T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I DOSYA NO: 2024/1601 Esas KARAR NO : 2026/505 Karar İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 26/09/2023 NUMARASI : 2020/358 E. - 2023/483 K. DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ: 26/03/2026 İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 3…
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I DOSYA NO: 2024/1601 Esas KARAR NO : 2026/505 Karar İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 26/09/2023 NUMARASI : 2020/358 E. - 2023/483 K. DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ: 26/03/2026 İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü : DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketi ile dava dışı ... A.Ş. arasında ticari ilişki nedeni ile müvekkili tarafından ... A.Ş. lehine, ... Bankası Adıyaman Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 06/04/2019 keşide tarihli, 20.000,00-TL bedelli çek ile yine ... Bankası Adıyaman Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 05/05/2019 keşide tarihli, 32.000,00-TLbedelli çeklerin keşide edildiğini ve şirkete verildiğini, daha sonra çeklerin dava dışı şirketin elinde iken çalındığını, akabinde Şanlıurfa 5 .Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/46 Esas sayılı çek iptali davasının açıldığını ve Mahkemenin çekler üzerinde ödemeden men yasağı konulmasına karar verip bankaya bildirdiğini, müvekkili şirketin, dava dışı şirketin talebi üzerine 20.000,00-TL bedelli çekin karşılığını 26/06/2019 tarihinde ödediğini, davalı şirketin çekler üzerinde yetkili hamil olmadığını, ancak dava konusu çeklerden 32.000,00-TL bedelli çekin İstanbul 22.İcra Müdürlüğünün ... takip sayılı dosya üzerinden, diğer 20.000,00-TL çekin İstanbul 22.İcra Müdürlüğünün ... takip sayılı dosyası üzerinden takibe konulduğunu, çeklerin davalı tarafından mevzuata aykırı şekilde iktisap edildiğini, keza 20.000,00-TL bedelli çekin ödemesinin yapıldığını, çeklerin çalınmış olduğuna dair kesinleşmiş mahkeme kararı bulunması nedeniyle davalıların tamamının yetkili hamil olmadıklarını ve müvekkilinin davalılar ile herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını belirterek, icra dosyasına ödenecek paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini, müvekkilinin dava konusu çeklerle ilgili davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalılara usulüne uygun davetiye tebliğ edildiği halde, davaya cevap vermedikleri görülmüştür. MAHKEME KARARI: İstanbul 16.Asliye Ticaret Mahkemesi 26/09/2023 tarihli 2020/358E. - 2023/483K. sayılı kararıyla; "... tüm dosya kapsamında davalıların çekleri iktisapta bile bile borçlunun zararına hareket ettiği ve iktisabında kötü niyetli olduğu iddiasının kanıtlanamadığı, ticari defterlerde davacı ile davalıların doğrudan ticari ilişkilerinin olmasının beklenemeyeceği, zira lehtarın dava dışı ... A.Ş olduğu, tüm bu gerekçeler ışığında; davaya konu faktoring işleminin anılı kanun ve yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, çekin ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalı faktoring şirketinin yetkili hamil olduğu,çeklerin devir işleminin çek iptal kararından önce yapıldığı, davalıların bile bile borçlunun zararına hareket ettiği ve çekin iktisabında kötü niyetli olduğuna dair iddiaları teyit eder mahiyette delil bulunmadığı anlaşılmakla; sübut bulmayan davanın reddine..." karar verildiği görülmüştür. İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davalı ... Anonim Şirketi’nin davaya cevap vermediğini ve kendileri tarafından da davalının ticari defter ve belgelerine delil olarak dayanılmadığı halde, tüm itirazlarına rağmen Mahkemece davalı ... A.Ş.’nin ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, 9257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. maddesi uyarınca davalı ... A.Ş.’nin davaya konu çeklerle ilgili gerekli ve yeterli istihbarat çalışması yapmadığını, davalının basit bir sorgulamayla dahi çekler hakkında iptal davası açıldığını görebilecek konumdayken bunu yapmamış olmasının kötü niyetle hareket ettiğinin göstergesi olduğunu, Davalı Faktoring şirketinin bu çekleri Faktoring mevzuatına uygun olarak iktisap ettiğini kanıtlamak zorunda olduğunu, davalı Faktoring şirketinin kötü niyetli hareket ettiğinin diğer davalılara hiçbir şekilde tebligat yapılmamasından da belirli olduğunu, diğer davalıların tamamının paravan şirketler olduklarını, kanunu ve yönetmelikleri dolanmak suretiyle çek üzerinde cirolarının bulunduğunu, yine müvekkilinin çeklerden bir tanesini ödemiş olup, ikinci defa ödeme tehdidi altında olduğunu, diğer çeki de iki defa ödeme tehdidi altında olduğunu, Dava konusu çekleri mevzuata uygun bir şekilde iktisap ettiğini kanıtlamak yükümlülüğünde olan davalı Faktoring şirketinin, cevap dilekçesi vermeyerek bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bu sebeple de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, Davalı Faktoring şirketinin davaya cevap vermemesinin usul kuralları açısından bir yaptırımının bulunması gerektiğini, ispat yükü üzerinde olan Faktoring şirketinin davaya cevap vermeyerek mevzuata uygun hareket ettiğini ispatlayamadığını belirterek, açıklanan ve Mahkemece resen nazara alınacak nedenlerle, yerel Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep etmiştir. DELİLLER: İstanbul 22.İcra Müdürlüğünün ... takip sayılı icra dosyası incelendiğinde; takibin davalı Faktoring şirketi tarafından diğer davalılar ve davacı aleyhine davaya konu ... Bankası Adıyaman Şubesi'nin ... seri numaralı, 06/04/2019 keşide tarihli, 20.000,00-TL bedelli çek alacağına istinaden faizler dahil toplam 22.273,70-TL alacağın ticari faizi ile birlikte tahsili için 26/04/2019 tarihinde kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. İstanbul 22.İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı icra dosyası incelendiğinde; takibin davalı Faktoring şirketi tarafından diğer davalılar ve davacı aleyhine davaya konu ... Bankası Adıyaman Şubesi'nin ... seri numaralı, 05/05/2019 keşide tarihli, 32.000,00-TLbedelli çek alacağına istinaden faizler dahil toplam 35.456,44-TL alacağın ticari faizi ile birlikte tahsili için 20/0572019 tarihinde kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. Davaya konu çeklerin incelenmesinde; keşidecinin davacı, lehtarın dava dışı ... A.Ş, sonraki cirantaların sırasıyla .... Ltd. Şti., .... Tic. Ltd. Şti., HD .... . Ltd. Şti. ve ... A.Ş olduğu, 32.000,00 TL bedelli çekin bankaya 06/08/2019 tarihinde, 20.000,00 TL bedelli çekin 06/04/2019 tarihinde ibraz edildiği ve Şanlıurfa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/02/2019 tarihli, 2019/46 sayılı ödeme yasağı nedeniyle ödeme yapılamadığının çeklerin arkasına yazıldığı görülmüştür. Şanlıurfa 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin, 17/02/2020 tarihli, 2019/46 Esas, 2020/95 sayılı ilamı incelendiğinde; dava dışı lehtar ... A.Ş. tarafından işbu davaya konu çeklerin iptali için dava açıldığı ve davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür. Davalı ... A.Ş. tarafından dosyaya sunulan Faktoring Sözleşmesi ve ekleri incelendiğinde; davalı ... A.Ş. ile ... Ltd. Şirketi arasında 06/02/2019 tarihinde, 500.000,00 TL azami Faktoring hacimli olarak imzalandığı, her iki çekle ilgili çek tevdi bordrolarının 06/02/2019 tarihli oldukları, ... Ltd. Şirketi tarafından .... Tic. Ltd. Şirketi adına düzenlenen 30/01/2019 tarihli, 55.000,00 TL bedelli faturanın mevcut olduğu tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesince Bilirkişi ...'tan alınan 25/10/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ''..Rapor içerisinde yapılan açıklamalar çerçevesinde , dosya kapsamında ibraz edilen belge, bilgi, takip dosyası ve ticari defterleri ile sınırlı olarak yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; 1-Taraflar arasındaki hukuki ihtilaf davalı ... A.Ş vekili vasıtası ile 26/04/2019 tarihinde davacı ...Ltd.Şti., ....Ltd.Şti., aleyhine İstanbul 22.İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı dosyası ile 20.000-TL ve 32.000-TL tutarlı 2 adet çek alacağı için icra takibi başlatması karşısında, davacı ...Ltd.Şti.'nin borca itiraz etmesi üzerine çıkmış bulunduğu, 2-Davacı ...Ltd.Şti adresinin Adıyaman, dava dışı ... ....A.Ş adresinin Şanlıurfa olması hasebi ile davacı vekili tarafından yerinde inceleme talep edildiği, davalı şirketler ....Ltd.Şti., ....Ltd.Şti., ve ....Ltd.Şti'leri tarafından dava dilekçesi verilmediği ve incelemeye gelinmediğinden yapılan incele davalı ... A.Ş yasal defter ve belgeleri üzerinden yapılmıştır. 3-Davalı ... A.Ş tarafından incelemeye sunulan 2019 yılı ticari defterlerin 6102 sayılı yeni TTK.ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu kanaatine varıldığı, 4-Davalı ... 2019 yılına ait yasal ticari defterleri üzerinde tarafımdan yapılan incelemede; davalı şirket ... A.Ş ile davalı şirket ....Ltd.Şti arasında ....Ltd.Şti tarafından ....Ltd.Şti. Adına tanzim edilen 30/01/2019 tarih ... seri sıra nolu kdv dahil 55.000-TL tutarlı 1 adet fatura alacağı için ... A.Ş ile tanzim edilen 06/02/2019 tarihli dava konusu ... Bankası Adıyaman Şubesi ... nolu 06/04/2019 vadeli 20.000-TL tutarlı ve ... Bankası Adıyaman Şubesi ... nolu 05/05/2019 vadeli 32.000-TL tutarlı çeklere ilişkin 2 adet Alacak Bildirim Formu / Ödeme Araçları Tevdi Bordrosu / Ön Ödeme Talimatı Ödeme araçları tevdi bordrosuna istinaden ticari ilişkinin mevcut olduğu davalı ... A.Ş'nin incelenen ticari defterlerinde dava konusu çeklerin ....Ltd.Şti hesabına alacak ...ALACAKLAR - T.P.hesabına borç olarak kaydedildiği, 4-Davalı şirket ... A.Ş tarafından davalı ....Ltd.Şti'nden alınan davaya konu ... Bankası Adıyaman Şubesi ... nolu, 06/04/2019 vadeli 20.000-TL tutarlı ve ... Bankası Adıyaman Şubesi ... nolu , 05/05/2019 vadeli 32.000-TL tutarlı çekleri 30/04/2019 tarihinde ... yevmiye nolu kayıtla ŞÜPHELİ ALACAKLAR hesabına borç olarak kayıt ettiği, 5-Davacı şirket ...Ltd.Şti. tarafından dava konusu ... Bankası Adıyaman Şubesi ... nolu, 06/04/2019 vadeli 20.000-TL tutarlı çek'e karşılık ... Bankası ... nolu hesabından ... A.Ş'ne ait ... Iban hesabına 26/06/2019 tarihinde (06/04/2019 tarihli ... nolu çalınan çeke istinaden ödeme) açıklaması ile 20.000-TL havale yapıldığı görülmektedir..." şeklinde mütalaada bulunmuştur. İlk derece mahkemesince bilirkişi ...'dan alınan 03/02/2022 tarihli talimat bilirkişi raporunda özetle; ''..Dosyada bulunan delillerin takdir ve değerlendirilmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Sayın Mahkemeniz'in 01/11/2021 tarihli talimatı ile dava dosyası ve ekleri de dikkate alınarak inceleme neticesinde; Dava dışı ... A.Ş'e ile davacı .... Ltd. Şti arasında faturaya dayalı ticari bir ilişkinin var olduğu, Dava dışı ... A.Ş'e tarafından , .... Ltd. Şti'ine ticari ilişki kapsamında 14/03/2019 tarih ve 37796 seri sıra nolu KDV dahil 26.000,76-TL olmak üzere toplamda 52.001,45-TL tutarında 2 adet faturanın düzenlenmiş olunduğu, Dava dışı ... A.Ş'e tarafından davacı .... Ltd. Şti'ine düzenlenmiş olunan toplamda 52.001,45-TL tutarında 2 adet faturanın karşılığında, davacı .... Ltd. Şti tarafından , ... A.Ş'e lehine ... Bankası Adıyaman Şubesi ... seri numaralı 06/04/2019 keşide tarihli 20.000-TL bedelli çek ile yine ... Bankası Adıyaman Şubesi ... seri numaralı 05/05/2019 tarihli 32.000-TL bedelli çek keşide edilmiş olunduğu, bahsi geçen her iki çekin meşru hamilinin dava dışı ... A.Ş olduğu, Dava dışı ... A.Ş'ine ait 2019 yıllarına ait yevmiye defterini incelenmek amacıyla tarafımıza ibraz etmiş olduğu, Dava dışı ... A.Ş'e 2019 yıllarına ait kanuna göre tutmakla yükümlü olduğu tüm defterleri kanuna göre tutmakla yükümlü olduğu tüm defterleri tutmuş olduğu, Dava dışı ... A.Ş'i lehine delil olarak kullanılmak istenen 2019 yılları ticari defter ve kayıtlarının birbirini doğruladığı, Dava dışı ... A.Ş'i lehine delil olarak kullanılmak istenen 2019 yıllarına ait yasal defterlerinin kağıt ortamında tutulmuş olunduğu, Dava dışı ... A.Ş'i lehine delil olarak kullanılmak istenen 2019 yıllarına ait Yevmiye defterlerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun ilgili hükmü gereğince açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yasal sürede yapmış olduğundan sunulmuş olunan ticari defterlerin HMK 222.ve devam maddelerine göre lehine, aksine olan hususların aleyhine delil olarak kullanabileceği, Dava dışı ... A.Ş'i ait lehine delil olarak kullanabileceği 2019 yılı Yevmiye defter dökümlerinin incelenmesi neticesinde; Davacı .... Ltd. Şti'nin alıcılar hesabında 120.07 nolu hesapta davacı .... Ltd. Şti ismiyle takibinin yapıldığı,Dava dışı ... A.Ş'nun lehine delil olarak kullanabileceği 2019 yıllarına ait defter kayıtlarına göre 2019 yılı sonu itibariyle, davacı .... Ltd. Şti'den herhangi alacağının olmadığı, bu hususun dava dışı firmanın kapanış kayıtlarından da teyit edildiği,Davacı .... Ltd. Şti tarafından , ... A.Ş'e lehine ... Bankası Adıyaman Şubesi ... seri numaralı 06/04/2019 keşide tarihli 20.000-TL bedelli çekin 102.01 ... Çek Tahsilatı ibaresi ile 06/04/2019 tarihinde, yine ... Bankası Adıyaman Şubesi ... seri numaralı 05/05/2019 tarihli 32.000-TL bedelli çekin 102.01 ... Çek Tahsilatı ibaresi ile 05/05/2019 tarihinde olmak üzere her iki çekin tahsilatının yapılmış olunduğuna dair iş bu raporu arz etmiştir..." şeklinde mütalaada bulunmuştur.İlk derece mahkemesince bilirkişi ...'tan alınan 19/08/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; ''..Davalı ... A.Ş ve ....Ltd.Şti arasında 06/02/2019 tarihinde Faktoring Sözleşmesi düzenlenmiş olduğu görülmüştür. ... A.Ş ... ve ... numaralı çekleri 06/02/2019 tarihinde ....Ltd.Şti firması ile yapılan 500.000,00-TL limiti Faktoring sözleşmesine dayanarak Faktoring işlemine konu etmiştir.... A.Ş göre işlem tarihi 06/02/2019 dur. İşlem dayanağı olan ticari vesaik ise ....Ltd.Şti tarafından ....Ltd.Şti. Adına 30/01/2019 tarih ... seri nolu kdv dahil 55.000,00-TL tutarlı faturadır. Dosya münderecatında düzenlenen faturanın içeriğinin asansör malzemesi bedeli olduğu görülmekte olup , faturanın gerçek bir ilişkiye dayalı olup olmadığı hususunda ve fatura muhteviyatı ürünleri alıcıya teslim edilip edilmediği yönünde herhangi bir belge ve verinin mevcut olmadığı görülmektedir.Netice itibariyle dava konusu edilen çeklerden dolayı davalının alacaklı olup olmadığı ile ilgili nihai karar mahkemenize aittir..." şeklinde mütalaada bulunmuştur. G E R E K Ç E : Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Her ne kadar davacı vekili, davalı ... Anonim Şirketi’nin davaya cevap vermemesi ve kendilerinin de davalının ticari defterlerine delil olarak dayanmamaları nedeniyle Mahkemece davalı şirketin ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasının usule aykırı olduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuşsa da, HMK’nın 128/1. maddesi uyarınca süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalının, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılacağı, ayrıca HMK’nın 222/1. maddesi uyarınca da ticari davalarda Mahkemenin tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği düzenlenmiş olmakla, Mahkemenin, davaya cevap vermemiş olsa da, davalı Faktoring şirketinin ticari defterlerini incelemesinde usule aykırılık yoktur. Her ne kadar davacı vekili davalı Faktoring şirketinin davaya konu çeklerle ilgili yapması gereken istihbarat çalışmalarını yapmadığını ve kötüniyetli olduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuşsa da, davaya konu çeklerin düzgün ciro silsilesine sahip oldukları, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, 6361 sayılı Kanunun 9/2. ve Yönetmeliğin 8. maddesi hükmüne uygun olarak, çeklerin dayanağı olan faturalarla birlikte davalı Faktoring şirketi tarafından iktisap edildiği, çek tevdi bordrolarının çeklerin iptali kararından önceki tarihli olduklarının tespit edildiği, davalı Faktoring şirketinin yapması gereken tüm araştırmaları yapmış olduğu anlaşılmıştır. Davalı Faktoring Şirketi’nin bilerek davacını zararına hareket ettiğinin ve kötüniyetli olduğunun davacı tarafça ispatlanması gerektiği, tüm dosya kapsamı ile davacının bu hususu ispat edemediği, bu nedenle Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 732,00 TL maktu harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL eksik harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 26/03/2026 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.