyle kar şı çıkard ı, özetle san ığın FETÖ/PDY örgütü ile bir ilgisinin olmad ığını arkadaşlık ilişkimiz nedeniyle bizzat biliyorum, benim kanaatime göre san ık hakk ında FETÖ/PDY örgütü şeklinde şüphe doğmas ının sebebi iki nedenle olmu ş olabilir, birincisi san ık geleneksel yarg ı kültürü dedi ğim bürokratik ve siyaset d ışı yarg ı geleneğine son derece dü şkün idi, hatta bildi ğim kadar ıyla 2010'daki Anayasa Referandumuna ve sonras ında yap ılan HSYK seçimlerindeki Bakanl ık listesine ayn ı gerekçeyle kar şı ç ıkm ıştı, ben o dönemde san ığı tan ımıyordum ancak arkada şlığımız s ıras ında 2010 referandumundaki evet tavr ımız nedeniyle derne ğimizi çok ele ştirmişti, Bakanl ık listesiyle seçilenlere de ciddi itirazlar ı vard ı, 2014 y ılında Yarg ıda Birlik platformuna da tahminime göre yine ayn ı gerekçeyle kar şı çıkm ış olabilir, kendisini Atatürkçü, Cumhuriyetçi ve Devletçi bir memur baban ın çocuğu olarak bilirim, kay ınpederi de yine geleneksel yarg ı kültürüne sahip emekli bir Cumhuriyet Savc ısı idi, Ömer Beyi Atatürk'çü, Cumhuriyetçi ve Devletçi bir Cumhuriyet Savc ısı olarak bilirim, bu anlay ış siyasetin yarg ıdan uzak durmas ı gerektiği anlay ışına sahiptir, Ömer Bey'in de bu gerekçeyle yarg ıda birlik platformuna destek vermedi ğini tahmin ediyorum, ancak benden bağıms ız aday olarak ilan edilen FETÖ/PDY mensuplar ı için herhangi bir oy talebi olmad ı ki bu dönemde zaten ayn ı yerde çal ışmıyorduk ve görü şmüyorduk, Ömer Bey hakk ında FETÖ/PDY mensubu oldu ğuna dair şüphenin do ğmas ının bence ikinci sebebi de, Diyarbak ır da o dönemde Fetö mensubu olarak sonradan ihraç edilen pek çoğu özel yetkili mahkemelerde ve ünvanl ı görevlerde olan Hakim ve Savc ılar ın basketbol gruplar ı vard ı, san ık Ömer Bey de iyi bir sporcudur, bildi ğim kadar ıyla lisansl ı basketbolcudur, bahsetti ğim ekip ile birlikte maç yaparlard ı, o nedenle sanki o grupla birlikte imi ş gibi bir alg ı oluşmuş olabilir, ancak Ömer Bey Diyarbak ır'a FETÖ etkisindeki HSYK taraf ından iste ği d ışında tayin edilmi şti, Diyarbak ır'daki özel yetkili ve ünvanl ı görevlerden kendisine verilmemi ştir ki öyle bir talebi de yoktu, Başsavc ı olup sonradan Fetö eleman ı olduğu gerekçesiyle ihraç edilen İ.Ç. ve onun yan ındakilerle hiçbir yak ınlığı yoktu, Ba şsavc ılıktan talepleri ile ilgili hiçbir olumlu cevap alamad ığını ve bu nedenle s ık s ık bana şikayet anlam ında söylendi ğini hat ırlıyorum, k ısaca FETÖ/PDY mensubu oldu ğu anlaşılan bu hakim savc ılarla da hiçbir bağlant ısı olduğunu görmedim, aksine kendisi adliyede hiçbir şekilde iltimas görmemiş aksine talepleri yerine getirilmemi şti diye hat ırlıyorum, sonuç olara k benim, san ığın FETÖ/PDY ile herhangi bir ba ğlant ısı olduğu yönünde bir şüphem Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 10olmam ıştır, aksine ba ğı ve bağlant ısı olmad ığından eminim, zira ki şiliği böyle bir örgüte mensup olmas ına imkan verecek biri de ğildir." ii. T.B.: "Ben 2009 y ılında Eceabat'a tayin olunca Ömer orada savc ıydı. Orada tan ıştık ve arkada şlığımız oldu. 2014 y ılında seçimlerde yan ında değildim. 2015 y ılında Diyarbak ır'da yan ına tayin oldum orada arkada şlığımız devam etti. Kendisi Atatürkçü, sosyal demokrat bir ki şilikti. Cemaatlere yak ın bir insan de ğildi. Bir sempatisini duymad ım, görmedim. Anayasa oylamas ında hay ır verdiğini biliyorum. Seçimlerde 2010 y ılında YARSAV' ın listesine oy verdi ğini söylemi şti. Meslek hayat ım boyunca birlikte çal ıştığım hakim savc ılar ın cemaatçi oldu ğuna dair herhangi bir söyleyece ğim kişi yoktur. Cemaate aç ıktan savunan veya destek veren birisini de görmedim. 2014 y ılında bir yaz ıya karşılık bir yaz ı yazm ıştı. 2014 y ılında Ömer ile telefonla bu nedenle görü şmüştüm. Kendisine bu durumu sorduktan sonra 2014 kurul seçimlerinde ne dü şündüğünü sordum ve Yarg ıda Birlik'in kazanabilece ğini söylemi şti. Bana herhangi birine oy vermemi söylemedi. Bende onun YARSAV'a oy verece ğini düşündüğüm için bende ona bir şey söylemedim." iii. A.G.: "Ömer Ç ıtak' ı 2012-2015 y ıllar ı aras ında Diyarbak ır Adliyesinde Cumhuriyet Savc ısı olarak görev yapmam sebebiyle tan ırım. Daha çok adliyede kendisiyle görü şüyordum. Evlerimiz Diyarbak ır Adliye lojmanlar ında ayn ı kattayd ı. Bu nedenle ailesini de tan ımaktay ım. Ömer Ç ıtak' ın FETÖ Silahl ı Terör Örgüt ü üyesi oldu ğuna dair özel bir bilgim yoktur. Ömer Ç ıtak, veda yemekleri veya başkaca özel toplant ılarda alkol alan bir ki şiydi. Lojmanlar içerisinde bulunan lokale gelerek bizlerle ka ğıt oyunu oynard ı. 2014 y ılında yap ılan HSYK seçimleri öncesinde Ömer Ç ıtak bağıms ız ad ı alt ında seçime giren FETÖ örgütü üyesi adaylar için oy istememi ştir. Bu adaylar için ba şkalar ından oy istedi ğine de tan ık olmad ım. Ben etraf ımdaki kişilere Yarg ıda Birlik Derne ği adaylar ına oy verece ğimi söylüyordum. Söyledi ğim gibi Ömer Ç ıtak' ın FETÖ/PDY silahl ı terör örgütü üyesi olup olmad ığını bilmiyorum." 25. Mahkeme 9/7/2019 tarihinde ba şvurucu hakk ında beraat karar ı vermiştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "San ık hakk ında gerek soru şturma gerekse kovu şturma a şamas ında yap ılan araştırmalarda san ığın FETÖ silahl ı terör örgütü ile ba ğlant ısı olduğuna dair ByLoc k kayd ı, banka kayd ı, dernek-sendika üyeli ği ve benzeri delillerin bulunmad ığı anlaşılmış, san ığın aşamalardaki suçlamalar ı reddeden istikrarl ı ve tutarl ı savunmas ının aksine, iddianame ve dosya içeri ğinden, bahsi geçen örgüt üyeli ğine dair mahkumiyetine yeterl i aleyhine bir delilin olmad ığı, dinlenen tan ıklar ın beyanlar ının içeriğinin de suçun olu şmas ı bak ımından yeterli olmad ığı kanaatine var ılmış ve netice itibar ıyla san ığın üzerine yüklenen suçu işlediğinin sabit olmad ığı[na karar verildi]... " 26. Başvurucu an ılan karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Ceza Dairesi E.2019/1360 say ılı dosya üzerinden yapt ığı inceleme sonunda 16/10/2020 tarihinde ba şvurucunun istinaf talebini esastan reddetmi ştir. Başvurucu söz konusu karar ı temyiz etmi ştir. Bireysel ba şvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla dav a Yarg ıtayda derdesttir. IV.İLGİLİ HUKUK 27.İlgili hukuk için bkz. Mustafa Özterzi [GK], B. No: 2016/14597, 31/10/2019, 33-48. Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 11V.İNCELEME VE GEREKÇE 28. Mahkemenin 12/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 29. Başvurucu; somut bir delil olmaks ızın gerekçesiz bir kararla tutuklanmas ına karar verildi ğini, tutuklama karar ında tutuklama nedenlerinin bulundu ğunun somut gerekçelerle aç ıklanmad ığını, kaçma şüphesinin olmad ığını, tüm bu nedenlerle tutuklanmas ının hukuka ayk ırı olduğunu belirterek kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 30. Bakanl ık görüşünde özetle öncelikle etkili bir ba şvuru yolu olan 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde düzenlenen tazminat davas ı yolu tüketilmeden ba şvuru yap ıldığından bahisle ba şvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik karar ı verilmesi gerekti ği, Anayasa Mahkemesi taraf ından esastan inceleme yap ılacak olmas ı durumunda ise somut olayda soru şturma makamlar ınca ileri sürülen olgularla kuvvetli suç şüphesinin ortaya konuldu ğu, tutuklama karar ının verildiği andaki genel ko şullar ve somut olay ın özel ko şullar ı ile sulh ceza hâkimlikleri taraf ından verilen kararlar ın içeriği birlikte de ğerlendirildi ğinde başvurucu yönünden kaçma ve delilleri etkileme tehlikesine yönelen tutuklama nedenlerinin olgusal temellerinin olmad ığının söylenemeyece ği belirtilmi ştir. Bakanl ık görüşünde ayr ıca soruşturma konusu suç için öngörülen yapt ırımın ağırlığı, işin niteliği ve önemi de gözönünde tutuldu ğunda başvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin ölçülü oldu ğu ve adli kontrol uygulamas ının yetersiz kalaca ğı sonucuna var ılmas ının keyfî oldu ğunun savunulamayaca ğı ileri sürülmü ştür. Bakanl ık görüşünde, bu hususlar dikkate al ınarak başvurucunun tutuklanmas ında herhangi bir keyfîli ğin bulunmad ığı hususuna vurgu yap ılm ış ve tutuklaman ın hukuki olmad ığına dai r şikâyetin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez bulunmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. 31. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında genel olarak ba şvuru formunda belirttiği iddialar ını tekrarlam ıştır. B. Değerlendirme 32. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin s ınırlanmas ı" kenar ba şlıklı 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 33. Anayasa'n ın "Kişi hürriyeti ve güvenli ği" kenar ba şlıklı 19. maddesinin birinci fıkras ı ile üçüncü f ıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Herkes, ki şi hürriyeti ve güvenli ğine sahiptir. Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 12... Suçluluğu hakk ında kuvvetli belirti bulunan ki şiler, ancak kaçmalar ını, delillerin yokedilmesini veya de ğiştirilmesini önlemek maksad ıyla veya bunlar gibi tutuklamay ı zorunlu k ılan ve kanunda gösterilen di ğer hallerde hâkim karar ıyla tutuklanabilir." 34. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bu itibarla ba şvurucunun tutuklaman ın hukuki olmad ığına yönelen bu bölümdeki iddialar ının Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı bağlam ında, kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir. 1. Uygulanabilirlik Yönünden35. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin kullan ılmas ının durdurulmas ı" kena r başlıklı 15. maddesi şöyledir: "Savaş, seferberlik veya ola ğanüstü hallerde, milletleraras ı hukuktan do ğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kayd ıyla, durumun gerektirdi ği ölçüde temel hak v e hürriyetlerin kullan ılmas ı kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasad a öngörülen güvencelere ayk ırı tedbirler al ınabilir. Birinci f ıkrada belirlenen durumlarda da, sava ş hukukuna uygun fiiller sonuc u meydana gelen ölümler d ışında, kişinin yaşama hakk ına, maddî ve manevî varl ığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, dü şünce ve kanaatlerini aç ıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolay ı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmi şe yürütülemez; suçluluğu mahkeme karar ı ile saptan ıncaya kadar kimse suçlu say ılamaz." 36. Anayasa Mahkemesi, ola ğanüstü yönetim usullerinin uyguland ığı dönemlerde alınan tedbirlere ili şkin bireysel ba şvurular ı incelerken Anayasa'n ın 15. maddesinde ortaya konulan temel hak ve özgürlüklere ili şkin güvence rejimini dikkate alaca ğını belirtmiştir. Buna göre ola ğanüstü bir durumun bulunmas ı ve bunun ilan edilmesinin yan ı sıra bireysel başvuruya konu temel hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden tedbirin ola ğanüstü durumla bağlant ılı olmas ı hâlinde inceleme Anayasa'n ın 15. maddesi uyar ınca yap ılacakt ır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 187-191). 37. Soruşturma mercilerince ba şvurucuya yöneltilen ve tutuklama tedbirine konu olan suçlama, ba şvurucunun darbe te şebbüsünün arkas ındaki yap ılanma oldu ğu belirtilen FETÖ/PDY üyesi oldu ğu iddias ıdır. Anayasa Mahkemesi, an ılan suçlaman ın olağanüstü hâ l ilan ını gerekli k ılan olaylarla ilgili oldu ğunu değerlendirmi ştir (Selçuk Özdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 57). 38. Bu itibarla ba şvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olup olmad ığının incelenmesi Anayasa'n ın 15. maddesi kapsam ında yap ılacakt ır. Bu inceleme sıras ında öncelikle ba şvurucunun tutuklanmas ının başta Anayasa'n ın 13. ve 19. maddeleri olmak üzere di ğer maddelerinde yer alan güvencelere ayk ırı olup olmad ığı tespit edilecek, ayk ırılık saptanmas ı hâlinde ise Anayasa'n ın 15. maddesindeki ölçütlerin bu ayk ırılığı meşru kılıp k ılmad ığı değerlendirilecektir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 193-195, 242; Selçu k Özdemir , 58). 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 39. Somut olayda ba şvurucu, tutuklama karar ına itiraz etti ğini ancak itiraz ın sonucunun kendisine tebli ğ edilmedi ğini belirtmi ştir. Başvurucu, ba şvuruda bulundu ğu tarih Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 13itibar ıyla tutuklu olmas ı nedeniyle itiraz ının reddedilmi ş olduğunu düşünerek 28/9/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. UYAP üzerinden yap ılan incelemede de itiraz ın değerlendirildi ğine ilişkin karara ve karar ının başvurucuya tebli ğ edildiğine ilişkin bir bilgi veya belgeye ula şılamam ıştır. Öte yandan ba şvurucunun tutuklamaya itiraz ın reddine kara r verildiği 29/7/2016 tarihinden itibaren de otuz günlük bireysel ba şvuru süresi içinde başvuruda bulundu ğu görülmektedir. Bu nedenle ba şvurunun süresinde yap ıldığı kabul edilmelidir. 40. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 3. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 41. Genel ilkeler için bkz. Mustafa Özterzi , 85-90; Zafer Özer, B. No: 2016/65239, 9/1/2020, 38-45. b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 42. Başvurucu, darbe te şebbüsünün arkas ındaki yap ılanma oldu ğu belirtilen FETÖ/PDY mensubu oldu ğu iddias ıyla yürütülen soru şturma kapsam ında silahl ı terör örgütü üyesi olma suçlamas ıyla 5271 say ılı Kanun'un 100. maddesi uyar ınca tutuklanm ıştır. 43. Diğer taraftan ba şvurucu, bir hâkim olarak mesle ğinden kaynaklanan güvencelere riayet edilmeksizin tutukland ığını iddia etmektedir. 44. Anayasa Mahkemesi, Yıldırım Turan ([GK], B. No: 2017/10536, 4/6/2020) karar ında ilgili Türk hukuk mevzuat ı çerçevesinde konuyu etrafl ıca değerlendirmi ş ve Yarg ıtay içtihatlar ına da değinerek terör örgütüne üye olma suçunun ki şisel bir suç oldu ğunu, Yüksek Mahkeme üyelerinden farkl ı olarak hâkim ve Cumhuriyet savc ılar ı yönünden a ğır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hâli bulunmasa da ki şisel suçlar ına ilişkin olarak soruşturma yürütülmesi için izin şart ı bulunmad ığını belirterek vergi mahkemesi üyesi (hâkim) olan ba şvurucunun tutuklanmas ının kanuni dayana ğının bulundu ğu sonucuna varm ıştır (ayr ıntı için bkz. Yıldırım Turan, 108-159). 45. Dolay ısıyla somut olay yönünden an ılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum söz konusu de ğildir. Bu itibarla ba şvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirini n kanuni dayana ğı bulunmaktad ır. 46. Kanuni dayana ğı bulunduğu anlaşılan tutuklama tedbirinin me şru bir amac ının olup olmad ığı ve ölçülülü ğü incelenmeden önce tutuklaman ın ön ko şulu olan suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmad ığının değerlendirilmesi gerekir. 47.İstanbul 9. Sulh Ceza Hâkimli ğinin tutuklama karar ında; başvurucu yönünden kuvvetli suç şüphesini olu şturan somut olgular ın bulundu ğuna genel olarak de ğinilmiş, bu olgulara ili şkin bir aç ıklamaya yer verilmemi ştir (bkz. 13). 48.İddianamede ise ba şvurucunun meslekten ihraç edilmesine, ba şvurucuya HSYK müfettişi taraf ından 78 not verilmesine, ba şvurucudan ele geçirilen materyaller ve Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 14dijital veriler üzerindeki incelemelerde söz konusu terör örgütüyle iltisakl ı olduğu anlaşılan sitelere giri ş yapt ığına, bir sosyal payla şım platformunda 28/12/2013 tarihinde yapt ığı Oyuna Gelmeyelim/Birazda Gülelim başlıklı paylaşımına ve başvurucunun FETÖ/PDY ile irtibat ının olduğuna dair tan ık anlat ımlar ına dayan ılm ıştır. 49. Buna göre ba şvurucuya yöneltilen ve tutuklamaya konu olan suçlaman ın dayanaklar ından biri, ba şvurucunun meslekten ihraç edilmesidir. 50. Buna göre ba şvurucuya yöneltilen ve tutuklamaya konu olan suçlaman ın dayanaklar ından biri, ba şvurucunun meslekten ç ıkar ılm ış olmas ıdır. Anayasa Mahkemesi birçok karar ında kamu görevlisinin meslekten ç ıkar ılmas ının tek başına bir suçun i şlendiğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilemeyece ği sonucuna varm ıştır (benzer kararlar aras ından bkz. Mustafa Bald ır, B. No: 2016/29354, 4/4/2018, 70; E.A. , B. No: 2016/78293, 3/7/2019, 53-57; Mustafa Açay , B. No: 2016/66638, 3/7/2019, 51-54; Zafer Özer, 58). Somut başvuru yönünden an ılan kararlardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum söz konusu de ğildir. 51.İddianamede ayr ıca başvurucunun görevden uzakla ştırılan ve sonras ında meslekten ç ıkart ılan HSYK müfetti şi taraf ından objektif kriterlerden ve yerle şik uygulamalardan uzak, örgütsel amaç ve politikalar do ğrultusunda parlat ılmas ı, hakk ındaki olumsuz dü şüncelerin bertaraf edilmesi, gelecekte önemli görevlere getirilmesini sa ğlama amac ına matuf ve örgütsel ba ğlılık ve dayan ışman ın göstergesi olarak yüksek not (78) takdir edildiği olgusuna dayan ılm ıştır. Ancak Kurul müfetti şinin örgütsel bir ili şki ve amaç çerçevesinde de ğerlendirme yapt ığına ve başvurucunun örgüt üyesi olmas ı nedeniyle yüksek notlar verilerek korundu ğuna ilişkin iddiay ı destekleyen somut olgular soru şturma makamlar ınca yeterince ortaya konulamam ıştır (benzer yöndeki de ğerlendirme için bkz. A.K., B. No: 2017/7858, 27/11/2019, 62; Orhan Şahna, B. No: 2016/50948, 9/1/2020, 66). 52. Soru şturma mercileri ayr ıca aramalarda ele geçirilen materyaller ve dijital veriler üzerindeki incelemelerde ba şvurucunun söz konusu terör örgütüyle iltisakl ı olduğu anlaşılan www.zaman.com.tr , www.bankasya.com.tr , Aktif Haber ve Samanyolu Haber isimli dört siteye giri ş yapt ığına dayanm ıştır. Kişilerin örgütün propagandas ını yapan internet sitelerini çok farkl ı amaçlarla takip edebildikleri bilinen bir gerçektir. Kamu makamlar ının bir kimsenin örgütün propagandas ını yapan internet sitelerine ve sosyal medya hesaplar ına girmesinin ve bunlar ı takip etmesinin örgütsel amaçla yap ıldığını gösteren somut olgular ı ortaya koyamad ığı sürece bunlar ın suç işlendiğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilmesi mümkün de ğildir (benzer yönde de ğerlendirme için bkz. Mustafa Özterzi , 114). Somut olayda soru şturma ve kovu şturma makamlar ı başvurucunun örgütsel bir amaçla bu siteleri ve sosyal medya hesaplar ını takip etti ğini ortaya koyabilmi ş değildir. Bu nedenle ba şvurucunun anılan internet sitelerine giri ş yapmas ı FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı bir suç i şlediğine dair kuvvetli belirti olarak de ğerlendirilemeyecektir. 53.İddianamede ba şvurucunun bir sosyal payla şım platformu olan www.adalet.gov.tr 'de Oyuna Gelmeyelim/Birazda Gülelim başlıklı paylaşımı tutuklamaya konu olan suçlaman ın dayanaklar ından biri olarak gösterilmi ştir (bkz. 20, 21). Başvurucunun büyük ölçüde hâkim savc ılar ın k ısmen de avukatlar ın üyesi oldu ğu adalet.org.tr . isimli internet sitesinde 28/12/2013 tarihinde yazm ış olduğu yaz ıda o döne m henüz devam etmekte olan 17-25 Aral ık operasyonlar ıyla ilgili birtak ım soyut yorum ve değerlendirmeler yapt ığı görülmektedir. İddianamede bu payla şımın yap ıldığı tespitine yer vermekle birlikte payla şımın niteliğine veya payla şım hakk ında bir de ğerlendirmeye yer verilmemi ştir. Mahkemenin beraat karar ı gerekçesinde de aç ıkça bu payla şıma konu yaz ıdan bahsedilmedi ği anlaşılmaktad ır. Soruşturma ve kovu şturma makamlar ı söz konusu Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 15paylaşımın ne şekilde kuvvetli belirti olu şturduğunu somut olgularla aç ıklamak suretiyle yeterince ortaya koyamam ıştır. 54. Diğer taraftan soru şturma ve kovu şturma mercilerinin ba şvurucu hakk ında tan ık beyanlar ına (bkz. 19, 23) dayand ığı görülmektedir. Dinlenen tan ıklar 2014 y ılında yap ılan HSYK üye seçimleri s ıras ında başvurucu ile ayn ı adliyede görev yapan yarg ı mensuplar ıdır ve ifadelerinde ba şvurucunun 2014 y ılında yap ılan HSYK seçimlerindeki tutumuna dair aç ıklamalarda bulunmu şlard ır. Bu ba ğlamda ba şvurucunun Yarg ıda Birlik adaylar ını desteklemedi ği, adliye içinde FETÖ/PDY mensubu oldu ğu bilinen hâkim savc ılarla yak ın durduğu dile getirilmi ştir. Kovu şturma aşamas ında dinlenen tan ıklar ise başvurucunun FETÖ/PDY ile ba ğlant ısının olmad ığını ifade etmi ştir. 55. Anayasa Mahkemesi Zafer Özer ( 61) karar ında HSYK seçim sürecinde örgütsel ili şki çerçevesinde söz konusu adaylar lehine propaganda faaliyetinde bulunman ın veya seçim çal ışmalar ına kat ılman ın yarg ı mensuplar ı hakk ında FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı suçlar bak ımından yürütülen soru şturmalarda önemli bir olgu olarak de ğerlendirmesinin söz konusu olabilece ği değerlendirmesinde bulunmu ştur. Bununla birlikte somut olayda tan ık beyanlar ında başvurucunun örgütsel bir ili şki içinde oldu ğu veya bu yönde bir eylem ve faaliyetin içinde yer ald ığına dair bir anlat ım mevcut de ğildir. Tan ıklar, aksine ba şvurucunun bu süreçte geri planda durdu ğunu ifade etmi ştir. Bu itibarla tan ıklar ın başvurucunun bu tutumunun FETÖ/PDY lehine bir tav ır olduğu yönündeki aç ıklamalar ının herhangi bir olguya değil kişisel değerlendirme ve kanaatlerine dayal ı olduğu görülmektedir (ayn ı tan ıklar ın beyanlar ının değerlendirildi ği bir diğer karar için bkz. Zafer Özer, 59-61). 56. Anayasa Mahkemesi tan ık anlat ımlar ının kişinin örgütsel ba ğlant ısına veya hangi örgütsel eylemlerde bulundu ğuna ya da ba şvurucunun örgütsel konumuna ili şkin herhangi bir vaka veya olguya dayanmamas ının, dolay ısıyla kişisel kanaatin aç ıklanmas ı niteliğinde oldu ğu, bu anlamda yarg ı makamlar ının denetim yaparak söz konusu beyanlar ı doğrulamas ına ya da çürütmesine imkân vermedi ği gerekçesiyle kuvvetli suç belirtisi olarak kabul edilemeyece ği sonucuna varm ıştır (E.A., 59; Ali Aktaş, B. No: 2016/14178, 17/7/2019, 56). Bu nedenle tan ık beyanlar ının başvurucu ile FETÖ/PDY aras ındaki herhangi bir düzeyde ili şkinin mevcut olup olmad ığının belirlenmesi bak ımından kuvvetli suç belirtisi olarak de ğerlendirilebilecek bir nitelik ta şımad ığı kanaatine var ılm ıştır. 57. Bu itibarla dosya kapsam ına göre somut olayda tutuklama için gerekli olan suç işlendiğine dair kuvvetli belirtinin yeterince ortaya konulamad ığı kanaatine ula şılm ıştır. 58. Var ılan bu sonuç kar şısında tutuklama nedenlerinin bulunup bulunmad ığına ve tutuklaman ın ölçülü olup olmad ığına ilişkin ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gere k görülmemi ştir. 59. Aç ıklanan gerekçelerle suç i şlediğine dair kuvvetli belirtiler ortaya konulmadan başvurucu hakk ında tutuklama tedbirinin uygulanmas ının kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına ilişkin olarak ola ğan dönemde Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ında yer alan güvencelere ayk ırı olduğu sonucuna var ılm ıştır. 60. Bununla birlikte an ılan tedbirin ola ğanüstü dönemlerde Anayasa'n ın temel hak ve özgürlüklerin kullan ımının durdurulmas ını ve s ınırland ırılmas ını düzenleyen 15. maddesi kapsam ında meşru olup olmad ığının incelenmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 164. Anayasa'n ın 15. Maddesi Yönünden 61. Somut olayda Anayasa Mahkemesince soru şturma makamlar ının suç işlendiğine dair belirtileri somut olgularla ortaya koymadan ba şvurucu hakk ında tutuklama tedbirine ba şvurduklar ı sonucuna var ılm ıştır. Bu itibarla olağanüstü hâl döneminde Anayasa'n ın temel hak ve özgürlüklerin kullan ımının durdurulmas ını ve s ınırland ırılmas ını düzenleyen 15. maddesinin ba şvurucunun ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına yönelik olarak Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ında belirtilen güvencelere ayk ırı bu müdahaleyi meşru k ılmad ığı değerlendirilmi ştir (benzer yönde bkz. Şahin Alpay [GK], B. No: 2016/16092, 11/1/2018, 110; Mehmet Hasan Altan (2), 157). 62. Aç ıklanan gerekçelerle -Anayasa'n ın 15. maddesiyle birlikte değerlendirildi ğinde de- ba şvurucunun Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı bağlam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Muammer TOPAL bu görü şe kat ılmam ıştır. 5. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 63. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 64. Başvurucu, 1.000.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 65. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 66. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 1767. Başvuruda, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ının ihlal edildi ğine karar verilmi ştir. 28/2/2017 tarihinde başvurucunun tahliyesine karar verilmi ş ve başvurucunun tutukluluk hâli sona ermi ştir. 68. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucunun u ğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Başvurucunun ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ına yönelik müdahale nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 40.000 TL manevi tazminat ödenmesine kara r verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle Anayasa'n ın 19. maddesinde güvence alt ına al ınan kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE Muammer TOPAL' ın karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Başvurucuya net 40.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminat a ilişkin diğer taleplerin REDD İNE, D. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, E. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul 25. A ğır Ceza Mahkemesine GÖNDER İLMESİNE, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/1/2021 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Başvuru Numaras ı: 2016/58614 Karar Tarihi : 12/1/2021 18KARŞIOY GEREKÇES İ Bireysel Ba şvuru No: 2016/14597 (Genel Kurul) say ılı dosyadaki kar şıoyda belirtilen hukuki neden ve gerekçelerle; 29.7.2016 tarihinde tutuklanan, soru şturma devam ederken tan ıklarca FETÖ ba ğlant ısı olduğu yönünde beyanlarda bulunulan, muhali f kisvesiyle kaleme ald ığı Oyuna gelmeyelim / Birazda Gülelim ba şlıklı paylaşımında FETÖ ye muzahir bir dil kullanan, 28.2.2017 tarihinde tahliye edilmekle birlikte 27.4.2018 tarihinde hakk ında örgüt üyeli ğinden iddianame düzenlenen ve yarg ılamas ı sonucunda 9/7/2019 tarihinde beraat karar ı verilen ba şvurucu hakk ındaki tutuklama karar ında suç işlediğine dair kuvvetli belirtilerin yeterince ortaya konuldu ğu, derece mahkemesi kararlar ının temelsiz ve keyfi oldu ğunun söylenemeyece ği, dolay ısıyla tutuklama tedbirini n uygulanmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edilmedi ği kanaatine vard ığımdan, çoğunluğun aksi yöndeki karar ına kat ılmad ım. Üye Muammer TOPAL