TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET KAVAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/5066) Karar Tarihi: 7/4/2021 Başvuru Numaras ı : 2018/5066 Karar Tarihi : 7/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Ahmet KAVAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kamula ştırma bedelinin dü şük tespit edilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET KAVAL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/5066) Karar Tarihi: 7/4/2021 Başvuru Numaras ı : 2018/5066 Karar Tarihi : 7/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Ahmet KAVAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kamula ştırma bedelinin dü şük tespit edilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/2/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucuya ait Ordu'nun Kabata ş ilçesine ba ğlı Merkez Mahallesi'nde bulunan sıras ıyla 941,62 m² alana sahip 123 ada 45 parsel say ılı taşınmaz ın 820,39 m²lik k ısm ı, 5.665,50 m² alana sahip 123 ada 110 parsel say ılı taşınmaz ın 3.281,13 m²lik k ısm ı, 215,11 m² alana sahip 138 ada 2 parsel say ılı taşınmaz ın 16,70 m²lik k ısm ı ile 170 ada 2 parsel say ıl ı 143,44 m² alana sahip ta şınmaz ın ise tamam ının yol inşaat ı ve emniyet sahas ı tesis etmek amac ıyla Karayollar ı Genel Müdürlü ğü (KGM) taraf ından kamula ştırılmas ına kara r verilmiştir. Başvuru Numaras ı : 2018/5066 Karar Tarihi : 7/4/2021 39. Bu kapsamda KGM taraf ından başvurucu aleyhine 18/7/2013 tarihinde Aybast ı Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) kamula ştırma bedelinin tespiti ve tapunun iptali davas ı aç ılm ıştır. 10. Mahkemece bilirki şi heyeti marifetiyle 4/11/2013 tarihinde an ılan taşınmazlar başında keşif yap ılm ıştır. 8/11/2013 tarihli Bilirki şi Kurulu raporunda kamula ştırma bedeli 732.955,72 TL olarak tespit edilmi ştir. Taraflar ın rapora itiraz etmesi üzerine dosya, ek rapor düzenlenmesi için bilirki şi heyetine yeniden tevzi edilmi ştir. 17/1/2014 tarihli ek raporda kamulaştırma bedeli bu defa 732.210,82 TL olarak tespit edilmi ştir. 11. Mahkemece ek bilirki şi raporuna itibar edildi ği belirtilerek 16/5/2014 tarihinde davan ın kabulü ile kamula ştırma bedelinin yasal faizi ile birlikte toplam 758.768,01 T L olarak tespitine ve tapu kayd ının iptali ile yol vasf ıyla tapudan terkinine karar verilmi ştir. 12. Başvurucu taraf ından temyiz edilen karar, Yarg ıtay 5. Hukuk Dairesince 14/11/2016 tarihinde onanm ıştır. Başvurucunun karar düzeltme talebi ayn ı Daire taraf ından 25/12/2017 tarihinde reddedilmi ştir. 13. Nihai karar ba şvurucu vekiline 18/1/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 16/2/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 15. Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yap ılan araştırmada başvurucunun 8/8/2018 tarihinde vefat etti ği anlaşılm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 7/4/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu, mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 49. maddesinin (7) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, kararlar ın infaz ında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." Başvuru Numaras ı : 2018/5066 Karar Tarihi : 7/4/2021 420. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun " Dava sıras ında taraflardan birinin ölümü " kenar ba şlıklı 55. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasç ılar miras ı kabul veya reddetmemi şse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sak ınca bulunan hâllerde, talep üzerine davay ı takip için kayy ım atanmas ına karar verebilir. " 21. Başvurunun incelemesi devam ederken ba şvurucunun 8/8/2018 tarihinde öldü ğü nüfus kay ıtlar ından anla şılm ıştır. 22. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri (B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21) karar ında başvurucunun bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihten sonra ölmesi durumunda ba şvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyece ğine ilişkin ilkeleri belirlemiştir. An ılan karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "18. Uygulamada hukuk yarg ılamalar ında, taraflardan birinin ölümü halinde dava sonunda verilecek hükmün olumlu veya olumsuz bir şekilde mirasç ılar ın haklar ını etkilemesi nedeniyle davaya mirasç ılar taraf ından devam edilebilece ğinin kabul edildi ği hallerde, mahkemelerce mirasç ılara usulüne uygun olarak tebligat yap ılarak miras ı reddetmeye n mirasç ılar ın mecburi dava arkada şı olarak davada yer almalar ının sağland ığı görülmektedir (Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi E. 2015/20127, K. 2015/21189, 26/11/2015). 19. Asli görevi Anayasa'y ı yorumlamak, böylece Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve s ınırlar ını belirlemek olan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme ) bireysel ba şvuru yolunda ba şvurucular ın başvuru tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukar ıda yer verilen usulü benimseyerek 4721 say ılı Kanun'un an ılan hükümlerindeki tarihleri tespit etme ve buna göre miras ı reddetmeyen mirasç ılar ın başvuruya devam etmelerini sa ğlama yükümlülü ğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini yerine getirmesi önünde engel te şkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel i şlevinden uzaklaştırabilecek olmas ı nedeniyle bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun dü şmediği görülmektedir. 20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendine göre ba şvurunu n incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ılmas ı hâlinde başvurunun dü şmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2 ) numaral ı fıkras ı gereği Anayasa'n ın uygulanmas ı, yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde ba şvurunun incelenmesine devam edilebilece ği öngörülmü ştür. 21. Yukar ıda yer verilen aç ıklamalar do ğrultusunda Anayasa'n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâller gibi ba şvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ıldığı durumlarda, ba şvurucular ın vefa t etmesi hâlinde ba şvuruya devam edilmesinin sa ğlanmas ı yönünden öncelikli yükümlülü ğün başvuruya devam etme haklar ı olan şahıslarda bulundu ğu kabul edilmelidir." 23. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri içtihad ından sonraki dönemde, bireysel ba şvuru devam ederken ba şvurucunun ölmesi durumunda ölüm tarihinden sonra makul bir süre içinde kendili ğinden Anayasa Mahkemesine ba şvurarak ba şvuruya devam etmek istedi ğini bildiren mirasç ılar ın -menfaatlerinin bulunup bulunmad ığını da gözeterek- Başvuru Numaras ı : 2018/5066 Karar Tarihi : 7/4/2021 5başvurular ını incelemi ştir (diğerleri aras ından bkz. Ayten Ye ğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018 [ölümden yakla şık üç ay sonra]; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]). Mirasç ılar ın başvuruyu devam ettirme yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmedi ği hâllerde ise dü şme karar ı verilmektedir ( Ali Sedat Yücelik ve di ğerleri, B. No: 2015/2574, 9/5/2018, 22-25; Abbas Çelik ve di ğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018, 26-29; Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, 19; Şükran Çopuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, 22). 24. Anayasa Mahkemesi T.G. (B. No: 2017/21163, 9/1/2019, 17-20) karar ında bireysel ba şvuru yap ıldıktan sonra ölen ba şvurucular ın mirasç ılar ının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul sürenin -hakl ı mazeretler sakl ı kalmak kayd ıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit etmi ştir. 25. Somut olayda ba şvuru devam ederken ölen ba şvurucunun mirasç ılar ı ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde ba şvuruya devam etmek istediklerine ili şkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemi ştir. 26. Öte yandan somut ba şvuruya benzer şikâyetler, Anayasa Mahkemesince karara bağlanm ış olup bu kararlarda ilgili Anayasa hükümleri uygulan ıp yorumlanm ış, temel hak ve özgürlüğün kapsam ve s ınırlar ı belirlenmi ştir ( Sadettin Tiryaki ve di ğerleri , B. No: 2013/4623, 21/1/2016, Emine Çelik ve di ğerleri , B. No: 2013/5809, 15/12/2015). Dolay ısıyla başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli k ılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktad ır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvurucunun ölümü nedeniyle DÜ ŞMESİNE, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 7/4/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN