TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NURCAN OLGUN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2484) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/2484 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Muhammed Cemil KANDEM İR Başvurucu : Nurcan OLGUN Vekili : Av. Can ÖZBEY I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ihtirazi kay ıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerinden tarh edil
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NURCAN OLGUN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2484) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/2484 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Muhammed Cemil KANDEM İR Başvurucu : Nurcan OLGUN Vekili : Av. Can ÖZBEY I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ihtirazi kay ıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerinden tarh edilen vergi ve cezalara kar şı aç ılan davan ın esas ı incelenmeden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Vergi idaresi, hakk ında olumsuz tespit bulunan mükelleflerden yapt ığı al ışlar ı n gerçekliğini ispatlamamas ı veya beyanlar ını düzeltmemesi durumunda özel esaslara alınacağını başvurucuya ihtar etmi ştir. Bunun üzerine ba şvurucu, katma de ğer vergisine ilişkin olarak ihtirazi kay ıtla düzeltme beyannamesi vermi ştir. Düzeltme beyannamesine dayan ılmak suretiyle ba şvurucu ad ına katma de ğer vergisi ile damga vergisi tarh edilmi ş ve vergi ziya ı cezas ı ile gecikme faizi uygulanm ıştır. 3. Başvurucu, söz konusu i şlemlere kar şı dava açm ıştır. 4.İstanbul 8. Vergi Mahkemesince dava kabul edilmi ş ve tarhiyatlar ın kald ırılmas ına karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle sahte fatura kullan ıp kullanmad ığı hususunda ba şvurucu nezdinde herhangi bir incelemede bulunulmad ığı, sahte fatura kullan ıcısı olarak de ğerlendirilip olumsuz mükellefler listesine al ınmama ve katma değer vergisi iadelerinde sorun ya şamama ad ına ihtirazi kay ıtlı olarak ba şvurucunun verdi ği beyannameler üzerine tahakkuk ettirilen vergiler, hesaplanan gecikme faizi ve kesilen vergi ziya ı cezalar ında hukuka uygunluk görülmedi ği ifade edilmi ştir. 5. Daval ı idare, bu karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci Vergi Dava Dairesince (Bölge İdare Mahkemesi) daval ı idarenin istina f başvurusu kabul edilerek mahkeme karar ı kald ırılm ış ve dava reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle beyanname verme süresi geçtikten sonra verilen beyannameye konulan ihtirazi kayd ın, beyanname üzerinden yap ılan tahakkuka etkisi olmad ığı gibi dava açma hakk ı da vermeyece ği belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/2484 Karar Tarihi : 12/4/2023 36. Başvurucu, nihai karar ı 17/12/2018 tarihinde ö ğrenmiş; 16/1/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 7. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 8. Başvurucu; idarenin zorlamas ı üzerine beyanname verdi ğini, aksi hâlde kod listesine al ınacağı uyar ısı yap ıldığını, dava açma süresi içinde ihtirazi kay ıt beyan ı verdiğini ileri sürerek hukuk güvenli ği ve verginin kanunili ği ilkeleri ile adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğini iddia etmi ştir. 9. Bakanl ık görüşünde, başvuruya ili şkin süreç özetlendikten sonra ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olup olmad ığının öncelikle de ğerlendirilmesi gerektiği ve yap ılacak incelemede Anayasa Mahkemesi içtihad ı ile somut olay ın kendine özgü koşullar ının da dikkate al ınmas ının faydal ı olacağı değerlendirmesine yer verilmi ştir. Bakanl ık görüşünün ekinde Gelir İdaresi Ba şkanl ığından temin edilen görü ş yaz ısına yer verilmiştir. Gelir İdare Ba şkanl ığının yaz ısında, mevzuat gere ğince başvurucuy a olumsuzlu ğun giderilmesine davet yaz ısı yaz ılarak al ışlar ın gerçekli ğini ispatlamamas ı veya beyanlar ını düzeltmemesi durumunda özel esaslara al ınacağının bildirildi ği, başvurucunun bunun ispat etmek yerine ihtirazi kay ıt ile beyanlar ını düzletmeyi tercih etti ği belirtilmi ştir. Söz konusu yaz ıda ayr ıca süresi geçtikten sonra verilen beyannameye konulan ihtirazi kayd ın dava açma hakk ı vermeyece ği ileri sürülmü ştür. Başvurucu Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 10. Başvuru, mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 11. Anayasa Mahkemesi, ihtirazi kay ıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerinden tarh edilen vergi ve cezalara kar şı aç ılan davan ın esas ı incelenmeden reddedilmesi üzerine yap ılan Emin Akyol, B. No: 2019/4696, 18/1/2023 ba şvurusunu mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelemi ştir. Mezkûr kararda; ba şvurucunun düzeltme beyannamesini idarenin talebi üzerine verdi ği, bunun pi şmanl ıkla verilen beyannameden farkl ılık arz etti ği değerlendirilmeden davan ın incelenmeksizin reddine karar verildi ği belirtilmi ştir. Kararda, düzeltme beyannamesine ihtirazi kay ıt konulmas ının dava açma hakk ı vermeyece ği şeklindeki yorumun ba şvurucuyu iddialar ının esas ının incelenmesinden mahrum b ırakt ığı, başvurucuya a ğır bir külfet yükledi ği değerlendirilmi ştir. Bu sebeple ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yap ılan müdahalenin ölçüsüz oldu ğu, mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır (ayn ı kararda bkz. 43-46). Somut olayda Emin Akyol karar ından ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. Başvurucunun mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 12. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesi, yeniden yarg ılama yap ılmas ı ve maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 13. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal Başvuru Numaras ı: 2019/2484 Karar Tarihi : 12/4/2023 4karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 14. Öte yandan ihlalin niteli ğine göre yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci Vergi Dava Dairesine (E.2018/2596, K.2018/2703) iletilmek üzere İstanbul 8. Vergi Mahkemesine (E.2018/253, K.2018/1966) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.264,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/4/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.