TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDURRAHMAN SERBEST BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16583) Karar Tarihi: 22/11/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16583 Karar Tarihi : 22/11/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Abdurrahman SERBEST I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun karde şinin cenaze törenine kat ılmas ı ve taz
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDURRAHMAN SERBEST BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16583) Karar Tarihi: 22/11/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16583 Karar Tarihi : 22/11/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Abdurrahman SERBEST I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan ba şvurucunun karde şinin cenaze törenine kat ılmas ı ve taziyeleri kabul etmesi için izin verilmemesi nedeniyle özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu 15/4/2019 tarihinde karde şinin cenaze törenine kat ılma talebiyle Anamur Cumhuriyet Ba şsavc ılığına (Başsavc ılığa) başvurmuştur. Başsavc ılık ayn ı gün yeterli kolluk görevlisinin bulunmamas ı ve personelin teçhizat durumunun yetersiz olmas ı nedeniyle talebi reddetmi ştir. 3. Baş vurucu 18/4/2019 tarihinde taziye kabulüne kat ılmay ı talep etmi ştir. Başsavc ılık 18/4/2019 tarihinde daha önce kolluk taraf ından yap ılan güvenlik ara ştırmas ı ile 28/6/2013 tarihli ve 28691 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Hükümlü ve Tutuklulara Yak ınlar ının Ölümü veya Hastal ığı Nedeniyle Verilebilecek Mazeret İzinlerine Dair Yönetmelik hükümlerini gerekçe göstererek talebin reddine karar vermi ştir. 4. Başvurucu, bu kararlar ı 16/4/2019 ve 19/4/2019 tarihlerinde tebellü ğ ettikten sonra 8/5/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 5. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 6. Başvurucu, kanunun aç ık hükmüne ra ğmen Başsavc ılıkça cenazeye kat ılma ve taziye izni verilmedi ğinden karde şine karşı son görevini yerine getiremedi ğini ve ailesini n acısını paylaşamad ığını, özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia Başvuru Numaras ı: 2019/16583 Karar Tarihi : 22/11/2022 3etmiştir. Bakanl ık görüşünde; somut olaya, mevzuat hükümlerine ve Anayasa Mahkemesi kararlar ına yönelik aç ıklamalar yap ıldıktan sonra inceleme yap ılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihad ı ve somut olay ın kendine özgü ko şullar ının da dikkate al ınmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 7. Başvuru, özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 8. Benzer ko şullar ı içeren Anayasa Mahkemesinin Rasul Kocatürk ([GK], B. No: 2016/8080, 16/12/2019, 32-39) karar ında cenaze törenine kat ılma yönünden İnfaz Hâkimliğine şikâyet yolunun tüketilmesinin zorunlu olmad ığı sonucuna ula şıldığından somut başvuru aç ısından da bu yakla şımdan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 9. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 10. Başvurucunun özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ına yönelik müdahalenin 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun un 94. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ında yer alan düzenlemeler gere ğince kanuni temelinin bulundu ğu ve infaz kurumunun güvenli ğinin sağlanmas ı şeklinde me şru amac ının bulunduğu aç ıktır (Rasul Kocatürk , 45-50). 11. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir ( Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45; Abuzer Uzun , B. No: 2016/61250, 13/6/2019, 38). 12. Anayasa n ın 19. maddesi gere ği hükümlü ve tutuklular ın özel hayata ve aile hayat ına birtak ım s ınırlamalar ın getirilmi ş olmas ı, hukuka uygun olarak ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz ve do ğal bir sonucudur. Bu ba ğlamda idarenin tutuklu ve hükümlülerin özel hayata ve aile hayat ına müdahale konusunda takdir yetkisinin daha geni ş olduğu gözetilmelidir. Burada mühim olan ceza infaz kurumunun güvenli ğinin sağlanmas ı amac ı ile hükümlünün özel hayata ve aile hayat ına sayg ı gösterilmesi hakk ı aras ında adil bir dengenin sa ğlanm ış olmas ıdır (Rasul Kocatürk , 56). Ayr ıca Rasul Kocatürk karar ında belirtildiği üzere yak ını ölen hükümlünün izin talebinin, kamu makamlar ınca süratle harekete geçilerek ko şullar da dikkate al ındığında mümkün olan en k ısa sürede sonuçland ırılmas ı önem arz etmektedir. Ayr ıca talebin kar şılanmas ında kamu makamlar ının kendilerinden beklenen özeni göstermeleri gerekmektedir. Şayet talebin kar şılanmas ı imkân dâhilinde görülmezse bu duruma ili şkin zorunluluk hâllerinin ve güvenlik risklerinin, somut olgu ve olaylara dayal ı olarak aç ıklanmas ı gerekir ( Rasul Kocatürk , 61, 62). 13. Somut olayda ba şvurucu Anamur T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmaktad ır. Başvurucunun kat ılmay ı talep etti ği defin ve taziye, Ceza İnfaz Kurumunun bulundu ğu Anamur ilçe s ınırlar ı içinde bulunmaktad ır. Başvurucuya Başsavc ılık taraf ından verilen yan ıtta yeterli kolluk görevlisinin olmamas ı ve teçhizat durumu yetersizli ği nedeniyle talebin reddedildi ğinden söz edilmi ştir. Başsavc ılık, başvurucunun cenaze törenine kat ılabilmesini sa ğlamaya yönelik durumun gerektirdi ği özeni Başvuru Numaras ı: 2019/16583 Karar Tarihi : 22/11/2022 4gösterdiğini, ilgili personelin görevlendirilmesi için alternatif çözümler denedi ğini ortaya koyabilmi ş değildir. Gerekçe olarak gösterilen cenazenin defnedilece ği yerde güvenli ğin sağlanamayaca ğına dair edinilen bilgiler somut olgu ve olaylara dayand ırılmam ıştır. Dolay ısıyla Başsavc ılık karar ında gösterilen gerekçe, ba şvurucunun ç ıkarlar ı ile toplumun çıkarlar ı aras ında adil denge kurulmas ına yönelik ikna edici, ilgili ve yeterli unsurlara sahip değildir. Bu durumda, ba şvurucunun cenaze törenine kat ılma ve ailesine destek olma imkân ından yoksun kalmas ında kamu makamlar ının talebin reddedilmesi şeklindeki müdahalenin özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ını ihlal ettiği sonucuna ula şılm ıştır. 14. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 15. Başvurucu; ihlalin tespiti ve 1.000.000.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. 16. Başvurucunun karde şinin cenaze törenine ve taziye kabulüne kat ılmas ının art ık mümkün olmad ığı dikkate al ındığında tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmamaktad ır. 17. Öte yandan tazminat talebi ve ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya ne t 13.500 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. IV. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Anamur Cumhuriyet Ba şsavc ılığına (Sor. No: 2019/1371) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/16583 Karar Tarihi : 22/11/2022 5G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 22/11/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.