TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYDIN KESK İN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/4746) Karar Tarihi: 17/11/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 22/12/2021-31697 Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYELSelahaddin MENTE Ş Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Ayd ın KESKİN Vekili : Av. Savaş BAYTOK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, meydana gelen ölümlü trafik kazas ına ilişk
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYDIN KESK İN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/4746) Karar Tarihi: 17/11/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 22/12/2021-31697 Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYELSelahaddin MENTE Ş Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Ayd ın KESKİN Vekili : Av. Savaş BAYTOK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, meydana gelen ölümlü trafik kazas ına ilişkin olarak etkili soru şturma yürütülmemesi nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 8/2/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 39. Başvurucunun e şi B.K. 23/4/2018 tarihinde geçirdi ği bir trafik kazas ı sonucu vefat etmi ştir. 10. Olay sonras ı trafik ekipleri Kaza Tespit Tutana ğı düzenlemi ş ve olay yerinin basit krokisini çizmi ştir. Olayla ilgili olarak K ırşehir Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca (Cumhuriyet Ba şsavc ılığı) resen ve derhâl soru şturma başlatılm ıştır. 24/4/2018 tarihinde saat 00.48'de Cumhuriyet savc ısı taraf ından K ırşehir K ılıçözü Aile Sa ğlık Merkezinde görevli bir doktor eşliğinde B.K.n ın ölü muayenesi yap ılm ıştır. Müteveffan ın ölüm sebebinin kazaya bağlı kafa travmas ı ve sağ bacaktaki yaralanma sonucu ciddi kan kayb ı olduğu değerlendirilmi ş, kesin ölüm sebebinin tespit edildi ğinden otopsi i şlemi yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. Ölü Muayene Tutana ğı'nın ilgili k ısm ı şöyledir: "... Cesedin Ba ş ve Boyun Bölgesinde Yap ılan Muayenede; sol frontal bölgede 5*3 c m kafa kesi görünecek şekilde kesi oldu ğu, sol göz kapa ğında 6*3 cm morluk ve şişlik olduğu, sol göz kapa ğı alt ında s ıyrık olduğu, boyun bölgesinde herhangi bir bulguya rastlanmad ığı görüldü, Cesedin Kol ve Bacak Bölgesinde Yap ılan Muayenesinde; sa ğ dirsekte 1*1 cm s ıyırık olduğu, sol elde ba ş parmak harici dört parmakta s ıyırık olduğu, Ayak medialde küçük sıyırık olduğu, sağ bacakta diz eklemi alt ından alt bacak derisinin komple flep şeklind e sıyırıldığı, tibia ve fibula kemiklerinin gözle görülecek şekilde k ırıldığı, alt baca ğı sadece bir kas kütlesinin tuttu ğu görüldü, Cesedin Bat ın Bölgesinde Yap ılan Muayenede; sa ğ ve sol son iki üç kostalarda ell e krepitasyon al ınan k ırık olduğu, sol alt kar ın bölgesinde 3*2 cm s ıyırık ve morluk oldu ğu görüldü, Cesedin Anal Bölgesinde Yap ılan Muayenede, makraskobik patalojik özellik gözlenmedi. Yukar ıda yap ılan tespitler d ışında müteveffan ın vücudunda yap ılan incelemede kesici, delici alet ve ate şli silah yaralanmas ına rastlanmad ığı görüldü. ... (Fotoğraflar çekildi, kamera kayd ı alındı) BİLİRKİŞİ DOKTOR BEYANINDA: Olay ın oluş şekli, kimlik tan ığı beyan ı, adli rapor, olay yeri inceleme ekibinden edilen bilgiler ve yapm ış olduğumuz ölü muayenesi i şlemi birlikte de ğerlendirildi ğinde kişinin kesin ölüm nedeninin kazaya ba ğlı gelişen kafa travmas ı ve sağ bacaktaki yaralanma sonucu ciddi kan kayb ı neticesinde ölmü ş olduğu kanaatindeyim, bu nedenle ölenin kesin ölüm nedeni belli oldu ğundan klasik otopsi i şlemini n yap ılmas ının gerekmedi ği kanaatindeyim. ..." 11. K ırşehir İl Jandarma Komutanl ığı (Komutanl ık) görevlileri taraf ından düzenlenen 24/4/2018 tarihli Olay Yeri Görgü ve Tespit Tutana ğı'nın ilgili k ısm ı şöyledir: "Komutanl ığımız sorumluluk sahas ında olan K ırşehir-Ankara Karayolu üzerinde bulunan [M.K.] dinlenme tesisi kar şısındaki [S.] Petrol önünde 23.04.2018 günü saat:22.00 sıralar ında tek tarafl ı ölümlü trafik kazas ı ihbar ı al ınmas ı üzerine ayn ı gün saat 22.0 5 sıralar ında bahse konu trafik kazas ına müdahale etmek maksad ıyla olay yerine gidildi. Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 4... [S.] Petrol önünde 06...66 plakal ı Beyaz renkli BMW marka otomobilin yaya çarpmas ı sonucu meydana geldi ği, Olay yerinde yaya [B.K.nin] Ankara istikameti yönünde yolun sağ kısm ında yerde yatt ığı, ilk yard ım ekiplerince müdahale edilerek K ırşehir Devlet Hastanesine kald ırıldığı, yaya çarpan 06...66 plakal ı arac ın ve sürücüsünün olay yerinde olduğu, arac ın yaklaşık 100 m ileride yolun sa ğında sol aynas ı kırık ve sol iki kap ısının çarpman ın etkisiyle hasar görmü ş şekilde park halinde oldu ğu görülmü ştür. Yap ılan araştırma ve soru şturmada 06...66 plakal ı araç sürücüsü [M.E.N.] isimli şahıs K ırşehir istikametinden Ankara istikametine sol şeritte seyir halinde iken [S.] Petrol istasyonu önüne geldiğinde, K ırıkkale K ırşehir Karayolu istikametinde bulunan [M.K.] dinlenme tesisinden yaya olarak ç ıkan ve K ırşehir K ırıkkale Karayolu istikametinde bulunan [S.] Petrol istasyonunda park halindeki araçlar ına gitmek için yolun orta refüjünde bekleyen ve aniden yola ç ıkan [B.K.] isimli şahsa arac ının sol ayna k ısm ı ile çarpmas ı sonucu kazan ın meydana geldiği, C.Savc ısının talimat ı üzerine olay yerine K ırşehir İl J.K.l ığı Olay yeri inceleme ekiplerinin gelerek olay mahallinde gerekli inceleme ve ara ştırmalar ı yapt ığı, olay yerinde bulunan bilgi sahiplerinin beyanlar ına göre [B.K.ye] ilk çarpan 06...66 plakal ı araçta n sonra beyaz renkli 34 Plakal ı Volkswagen Polo veya Golf marka bir arac ında şahsa yerde yatarken çarpt ığını beyan etmeleri üzerine olay yeri olan [S.] Petrol istasyonunun Kamer a kay ıtlar ının incelendi ği, ancak olay mahallini ve çarpma noktas ını net gören kameran ın bulunmad ığı, [M.K.] dinlenme tesisi kameras ı incelendi ğinde üzerinde beyaz şal ola n [B.K.nin] tesisten ç ıkarak yolun orta refüjüne do ğru koşarak geçti ğinin görüldü ğü, ancak kazan ın meydana geldi ği an ının görünmedi ği, bu iki tesis d ışında olay mahallini gören başka kamera bulunmad ığı, bilgi sahiplerinin beyan ındaki arac ın tespiti için gerekli araştırmalara ba şlan ılmış olup..." 12. Komutanl ık görevlileri taraf ından düzenlenen 24/4/2018 tarihli Ara ştırma Tutanağı'nın ilgili k ısm ı şöyledir: "...bilgi sahiplerinin beyanlar ında belirtmi ş olduğu 34 Plakal ı diğer harf ve rakam grubunu görmedikleri beyaz renkli Volkswagen Polo veya Golf marka arac ın, 23.04.2018 günü olay ın olduğu saat itibari ile K ırşehir ilinden ve Yozgat ilinden belirtilen araca uygun araçlar ın olay mahallinden geçebilece ği değerlendirildi ğinden araca uygun araçlar ın kontrol edilmesi için K ırşehir İl Emniyet Müdürlü ğü ve Akp ınar İlçe Emniyet Müdürlü ğü PTS kay ıtlar ının al ınıp incelenmesinde, K ırşehir ilinden 23.04.2018 günü saat:21.44.45 sıralar ında 34...82 plakal ı beyaz renkli Volkswagen Polo marka arac ın geçtiği, araç plakas ından yap ılan sorguda [M.A.A.] ... ad ına kay ıtlı olduğu, ayr ıca, Akp ınar ilçe Emniyet Müdürlüğü PTS kay ıtlar ından ise Bölgemizden geçen ve K ırıkkale istikametine giden araçlar ın incelendi ğinde 23.04.2018 günü saat:22:30:19 s ıralar ında 34...14 plakal ı Beyaz Volkswagen golf arac ın geçtiği araç plakas ından yap ılan sorguda [G.E.] ... arac ın geçiş yapt ığı, ayn ı gün saat:22:37:12 s ıralar ında 34...64 plakal ı Beyaz Volkswagen Polo arac ın geçtiği araç plakas ından yap ılan sorguda [Y.A.Ü.] ... araçlar ın geçtiği tespit edilmi ş olup, şahıslar ın Başka illerde ikamet etti ği ve ula şılamad ığından dolay ı şüpheli olara k ifadelerinin al ınamad ığı..." 13. Komutanl ık Olay Yeri İnceleme Tim Komutanl ığı görevlilerince 24/4/2018 tarihli olay yeri inceleme raporu düzenlenmi ş ve olay yerinin krokisi çizilmi ştir. Raporun ilgili k ısm ı şöyledir: "... Petrol... istasyonu önünde olay ın meydana geldi ği, K ırıkkale istikametinde sa ğ şerit üzerinde, yolun sa ğında yan refüj içerisinde bulunan ... Petrol ibareli tabelaya (9) metr e mesafede (40x30) cm ebad ında kan birikintisi, bu birikininin civar ında yine küçük çapl ı kan birikintileri oldu ğu görüldü... kan birikintisine (190) cm mesafede ba şka bir kan birikintis i olduğu, bu kan birikintisinin ... petrol istasyonu istikametine do ğru (5.10) m devam etti ği tespit edildi. Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 5(1) bulgu numaras ı ile işaretlenen kan birikintisine (9.30) m mesafede, ... Petrol ibareli tabelaya (120) cm mesafede beyaz renkli bir bölümü k ırılmış dikiz aynas ı kapağı olduğu ve dikiz aynas ı kapağı üzerinde kan lekelerinin bulundu ğu görüldü. ... (2) Bulgu numaral ı dikiz aynas ı kapağına (9.20) metre mesafede dikiz aynas ı cam ı bulunduğu, cam ın k ırılmış olduğu görüldü... ... (4) bulgu numaral ı parçalara (40,4) metre mesafede, K ırıkkale istikametinde yolun sağ taraf ında park halinde 06...66 plakal ı beyaz renkli BMW marka araç oldu ğu görüldü. Ara ç (5) bulgu numaras ı ile işaretlendi. Araç üzerinde yap ılan inceleme neticesinde sol sis farının yerinde olmad ığı, sis far ı etraf ında herhangi bir çökme, darbe vb.nin bulunmad ığı, arac ın diğer sis far ı ve ön farlar ının sağlam olduğu görüldü. Arac ın sol ön çamurlu ğunun uç k ısm ına doğru, sol far ın (3) cm üzerinde (5x10) cm ebad ında hafif çökme bulundu ğu, bu k ısımdan itibaren geriye do ğru sürtünme izleri oldu ğu görüldü. Arac ın kaputunun sol kenar ında hafif çökmelenin bulundu ğu görüldü. Arac ın sol dikiz aynas ının k ırılma sonucu kopmu ş olduğu,... dikiz aynas ının bulundu ğu yerden geriye doğru yer yer (10) cm geni şliğinde, şoför kap ısı cam ının alt taraf ından geçen ve sol arka yolcu kap ısının açma koluna kadar giden sürtünme izleri oldu ğu, sol şoför kap ısı cam ında ve kap ı kuşağı üzerinde de sürtünme izleri bulundu ğu görüldü. Arac ın sol arka çamurlu ğu ile sol arka kap ının açma kolunun (10) cm alt ında (50) cm uzunluğunda sürtünme izleri oldu ğu görüldü. Arac ın diğer yerlerinde kazayla ilgili olabilecek herhangi bir sürtünme vb. tespit edilemedi. Arac ın tavan ında (5) adet kan olabileceği değerlendirilen lekeler görüldü. Arac ın içerisinde yap ılan incelemede, arac ın h ız ibresinin s ıfır (0) konumunda oldu ğu ve herhangi bir hava yast ığının aç ılmad ığı görüldü. Devam eden incelemede (4) numaral ı bulgu ile (5) numaral ı araç aras ında karayol u yan çizgisi kenar ında... Wolkswagen logolu ... plastik parça bulundu. Plastik parça üzerind e yap ılan incelemede üst k ısm ında (2) adet ve yan k ısm ında (1) adet olmak üzere toplam üç adet kan lekesi oldu ğu değerlendirilen lekeler görüldü. Lekeler pamuklu biyolojik svap çubuğuna nakledildi. ... Maktulün e şine ait oldu ğu beyan edilen ... plakal ı Fiat Marka arac ın... Petrolün otopark ında park halinde bulundu ğu görüldü. Arac ın bulundu ğu haliye d ıştan fotoğraflar ı çekildi. Arac ın d ış kaportas ında kazayla ilgili olabilecek herhangi bir bulguya rastlan ılmad ı. ..." 14. Müteveffaya çarpan ilk arac ın sürücüsü olan M.E.N.nin kolluk nezdinde al ınan 24/4/2018 tarihli şüpheli ifadesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...[S.] Petrol önünde yolun orta refüjünden aniden ko şarak önüme ç ıkan yaya çarpt ım. Arac ımın h ızı 80-90 km. civar ında idi. Önüme ko şarak ve aniden ç ıkan yayay ı gördüğümde arac ımla vurmamak için fren ve manevra yapt ıysamda arac ımın sol ayna k ısm ıyla çarpt ım. Bunun üzerine arac ımı hemen yolun sa ğına park ettim. yayay ının olduğu yere ko şarak Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 6giderken K ırşehir istikametinden gelen beyaz renkli 34 plakal ı Volkswagen Golf marka bi r araç yerde yatan yayan ın üzerinden geçti ğini gördüm..." 15. M.E.N.nin araçta bulunan e şi Ş.Ö.N., müteveffan ın yak ınlar ı S.K., C.K. ve U.K.n ın da ayn ı tarihte kolluk taraf ından tan ık beyanlar ı al ınm ış olup beyanlarda olay ın gelişimi hakk ında benzer bilgiler bulunmaktad ır. Müteveffan ın yak ını U.K.n ın kolluk nezdinde al ınan 23/4/2018 tarihli tan ık beyan ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...Ben, [S.K., C.K., İ.K. ve B.K.] ile birlikte Ad ıyaman ilinden Ankara iline gidiyordu k ... Dinlenme tesislerinde mola vermek istedik. Fakat arac ımızı ... Dinlenme Tesisleri karşısında, yani ana yolun kar şısında bulunan [S.] petrol içerisine park ettik. ...Önce ben v e Yengem olan [B.K.] yolun kar şısına arac ımızın bulundu ğu yere do ğru geçiyorduk, orta refüjdeydik, yengem yolun bo ş olduğunu görünce ko şarak geçmeye ba şlad ı, fakat yoldan gelen araç çok h ızlı idi. Ve araç önce sol şeritten geliyordu, fakat sa ğ şeride geçince yengeme çarpt ı, yengemi yolun ortas ına f ırlatt ı. Bu araç çok h ızlı idi kaza esnas ında hiç frene basmad ı. Daha sonradan ben yengemi kuca ğıma alarak kurtarmaya çal ışırken yolda n gelen farkl ı, beyaz renkli bir araç yengeme yeniden çarpt ı. O esnada bu sonradan gelen beyaz renkli araç bana da çarp ıyordu, beni arkamdan birisi çekti ve kurtard ı, ben bu ki şinin kim olduğunu hat ırlam ıyorum. İkinci araçta yoldan geçtikten sonra ben ve [S.K.] ile birlikt e yengemi yoldan çekerek emniyet şeridine do ğru sürükledik. İlk çarpan araç durdu, fakat ikinci çarpan araç olay yerinden kaçt ı..." 16. Başvurucunun 23/7/2018 tarihinde kolluk nezdinde mü şteki olarak beyan ı alınm ış ve başvurucu, e şine çarpan ilk arac ın ve sonras ında üzerinden geçip kaçan ikinci arac ın sürücülerinden şikâyetçi olmu ştur. 17. Başvurucu 6/6/2018 tarihli dilekçeyle Cumhuriyet Ba şsavc ılığına, araştırmas ı sonucu elde etti ği olay an ına dair görüntüleri içeren CD'yi iletmi ş ve şüpheli M.E.N.nin olay anında h ız limitinin üzerinde seyir hâlinde olabilece ğini, bu hususun bilirki şi raporuyla tespit edilmesi gerekti ğini, öte yandan yak ınının üzerinden geçen ikinci arac ın birkaç dakika dörtlü sinyalini yakt ıktan sonra kaçt ığını belirterek olay yerinin kalabal ıklığına rağmen h ızını azaltmayan ve ölene çarpt ıktan sonra kaçan beyaz Volkswagen marka arac ın sürücüsünün de tespit edilerek hakk ında soruşturma aç ılmas ını talep etmi ştir. 18. Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından 7/6/2018 tarihinde Ankara Adli T ıp Grup Başkanl ığı (Grup Ba şkanl ığı) Trafik İhtisas Kurulu Ba şkanl ığından, ilk arac ın sürücüsü olan M.E.N.nin şüpheli olarak belirtilerek olaydaki kusur oranlar ının tespitine dair rapor düzenlenmesi talep edilmi ştir. Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 21/6/2018 tarihinde, ba şvurucunun temin etti ği olay an ına dair görüntüleri içeren CD'yi Grup Ba şkanl ığına rapor düzenlenirken gözetilmek üzere iletmi ştir. 19. Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, olaydan sonra kaçan ikinci araca ait parçalar ın gönderilmesini Komutanl ıktan istemi ştir. Komutanl ık, talep edilen parçalar ın 26/4/2018 tarihli fezleke ekinde iletildi ğini bildirmi ştir. 20. Başvurucu 28/6/2018 tarihli bir ba şka dilekçeyle Cumhuriyet Ba şsavc ılığından, müteveffan ın yolun kar şısına geçmek için orta refüjden indi ği sırada K ırşehir istikametinden Ankara istikametine do ğru seyir hâlinde olan şüpheli M.E.N.nin sürdü ğü arac ın sol taraftan müteveffaya çarpt ığını, arac ın sol k ısm ında ön çamurluktan arka tarafa kadar sürtünme izlerinin olu ştuğunu, sol dikiz aynas ının k ırıldığını, B.K.n ın çarpma sonucu ileriye do ğru savrulduğunu, arkadan gelen beyaz renkli, 34 plakal ı Volkswagen marka arac ın ise yerde Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 7yatan B.K.n ın üzerinden geçtikten sonra olay yerinden kaçt ığını belirterek M.E.N.nin meskûn mahale girdi ğinde h ızını azaltmamaktan, dikkatsizce yola ç ıkabilecek unsurlar ı dikkate almadan arac ını sevk etmekten, kaza s ıras ında frene basmamaktan dolay ı olayda asli kusurlu olduğunun tespiti için ke şif yap ılmas ını ve kusur durumunun tespiti için bilirki şiden rapor alınmas ını talep etmi ştir. Başvurucu ayr ıca arkadan gelip müteveffaya çarpt ıktan sonra ola y mahallinden kaçan beyaz renkli ikinci araçla (Volkswagen markal ı) ilgili olarak ise ola y anının görüntü kay ıtlar ının izlenmesiyle plakalar ı belirlenen, beyaz arac ın niteliklerine uygun üç araçtan hangisinin olay ın gerçekle ştiği saat olan 21.56 s ıralar ında çarpma noktas ında olabileceğinin -bu araçlar ın tespit edildi ği nokta ile olay mahalli aras ındaki mesafe de dikkate alınmak suretiyle- plaka tan ıma sistemine göre belirlenip B.K.ya çarpan ikinci arac ın ve sürücüsünün kesin olarak saptanmas ı için araştırma yap ılmas ını, bu hususta kolluktan rapor alınmas ını, ikinci şüpheli hakk ında da taksirle ölüme neden olma suçundan soru şturma başlatılmas ını talep etmi ştir. 21. Grup Ba şkanl ığı taraf ından düzenlenen 27/9/2018 tarihli raporda müteveffan ın asli kusurlu oldu ğu, çarpan ilk arac ın sürücüsü M.E.N.nin ise kusursuz oldu ğu tespitine yer verilmiştir. Raporun ilgili k ısm ı şöyledir: "... OLAY: Sürücü [M.E.N] , 23.04.2018 günü saat 22:00 s ıralar ında, yönetimindeki 06...6 6 plaka say ılı otomobil ile bölünmü ş D-260 Devlet Karayolunun sol şeridini takiben K ırşehir istikametinden K ırıkkale istikametine seyredip, [K.] Petrol İstasyonu önlerindeki ola y mahalline geldi ğinde, kar şıya geçmek için istikametine göre sol taraf, orta refüjden yola giren yaya [B.K.ya] arac ının sol yan ayna kesimi ile çarpmas ı sonucu, yayan ın ölümüyle sonuçlanan kaza meydana gelmi ştir. İRDELEME: Kaza, meskun mahal d ışında, ayd ınlatman ın olmad ığı, tek yönlü, 7 m genişliğinde, asfalt kaplama, düz ve e ğimsiz yolda, aç ık havada, kuru zeminde, gece meydana gelmi ştir. Dosyada, sürücü [M.E.N.nin] alkolsüz, mahalde azami h ız s ınırının 110 Km/s oldu ğuna, çarpman ın sol şerit içerisinde, orta refüje 90 cm mesafede meydana geldiğine dair tespit mevcut olup, CD içerisindeki güvenlik kameras ı görüntüleri d e izlenmiştir. Olay sonras ı tanzim edilen Trafik Kazas ı Tespit Tutana ğında, yaya [B.K.n ın] K.T.K. nun 68/a-2 Maddesini ihlal etti ği, sürücü [M.E.N.nin] kusurunun olmad ığı belirtilmiştir. Dosya kapsam ındaki ifadeler, CD içerisindeki kamera görüntüleri, arac ın yayay a çarpt ığı kesim, çarpma noktas ının yeri, orta refüje mesafesi ve tespit edilen di ğer tüm veriler incelenip durum de ğerlendirmesi yap ıldığında, kazan ın tamamen, yaya [B.K.nin] gece vakti, ayd ınlatman ın olmad ığı olay mahallinde, gelen araca ra ğmen yak ın mesafeden kontrolsüzce yola girmesi sonucu meydana geldi ği, mevcut şartlarda meydana gelen bu olayda ise sürücü [M.E.N.nin] oluşa etken hatal ı tutum ve davran ışı ile olay ı önleme imkan ının olmad ığı görüş ve kanaatine varan heyetimizce, a şağıdaki şekli ile rapor tanzimi cihetine gidilmi ştir. Mevcut verilere göre; A- Sürücü [M.E.N] sevk ve idaresindeki otomobil ile gece vakti, meskun mahal d ışında, bölünmüş yolun sol şeridini takiben seyredip, ayd ınlatman ın olmad ığı olay mahalline geldiğinde, istikametine göre sol taraf, orta refüjden yak ın mesafeden kontrolsüzce yol a giren yaya [B.K.ya] arac ının sol yan kesimi ile çarpmas ı sonucu meydana gelen olayda, oluşa etken hatal ı tutum ve davran ışı ile olay ı önleme imkan ının olmad ığından, sonuçta atf ı kabil kusuru yoktur. Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 8B- Müteveffa yaya [B.K.] , gece vakti, meskun mahal d ışında, ayd ınlatman ın olmad ığı olay mahallinde, gelen arac ın h ız ve mesafesini dikkate almadan, kendi can güvenli ğini tehlikeye atacak tarzda, yak ın mesafeden kontrolsüzce yola girerek, ilk geçi ş hakk ını bırakmad ığı sürücü [M.E.N.nin] kulland ığı otomobilin sol yan kesiminin sadmesine maru z kald ığı olayda, dikkatsizli ği, tedbirsizli ği ve kurallara ayk ırı hareketi ile asli kusurludur. ..." 22. Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, ilk arac ın sürücüsü olan M.E.N. hakk ında 23/10/2018 tarihli kararla taksirle ölüme neden olma suçundan kovu şturmaya yer olmad ığına kara r vermiştir. Gerekçenin ilgili k ısm ı şöyledir: "... 24/04/2018 tarihli Ölü Muayene ve Otopsi Tutana ğında; müteveffan ın ölümünün kazaya ba ğlı gelişen kafa travmas ı ve sağ bacaktaki yaralanma sonucu ciddi kan kayb ı sonucunda gerçekle ştiğinin belirtildi ği, Kırşehir İl Jandarma Komutanl ığı'nca düzenlenen Olay Yeri İnceleme Raporunda; Kırşehir K ırıkkale yolu üzerinde K ırıkkale istikametinde sa ğ şerit üzerinde yolun sağında yan refüj içinde bulunan ... Petrol ibareli tabelaya 40x30 cm ebad ında kan birikintisi ve civar ında yine küçük çapl ı kan birikintilerinin oldu ğunun, bu birikintinin ... Petrol İstasyonuna do ğru devam etti ği, kan birikintisine 9.30 metre mesafede beyaz renkli bir bölümü k ırılmış dikiz aynas ı kapağı olduğu, dikiz aynas ının cam ının k ırıldığı, yolun sa ğ taraf ında park halinde 06 ...66 plaka say ılı araç oldu ğu ve arac ın sol ön çamurlu ğunun uç kısm ına doğru sol far ın üzerinde hafif çökme oldu ğunun anla şıldığı, Dosyada mevcut bulunan Trafik Kazas ı Tespit Tutana ğında; kazan ın oluşumunda yaya [B.K.n ın] kusurlu olup, di ğer sürücü [M.E.N.nin] kusurunun bulunmad ığının belirtildi ği, Müşteki Ayd ın Keskin'in al ınan ifadesinde... Şüphelinin al ınan ifadesinde özetle;... Dosyan ın; meydana gelen trafik kazas ı ile ilgili kusur tespit oran ının yap ılabilmesi amac ıyla Ankara Adli T ıp Kurumu Trafik İhtisas Daire Ba şkanl ığı'na gönderildi ği ve haz ırlanan 27/09/2018 tarihli raporda; sürücü [M.E.N.nin] kusursuz olup müteveffa [B.K.n ın] asli kusurlu oldu ğunun belirtildi ği, Yap ılan soruşturma sonucunda toplanan deliller ve tüm dosya kapsam ı birlikte değerlendirildi ğinde; Olay Yeri İnceleme Tutana ğı, Otopsi Sonucu, mü şteki beyan ı, Ankara Adli T ıp Kurumu Ba şkanl ığı'nın raporu bir bütün halinde de ğerlendirildi ğinde; müteveffan ın meydana gelen trafik kazas ında asli kusurlu oldu ğu, ilk çarpman ın etkisiyle yere düşen müteveffan ın bacağının üzerinden geçen di ğer araç sürücüsünü tespit etmeye çal ışman ın TCK'n ın 2. ve 7.maddesi anlam ında herhangi bir sonuç do ğurmayaca ğı, somut olayda herhangi bir suç unsuru bulunmad ığı anlaşılmakla Cumhuriyet Ba şsavc ılığımızca KOVUŞTURMAYA YER OLMADI ĞINA, ..." 23. Başvurucu 3/12/2018 tarihli dilekçeyle söz konusu karara itiraz etmi ştir. Başvurucu dilekçede özetle ölene iki ayr ı arac ın çarpt ığının aç ık olduğunu, ilk arac ın sol Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 9aynas ının müteveffaya çarpt ığını, ikinci arac ın ise yere dü şen müteveffan ın üzerinden geçtiğini ve ölü muayene raporunda ölümün kafa travmas ı ve sağ bacaktaki yaralanma sonucu ciddi kan kayb ı sonucu meydana geldi ği belirtildi ği hâlde Grup Ba şkanl ığının raporunda ikinci arac ın çarpmas ından bahsedilmedi ğini, ölümün hangi arac ın çarpmas ı neticesinde gerçekle ştiğine dair bir tespitte bulunulmad ığını, ilk arac ın B.K.n ın kafas ına çarpma ihtimalinin bulunmad ığını, ilk arac ın çarpmas ı sonucu yere dü şen B.K.n ın kafas ından ve bacağından ikinci arac ın geçmesi nedeniyle ölüme sebebiyet veren kafa travmas ı ve bacaktaki ezilmenin gerçekle şmesinin muhtemel oldu ğunu belirtmi ş; Grup Ba şkanl ığı raporunda ikinci araçtan hiç bahsedilmeyerek tek araç çarpmas ı sonucu ölümün meydana geldiğine dayal ı olarak düzenlenen kusur raporuna istinaden eksik soru şturma ile kovuşturmas ızlık karar ı verildiğini iddia etmi ştir. Başvurucu; ilk arac ın sürücüsünün görüntülerden de anla şılacağı üzere B.K.y ı fark ederek fren yapmak yerine selektör yapmakl a yetindiğini, sürücünün azami h ız s ınırında olsa bile dinlenme tesisinden ç ıkan yayalar ın bu yolu s ık kullanmalar ı nedeniyle yaya ç ıkma ihtimalini gözetip araba kullanmas ı gerektiğini belirterek ilk sürücünün de bu nedenlerle olayda kusuru oldu ğunu, ayr ıca ikinci araç sürücüsünün yolun ortas ında bulunan kalabal ığa ve buradaki insanlar ın -kamera görüntülerinden de anla şıldığı üzere- gelen araçlara ıslık çal ıp el kol hareketleriyle yavaşlamalar ı gerektiğini anlatmaya çal ışmalar ına rağmen h ızla gelerek müteveffan ın üzerinden geçti ğini, ikinci araç sürücüsünün olayda kusuru olup olmad ığına dair rapor alınmadan, bu arac ın azami h ız s ınırını aşıp aşmad ığı tespit edilmeden, ölümün birinci çarpmadan m ı yoksa ikinci çarpmadan m ı kaynakland ığına dair rapor temin edilmeden soruşturman ın eksik incelemeyle sonuçland ırıldığını ileri sürmü ştür. 24. K ırşehir Sulh Ceza Hâkimli ğinin (Hâkimlik) 11/1/2019 tarihli karar ıyla itira z reddedilmi ştir. 25. Ret karar ı başvurucuya 15/1/2019 tarihinde tebli ğ edilmiş olup ba şvurucu 8/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 26.İlgili hukuk için bkz. İlknur Koca, B. No: 2015/3511, 15/11/2018, 24-28. V.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Anayasa Mahkemesinin 17/11/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 28. Başvurucu; kovu şturmas ızlık karar ına itiraz dilekçesinde belirtti ği gerekçelerini yineleyerek e şine iki ayr ı arac ın çarpt ığını, ilk arac ın sol aynas ının müteveffaya çarpt ığını, ikinci arac ın ise yere dü şen müteveffan ın üzerinden geçti ğini, ilk arac ın eşinin kafas ına çarpma ihtimalinin bulunmad ığını, ilk arac ın çarpmas ı sonucu yere dü şen B.K.n ın kafas ından ve bacağından ikinci arac ın geçtiğini ancak Cumhuriyet Ba şsavc ılığının Grup Ba şkanl ığından rapor talep ederken yaln ızca ilk araç sürücüsünün kusur durumunun tespitini istedi ğini, ikinci araç sürücüsünün ölüme etkisine dair rapor düzenlenmesi talebinde bulunmad ığını, bu nedenle ikinci araca dair raporda hiçbir de ğerlendirme olmad ığı gibi kafa ve bacaktaki yaralanman ın nas ıl meydana geldi ğinin de de ğerlendirilmedi ğini, plaka tan ıma sisteminden 34 plakal ı beyaz arac ın niteliklerine uygun üç araç tespit edildi ği hâlde ara ştırılmad ığını, Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 10ikinci arac ın ölüme etkisine dair kusur raporu al ınmadan eksik soru şturma ile karar verildiğini ve yaşam hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 29. Başvurucu ayr ıca kovuşturmas ızlık karar ına yapt ığı itiraz ındaki iddialar ının Hâkimliğin karar ında gerekçelendirilmedi ğini belirterek gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğini iddia etmi ştir. 30. Bakanl ık görüşünde; somut olayda müteveffan ın yaşam hakk ına kas ıtlı bir müdahalenin bulunmad ığı, bir trafik kazas ı neticesi gerçekle şen olayda sorumlulu ğun taksir veya bilinçli taksir aç ısından irdelenece ği, bu durumda ba şvurucunun tüketmesi gereken öncelikli yarg ı yolunun ceza soru şturmas ı değil hukuk mahkemelerinde tazminat davas ı yolu olduğunun değerlendirildi ği belirtilmi ştir. Bakanl ık görüşünün devam ında Cumhuriyet Başsavc ılığının ikinci araç sürücüsünün kusur sorumlulu ğunun ara ştırılmas ının soruşturman ın ak ıbeti aç ısından bir önemi olmayaca ğına dair de ğerlendirmesini kusura dair raporda gece vakti, meskûn mahal d ışında kalan ve ışıkland ırma bulunmayan bir yolda müteveffan ın kontrolsüz şekilde yola girdi ği, böylece asli kusurlu oldu ğu tespitlerine dayand ırdığını ifade etmi ştir. Bakanl ığa göre ya şam hakk ının usul yönü bak ımından soruşturma kapsam ında gerekli deliller temin edilmi ş; elde edilen delillerin kapsaml ı ve nesnel bir analizi ile neticeye ula şılm ıştır. 31. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında müteveffaya çarpan ikinci arac ın sürücüsünün kimli ğinin araştırılmamas ının eksik soru şturma yürütülmesine nede n olduğunu ve bu sürücü tespit edilmeden tüketilmesi gereken ba şvuru yolu oldu ğu belirtilen tazminat davas ının husumetinin kime yöneltilece ğinin belli olmamas ı nedeniyle tazminat davas ı aç ılmas ının mümkün olmad ığını belirtmiştir. B. Değerlendirme 1.İddialar ın Nitelendirilmesi Yönünden 32. Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, ya şama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir." 33. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, yak ınının ölümüyle ilgili olarak etkili bir soru şturma yürütülmedi ğidir. Bu sebeple ba şvurucunun iddialar ı bir bütün olarak Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının etkili yarg ısal sistem kurma yükümlülü ğüne dair usul boyutu kapsam ında incelenmi ştir. 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden34. Öte yandan ya şam hakk ının doğal niteliği gereği, yaşam ını kaybeden ki şi açısından bu hakka yönelik bir ba şvuru ancak ya şanan ölüm olay ı nedeniyle ölen ki şinin mağdur olan yak ınlar ı taraf ından yap ılabilecektir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Ba şvuru konusu olayda ba şvurucu, müteveffan ın eşidir. Bu nedenle ba şvuruda ba şvuru ehliyeti aç ısından bir eksiklik bulunmamaktad ır. 35. Anayasa'n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 45. maddesinin Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 11(2) numaral ı fıkras ında; bireysel ba şvuruda bulunulmadan önce ihlal iddias ının dayanağı olan işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş olan idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının tüketilmi ş olmas ı gerektiği belirtilmi ştir. Temel hak ihlallerini öncelikle derece mahkemelerinin gidermekle yükümlü olmas ı, kanun yollar ının tüketilmesi ko şulunu zorunlu kılar (Necati Gündüz ve Recep Gündüz , B. No: 2012/1027, 12/2/2013, 19, 20; Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 26). 36. Anayasa Mahkemesi, ölümle sonuçlanan trafik kazalar ında etkili soru şturma yap ılmad ığı iddialara ili şkin olarak yap ılan bireysel ba şvurularda verdi ği önceki birçok karar ında etkili yarg ısal sistem kurma yükümlülü ğünün tazminat davas ı aç ılmas ıyla da yerine getirilebilece ğini ifade etmi ştir (birçok karar aras ından bkz. İlknur Koca, 45; Bedriye Demir, B. No: 2015/8309, 13/9/2018, 37). 37. Bu noktada ifade etmek gerekir ki tazminat yollar ının sadece hukuken mevcut bulunmas ı yeterli olmay ıp bu yollar ın uygulamada da etkili olmas ı gerekir. Bir ba şvuru yolunun ancak hak ihlalini önleyebilmesi, devam etmekteyse sonland ırabilmesi veya sona ermiş bir hak ihlalini karara ba ğlayabilmesi ve bunun için uygun bir giderim sunabilmesi hâlinde etkilili ğinden söz etmek mümkün olabilir ( Tahir Canan , 26; Filiz Aka, B. No: 2013/8365, 10/6/2015, 39). 38. Bu aç ıdan Anayasa Mahkemesi taraf ından olayda etkili bir yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülü ğün yerine getirilip getirilmedi ği değerlendirilirken ola y hakk ında yürütülen ceza soru şturmas ının tazminat davas ının etkililiğine zarar vermeyecek şekilde yürütülüp yürütülmedi ğinin de incelenmesi gerekmektedir (benzer yöndeki karar için bkz. Ali Osman Akar ve di ğerleri, B. No: 2016/78488, 13/6/2019, 48). 39. Bu bak ımdan ba şvurucunun etkili soru şturma yürütülmedi ğine ilişkin iddialar ının somut olayda etkili yarg ısal yol olan tazminat davas ı yolunun etkilili ğine zarar verip vermedi ği bak ımından incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 40. Aç ıklanan gerekçelerle somut ba şvuruda ba şvuru yollar ının tüketilip tüketilmedi ğinin değerlendirilebilmesi için ba şvurunun esas ı hakk ında inceleme yap ılmas ı gerekmektedir. Bu zorunluluk dolay ısıyla başvuru bak ımından kabul edilebilirlik incelemesi esas incelemesi ile birlikte yap ılacakt ır. 3. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 41. Anayasa'n ın 17. maddesinde düzenlenen ya şam hakk ı, Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde devlete pozitif ve negatif ödevler yükler ( Serpil Kerimoğlu ve diğerleri , 50). 42. Pozitif yükümlülüklerin korumaya ili şkin maddi boyutunun yan ı sıra usule ilişkin bir yönü de bulunmaktad ır. Yaşam hakk ına ilişkin bu usul yükümlülü ğü olay ın niteliğine bağlı olarak cezai, hukuki ve idari nitelikteki soru şturmalarla yerine getirilebilir (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 54, 55). 43. Buna göre ya şam hakk ının veya fiziksel bütünlü ğün ihlaline kasten sebebiyet verilmemi ş ise etkili bir yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülük her olayda Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 12mutlaka ceza davas ı aç ılmas ını gerektirmez. Ma ğdurlara hukuki, idari, hatta disiplinle ilgili hukuk yollar ının aç ık olmas ı yeterli olabilir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 59). 44. Anayasa Mahkemesi için bu noktada önemli olan husus, yarg ısal sistemin yaşam hakk ına kas ıtlı olmayan eylemlerle yap ılan müdahalelerden do ğan sorumlulu ğu hiçbir durumda belirsizlik içinde b ırakmamas ıdır (Kadri Ceyhan [GK], B. No: 2014/1924, 17/5/2018, 80). 45. Somut ba şvuruda ba şvurucu, ölüm olay ının kas ıtlı bir eylem sonucunda meydan geldiğine dair herhangi bir iddia ileri sürmemi ş; yaln ızca taksirli eylem sonucu gerçekle şen ölüm olay ı hakk ında yürütülen soru şturman ın etkisizli ğinden şikâyet etmi ştir. Yukar ıda da ifade edildi ği üzere (bkz. 36) Anayasa Mahkemesinin konuya dair içtihad ı doğrultusunda, devletin etkili yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülü ğünün somut olayda mutlaka etkili bir ceza soru şturmas ı yürütülmesini gerektirdi ği söylenemez. 46. Yine yukar ıda da belirtildi ği üzere (bkz. 37) tazminat yolunun sadece hukuken mevcut bulunmas ı yeterli olmay ıp bu yolun uygulamada da etkili olmas ı gerekmektedir. E ğer ceza soru şturmas ı etkili biçimde yürütülmemi ş, olay ın ayd ınlat ılmas ı, maddi gerçe ğin ortaya ç ıkar ılmas ı için yetkili mercilerce kendilerinden beklenebilecek makul tedbirler al ınmam ış ve dolay ısıyla olaydaki kusurun aidiyetini tespit edebilmeye yarayacak olan deliller toplanmam ış ise bu durumda tazminat davas ının kusur durumu ve kusurun kime ait olduğu konusundaki ba şarı potansiyeli ortadan kalkabilmektedir. 47. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından olay hakk ında yürütülen ceza soruşturmas ının tazminat davas ının etkilili ğine zarar vermeyecek şekilde yürütülüp yürütülmedi ğinin etkili soru şturma yürütme yükümlülü ğünün somut olay ı ilgilendiren ilkeleri çerçevesinde incelenmesi gerekmektedir. 48. Bir ölüm olay ı hakk ında yürütülen ceza soru şturmas ının Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği etkinlikte oldu ğunun kabul edilebilmesi için gereken unsurlardan biri de soruşturma makamlar ının ölüm olay ını ayd ınlatabilecek ve sorumlular ın belirlenmesini sağlayabilecek bütün delilleri tespit etmeleridir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri, 57). b.İlkelerin Somut Olaya Uygulanmas ı 49. Somut ba şvuruya konu soru şturman ın yetkili makamlarca ölüm olay ını ayd ınlatabilecek ve sorumlular ın belirlenmesini sa ğlayabilecek bütün delillerin tespit edilip edilmediği yönünden incelenmesi neticesinde soru şturma kapsam ında ölü muayenesi yap ıldığı, şüphelilerden M.E.N.nin ifadesi ile mü şteki ve tan ık beyanlar ının al ındığı, olay yeri incelemesinin yap ıldığı anlaşılm ıştır. 50. Öte yandan müteveffan ın olay ın gerçekle şmesine tan ık olan yak ınlar ı ve ölene çarpan ilk araban ın sürücüsü olan şüpheli M.E.N.nin arabada bulunan e şi taraf ından da teyit edildiği üzere (bkz. 15) ilk arac ın çarpmas ı sonucu yola dü şen müteveffan ın üzerinden ikinci bir arac ın geçtiği sabittir. Ba şvurucu, bu arac ın sürücüsünün de tespit edilere k hakk ında soru şturma yürütülmesini Cumhuriyet Ba şsavc ılığından birden fazla kez talep etmiştir (bkz. 17, 20). 51. Başvurucunun taleplerine, olay an ına dair görüntüleri bizzat temin edip Cumhuriyet Ba şsavc ılığına iletmesine ve olay an ının görüntü kay ıtlar ının izlenmesiyle çarpan Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 13ikinci arac ın niteliklerine uygun üç plakan ın tespit edilmi ş olmas ına rağmen Cumhuriyet Başsavc ılığının "müteveffan ın meydana gelen trafik kazas ında asli kusurlu oldu ğu, ilk çarpman ın etkisiyle yere dü şen müteveffan ın bacağının üzerinden geçen di ğer araç sürücüsünü tespit etmeye çal ışman ın ... herhangi bir sonuç do ğurmayaca ğı" gerekçesiyle yaln ızca çarpan ilk arac ın sürücüsü hakk ında soruşturma yürüttü ğü, ikinci arac ın sürücüsünün tespiti amac ıyla soruşturma yürütmedi ği görülmü ştür. 52. Oysa ölü muayenesi sonucunda ölüm nedenlerinden birinin de sa ğ bacaktaki yaralanmaya ba ğlı ciddi kan kayb ı olduğu tespiti (bkz. 10), Olay Yeri Görgü ve Tespit Tutanağı'nda da belirtildi ği üzere (bkz. 11) ilk arac ın müteveffaya yan aynas ıyla çarpmas ı sonucu B.K.n ın yola dü şmesi, başvurucunun görüntülerden görüldü ğünü belirterek iddia ettiğine göre ikinci arac ın B.K.n ın etraf ında toplanan kalabal ığa rağmen müteveffan ın üzerinden geçmesi kar şısında ikinci arac ın sürücüsünün belirlenmemesi soru şturmad a tazminat davas ının etkililiğini zedeleyecek bir eksiklik olarak tespit edilmi ştir. 53. Ceza soru şturmas ında ikinci sürücünün kimli ği tespit edilmedi ği için tazminat davas ındaki husumetin yöneltilece ği sorumlular ın netleştirilmemesi nedeniyle olaydaki sorumluluklar ın belirlenmesine ve zarara ili şkin uygun giderim sa ğlanmas ına imkân veren tazminat yolunun etkilili ği zedelendi ğinden başvurucunun tazminat yolunu tükettikten sonra bireysel ba şvuruda bulunmas ının beklenemeyece ği değerlendirilmi ştir. 54. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 4. 6216 Say ılı Kanun un 50. Maddesi Yönünden 55. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 56. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama yap ılmas ı ve 10.000 TL manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmu ştur. 57. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 1458. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 59.İhlalin kovu şturmaya yer olmad ığı ya da daimî arama karar ı gibi baz ı nedenlerle soruşturman ın sonland ırılmas ından kaynakland ığı durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden soru şturma yap ılmas ı için karar ın bir örne ğinin ilgili Cumhuriyet ba şsavc ılığına gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak, ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden soru şturma yap ılmas ı sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden soru şturma yap ılmas ı karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili Cumhuriyet ba şsavc ılığının yeniden soru şturma yap ılmas ı sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı Cumhuriyet ba şsavc ılığının yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden soru şturma yapma karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 60.İncelenen ba şvuruda ya şam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ği sonucuna ulaşılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin soru şturma makam ının karar ından kaynakland ığı anlaşılm ıştır. 61. Bu durumda ya şam hakk ının usul boyutunun ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden soru şturma yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden soru şturma ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden soru şturma karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden soruşturma yap ılmak üzere K ırşehir Cumhuriyet Ba şsavc ılığına gönderilmesine kara r verilmesi gerekmektedir. 62. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucunun u ğrad ığı zarar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Dolay ısıyla eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için ya şam hakk ının usul boyutunun ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespiti ve yeniden yarg ılamayla giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya -talebiyle ba ğlı olarak- net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 63. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/4746 Karar Tarihi : 17/11/2021 15VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Yaşam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının usul boyutunun İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin yaşam hakk ının usul boyutunun ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden soru şturma yap ılmak üzere K ırşehir Cumhuriyet Başsavc ılığına (Soruşturma No: 2018/2671) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, E. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 17/11/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş