TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR NAZMİYE YEŞİLYURT BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24182) Karar Tarihi: 9/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/24182 Karar Tarihi : 9/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRecai AKYELBasri BAĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Nazmiye YE ŞİLYURT Vekili : Av. Mehmet Zeki YE ŞİLYURT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, özlük haklar ına ilişkin olarak aç ılan davan ın reddi nedeniyle mülki
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR NAZMİYE YEŞİLYURT BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24182) Karar Tarihi: 9/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/24182 Karar Tarihi : 9/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRecai AKYELBasri BAĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Nazmiye YE ŞİLYURT Vekili : Av. Mehmet Zeki YE ŞİLYURT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, özlük haklar ına ilişkin olarak aç ılan davan ın reddi nedeniyle mülkiyet hakk ının ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 14/8/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/24182 Karar Tarihi : 9/7/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Ücretli ö ğretmen olan ba şvurucunun ders ücretlerine dair 19/2/2010 tarihinde açt ığı dava aleyhine olarak 19/4/2018 tarihinde kesin hükme ba ğlanm ıştır. 9. Ret gerekçesinde ücretli ö ğretmenlerin ancak ö ğretmen say ısının yetersiz olmas ı durumunda ek ders ücreti kar şılığında ders okutmakla görevlendirildi ği, ek ders okutman ın ücretli ö ğretmenlerin asli görevi oldu ğu ve ilgili mevzuat uyar ınca ek ders ücretlerinin ancak kadrolu ö ğretmen veya yönetici olarak çal ışmakla birlikte normal ö ğretim program ı dışında görev yapan ö ğretmenlere ödenebilece ği dikkate al ındığında başvurucuya ek ders ücretinin %25 fazlas ıyla ödenmesinin hukuki dayana ğının bulunmad ığı ifade edilmiştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Mahkemenin 9/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 11. Başvurucu, hukuka uygun oldu ğuna karar verilen i şlem nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edili ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 12. Bir anayasal hak ihlali iddias ının Anayasa Mahkemesinin konu bakımından yetkisi dâhilinde olabilmesi için ba şvurucu taraf ından dayan ılan hakk ın Anayasa'da güvence altına al ınm ış temel hak ve özgürlüklerden olmas ı, Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi (Sözleşme) ve buna ek Türkiye nin taraf oldu ğu protokoller kapsam ında yer almas ı, ayr ıca başvurucunun ihlal iddias ına temel al ınan hakk ın kapsam ına giren korunmaya de ğer bir menfaatinin bulunmas ı gerekir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 31). 13. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 54). Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaate sahip olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü , B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). 14. Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve varl ıklar ı koruyan bir güvencedir. Bir ki şinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün mülkiyetini kazanma beklentisi -ki şinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- Anayasa'yla korunan mülkiyet kavram ı içinde de ğildir. Bu ba ğlamda belirtmek gerekir ki Anayasa'n ın 35. maddesi soyut bir temele dayal ı olarak mülkiyete eri şmeyi ve mülkiyeti edinmeyi de ğil mülkiyet hakk ını güvence alt ına almaktad ır. Bu hususun istisnas ı olarak belli durumlarda bir ekonomik de ğer veya icras ı mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı güvencesinden yararlanabilir ( Kemal Yele r ve Ali Arslan Çelebi , B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36, 37; Mehmet Şentürk [GK], B. No: 2014/13478, 25/7/2017, 41, 53; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , 52-54). Başvuru Numaras ı: 2018/24182 Karar Tarihi : 9/7/2020 415. Meşru beklenti objektif temelden uzak bir beklenti olmay ıp belirli bir kanun hükmüne veya ba şarılı olma ihtimalinin yüksek oldu ğunu gösteren yerle şik bir yarg ı içtihad ına ya da ayni menfaatle ilgili hukuki bir i şleme dayanan yeterli derecede somut nitelikteki bir beklentidir ( Selçuk Emiro ğlu, B. No: 2013/5660, 20/3/2014, 28; Mehmet Şentürk, 42). Dolay ısıyla Anayasa ve Sözle şme'nin ortak koruma kapsam ında olan me şru beklentiye dayal ı mülkiyet hakk ının tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen mülkiyet iddias ının tan ınmas ına bağlı olup bu tespit, mevzuat hükümleri ve yarg ı kararlar ı ile yap ılmaktad ır (Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/845, 20/11/2014, 37). Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakk ı kapsam ında ileri sürülebili r bir iddian ın varl ığı meşru beklentinin kabulü için yeterli de ğildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi , 37). 16. Başvurucu, işlem nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. Yarg ı makamlar ı işlemi hukuka uygun bulmu ştur. Buna göre yarg ı makamlar ı önünde iddias ını ispat edemeyen ve belirli bir kanun hükmüne ya da istikrarl ı bir içtihada dayanmayan ba şvurucunun Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ı kapsam ına giren bir ekonomik de ğeri veya en az ından böyle bir de ğeri elde etme yönünde me şru beklentisinin bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. 17. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 35. maddesi kapsam ına giren korunmaya de ğer bir menfaati bulunmad ığı anlaşıldığından başvurunun bu k ısm ının konu bak ımından yetkisizlik nedeni ile kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 18. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 19. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu, ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). Başvuru Numaras ı: 2018/24182 Karar Tarihi : 9/7/2020 522. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 8 y ıllık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 23. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 25. Başvurucu, ihlalin tespitiyle yarg ılaman ın yenilenmesi ve tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 26. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 27.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zarar ı karşılığında net 14.000 TL manevi tazminat ın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. 28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/24182 Karar Tarihi : 9/7/2020 6C. Başvurucuya net 14.000 TL tazminat ödenmesine, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin başvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara 16. İdare Mahkemesine (E.2010/262, K.2010/1670) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 9/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Recai AKYEL Basri BA ĞCI