TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A.C. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/24504) Karar Tarihi: 6/10/2021 Başvuru Numaras ı : 2017/24504 Karar Tarihi : 6/10/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : A.C. Vekili : Av. Zerrin KIZILTÜRK 1. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; idari gözetim alt ında tutman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürr
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A.C. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/24504) Karar Tarihi: 6/10/2021 Başvuru Numaras ı : 2017/24504 Karar Tarihi : 6/10/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : A.C. Vekili : Av. Zerrin KIZILTÜRK 1. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; idari gözetim alt ında tutman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, tutulma ko şullar ının insan onuruna ayk ırı olmas ı ve s ınır d ışı etme karar ı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 29/5/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün (İçtüzük) 73. maddesi uyar ınca sınır d ışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmas ına karar verilmesini talep etmi ştir. 4. Komisyonca tedbir talebinin ve ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesini n Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm taraf ından 29/5/2017 tarihinde ba şvurucunun ülkesine s ınır d ışı edilmesine ili şkin işlemin tedbiren durdurulmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve ekleri, ilgili kurumlardan ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi nden (UYAP) elde edilen bilgi ve belgelere göre olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı : 2017/24504 Karar Tarihi : 6/10/2021 2A. Genel Olarak 8. 1988 do ğumlu olan ba şvurucu, Rusya Federasyonu Karaçay Çerkez Özerk Cumhuriyeti vatanda şıdır. 9. Rusya da İslam dininin gereklerine uygun biçimde ya şayamad ığı için 2013 yılında Türkiye ye gelerek Yalova ya yerle şen başvurucu, Suriye uyruklu bir şahısla Türkiye de evlenmi ştir. 10. Başvurucunun terör örgütleriyle ili şkisi oldu ğu değerlendirilerek hakk ında yap ılan soruşturmada Yalova Sulh Ceza Hâkimli ğinin 13/2/2017 tarihli arama karar ına istinaden evinde arama yap ılm ış, hakk ında G-87 (genel güvenlik) ve M-26 (yasa d ışı örgüt faaliyeti) tahdit kayd ı olduğu anlaşılm ıştır. 11. 4/4/2013 tarihli ve 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu nun 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (d) ve (e) bentleri uyar ınca kamu güvenli ği aç ısından tehdit olu şturduğu gerekçesiyle, Yalova Valili ği İl Göç İdaresi Müdürlü ğünün 16/2/2017 tarihli karar ı ile başvurucunun s ınır d ışı edilmesine karar verilmi ştir. 12. Kocaeli Valili ği İl Göç İdaresi Müdürlü ğünün 21/2/2017 tarihli karar ıyla 6458 say ılı Kanun un 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (b) bendi uyar ınca terör örgütü destekleyicisi oldu ğu gerekçesiyle ikinci kez s ınır d ışı etme ve idari gözetim alt ına alınmas ına karar verilmi ştir. B. Kocaeli Valili ğinin 21/2/2017 Tarihli S ınır D ışı Karar ına Karşı Kocaeli 1. İdare Mahkemesinde Aç ılan Dava 13. Başvurucu 13/3/2017 tarihinde, s ınır d ışı edilmesine ili şkin 21/2/2017 tarihli işleme karşı iptal davas ı açm ıştır. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 13/7/2017 tarihinde davan ın reddine kesin olarak karar vermi ştir. Ret karar ının gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Dava dosyas ının incelenmesinden; davac ının Yalova Sulh Ceza Hakimli ği'nin 03.02.2017 tarih ve 445 say ılı arama karar ına istinaden yap ılan çal ışmalarda haklar ında işlem yap ılan 6 şahıstan biri oldu ğu, davac ı şahıs ile ilgili yap ılan bilgisayar tahdit sorgulamas ında şahıs hakk ında Genel Güvenlik (G-87 Yurda Giri şi Yasak) ve M 26 (Yasad ışı Örgüt Faaliyetleri) tahdit kodlar ının veri giri şinin yap ılmış olduğu, bu nedenle 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanununun 54/d maddesi gere ği kam u düzeni veya kamu güvenli ği aç ısından tehdit olu şturan şahıs olarak de ğerlendirildi ği, diğer taraftan şahıs hakk ında yap ılan giriş çıkış kay ıtlar ından şahs ın 15.12.2014 tarihinde yurda giriş yapt ığı ve vize ihlali durumunda bulundu ğunun anla şılmas ı üzerine 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu'nun 54-1 (d) ve (e) bentleri uyar ınca s ınır d ışı edilmesine karar verildi ği anlaşılmıştır. Bu durumda; yap ılan bilgisayar tahdit sorgulamas ında hakk ında G-87 (Yurda Giri şi Yasak) ve M 26 (Yasad ışı Örgüt Faaliyetleri) tahditleri bulundu ğu için kamu düzeni veya kamu güvenli ği aç ısından tehdit olu şturan şahıs olarak de ğerlendirilen ve vize ihlal i durumunda bulunan davac ı hakk ında tesis edilen s ınır d ışı edilmesi i şleminde hukuk a ayk ırılık görülmemi ştir. Başvuru Numaras ı : 2017/24504 Karar Tarihi : 6/10/2021 314. Başvurucu bu karara kar şı 28/8/2017 tarihli ve 2017/34066 numaral ı bireysel başvuruda bulunmu ştur. 2016/24613 No.lu bireysel ba şvuru dosyas ıyla birleştirilen an ılan dosya 2/6/2020 tarihinde sonuçlanm ıştır. İdari gözetim karar ından ötürü ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ı, tutulma ko şullar ından ötürü kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddias ına ilişkin olarak idari gözetim sona erdi ği için idare mahkemelerinde tam yarg ı davas ı açma yoluna gidilmedi ği gerekçesiyle ba şvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik karar ı verilmiştir. S ınır d ışı etme karar ına karşı kötü muamele yasa ğının ihlal edildiği iddias ı hakk ında ise men şe ülke ara ştırmas ı yap ılmad ığı gerekçesiyle ihlal karar ı verilmiştir. İhlal karar ın bir örne ği yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Kocaeli 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmi ştir. C. Yalova Valili ğinin 16/2/2017 Tarihli S ınır D ışı Karar ına Karşı Bursa İdare Mahkemesinde Aç ılan Dava 15. Başvurucu 17/3/2017 tarihinde iptal davas ı aç ılm ıştır. Bursa 1. İdare Mahkemesi 15/5/2017 tarihinde davan ın süre aşımından reddine kesin olarak karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Olayda, davac ının s ınır d ışı edilmesine ili şkin 16.02.2017 tarih ve 65821821-000-13 0 say ılı işlemin davac ıya 20.02.2017 tarihinde tebli ğ edildiği, bu tarihten itibaren on be ş günlük dava açma süresi içinde en geç 07.03.2017 tarihine kadar dava aç ılmas ı gerekirken, davan ın 17.03.2017 tarihinde kay ıtlara giren dilekçe ile aç ıldığı anlaşıldığından süresinde açılmayan davan ın esas ının incelenmesine olanak bulunmad ığı sonucuna ula şılmıştır. 16. Başvurucu vekili, 27/5/2017 tarihinde UYAP sistemi üzerinden ö ğrendiği karara karşı 29/5/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Anayasa Mahkemesinin 6/10/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 18. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasa ğı ile Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvurucu; s ınır d ışı karar ının tebliğinin tercüman marifetiyle yap ılmad ığını, bu yüzden tebligat ın usulsüz oldu ğunu, ülkesine geri gönderildi ği takdirde hayat ının tehlike altında olaca ğını, ailesinin parçalanaca ğını, kötü muamele görme riskiyle kar şı karşıya kalacağını, idari gözetim alt ına alma karar ının hukuka ayk ırı olduğunu, tutulma ko şullar ının Başvuru Numaras ı : 2017/24504 Karar Tarihi : 6/10/2021 4insan onuruyla ba ğdaşmad ığını belirterek ya şam hakk ı, kötü muamele yasa ğı, kişi hürriyeti ve güvenli ği, özel hayata ve aile hayat ına sayg ı ve etkili ba şvuru haklar ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. Başvurucu, isminin kamuya aç ık belgelerde gizlenmesi talebinde bulunmu ştur. 2. Değerlendirme 20. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurunun iddialar ı kötü muamele yasa ğı ile kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında değerlendirilmi ştir. 21.İçtüzük ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (c) ve (ç) bendi şöyledir: Düşme Karar ı Madde 80- (1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerde dü şme karar ı verilebilir: c) İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kalkm ış olmas ı. ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir ba şka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden görülmemesi. 22. Başvuru konusu olayda s ınır d ışı işleminin gerçekle ştirilmesi hâlinde ba şvurucu yaşam ı ile maddi ve manevi bütünlü ğünün tehlikeye dü şeceğini ileri sürmü ş, Anayasa Mahkemesi ba şvurunun de ğerlendirme sürecinde s ınır d ışı işleminin gerçekle ştirilmesi telafisi imkâns ız sonuçlara neden olabilece ğinden ba şvurunun esas ı hakk ında bir karar verilene kadar s ınır d ışı işleminin tedbiren durdurulmas ına karar vermi ştir. 23. Kişinin yaşam ının tehlikeye girebilece ğine, işkence ya da kötü muameleye tabi tutulacağına dair risk bulunan bir ülkeye s ınır d ışı edilmesine veya geri verilmesine karar verildiği durumlarda bu kapsamdaki ihlal iddialar ının incelenebilmesi için s ınır d ışı karar ının uygulanm ış olmas ı ya da uygulanmas ının önünde bir engel bulunmamas ı gerekir. 24. Somut olayda ba şvurucu hakk ında Kocaeli Valili ğinin 21/2/2017 tarihli s ınır dışı etme ve idari gözetim alt ına alma karar ına karşı Anayasa Mahkemesi 2016/24613 No.lu bireysel ba şvuruda 2/6/2020 tarihinde ihlal karar ı vermiş, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için dava dosyas ını Kocaeli 1. İdare Mahkemesine göndermi ştir. Eldeki somut başvuruya konu olayda Yalova Valili ğinin 16/2/2017 tarihli s ınır d ışı etme karar ı Anayasa Mahkemesi önüne gelmi ş ise de bir hafta arayla al ınan s ınır d ışı kararlar ının her ikisinin de başvurucunun terör örgütleriyle irtibat ından ötürü al ındığı, ihlal karar ı nedeniyle başvurucunun bu a şamadan sonra s ınır d ışı edilme ihtimalinin ortadan kalkt ığı anlaşılm ıştır. 25.İdari gözetim karar ından ötürü ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı ile tutulma koşullar ından ötürü kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkin olarak idari gözetim sona erdi ği için idare mahkemelerinde tam yarg ı davas ı açma yoluna gidilmedi ği gerekçesiyle ba şvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik karar ı verilmiştir. Başvuru Numaras ı : 2017/24504 Karar Tarihi : 6/10/2021 526. Somut olayda s ınır d ışı karar ına karşı daha önce verilen ihlal karar ı ile diğer iddialara ili şkin kabul edilemezlik kararlar ından ötürü ba şvurunun incelenmesine devam edilmesini gerektiren bir husus kalmad ığı anlaşılm ıştır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, C. Başvurunun DÜ ŞMESİNE, D. S ınır d ışı etme konusunda al ınan tedbir karar ının SONLANDIRILMASINA, E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyete neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi ve gere ğ i için İçişleri Bakanl ığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne GÖNDER İLMESİNE 6/10/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN