TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ FINDIK VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/15233) Karar Tarihi: 18/5/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 20/8/2021-31574 Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucular : 1. Ali FINDIK 2. Ayşe FINDIK 3. Hatice TAPÇI 4. Mehmet FINDIK Başvurucular Vekili : Av. Ayça KAYA TERZ İ I.
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ FINDIK VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/15233) Karar Tarihi: 18/5/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 20/8/2021-31574 Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucular : 1. Ali FINDIK 2. Ayşe FINDIK 3. Hatice TAPÇI 4. Mehmet FINDIK Başvurucular Vekili : Av. Ayça KAYA TERZ İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; t ıbbi ihmal dolay ısıyla aç ılan tazminat davas ının reddedilmesi nedeniyle yaşam hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/5/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu Ay şe F ındık'ın k ızı diğer başvurucular ın ise karde şi olan, 2/2/1990 doğumlu S.F. 14 ya şında merdivenden dü şmesi sonucu boyun a ğrısı yaşamaya başlam ıştır. Ağrılar ın şiddetlenmesi üzerine Kahramanmara ş'ta bir sağlık kurumuna götürülen S.F. için odontoid kırığı (omurga kemi ği ç ıkıntısı) teşhisi konulmu ş ve ameliyat önerilmi ştir. Ameliyat ın kabul edilmemesi üzerine S.F. Ankara'ya sevk edilmi ştir. 9. S.F., ondontoid k ırığı ve atlantoaksiyel dislokasyon (boyun hareketlerinin engellenmesi) tan ısı ile Ankara Atatürk E ğitim ve Ara ştırma Hastanesi (Hastane) Beyi n Cerrahisi Klini ğine 10/7/2007 tarihinde yat ırılm ıştır. 10. Beyin Cerrahi Klini ğinde görevli doktorlar taraf ından S.F. için ameliyat karar ı alınm ıştır. Beyin cerrahisi klinik şefi olan Dr. M.F.Ö ve beyin cerrahisi alan ında uzman ola n Dr. G.A.n ın Ankara Valili ği taraf ından yap ılan inceleme s ıras ında al ınan ifadelerine göre tedavi süreci ve yap ılmas ı planlanan ameliyat hususunda a ğabey Mehmet F ındık bilgilendirilmi ştir. Ameliyatta kullan ılacak olan titanyum malzemenin temin edilme süreci zaman alaca ğından bu süre zarf ında istirahat için S.F. evine gönderilmi ştir. 11. Ameliyat için gereken malzemenin temin edilmesinin ard ından S.F. 25/9/2007 tarihinde ameliyat edilmi ştir. 12. Ameliyat öncesinde S.F.nin a ğabeyi Mehmet F ındık'a 23/9/2007 tarihli Bilgilendirilmi ş Hasta İzin Formu imzalatt ırılm ıştır. Söz konusu form, cerrahi giri şime ilişkin olup muhatab ının cerrahi giri şimin risk ve sonuçlar ını anlad ığına dair onay ını talep etmektedir. Ba şvurucular söz konusu formdaki tarihin ay ı belirleyen 7 rakam ının 9 rakam ına çevrilmesi suretiyle de ğiştirildiğini, belgedeki tarihin aslen 23/7/2007 oldu ğunu ve ameliyat için değil hastaneye yat ış için imzalatt ırıldığını iddia etmi ştir. İzin formunu imzalatan asistan doktor M.E.Y. ifadesinde "söz konusu formun 23/7/2007 tarihinde imzalatt ırılmas ının mümkün olmad ığını zira o tarihte henüz ameliyat için malzeme temini a şamas ında bulunuldu ğundan S.F.nin istirahat için evine gönderilmi ş olduğunu, ayr ıca hasta yakınlar ından hastaneye yat ış için bir izin/onay al ınmas ının söz konusu olmad ığını, belgede 9 rakam ı üzerinde yap ılan değişikliğin ise bir an için yaz ılıp düzeltilmi ş olmas ından kaynaklanabilece ğini" belirtmiştir. 13. S.F. ameliyat sonras ı solunum zorlu ğu yaşadığından yoğun bak ıma al ınm ıştır. 14. Yap ılan tetkik ve muayenelerde ameliyat ile yerle ştirilen titanyum telin gevşediği tespit edilince S.F. 2/10/2007 tarihinde yeniden ameliyata al ınm ıştır. Ameliyat öncesi ağabey Mehmet F ındık'a klinik şefi olan Dr. M.F.Ö. taraf ından bilgi verilmi ş ve 1/10/2007 tarihli Bilgilendirilmi ş Hasta İzin Formu imzalatt ırılm ıştır. 15. İkinci ameliyat sonras ı yoğun bak ımda solunum cihaz ına bağlanan S.F.nin tedavisine devam edilmi ştir. Bu süreçte S.F.; Dâhiliye, Gö ğüs Hastal ıklar ı, Plastik Cerrahi Klinikleri taraf ından da de ğerlendirilmi ştir. Yoğun bak ım sürecinde S.F. birkaç defa solunum/dola şım problemi ya şam ış ve son olarak 6/8/2008 tarihinde ya şadığı solunum sıkıntısı sonucu hayat ını kaybetmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 416. S.F.nin vefat ının ard ından ağabey Mehmet F ındık taraf ından otopsi yap ılmas ı talep edilmi ştir. Adli T ıp Kurumu Ankara Grup Ba şkanl ığı Morg İhtisas Dairesinin 27/11/2008 tarihli otopsi raporunun sonuç k ısm ında "ölüm sebebi hakk ında bir kanaate var ılamad ığı, kesin ölüm sebebi ve ki şinin ölümü ile uygulanan tedavi aras ında illiyet ba ğı bulunup bulunmad ığı hususunda düzenlenen otopsi raporu, hasta mü şahade dosyas ı ve adli tahkikat evrak ının birlikte Adli T ıp Kurumu Ba şkanl ığı ilgili İhtisas Kuruluna gönderilere k oradan görü ş alınmas ının uygun olaca ğı" ifade edilmi ştir. 17. Ankara Valili ğinin 9/1/2009 tarihli i şlemi ile S.F.nin vefat ı hakk ında inceleme başlatılm ış ve inceleme sürecinde a ğabey Mehmet F ındık ile tedavi sürecinde yer alan doktorlar ın anestezi uzmanlar ı da dâhil olmak üzere ifadelerine ba şvurulmuştur. 10/2/2009 tarihinde bitirilen inceleme sonucu Op. Dr. Ö. Ş. taraf ından düzenlenen raporda " otopsi raporunda yer alan, 'bulgular kronik hasra sekeri ve tamir bulgurlar ı ile uyumludur ' ibaresinin S.F. de ameliyat öncesi mevcut bir kronik sürece i şaret ettiği, her ne kadar ameliyatlar öncesi izin al ınmad ığı iddia edilmi ş ise de abi Mehmet F ındık'ın iki ayr ı onam formunu da imzalad ığı, klinik şefinin ilk ameliyata girmemi ş olmas ının ameliyata giren di ğer iki doktorun uzman hekim olmas ı karşısında bir kusur te şkil etmedi ği, bununla beraber ameliyat öncesi izin formlar ı imzalat ılmış ise de, hasta yak ınlar ına detayl ı aç ıklaman ın eksi k yapılmış olabilece ği, sonuç olarak, tedavi sürecinde yer alan doktorlar ın cezaland ırılmas ına yer olmad ığı ancak cezai mahiyette olmamak üzere ikaz edilmelerinin uygun olaca ğı" ifade edilmiştir. 18. Ankara Valili ği 12/2/2009 tarihli i şlemi ile tedavi sürecinde yer alan doktorlar hakk ında soruşturma izni verilmemesine karar vermi ştir. Mehmet F ındık'ın karara yapt ığı itiraz Ankara Bölge İdare Mahkemesi taraf ından 28/5/2009 tarihli hükümle reddedilmi ştir. 19. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından ilgili doktorlar hakk ında görevi kötüye kullanma suçu isnad ıyla başlatılan soruşturma, Ankara Valili ğinin 12/2/2009 tarihli işlemi esas al ınarak 5/3/2009 tarihli i şlemden kald ırma karar ı ile sonuçlanm ıştır. 20. Başvurucular 30/7/2009 tarihinde, gereken özenin gösterilmemesi, hatal ı işlem yap ılmas ı, operasyon öncesi gereken izinlerin al ınmamas ı suretiyle S.F.nin ölümüne sebebiyet verildi ğini ileri sürerek u ğrad ıklar ı maddi ve manevi zararlar kar şılığı Sağlık Bakanl ığından tazminat talep etmi ştir. Sağlık Bakanl ığı, S.F.nin ölümünde hizmet kusuru bulunmad ığını belirterek 16/9/2009 tarihli i şlemiyle tazminat talebini reddetmi ştir. 21. Başvurucular 13/11/2009 tarihinde Ankara 4. İdare Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde idari ba şvuru s ıras ında ileri sürdükleri iddialara yer vererek tam yarg ı davas ı açm ıştır. 22. Mahkeme, uyu şmazl ığın sonuca ba ğlanabilmesi ad ına hizmet kusurunun bulunup bulunmad ığının tespiti amac ıyla Adli T ıp Kurumu nezdinde bilirki şi incelemesi yapt ırm ıştır. Bilirkişi heyeti adli t ıp, beyin ve sinir cerrahisi, iç hastal ıklar ı, çocuk sa ğlığı ve hastal ıklar ı, kad ın hastal ıklar ı ve doğum ile genel cerrahi alan ında uzman olan doktorlardan teşekkül etmi ştir. 23. 13/4/2011 tarihli bilirki şi raporunun ilgili k ısm ı şöyledir; Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 5"1-Ankara Atatürk E ğitim ve Ara ştırma Hastanesi Epikriz Formunda; '14 yaşındayken merdivenden dü şme sonucu boyun a ğrılar ı başlam ış. Ağrılar ı şiddetlenince doktora gitmi şler. Hastaya ilaç tedavisi uygulanm ış. Herhangi bir düzelme olmay ınca Kahramanmara ş Üniversitesi T ıp Fakültesine gitmi şler. Burada yap ılan tetkiklerinde odontoid kemikte k ırık tespit edilmi ş ve ameliyat önerilmi ş. Ameliyat ı kabul etmeyen hasta polklini ğimize başvurmuş. Odonto ıd k ırığı + atlanto aksiyel dislokasyon Bilinç açik koopere oryante pupiller izokorik d ır/ıdır:++/++ göz hareketleri her yön e serbest. Kranial sinirler intakt. Duyu defisiti yok. Alt ve üst ekstremitelerde minima l spastisite var. DTR ler bilateral alt ve üst ekstremitede hiperaktif. TCR : ekstansiyon/ekstansiyon, klonus: bilateral 1-2 at ımlık asil klonusu var. Hofman: +/+ Serebeller testler de ğerlendirilebildi ği kadar ıyla intakt. 25/09/2007 tarihinde operasyona al ındı. Gaa hasta sup ın poz ısyonda operasyona alındı. Sağ iliak kanat bölgesi temizlendi. Cilt ve cilt alt ı geçildi. M ıdas motor yard ımıyla kemik greet al ındı. Sütüre edildi. Ba ş çivili ba şlığa al ınarak skop ı kontrolünde oturur pozisyona getirildi ve tespit edildi. Boyum ve oks ıpıtal bölgenin temizli ği yap ıldı. Oks ıpıtal orta hattan ilerlenerek kas-yap ılar ı ekarte edildi. C vertebra sp ınoz prosesi bulunuldu. Kenarlar ı disseke edidi. Yukar ı doğru ilerlenerek C1 vertebras ı lam ınas ı bulunuldu. Arb ın markas ından temin edilen titanyum tel c1 vertebra lam ınas ının alt ından geçirildi. C 2 vertebra sp ınoz proçes ının alt ından bağland ı. Stab ılızasyon sa ğland ı. Ameliyat esnas ında anestezi taraf ından kard ıyak pulmoner ve hemodinamik patoloji bildirilmedi. Kanam a kontrolünün ard ından katlar usulüne uygun olarak pr ımer kapat ıldı. Perop kompl ıkasyon olmad ı. Kan kullan ılmad ı. Ameliyat sonras ında hastada spontan solunumunun olmamas ı nedeniyle yo ğun bak ıma al ındı. Hastaya çekilen kontrol graf ıde telin gev şemiş olduğu tespit edilmesi üzerine hasta 02/10/2007 tekrar operasyona al ındı. Gaa hasta prone pozisyonda baş çivili başlıkta boyun hiperekstans ıyonda operasyona al ındı. Skop ı ile boyuna pozisyo n verildi. Eski cilt insizyonundan girildi. Cilt cilt alt ı ve kaslar geçildi. Önceki stabilizasyon telinin gev şemiş olduğu görüldü. Tel kesilerek ç ıkar ıldı. Yeni mr uyumlu titanyum (arb ın firmas ından) c1 lam ınas ı önünden geçirildi. C2 vertebra spinöz proçes delik aç ıldı. Tel bu delikten geçirildi. Tel s ıkıcı aparat ı ile s ıkıldı. Skopi ile kontrol edildi. Füzyon sağlama k amac ıyla c1-c2 spinöz proçesler aras ına kemik greft yerle ştirildi. Kanama kontrolünün ard ından katlar usulüne uygun olarak kapat ıldı. Perop kompl ıkasyon olmad ı kan kullan ılmad ı. Hasta sup ın pozisyona çevrilerek trakeostom ı aç ıldı ve nazogastr ık somda tak ıldı. Postop dönemde beyin cerrah ı yoğun bak ıma al ındı. Hasta yo ğun bak ım takib sıras ında dahiliye, gö ğüs hastal ıklar ı, plastik cerrahi taraf ından değerlendirilerek tedavi düzenlendi (ayr ıntılı konsültasyon notlar ı doktor gözlemlerinde dosyas ında bulunmaktad ır). hastaya günlük olarak fizik tedavi ve rehabilitasyon uyguland ı. Beslenme komitesi taraf ından günlük" kalori ihtiyac ı hesaplanarak düzenlendi. Hastaya album ın düşüklüğü olduğu dönmelerde k.album ın ınfuzyonu order edildi. Hasta aral ıklı olarak (hb dü şüklüğü olduğunda) eritrosit süspansiyonu verildi. Hastaya a ğızdan su verilmekte, 38 dereceye varan ate şleri olmakta, 2 l ı antibiyoti k almakta, kan şekerleri 120 civar ında seyretmekte, TA ortalama 140/80 civar ında, albumin düşüklüğü nedeniyle H.album ın verilmekte, hb:10.6, ac ıt:-400, duyu-alg ı koordinasyon muayenesi yap ıldı, yara pansumanlar ı yap ıldı. Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 627-09-07 po 2. Gün bilinç aç ık koopere oryante pup ıller ızokor ık DIR/IDIR ++/++, alt ve üst ekstremitelerde 2/5 motor kuvvet ve hipoestezi var solunum zaman zaman var, mekanik vent ılatörde SIMV modda. Takip ediliyor. Kan gaz ı değerleri normal sınırlarda. Sefazol 3x1 gr + Genta 1x160 mg Prednol 4x250 mg + Ulcuran 4x1 tedavisi al ıyor. Yara pansuman ı yap ıldı ve temiz oldu ğu görüldü. Duyu muayenesi yap ıldı. Nbz 35-40 aras ı dopamîn infüzyonu ba şland ı. 02/10/07 po:7. Günde olan hasta doktorlar ın ortak karar ı ile sabah tekrar ameliyat a alındı. Saat:11:30 civar ında ameliyat ı biten hasta trakeostomiden entübe olarak yo ğun bak ıma al ındı. Bilinç aç ık koopere olmaya çal ışıyor. Oryantasyon net de ğerlendirilemedi . Pupiller izokorik d ır/ıdır:++/++. Hastada 4 ekstremitede 1/5 motor kuvvet var. Hipoestezisi var. 2 li antibiyotik 4 tedavisi al ıyor. 08-10-2007 bilinci aç ık, koopere oryante, pup ıller ızokor ık, d ır/ıdır: ++/++, kran ıyal sinirler ıntakt, hasta s ımv modda trakeostomiden mekanik vent ılatöre ba ğlı parentera l beslenmesine devam edilmekte, ensure 10cc/h devam edilmekte, aral ıklı olarak a ğızdan su verilmekte, duyu-alg ı koordinasyon muayenesi yap ıldı, yara pansumanlar ı yap ıldı 20/l1/2007 bilinç aç ık, koopere, oryante, pupiller izokorik, paraplejik d ır/ıdır ++/++, trakeostomiden ventilatöre ba ğlı, spontan solunumu yok, jevity plus 50cc/h al ıyor. Dopam ın ınf. al ıyor. 28/11/2007 bilinç aç ık, koopere, oryante, pupiller izokorik, paraplejik, d ır/ıdır ++/++ dekübit, pansumanlar ı yap ıldı. Santral kateter ı değiştirildi. Kan ve kateter kültürü gönderildi. Dopam ın ınf. ile TA stab ıl seyretmekte, antibiyotikleri enf. Hast. taraf ından kesildi. Enteral beslenmeye devam edilmekte jewity plus 50cc/h 04/12/2007 bilinç aç ık, koopere, oryante, pupiller izokorik, paraplejik d ır/ıdır++/++ dekübit, pansumanlar ı yap ıldı. Dopam ın ınf. İle TA stab ıl seyretmekte hastaya enteral beslenme jevity plus 10cc/*h devam ediyor. Antibiyotiksiz takibine devam edilmekte. 13/01/2008 bilinç aç ık, trakeostom ıden, ventilatore ba ğlı, hastan ın dopam ın ınf devam etmekte. A ğızdan su ve meuve suyu ve s ıvı gıdalar verilmekte. 23/01/2008 bilinç aç ık trakeostom ıden vent ılatore ba ğlı, dopam ın ınf devam etmekte. Nutrizyon komitesi taraf ından peg tak ılmas ı planland ı 25/02/2008 bilinç aç ık, koopere, oryante, tetraplej ık. Spontan solunumu mevcut, trakeostom ıden mekan ık vent ılatore ba ğlı. Kan gaz ı değerleri normal s ınırlarda, mevcu t med ıkal tedavisine devam edilmekte. Sonraki tarihlerdeki takiplerinde; gö ğüs hastal ıklar ı konsültasyonunda çekilen PA AC grafisinde sol akci ğerde havalanma azl ığı tespit edilip tedavisinin ba şland ığı, dahiliy e konsültasyonunda vücutta yayg ın ödem ve hipoksi saptand ığı, bat ın USG ve kan tetkikler önerildiği, ES, human alb + dopamin tedavisinin düzenlendi ği, Servikal dislokasyon nedeniyle opere edilen postoperatif yo ğun bak ım ünitesind e izlenmekte olan hastada 06/08/2008, saat 00:15 de kardiopulmoner arrest geli şti. 45 (kırkbeş) dakika yap ılan kardiopulmoner resüsitasyona yan ıt al ınamad ı. Hasta 06/08/200 8 saat 01:00 itibari ile exitus kabul edilmi ştir şeklinde kay ıtlı olduğu, 2-Maremar T ıp Merkezi nin 18/06/2007 tarihli Servikal Spinal MR raporunda; Servikal spinal MR tetkikinde; Atlanto axiel eklem ve dens axis seviyesinde belirgin Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 7düzensizlik (Posttramatik fraktür? Posto dejeneratif hastal ıklara bağlı?), bu seviyede spinal kanal çap ında belirgin daralma ve tekal saka ve korda belirgin bas ı, kord santralinde myelopati ile uyumlu intensite art ışı, servikal lordozda düzle şme şeklinde kay ıtlı olduğu, 3-Adli T ıp Kurumu Ankara Grup Ba şkanl ığı Morg İhtisas Dairesi nin 27/11/2008 tarih, 9971 protokol nolu Otopsi Raporunda; 175 cm boyunda, 18-19 ya şlar ında, tahminen 85-90 kg a ğırlığında, kahverengi saçl ı, buğday tenli, kad ın cesedinde, ölü kat ılığının başlay ıp devam etti ği ve ölü lekelerinin s ırtta ve belde vücudun bas ı görmeyen yerlerinde meydana geldi ği görüldü. Saçl ı deri oksipital bölge orta hattan ba şlay ıp enseye do ğru uzanan 8 cm uzunlu ğunda sedefi renkte eskiye ait operasyon izi;, sol diz kapa ğı arkas ında 5x3 cm ebad ında, bat ın sol üst kadranda 3x2 ebad ında,sağ uyluk üst d ış yanda 4 cm Uzunlu ğunda, sağ bacak d ış yanda 2 adet 0,5 ye 1 cm uzunluklar ında sedefi renkte iyile şmiş yara nedbeleri; sakrumda 4x2 cm ebad ında dekubit yaras ı saptand ı. Boyun önde orta hatta 1,5 cm uzunlukta yatay seyirli trakeöstomi tak ılmas ına bağlı müdahale izi, sa ğ klavikula üzerinde, her iki dirsekte ve inguinal bölgede t ıbbi müdahaleye bağlı enjeksiyon izleri, gö ğüs ön yüzde def ıbrilatör uygulanmas ına bağlı müdahale izleri tespit edildi. Tüm vücudun muayenesinde; herhangi bir şüpheli darp cebir asar ına, ateşli silah veya kesici delici alet yaras ına, boyunda telem veya bo ğma izine rastlanmad ı. BAŞ AÇILDI: Saçl ı deri kald ırıldı. Saçl ı deri alt ı ve her iki temporal adale grubunda kanama ve ekimoz görülmedi. Kafa kubbe kemikleri sa ğlam olup, kafatas ı aç ıldı. Epidural, subdural ve subaraknoidal kanama görülmedi. Beyin-beyincik ç ıkar ıldı, 1083 gr tart ıldı. Yüzeyi ödemli görünümde olup, kesitlerinde makroskopik patolojik özellik saptanmad ı.Kafa kaide kemiklerinde k ırık görülmedi. BOYUN GÖ ĞÜS AÇILDI: Boyun ve gö ğüs derisi kald ırıldı. Boyun ciltalt ı ve yüzeyel adale gruplar ında'kanama ve ekimoz görülmedi. Hyoid kemik, tiroid kartilaj ve boyun omurlar ı sağlam bulundu. Trakea ve özefagus lümenlerinin bo ş olduğu tespit edildi. Harici muayenede ense orta hatta tarif edilen operasyon izi alt ına uyan bölgede ciltalt ı ve yumuşak dokularda kanama ve ekimoz görülmedi.C2 vertebra processus'u spinosus delinerek buradan geçirilip ba ğlanm ış tel ile C1-C2 vertebranm birbirleri ile ba ğlanm ış olduğu telin yerinde olup stabilizasyonun sa ğlanm ış bulundu ğu, C1-C2-C3 vertebrala r inceleme yap ılmak üzere ç ıkar ılarak bu bölgeden omurilik için örnek al ındı. Göğüs ciltalt ı ve interkostal adale gruplar ında kanama ve ekimoz görülmedi. Kostala sağlam olup, sternal kapak kald ırıldı. Göğüs boşluklar ından sağda 300 cc, solda 1000 cc seröz mayii bo şalt ıldı. Akciğerler elle ayr ılabilecek düzeyde gö ğüs duvar ına yap ışık bulundu. Her iki akci ğer ç ıkanld ı. Sağ akciğer 670 gr, sol akci ğer 460 gr tart ıldı. Yüzeyleri yayg ın noktavi kanamal ı olup, kesitlerinden bol köpüklü ödem mayii geldi ği görüldü.Kalp dışarı al ındı, 315 gr tart ıldı. Triküspit kapak çevresi: 10 cm, sa ğ ventrikül duva r kal ınlığı:0,3 cm, pulmoner kapak çevresi:7 cm, mitral kapak çevresi:8 cm, sol ventrikül duvar kal ınlığı:2 cm, Aort kapak çevresi:5cm, ölçüldü.Koroner damarlar aç ık bulundu . Yap ılan myokart kesitlerinde makroskopik patolojik özellik görülmedi. BATIN AÇILDI: Bat ın derisi kald ırıldı. Bat ın ciltalt ı, yüzeyel adale grubu ve peritonda kanama ve ekimoz görülmedi. Bat ın boşluğundan 2500 cc seröz mayii bo şalt ıldı. Karaciğer Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 8çıkar ıldı, 2540 gr tart ıldı.Yüzeyi sar ı yağlı görünümde olup, kesitlerinde. makroskopi k patolojik özellik görülmedi. Mide d ışarı al ındı, aç ıldı, boş olduğu görüldü.Her iki böbre k çıkar ıldı.Sağ böbrek 140 gr, sol böbrek 140 gr tart ıldı.Yüzey ve kesitlerinde makroskopik patolojik özellik görülmedi.Dalak ç ıkar ıldı, 755 gr tart ıldı. Yüzey ve kesitlerinde makroskopik patolojik özellik görülmedi Sakral bölgede orta hatta 3x3 cm ebad ında dekubit yaras ı görüldü. Otopsi s ıras ında cesetten alkol, uyutucu-uyu şturucu aranmak üzere kan, uyuştucu-uyuşturucu aranmak üzere mesane y ıkama suyu,sistematik toksikolojik analiz için iç organ parçalar ı ve içeriği ile birlikte mide al ınarak kimya ihtisas dairesine gönderildi. Otopsi s ıras ında cesetten Beyin, akci ğer, böbrek, karaci ğer, kalp, dalak, medulla spinalis ve cilt-ciltalt ı parçalar ı al ınarak histopatolojik tetkik yap ılmak üzere histopatoloj i laboratuar ına gönderildi. Kimya İhtisas Dairesi'nin 12.09.2008 tarih ve 9971/1830/1653 say ılı raporunda; -İç organ parçalar ında sistematikteki maddelerin bulunmad ığı, -Mide multeviyatmda sistematikteki maddelerin bulunmad ığı, -Kanda,a-Alkol (Etil ve Metil alkol) bulunmad ığı, b-Sistematikteki uyutucu-uyu şturucu maddelerin bulunmad ığı, Mesane y ıkama suyunda yap ılan sistematik uyutucu-uyu şturucu analizi sonucunda sistematikteki uyutucu-uyu şturucu maddelerin bulunmad ığı, Morg İhtisas Dairesi Histopatoloji Tetkik Şubesinin 06.10.2008 tarih ve patoloji no: 2008/602 say ılı histopatoloji inceleme raporunda; Mikroskopik Bulgular; Beyin, dalak ve kalp kesitlerinde konjesyon, karaci ğerde otoliz bulgular ı ve konjesyo n izlenmiştir. Böbrekte konjesyon ve interstisyumda bir kaç alanda mononükleer inflamasyon gözlenmiştir. Şakrak böl geden gönderilen cilt-cilt alt ı kesitlerinde epidermiste kay ıp, bu alanda yüzeyde nekrotik materyal daha derinde granülasyon dokusu ye f ıbrozis, subkuta n yağ dokuda hemosiderin yüklü makrofajlar, yer yer, seyrek mononükleer hücreler ve nötrofiller saptanm ıştır. Akciğer kesitlerinde parankimde yama tarz ında dağılım gösteren alveol ve bron ş-bronşiol lümenlerinde nötrof ıl lökosit infiltrasyonu, baz ı alveol lümenlerinde hemosiderin yüklü makrofajlar, plevrada ekstravazel eritrositler tespit edilmiştir. Operasyon bölgesinden gönderilen medulla spinalis kesitlerinde parankimde vasküler proliferasyon, histiyositler ve gliozis alanlar ı, durada f ıbrozis dikkati çekmi ştir. Özellikle peri vasküler sahalarda i ğsi görünümde yer yer nodüler alanlar olu şturan hücre proliferasyonlar ı, arada histiyositler izlenmi ştir. Bu alan ın distalinde vakuole r dejenarasyon gözlenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 9Histopatolojik Tan ı; Medulla Spinalis:Parankimde va şküler proliferasyon, histiyositler, gliozis, i ğsi hücr e proliferasyonlan, fokal dejenerasyon alanlar ı, durada f ıbrozis NOT: Bulgular kronik hasar sekeli ve tamir bulgular ı ile uyumlu niteliktedir. Parankimde gözlenen i ğsi hücreler schwanian veya glial kökenli olabilir. Bu hücreleri spesifiye etmek için immünhistokimyasal inceleme gerekmektedir. Ancak bu hücrelerin hasara sekonder geli şen proliferasyonlar oldu ğu düşünülmektedir. AKCİĞER: Brönkopnömoni, plevrada küçük taze kanama odaklar ı BÖBREK: İnterstisyumda kronik hücre inf ıltrasyön odaklar ı CİLT-CİLT ALTI (Sakral bölge): Ülser, pannikülit oldu ğu, Sonuç olarak;Kişinin ölüm sebebi hakk ında taraf ımızca bir kanaate var ılamad ığından kesin ölüm sebebi ve ki şinin ölümü ile uygulanan tedavi aras ında illiyet ba ğı bulunup bulunmad ığ ı hususunda düzenlenen otopsi raporu, hasta mü şahade dosyas ı ve adli tahkikat evrak ının birlikte Adli T ıp Kurumu Ba şkanl ığı (İstanbul) ilgili İhtisas Kuruluna gönderilerek oradan görüş al ınmas ı uygun olaca ğını, Kişiye ait kan ve mesane y ıkama suyunda uyutucu-uyu şturucu maddelerin bulunmad ığı, iç organ parçalan ve mide muhteviyat ında aranan gruplara ait toksik(zehirli) maddelerin bulunmad ığı, kanda alkol bulunmad ığını bildirir rapordur şeklinde kay ıtlıdır. 4-Dosyadaki film ve grafiler Kurulumuzca incelendi.SONUÇ:10/07/2007 tarihinde Atatürk E ğitim ve Ara ştırma Hastanesine ve Atlanto Aksiye l Dislokasyon tan ısı ile yat ırıldığı, 25/09/2007 tarihinde opere edildi ği, postoperati f tetraplejik, trakeostomili olarak takip ve tedavi devam ederken 06/08/2008 tarihinde öldü ğü bildirilen 1990 do ğumlu S. F. hakk ında düzenlenmi ş adli ve t ıbbi belgelerde bulunan veriler birlikte de ğerlendirildi ğinde; 1-Otopsi ve t ıbbi belgelere göre ki şinin ölümünün Atlanto Aksiyal Dislokasyon, Servikal Omurilik hasar ı ve buna ba ğlı tetrapleji, yatalak kalma ve geli şen komplikasyonlar sonucu meydana gelmi ş olduğu, 2-Kişinin C1-C2 omurili ğe bas ı yapan dislokasyonu, lordoz art ışı, C1-C2 hizas ında omurilikte myelopatik sinyal bulundu ğundan, geli ş nörolojik muayenesinde; omurilik zadelenmesi belirtileri mevcut olup, bu tür hastalarda ameliyat s ıras ında nöroloji k kötüleşme beklenebilece ği tıbben bilinmekte olup, yap ılan işlemlerin t ıp kurallar ına uygun olduğu oy birliğiyle mütalaa olunur." 24. Mahkeme 13/7/2011 tarihli karar ı ile davay ı reddetmi ştir. Gerekçenin ilgili k ısm ı şöyledir: "İdarenin yürütmekle görevli oldu ğu bir hizmetin kurulu şunda, düzenleni şinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksakl ık veya bo şluk olarak tan ımlanabilen hizmet Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 10kusuru; hizmetin kötü i şlemesi, geç i şlemesi veya hiç i şlememesi hallerinde gerçekleşmekt e ve idarenin tazmin yükümlülü ğünün doğmas ına yol açmaktad ır. İdare Hukukunun ilkeleri ve Dan ıştay' ın yerleşik içtihatlar ına göre, zarar gören ki şinin hizmetten yararlanan durumda oldu ğu ve hizmetin riskli bir nitelik ta şıdığı hallerde, idarenin tazmin yükümlülü ğünün doğmas ı için, zarar ın, idarenin a ğır hizmet kusuru sonucu meydana gelmi ş olmas ı gerekmektedir. Bünyesinde risk ta şıyan hizmetlerden olan sağlık hizmetinden yararlanan ın zarara u ğramas ı halinde, bu zarar ının tazmini, ancak idarenin ağır hizmet kusurunun varl ığı halinde mümkün olabilecektir. ...Dava konusu olayda; Mahkememizin dosya üzerinde bilirki şi incelemesi yapt ırılmas ına ilişkin 27.01.2011 tarihli ara karar ı uyar ınca, davac ılar ın yak ını S.F.nin ölüm olay ında, Ankara Atatürk E ğitim ve Ara ştırma Hastanesi ne atf ı kabil hizmek kusuru bulunup bulunmad ığı ve kusur var ise kusur oran ının belirlenmesi için dosyan ın Adli T ıp Kurum u Başkanl ığı na gönderilmesi üzerine, 1. Adli T ıp İhtisas Kurulu taraf ından 13.04.2011 tarihinde düzenlenen ve 30.05.2011 tarihinde Mahkememiz kay ıtlar ına giren bilirki şi raporunda özetle; "otopsi ve t ıbbi belgelere göre ki şinin ölümünün Atlanto Aksiyon Dislokasyon, Servikal Omurilik hasar ı ve buna ba ğlı tetrapleji, yatalak kalma ve geli şen komplikasyonlar sonucu meydana geldi ği, kişinin C1-C2 omur ili ğe bas ı yapan dislokasyonu, lordoz art ışı, C1-C2 hizas ında omurilikte mylopatik sinyal bulundu ğundan, geliş nörolojik muayenesinde, omurilik zedelenmesi belirtileri mevcut olup, bu tü r hastalarda amaliyat s ıras ında nörolojik kötüle şme beklenebilece ği t ıbben bilinmekte olup , yap ılan işlemlerin t ıbbi kurallara uygun oldu ğu" yönünde görü ş belirtildi ği görülmekt e olup, an ılan rapora yap ılan itiraz yerinde görülmemi ştir. Dava dosyas ında var olan bilgi ve belgeler ile verilecek karara esas al ınabilecek nitelikte bulunan bilirki şi raporunun birlikte de ğerlendirilmesinden, S.F.nin ölüm olay ında, Ankara Atatürk E ğitim ve Ara ştırma Hastanesi nde yap ılan operasyonlar aras ında illiyet bağı var ise de, olay ın Atlanto Aksiyon Dislokasyon, Servikal Omurilik hasar ı ve buna ba ğlı tetrapleji, yatalak kalma ve geli şen komplikasyonlar sonucu meydana geldi ği yönündeki 1. Adli T ıp İhtisas Kurulu raporu kar şısında; hizmetin riskli bir nitelik ta şıdığı hallerde, idarenin tazmin yükümlülü ğünün doğmas ı için, zarar ın, idarenin a ğır hizmet kusuru sonucu meydana gelmi ş olmas ı gerekmekte olup, bünyesinde risk ta şıyan hizmetlerden olan sağlık hizmetinden kaynaklanan zarar ının tazmini, ancak idarenin a ğır hizmet kusurunun varl ığı halinde mümkün olabilecektir. Bu durumda, davac ılar ın yak ını olan S.F. nin ölüm olay ının Atlanto Aksiyon Dislokasyon, Servikal Omurilik hasar ı ve buna ba ğlı tetrapleji, yatalak kalma ve geli şen komplikasyonlar sonucu meydana geldi ği sonuç ve kanaatine var ıldığından, olayda idareyi maddi ve manevi tazminat ödemekle yükümlü k ılacak herhangi bir a ğır hizmet kusuru bulunmamaktad ır. Aç ıklanan nedenlerle, davan ın reddine,... " 25. Başvurucular karar ı temyiz etmi ştir. Dan ıştay Onbe şinci Dairesi temyiz incelemesi sürecinde idareden ameliyata ili şkin onay formlar ının örneğini talep etmi ştir. Daire temyiz istemini 29/5/2017 tarihli kararla reddetmi ştir. 26. Karar düzeltme istemi de ayn ı Daire taraf ından 22/2/2018 tarihinde reddedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 1127. Başvurucular karar düzeltme talebinin reddine dair hükmü 17/4/2018 tarihinde tebellüğ etmelerinin ard ından 16/5/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 28. Konu hakk ında ilgili hukuk için bkz. Saadet Ergün ve di ğerleri, B. No: 2013/4194, 14/10/2015, 24-30; Ali Abidin Saruhano ğlu ve diğerleri , B. No: 2014/15478, 6/12/2017, 39-42. V. İNCELEME VE GEREKÇE 29. Mahkemenin 18/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Yaşam Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 30. Başvurucular; öz olarak sa ğlık hizmetinin sunumunda sa ğlık görevlileri taraf ından gereken özenin gösterilmemesi nedeniyle ölüm olay ının meydana geldi ğini, ameliyat öncesi sa ğlıklı olan S.F.nin genç ya şında solunum yetmezli ğinden öldü ğünü, ölü m sebebinin aç ıklıkla tespit edilmedi ğini, muhakkak yap ılmas ı şart olmayan bir ameliyat için gereken onay ın al ınmad ığını belirterek ya şam hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 31. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, ya şama ... hakk ına sahiptir. 32. Anayasa n ın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar ba şlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 33. Yaşam hakk ının doğal niteliği gereği, yaşam ını kaybeden ki şi aç ısından bu hakka yönelik bir ba şvuru ancak ya şanan ölüm olay ı nedeniyle ölen ki şinin mağdur olan yak ınlar ı taraf ından yap ılabilecektir ( Serpil Kerimo ğlu ve di ğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Ba şvurucular, ba şvuruya konu olan süreçte hayat ını kaybeden S.F.nin yak ınlar ıdır. Bu nedenle ba şvuruda ba şvuru ehliyeti aç ısından bir eksiklik bulunmamaktad ır. 34. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 12b. Esas Yönünden i. Genel İlkeler 35. Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ı, Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde devlete pozitif ve negatif ödevler yükler ( Serpil Kerimoğlu ve diğerleri , 50). 36. Devletin negatif bir yükümlülük olarak yetki alan ında bulunan hiçbir bireyin yaşam ına kas ıtlı ve hukuka ayk ırı olarak son vermeme yükümlülü ğünün yan ı sıra pozitif bir yükümlülük olarak yine yetki alan ında bulunan tüm bireylerin ya şam hakk ını gerek kamusal makamlar ın gerek di ğer bireylerin gerekse ki şinin kendisinin eylemlerinde n kaynaklanabilecek risklere kar şı koruma yükümlülü ğü bulunmaktad ır (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 50, 51). 37. Söz konusu pozitif yükümlülük, sa ğlık alan ında yürütülen faaliyetleri de kapsamaktad ır. Devlet -ister kamu isterse özel sa ğlık kuruluşlar ı taraf ından yerine getirilsin- sağlık hizmetlerini hastalar ın yaşamlar ının korunmas ına yönelik gerekli tedbirlerin alınabilmesini sa ğlayacak şekilde düzenlemek zorundad ır (Nail Artuç , B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 35). 38. Anayasa Mahkemesinin ya şam hakk ı kapsam ında devletin sahip oldu ğu poziti f yükümlülükler aç ısından benimsedi ği temel yakla şıma göre devletin sorumlulu ğunu gerektirebilecek şartlar alt ında gerçekle şen ölüm olaylar ında Anayasa n ın 17. maddesi devlete, elindeki tüm imkânlar ı kullanarak bu konuda ortaya konulmu ş yasal ve idari çerçevenin ya şam ı tehlikede olan ki şileri korumak için gere ği gibi uygulanmas ını ve bu hakka yönelik ihlallerin durdurulup cezaland ırılmas ını sağlayacak etkili idari ve yarg ısal tedbirleri alma görevi yüklemektedir. Bu yükümlülük -kamusal olsun veya olmas ın- yaşam hakk ının tehlikeye girebilece ği her türlü faaliyeti kapsamaktad ır (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 52). 39. Ancak ihmal nedeniyle meydana gelen ölüm olaylar ına ilişkin soruşturma yükümlülü ğü aç ısından farkl ı bir yakla şım benimsenebilir. Bu kapsamda ya şam hakk ının ihlaline kasten sebebiyet verilmedi ği durumlarda etkili bir yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülük ma ğdurlara hukuki, idari ve hatta disiplinle ilgili hukuk yollar ının aç ık olmas ı ile yerine getirilmi ş say ılabilir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 59). 40. Bu yakla şım t ıbbi hata sonucu meydana geldi ği ileri sürülen ölüm olaylar ı için de geçerlidir. Di ğer taraftan bu şekildeki bir kabul, bu tür olaylarda yürütülen ceza soruşturmalar ının Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmeyece ği anlam ına da gelmemektedir. Ancak ilke olarak t ıbbi hatalara ili şkin şikâyetler konusunda temel ba şvuru yolu, hukuki sorumlulu ğu tespit ad ına takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas ı yoludur ( Zeki Kartal , B. No: 2013/2803, 21/1/2016, 78; Nail Artuç , 38). 41. Mağdurlar ın kendi inisiyatifleri ile ba şvurabilecekleri tazminat yollar ının sadece hukuken mevcut bulunmas ı yeterli olmay ıp bu yollar ın uygulamada da etkili olmas ı gerekir. Bir başvuru yolunun ancak hak ihlalini önleyebilmesi, devam etmekteyse sonland ırabilmesi veya sona ermi ş bir hak ihlalini karara ba ğlayabilmesi, bunun için uygun bir giderim sunabilmesi hâlinde etkilili ğinden söz etmek mümkün olabilir ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 26; Filiz Aka, B. No: 2013/8365, 10/6/2015, 39). Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 1342. Yaşam hakk ı ile maddi ve manevi varl ığı koruma hakk ı kapsam ında yürütülece k olan ceza soru şturmalar ının yan ı sıra hukuki sorumlulu ğu ortaya koymak ad ına adli ve idari yarg ıda aç ılacak tazminat davalar ının da makul derecede ivedilik ve özen şart ını yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ili şkin yürüttükleri yarg ılamalarda, Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yap ıp yapmad ıklar ının ya da ne ölçüde yapt ıklar ının da Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmesi gerekir. Zira derece mahkemeleri taraf ından bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlükteki yarg ı sisteminin daha sonra ortaya ç ıkabilecek benzer yaşam hakk ı ihlallerinin önlenmesinde sahip oldu ğu önemli rolün zarar görmesine engel olacakt ır (Cemil Dan ışman, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, 110; Filiz Aka , 33). 43. Bununla birlikte derece mahkemelerinin özen yükümlülü ğü, yaşam hakk ı ile ilgili her davada mutlaka ma ğdurlar lehine bir sonuca var ılmas ını garanti alt ına almamaktad ır (Aysun Okumu ş ve Aytekin Okumu ş, B. No: 2013/4086, 20/4/2016, 73). ii.İlkelerin Somut Olaya Uygulanmas ı 44. Başvurucular, ya şam hakk ının kasten ihlal edildi ğini ileri sürmemi ş olup ölüm olay ının sağlık personelinin hatal ı tıbbi uygulamalar ından kaynakland ığını ve olayda hizmet kusuru bulundu ğunu iddia etmektedir. Yukar ıda belirtilen ilkeler do ğrultusunda ba şvurucular taraf ından aç ılan tam yarg ı davas ı, ilgili personelin veya idarenin sorumlulu ğunun tespit edilerek gerekirse ba şvurucular ın zararlar ının tazminini sa ğlay ıp mağduriyetini giderebilece k niteliktedir. Dolay ısıyla yaşam hakk ı kapsam ındaki etkili yarg ısal sistem kurma yükümlülü ğü, başvuruculara idare mahkemeleri önünde açabilece ği bir tam yarg ı davas ı yolunun sa ğlanmas ı ile yerine getirilebilir. 45. Her ne kadar delilleri de ğerlendirmek ve hukuk kurallar ını yorumlamak kural olarak derece mahkemelerinin yetkisinde olsa da ya şam hakk ının ihlal edildi ği şikâyetinin bulunduğu davalarda derece mahkemelerinin Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği özende bir inceleme yap ıp yapmad ıklar ının ya da ne ölçüde yapt ıklar ının Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmesi gerekmektedir. 46. Başvuru dosyas ında bulunan t ıbbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki şilerin vard ığı sonuçlar ın doğruluğu hakk ında fikir yürütmenin Anayasa Mahkemesinin görevi olmad ığının bu aşamada önemle vurgulanmas ı gerekmektedir ( Mehmet Çolako ğlu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018). 47. Bu belirlemeler sonras ında yarg ısal süreçte ya şam hakk ının gerektirdi ği özende bir inceleme yap ılıp yap ılmad ığının tespit edilmesi gerekmektedir. 48. Mahkeme S.F.nin tedavi sürecinde idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmad ığının, kusur var ise oran ının saptanabilmesi amac ıyla Adli T ıp Kurumundan rapor talep etmi ştir. Adli T ıp Kurumu taraf ından sunulan raporda; tedavi sürecini gerçekle ştiren Hastaneye ait epikriz raporu, otopsi raporu, Kahramanmara ş'ta bulunan bir sa ğlık kurumunun S.F. hakk ında düzenledi ği rapor aktar ılarak/değerlendirilerek ölümün omurilik hasar ı ve buna bağlı tetrapleji, yatalak kalma ve geli şen komplikasyonlar sonucu meydana geldi ği, S.F.nin nörolojik muayenesinde omurilik zedelenmesi belirtilerinin mevcut oldu ğu, bu tür hastalarda ameliyat s ıras ında nörolojik kötüle şme beklenebilece ğinin t ıbben bilindi ği, yap ılan işlemlerin tıp kurallar ına uygun oldu ğu ifade edilmi ştir. Mahkeme, Adli T ıp Kurumundan al ınan raporu esas almak suretiyle davan ın reddine hükmetmi ştir (bkz. 23, 24). Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 1449. Somut süreçte ba şvurucular ın ileri sürdü ğü ameliyat öncesi izin al ınmas ı hususu her ne kadar derece mahkemesi taraf ından karar metnine i şlenerek gerekçeye konulmam ış ise de temyiz a şamas ında Dan ıştay Onbeşinci Dairesi taraf ından imzal ı belgelerin idareden temin edilerek inceleme sürecine dâhil edilmesinin akabinde karar ın onand ığı anlaşılmaktad ır. 50. Diğer taraftan ret hükmüne esas olan bilirki şi raporunda S.F.nin tedavi, ameliyat ve vefat süreciyle ilgili olarak t ıbbi belgelerin aktar ımı ile detayl ı bir anlat ımda bulunulduğu, S.F.nin ameliyat öncesi travmaya/dü şmeye bağlı rahats ızlığının varl ığı, S.F. için yap ılan operasyonun riskli ameliyat türlerinden oldu ğu ve hastanede yap ılan uygulaman ın t ıp kurallar ına uygun oldu ğu hususlar ında tespitler yap ılarak nihai kanaate ula şıldığı görülmektedir. 51. Bir bütün olarak yarg ılama sürecine bak ıldığında S.F.nin rahats ızlanmas ının sebebi, tedavi süreci, ameliyata ili şkin izin, ameliyat edilmesi ve vefat etmesi silsilesine ilişkin olarak ilgili tedavi sürecinin nitelenmesi, bilirki şi raporu al ınmas ı, ilgili belgelerin temini suretiyle de ğerlendirme yap ıldığı görüldü ğünden incelemenin Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle yap ıldığı sonucuna ula şılm ıştır. 52. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 53. Başvurucular, açt ıklar ı tam yarg ı davas ının makul sürede sonuçland ırılmad ığını ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 54. 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a eklenen geçici 2. maddeye göre Anayasa Mahkemesine yap ılan ve münhas ıran bu maddenin yürürlü ğe girdiği 31/7/2018 tarihi itibar ıyla Anayasa Mahkemesinde derdest olan yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı iddias ıyla ilgili bireysel ba şvurular ın Adalet Bakanl ığı İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenerek karara bağlanmas ı öngörülmü ştür. Anayasa Mahkemesi Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018, 27-36) karar ında Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ili şkin yolu ula şılabilir olma, başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönünden inceleyerek Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı sonucuna varm ış; başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle ba şvurunun kabul edilemezli ğine karar vermi ştir. 55. Mevcut ba şvuruda da söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 56. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/15233 Karar Tarihi :18/5/2021 15VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Ya şam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının İHLAL EDİLMEDİĞİNE, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA, D. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 18/5/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M.Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI