TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ABDURRAHMAN KAVUN BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/4035) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numarası : 2018/4035 Karar Tarihi : 19/11/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Ali Rıza SÖNMEZ Başvurucu : Abdurrahman KAVUN Vekili : Av. Farah Diba KARTAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tahliye kararından sonra itiraz üzerine uygulanan tu tuklama tedbirinin huku
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ABDURRAHMAN KAVUN BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/4035) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numarası : 2018/4035 Karar Tarihi : 19/11/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Ali Rıza SÖNMEZ Başvurucu : Abdurrahman KAVUN Vekili : Av. Farah Diba KARTAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tahliye kararından sonra itiraz üzerine uygulanan tu tuklama tedbirinin hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 12/2/2018 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyon tarafından başvurucunun tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiası bak ımından kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, diğer temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine yönelik iddiaların ise kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. 6. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçeves inde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numarası : 2018/4035 Karar Tarihi : 19/11/2020 38. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe teşebbüsüyle ka rşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanü stü hâl ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamlar ı ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'd e çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgü tü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 9. Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa b ile FETÖ/PDY ile bağlantılı olan ve aralarında yargı mensuplarının da bulunduğu çok sayıda kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturma başlatılmıştır. Bu kapsam da teşebbüsün savuşturulduğu gün Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca -aralarında Yüksek Mahkem e üyelerinin de bulunduğu- üç bine yakın yargı mensubu hakkında FETÖ/PDY ile ba ğlantılarının bulunduğu iddiasıyla başlatılan soruşturmada bu kişilerin büyük bölümü ha kkında gözaltı ve tutuklama tedbirlerine başvurulmuştur ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 51, 350). 10. Başvurucu 24/2/2011 tarihinde Yargıtay üyeliğine seçilmiştir . Soruşturma sürecinde ise başvurucunun meslekten çıkarılmasına karar verilm iştir. 11. Darbe teşebbüsü sonrası başvurucu, Ankara Cumhuriyet Başsavc ılığı tarafından FETÖ/PDY'nin hiyerarşik yapılanmasında yer aldığı iddiasıyla ba şlatılan soruşturma kapsamında 18/7/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır. 12. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı başvurucuyu 20/7/2016 tarihin de tutuklanması istemiyle Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliğine sevk etmiştir. 13. Başvurucunun sorgusu Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliğinde aynı g ün yapılmıştır. Başvurucu, suçlamaları kabul etmeyerek FETÖ/PDY ile bir ilgisin in bulunmadığını belirtmiştir. 14. Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliği sorgu sonucunda başvurucunun s ilahlı terö r örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. 15. Başvurucu tutuklama kararına itiraz etmiş, Ankara 7. Sulh Ceza Hâkimliği 2/8/2016 tarihinde itirazın kesin olarak reddine karar vermişt ir. 16. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı 18/10/2017 tarihinde, başvuru cunun silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğinden bahisle hakkında ka mu davasının açılması için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben fezleke düzenlemişti r. 17. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 8/11/2017 havale tarihli iddianamesiyle başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğinde n bahisle cezalandırılması istemiyle Yargıtay 9. Ceza Dairesinde (ilk derece mahkemesi sıf atıyla) kamu davası açılmıştır. 18. Yargıtay 9. Ceza Dairesi 20/11/2017 tarihinde iddianamenin k abulüne karar vermiş ve E.2017/41 sayılı dosya üzerinden kovuşturma başlamışt ır. Başvuru Numarası : 2018/4035 Karar Tarihi : 19/11/2020 419. Yargıtay 9. Ceza Dairesi 18/12/2017 tarihinde yapılan ilk du ruşmada isnat edilen suçun niteliğini, dosya kapsamını, mevcut delil durumunu , yapılan savunmanın kapsamını ve tutuklulukta geçirilen süreyi dikkate alarak başvurucunun tahliyesine karar vermiştir. Bununla birlikte Daire, başvurucu hakkında yurt dışı na çıkışının yasaklanması ve ikametgâhına en yakın mahallî kolluk birimine imza atması şekli ndeki adli kontrol tedbirlerinin uygulanmasına hükmetmiştir. 20. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 19/12/2017 tarihinde tahli ye kararına itiraz etmiştir. İtirazda özetle başvurucu hakkında suç şüphesinin var lığını gösteren somut delillerin hâlen mevcut olması, tutukluluğun devam ettirilmesinin ölçülü v e orantılı olacağı, adli kontrol tedbirlerinin suç vasfı ve mevcut delil durumu nazara a lındığında yetersiz kalacağı hususları birlikte gözönüne alındığında tahliye kararının usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmüştür. 21. Yargıtay 10. Ceza Dairesi 26/12/2017 tarihinde Yargıtay Cumh uriyet Başsavcılığının itirazını kabul ederek başvurucu hakkında yakal ama emri çıkartılmasına karar vermiştir. 22. Hakkında yakalama kararı düzenlendiğini avukatından öğrenen başvurucu 29/12/2017 tarihinde kendiliğinden Osmaniye Emniyet Müdürlüğüne teslim olmuştur. Başvurucu, Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi aracılığıyla bağlandı ğı Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 29/12/2017 tarihli kararıyla tutuklanmıştır. Tutukla ma kararının gerekçesinin ilgili bölümü şöyledir: " Kimliği tespit edilen Abdurrahman Kavun'un Dairemizin 26.12.2017 tarih ve 2017/6 0 say ılı yakalama emrindeki ki şi olduğu anlaşıldığından, mevcut delil durumu, san ık hakk ındaki tan ık ve şüpheli beyanlar ı, FETO/PDY silahl ı terör örgütü üyeleri taraf ından gizli haberle şme program ı olarak kullan ılan BYLOCK program ı arac ılığıyla yap ılan yaz ışmalarda san ık hakk ındaki bilgiler ve içerikleri, san ığın kamuoyu taraf ından 'Askeri Casusluk ve Balyoz' davalar ı olarak bilinen davalar ın Yarg ıtay 9. Ceza Dairesi taraf ından incelenmesi s ıras ında terör örgütünün amaçlar ına yönelik olarak verilen kararlarda imzas ının bulunmas ı, san ığının üzerine at ılı suçun niteli ği, at ılı suçla ilgili TCK'da [ Türk Ceza Kanunu] öngörülen cezan ın alt ve üst s ınırı, suçun CMK'n ın [Ceza Muhakemesi Kanunu] 100/3 maddesinde yer alan katalog suçlardan olmas ı, san ığın sal ıverilmesi sonucunda delillerin karart ılma ihtimalinin bulunmas ı, tutuklama nedenlerinin varl ığının halen devam ediyor olmas ı, dosya kapsam ında kuvvetli suç şüphesinin varl ığını gösteren omut olgular ın bulunmas ına binaen tutuklama karar ının ölçülü ve orant ılı olmas ı nedeniyl e Adli Kontrol Tedbirlerinin uygulanmas ının yetersiz kalaca ğı dikkate al ınarak. Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ılığının itiraz ının kabulü ile san ığın at ılı suçtan CMK.nun 100 v e müteakip maddeleri uyar ınca tutuklanmas ına... [karar verildi.]" 23. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz, Yargıtay 11. Ceza Dai resince 5/1/2018 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir. 24. Anılan karar başvurucuya -tutuklu olarak bulunduğu ceza infa z kurumunda- 10/1/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir. 25. Başvurucunun vekili (avukatı) ise bu kararın kendisine -herh angi bir belge sunmaksızın- 12/1/2018 tarihinde tebliğ edildiğini beyan etmiş ve başvuru süresinin başlangıcı olarak bu tarihi esas almak suretiyle Anayasa Mahkem esine 12/2/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Ayrıca UYAP üzerinden yapılan i ncelemede başvurucu vekilinin söz konusu kararı 12/1/2018 tarihinde tebellüğ ettiği ne dair bir kayda da rastlanmamıştır. Başvuru Numarası : 2018/4035 Karar Tarihi : 19/11/2020 526. Öte yandan başvurucu 20/7/2016 tarihinde hakkında uygulanan ilk tutuklama tedbirinin hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliğ i hakkının ihlal edildiğini belirterek Anayasa Mahkemesine bu dosyada incelenen konudan ayr ı olarak bireysel başvuruda bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi bu başvuru üzerine baş vurucu hakkında 10/1/2019 tarihinde Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonca yapılan inc eleme sonucunda (B. No: 2016/14799) ilk tutuklamanın hukuki olmadığına ilişkin iddia yö nünden açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle başvurunun kabul edilemez olduğuna dair karar vermiş tir. 27. Yapılan yargılama sonunda Yargıtay 9. Ceza Dairesi 18/6/2019 tarihli kararıyla başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 7 yıl 13 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükümle birlikte tutukluluk hâlinin devam ına karar vermiştir. 28. Dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla temyi z incelemesi için gönderildiği Yargıtay Ceza Genel Kurulunda derdesttir. IV. İNCELEME VE GEREKÇE29. Mahkemenin 19/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü 30. Başvurucu, FETÖ/PDY üyesi olduğu iddiasıyla tutuklandıktan s onra hakkında açılan davanın ilk duruşmada tahliye edildiğini ancak bu tahliy eden kısa bir süre sonra somut bir gerekçe de gösterilmeden Cumhuriyet savcısının itirazı üzer ine hakkında yeniden tutuklama kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 31. Bakanlık görüşünde özetle başvurucu hakkındaki suçlamaların somut delillere dayandığı ve darbe teşebbüsü sonrasındaki olağanüstü durum gözö nünde bulundurulduğunda başvurucunun yakalanmasının ve tutuklanmasının temelsiz ve keyf î olmayıp orantılı olduğu belirtilmiştir. Bakanlık, başvurucunun kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedeni bulunmaksızın özgürlüğünden yoksun bırakıldığı şeklindeki şikây etlerinin açıkça dayanakta n yoksun olduğunu ileri sürmüştür. B. Değerlendirme 32. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurul uşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireyse l başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otu z gün içinde yapılması gerekir. 33. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de otuz günlük süre kuralıdır. Başvurunun her aşamasında sürenin dikkate alınması gerekir ( Deniz Baykal , B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). 34. 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11. mad desinin birinci fıkrasında, vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligatın v ekile yapılacağı düzenlemesine yer verilmişse de bireysel başvuru incelemesi bir kanun yolu in celemesi ve Anayasa Başvuru Numarası : 2018/4035 Karar Tarihi : 19/11/2020 6Mahkemesi de bir temyiz mercii olmadığından bireysel başvuru sü resinin işlemeye başladığı tarih tespit edilirken somut yargılamanın taraflarının davaları nı nasıl takip ettikleri veya ihlal olgusuna kaynaklık eden işlem, eylem veya kararın kime ne şekil de tebliğ edildiğinin ötesinde iddia edilen ihlalin başvurucu veya vekili tarafından hangi tarihte öğrenildiğinin araştırılması gerekir. Bireysel başvuru süresi bakımından tebli gat, öğrenme şekillerinden sadece bir tanesi olup yegâne öğrenme şekli değildir. Pek tabii tebliğ edilmesi gereken kararlarla ilgili başvurularda öncelikle tebligat yapılıp yapıl madığına bakılacaktır. Ancak bu tebligatın vekil (müdafi) yerine müvekkile (başvurucuya) yapılm ış olması, kararı tebellüğ eden kişi tarafından ihlalin öğrenilmiş olduğu sonucunu değişti rmez ( Bekir Özenir, B. No: 2016/18509, 17/6/2020, 30; ayrıca aynı yöndeki değerlendirme ve uygulamalar için bkz. Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27; Kadir Turgut, B. No: 2014/4985, 6/7/2017, 24, 25). 35. Somut olayda tutuklama kararına itiraz edilmesi üzerine Yarg ıtay 11. Ceza Dairesince 5/1/2018 tarihinde verilen ve nihai karar niteliğind e olan kararın 10/1/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edildiği görülmüştür (bkz. 24). Buna göre başvurunun 10/1/2018 tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir ken 12/2/2018 tarihinde yapıldığı ve mezkûr iddia yönünden bireysel başvuruda süre aşım ı olduğu anlaşılmıştır. 36. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 19/11 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU