TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NİSAN DAĞLI BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/3834) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Nisan DA ĞLI Vekili : Av. Hasan Hüseyin KÜPEL İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; kamula ştırılan taşınmaz ın bedelinin dü şük belirlenmesi nedeniyle
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NİSAN DAĞLI BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/3834) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Nisan DA ĞLI Vekili : Av. Hasan Hüseyin KÜPEL İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; kamula ştırılan taşınmaz ın bedelinin dü şük belirlenmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın makul sürede sonuçland ırılmamas ı nedeniyle de adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 31/1/2019 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucunun maliki bulundu ğu başvuru konusu ta şınmaz Mersin'in Tarsus İlçesi Frengülüs köyünde kâin 1784 parsel numaral ı 22.425 m² yüz ölçümlü ve tarla vasf ındad ır. 6. Çukurova Bölgesel Havaalan ı Projesi kapsam ında Bakanlar Kurulunun 22/3/2011 tarihli ve 2011/4546 say ılı karar ı ile an ılan taşınmaz ın da bulundu ğu alanda kamulaştırma yap ılmas ına karar verilmi ştir. 7. Devlet Hava Meydanlar ı İşletmesi Genel Müdürlü ğü (İdare) taraf ından tekli f edilen bedelin ba şvurucu taraf ından kabul edilmemesi üzerine İdare 28/12/2011 tarihinde Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 3Tarsus 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) kamula ştırma bedelinin tespiti ve tescil davas ı açm ıştır. 8. Mahkemece 4/5/2012 tarihinde ta şınmaz mahallinde ke şif ve bilirkişi incelemesi yapt ırılm ıştır. İki mülk bilirki şisi ve üç ziraat mühendisinden olu şan bilirki şi heyetince haz ırlanan 25/5/2012 havale tarihli raporda; i. Buğday, marul, m ısır, karpuz, soya ve pamuk münavebeye esas ürünler olarak seçilip tarlan ın y ıllık ortalama net geliri tespit edilmi ştir. Raporda alt ı yılda dokuz ürünün münavebeye esas al ınm ıştır. ii. Ard ından taşınmazda uygulanan tar ım teknikleri, bölge ekolojisi, ta şınmaz ın merkeze uzakl ık ve yak ınlığı ile sulama ve ula şım gibi hususlar ın dikkate al ındığı belirtilerek kapitalizasyon faizinin %5 kabul edildi ği belirtilmi ştir. iii. Bu verilere göre yap ılan hesaplamada ta şınmaz ın m² değeri 22,40 TL, taşınmaz ın bedeli ise 502.320 TL olarak hesaplanm ıştır. 9. Mahkeme 15/6/2012 tarihli karar ıyla bilirki şi raporunu esas alarak kamulaştırma bedelinin 502.320 TL olarak tespitine ve ba şvuru konusu ta şınmaz ın İdare adına tesciline karar vermi ştir. 10. Mahkeme karar ı Yarg ıtay 18. Hukuk Dairesinin 15/1/2013 tarihli karar ıyla bozulmuştur. Bozma karar ında; taşınmaz ın sulu ya da kuru tar ım arazisi niteli ğinde olup olmad ığıyla ilgili ayr ıntılı araştırma yap ılmas ı gerektiği belirtilmi ştir. Bozma karar ında ayr ıca Tarsus İlçe Tar ım Müdürlü ğünün 2011 y ılı verilerine göre iki y ılda üç ürünün münavebeye esas al ınmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. 11. Mahkeme taraf ından bozma karar ına uyularak ek bilirki şi raporu al ınm ıştır. 25/4/2013 havale tarihli raporda; i. Marul, m ısır ve sivri biber münavebeye esas ürünler olarak seçilip tarlan ın yıllık ortalama net geliri tespit edilmi ştir. ii. Ard ından taşınmazda uygulanan tar ım teknikleri, bölge ekolojisi, ta şınmaz ın merkeze uzakl ık ve yak ınlığı ile sulama ve ula şım gibi hususlar ın dikkate al ındığı belirtilerek kapitalizasyon faizinin %5 kabul edildi ği belirtilmi ştir. iii. Bu verilere göre yap ılan hesaplamada ta şınmaz ın m² değeri 21,83 TL, taşınmaz ın bedeli ise 489.537,75 TL olarak hesaplanm ıştır. 12. Mahkeme 14/5/2013 tarihli karar ıyla 25/4/2013 havale tarihli bilirki şi raporunu esas alarak kamula ştırma bedelinin 489.537,75 TL olarak tespitine karar vermi ştir. 13. Mahkeme karar ı Yarg ıtay 18. Hukuk Dairesinin 24/4/2014 tarihli karar ıyla bozulmuştur. Bozma karar ında; ilk bozma karar ı öncesi bilirki şi raporunda münavebeye alınan ürünler aras ından seçim yap ılarak ve özellikle bu ğday ın münavebeye esas al ınmas ı gerektiği vurgulanarak de ğerlendirme yap ılmas ı gerekirken bozma öncesi münavebe plan ında yer almayan sivri biberin münavebeye esas al ınmas ının doğru olmad ığı belirtilmi ştir. Bozma karar ında ayr ıca bilirki şi raporunda münavebeye esas al ınan ürünlerin Tarsus İlçe Tar ım Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 4Müdürlüğünün 2011 y ılı verilerine göre denetlenmedi ği ifade edilmi ştir. Ayr ıca kamulaştırma bedeline faiz i şletilmesi gerekti ği aç ıklanm ıştır. 14. Mahkeme taraf ından bozma karar ına uyularak ek bilirki şi raporu al ınm ıştır. 25/11/2014 havale tarihli raporda; bu ğday, marul, m ısır, karpuz, soya ve pamuk münavebeye esas ürünler olarak seçilip ve kapitalizasyon faizi %5 kabul edilerek yap ılan hesaplamad a taşınmaz ın m² değeri 18,81 TL, ta şınmaz ın bedeli ise 421.814,25 TL olarak hesaplanm ıştır. 15. Mahkeme 13/7/2015 tarihli karar ıyla 25/11/2014 havale tarihli bilirkişi raporunu esas alarak kamula ştırma bedelinin 421.814,25 TL olarak tespitine karar vermi ştir. Yarg ıtay 5. Hukuk Dairesi 29/1/2018 tarihli karar ıyla mahkeme karar ını fark bedel yönünden düzelterek onam ıştır. Karar düzeltme talebi ise ayn ı Daire taraf ından 4/12/2018 tarihinde reddedilmi ştir. 16. Nihai karar 2/1/2019 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 31/1/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 18.İlgili hukuk için bkz. Hasan Mutlu , B. No: 2018/22691, 30/6/2021, 22-23. V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu, ayn ı kamulaştırma bölgesinde farkl ı münavebe ürünleri tercih edilerek bilirki şi raporlar ında birbirinden farkl ı kamulaştırma bedelleri tespit edilmesinden ve Mahkemece ta şınmaz ın gerçek kamula ştırma bedeline hükmedilmemesinden yak ınmaktad ır. Başvurucu bununla birlikte münavebeye bu ğday ın da esas al ınmas ına dair bozma karar ıyla Yarg ıtay ın, uzmanl ık gerektiren konuda Mahkemenin takdir yetkisine müdahalede bulunduğunu belirtmi ştir. Başvurucu ayr ıca itiraz ına rağmen Yarg ıtay ın sulu tar ım arazilerinde kapitalizasyon faiz oran ın %4 olmas ı yönündeki içtihad ı aksine kapitalizasyon faiz oran ın %5 kabul edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu bu gerekçelerle e şitlik ilkesiyle adil yarg ılanma, mahkemeye eri şim ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 21. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 522. Anayasa'n ın ''Kamulaştırma'' kenar başlıklı 46. maddesi şöyledir: "Devlet ve kamu tüzelki şileri; kamu yarar ının gerektirdi ği hallerde, gerçek karşılıklar ını peşin ödemek şart ıyla, özel mülkiyette bulunan ta şınmaz mallar ın tamam ını veya bir k ısm ını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamula ştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir. Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme ba ğlanan art ırım bedeli nakden ve pe şin olara k ödenir. Ancak, tar ım reformunun uygulanmas ı, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekle ştirilmesi, yeni ormanlar ın yetiştirilmesi, k ıyılar ın korunmas ı ve turiz m amac ıyla kamula ştırılan topraklar ın bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebilece ği bu hallerde, taksitlendirme süresi be ş yılı aşamaz; b u takdirde taksitler e şit olarak ödenir. Kamulaştırılan topraktan, o topra ğı doğrudan do ğruya işleten küçük çiftçiye ai t olanlar ının bedeli, her halde pe şin ödenir. İkinci f ıkrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemi ş kamulaştırma bedellerinde kamu alacaklar ı için öngörülen en yüksek faiz uygulan ır." 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun belirtilen şikâyetlerinin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 24. Kamula ştırılan taşınmaz, ba şvurucunun mülkiyetinde bulundu ğundan mülkün varl ığı noktas ında tart ışma bulunmamaktad ır. Ayr ıca başvurucunun ta şınmaz ının kamulaştırılmas ının mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği kuşkusuzdur. Öte yandan başvurucunun ta şınmaz ı kamulaştırılmak suretiyle İdarenin mülkiyetine geçti ğinden somut olaydaki müdahale mülkten yoksun b ırakma mahiyetindedir. 25. Somut olayda ta şınmaz ın kamula ştırılmas ının kanuni dayana ğının ve meşru amac ının bulunmad ığı hususunda ba şvurucunun bir şikâyeti yoktur. Ayr ıca başvurunun bu yönleriyle resen incelenmesini gerektiren bir neden de tespit edilememi ştir. Dolay ısıyla ölçülülük unsuruyla s ınırlı bir denetim yap ılacakt ır. 26. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012; E.2012/149, K.2013/63, 22/5/2013; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2015/43, K.2016/37, 5/5/2016; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38). 27. Mülkiyet hakk ından yoksun b ırakma biçimindeki müdahalelerde, hedeflenen kamu yarar ı ile malikin bireysel yarar ı aras ında gözetilmesi gereken adil denge ancak malike tazminat ödenmek suretiyle sa ğlanabilir. Di ğer bir ifadeyle mülkten yoksun b ırakmalarda malike tazminat ödenmesi, müdahaleyle malike yüklenen a şırı külfetin telafi edilmesini temin Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 6eden temel bir araçt ır. Anayasa'n ın 46. maddesi uyar ınca kamula ştırma yoluyla maliki n mülkiyet hakk ının sona erdirildi ği hâllerde malike ödenmesi gereken tazminat ta şınmaz ın gerçek bedelidir. Bu itibarla ta şınmaz ın gerçek bedelinin ödenmedi ği durumlarda somut olay ın koşullar ı da gözetilerek müdahalenin orant ılı olmad ığı sonucuna ula şılabilir ( Cevat Aydın, B. No: 2014/13886, 4/10/2017, 48). 28. Olayda kamula ştırma bedelinin tespitinde münavebeye esas al ınacak ürünler ve hesaplama yöntemine ili şkin bozma kararlar ına uyularak al ınan bilirki şi raporlar ı doğrultusunda neticede 421.814,25 TL kamula ştırma bedeline hükmedilmi ştir. 29. Vurgulanmal ıdır ki taşınmaz bedelinin tespiti teknik ve uzmanl ık gerektiren bir konudur. Bu nedenle kamula ştırılan taşınmaz ın bedelinin tespiti uzman mahkemelerin ve Yarg ıtay ın bu konudaki uzman dairelerinin yetki ve görevindedir. Anayasa Mahkemesi bu konuda uzmanla şmış bir mahkeme olmad ığı gibi Anayasa Mahkemesinin mülkiyet hakk ı kapsam ında yap ılan bireysel ba şvurularda bedel veya de ğer düşüklüğü karşılığını hesaplama k gibi bir görevi de bulunmamaktad ır (Mukadder Sa ğlam ve di ğerleri , B. No: 2013/2511, 22/1/2015, 49; Abdülkerim Çakmak ve di ğerleri , B. No: 2014/1964, 23/2/2017, 52). Anayasa Mahkemesinin görevi kamula ştırma bedelinin tespiti yönteminin gerçek bedelin ödenmesini temin edip etmedi ğini incelemekten ibarettir. 30. 4/11/1983 tarihli ve 2942 say ılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11. maddesinin (f) bendinde araziler için kamula ştırma bedeli tespitinin ta şınmaz ın kamula ştırma tarihindeki mevki ve şartlar ına göre ve oldu ğu gibi kullan ılmas ı hâlinde getirece ği net getiri esas al ınarak belirlenmesi öngörülmektedir. Düzenli ve sürekli tar ımsal getiri istatistikleri ise ülkemizde il ve ilçe tar ım müdürlükleri taraf ından il merkezi ve ilçeler düzeyinde tutulmaktad ır. Bu nedenle mahkemeler ve mahkemelerin atad ığı bilirkişiler, Yarg ıtay ın yerleşik içtihatlar ı doğrultusunda özel bir durum olmad ıkça kamula ştırma bedelinin tespitinde resmî birer kurum olan il ve ilçe tar ım müdürlüklerinin verilerini kullanmaktad ır (Tahsin Erdo ğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, 63). 31. Net gelir yönteminde, ta şınmazda mutat olarak ekilen tar ım ürünlerinin ortalama verim miktar ı ile değerlendirme y ılındaki ortalama toptan kilogram sat ış fiyatlar ı esas al ınarak değerlendirme y ılında arazinin bir dekar ından elde edilecek gayrisafi geliri bulunur. Gayrisafi gelirden ortalama masraflar ç ıkar ılarak net gelir hesaplan ır. Hesaba al ınan ürünlerin y ıllık ortalama fiyatlar ı değil hasat dönemindeki fiyatlar ı esas al ınır (Cevat Ayd ın, 56). 32. Başvurucu hususen münavebeye esas al ınan ürünlerdeki farkl ılıklar nedeniyle gerçek kamula ştırma bedeline hükmedilmedi ğini iddia etmi ştir. İlk bozma karar ında, bilirki şi raporunda bu ğday, marul, m ısır, karpuz, soya ve pamu ğun münavebeye esas al ınmas ına ilişkin değerlendirmede sorun tespit edilmemi ştir. Mahkemece bozma karar ına uyulmas ına rağmen ikinci hükme esas al ınan bilirki şi raporunda daha önce münavebeye esas al ınmayan sivri biberin münavebeye esas al ınmas ı, buna mukabil bu ğday ın münavebeye esas alınmamas ı nedenleriyle yeniden bozma karar ı verilmiştir. Nihayet en son verilen hükme esas bilirkişi raporunda ilk hükme esas al ınan bilirki şi raporundaki gibi bu ğday, marul, m ısır, karpuz, soya ve pamu ğun münavebeye esas al ınarak kamula ştırma bedeli tespit edilmi ş ve mahkemece tespit edilen bu bedele hükmedilmi ştir ( 11-15). 33. Kamula ştırma bedeli her ta şınmaz ın özellikleri dikkate al ınarak belirlenmektedir. Bu sebeple her ta şınmaz ın değerinin farkl ı olmas ı kaç ınılmazd ır. Başvurucunun sadece ayn ı bölgedeki ta şınmazlar için münavebeye esas al ınan ürünlerde Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 7farkl ılıklar gözetildi ğini öne sürmesi derece mahkemelerinin ula ştığı kanaatin keyfî olduğunun kabulü için yeterli görülemez. Öte yandan teknik ve uzmanl ık gerektiren kamulaştırılan taşınmaz ın bedelinin tespitine yönelik hangi ürünlerin münavebeye esas alınacağı uzman mahkemelerin ve Yarg ıtay ın bu konudaki uzman dairelerinin yetki ve görevindedir. Anayasa Mahkemesinin bir temyiz mercii olmad ığı ve inceleme yetkisinin sınırlı olduğu hat ırdan uzak tutulmamal ıdır. Bireysel ba şvuruda Anayasa Mahkemesinin bir temyiz mercii gibi hareket ederek derece mahkemesi kararlar ını her yönüyle hukuka uygunluk denetimine tabi tutmas ı düşünülemez. 34. Somut olayda bozma kararlar ı doğrultusunda kamula ştırılan taşınmaz yönünden net gelir yöntemi esas al ınarak yap ılan keşif sonucu uzman bilirki şilerce yap ılan hesaplamaya göre ve ba şvurucunun her a şamada itirazlar ını sunmalar ına imkân vermek suretiyle başvurucu yarar ına tazminata hükmedilmi ştir. Başvurucu, ta şınmaz ına kamula ştırma suretiyle yap ılan müdahale nedeniyle daha fazla tazminat almalar ı gerektiğini iddia etse de derece mahkemelerince 2942 say ılı Kanun'da öngörülen bedel tespiti prensiplerine uygun olarak kamulaştırma bedelinin hesapland ığı anlaşılmaktad ır. Buna göre somut ba şvuruya konu olayda kamula ştırma yoluyla ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahaleyle başvurucuya yüklenen külfetin ta şınmaz ın gerçek bedelinin ödenmesi suretiyle telafi edildi ği ve bu suretle kamu yarar ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ı aras ında makul ve hakkaniyete uygun bir dengenin kuruldu ğu anlaşılm ıştır. 35. Başvurucu ayr ıca sulu tar ım arazilerinde kapitalizasyon faiz oran ın %4 olmas ı yönündeki güncel içtihad ın aksine kapitalizasyon faiz oran ın %5 kabul edilmesinden yak ınmakta ise de ba şvuru formunda ilgili içtihatlar ın künyesini aç ıklamad ığı gibi başvuru formu ekinde de söz konusu içtihatlar ı sunmam ıştır. Başvuru formu ekinde sunulan ve emsal olduğu ileri sürülen dosyalardaki bilirki şi raporlar ı incelendi ğinde ise ba şvurucunun iddias ının aksine kapitalizasyon faiz oran ın %5 kabul edildi ği görülmü ştür. Bu durumda kamulaştırma bedelinin hesaplanmas ında kapitalizasyon faiz oran ın %4 olarak uygulanmas ı gerektiği şikâyetinin temeli bulunmamaktad ır. 36. Bu itibarla kamula ştırma işlemiyle ba şvurucuya yüklenen külfetin dengelendi ği ve mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin ölçülü oldu ğu sonucuna ula şılmaktad ır. 37. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 38. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 39. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 8b. Esas Yönünden 40. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50-52). 41. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). 42. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 6 y ıl 11 ay 7 günlük yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 43. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Giderim Yönünden 44. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini ve yarg ılaman ın yenilenmesine hükmedilmesini talep etmi ştir. Başvurucu ayr ıca 50.000 TL manevi tazminata kara r verilmesini ve yeniden yarg ılamaya hükmedilmemesi durumunda 150.000 TL maddi tazminata hükmedilmesini istemi ştir. 45. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında net 22.500 T L manevi tazminat ın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. 46. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığı iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/3834 Karar Tarihi : 16/6/2022 9C. Başvurucuya net 22.500 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerinin REDD İNE, D. 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Tarsus 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2014/452) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 16/6/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.