TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EYYUP GÜL BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/10186) Karar Tarihi: 25/2/2021 Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Engin GÜNDÜZ Başvurucu : Eyyup GÜL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hükümlünün göndermek istediği faksın bir kısmının sa kıncalı bulunması nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihla
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EYYUP GÜL BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/10186) Karar Tarihi: 25/2/2021 Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Engin GÜNDÜZ Başvurucu : Eyyup GÜL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hükümlünün göndermek istediği faksın bir kısmının sa kıncalı bulunması nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddi asına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 28/3/2018 tarihinde yapılmıştır.3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Baka nlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar öz etle şöyledir: 7. Devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışmak suçundan Karabük T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kur umunda (Ceza İnfaz Kurumu) hükümlü olarak bulunan başvurucu, 27/11/2017 tarihinde onbeş hükümlü ve tutuklu tarafından toplu olarak imzalanmış tek sayfadan oluşan faksı Tü rk Tabipleri Birliğine (TTB) göndermek istemiştir. Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 38. Faksta; bazı arkadaşlarının çok ciddi sağlık sorunlarının old uğu, kapasite aşımı nedeniyle revire çıkma ve hastaneye sevk işlemlerinde gecikmede n kaynaklı sorunlar yaşandığı belirtilmiştir. Faksın devamında ise hastanedeki dokt orların kendilerine karşı tutumlarından yakınılmış, muayene sırasında kelepçelerinin açıl masına engel olduklarından söz edilmiştir. Bu şekilde davranan doktorların uyarılması ve i nsancıl koşullarda tedavi olabilmeleri için önlem alınması yönünde talepte bulunulmuştur. 9. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu (Disiplin Kurulu) 28/11/201 7 tarihli sakıncalı mektup değerlendirme kararıyla, kısmen sakıncalı ifad elerin yer aldığı gerekçesiyl e faksın sakıncalı görülen kısımları okunmayacak şekilde çizilere k alıcısına gönderilmesine karar vermiştir. Bu karara istinaden faksın, revire ç ıkma ve hastaneye sevk i şlemlerinde gecikme oldu ğunu ifade eden dört cümlelik kısmı çizilmiş ve gönderilmesi engell enmiştir. 10. Başvurucu tarafından Disiplin Kurulu kararına karşı, Karabük İnfa z Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) yapılan şikâyet 5/12/2017 tarihli kararla reddedilmiştir. İnfa z Hâkimliği, Disiplin Kurulu kararının hukuka uygun olduğunu beli rtmiştir. 11. Başvurucunun karara karşı itirazı, Karabük Ağır Ceza Mahkeme sinin 14/3/2018 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde, faksta geçen ifadeler ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında itiraza konu kararın usul ve yasa ya uygun olduğu yönünde değerlendirmeye yer verilmiştir. Karar 20/3/2018 tarihinde başv urucuya tebliğ edilmiştir. 12. Başvurucu 28/3/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur . IV. İLGİLİ HUKUK13. İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Rıdvan Türan, B. No: 2017/20669, 10/3/2020, 15-28. V. İNCELEME VE GEREKÇE 14. Mahkemenin 25/2/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başv uru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yardım Talebi Yönünden 15. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur. 16. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ö lçüde güçleştirmeksizi n yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan ba şvurucunun açıkç a dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Haberleşme Hürriyetinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü 17. Başvurucu; yaşadığı sağlık sorunlarını kamu yararına çalışan mesleki bir örgüt olan TTB'ye iletmesinin doğal olduğunu, faksta sakıncalı bir ib arenin yer almadığını, Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 4karalanan kısımların eleştiri hakkı kapsamında değerlendirilmes i gerektiğini, işlem ve karar süreçlerinde yeterli savunma imkânı tanınmadığını belirterek ad il yargılanma hakkının, düşünce ve ifade ile haberleşme özgürlüğünün ihlal edildiğini i leri sürmüştür. 18. Bakanlık görüşünde; faksın tamamının değil sadece sakıncalı kısımlarının gönderilmediği, Disiplin Kurulu, İnfaz Hâkimliği ve Ağır Ceza M ahkemesi kararlarının ilgili ve yeterli gerekçeler içerdiği, kararlardaki tespit ve sonuçlar ın yasanın uygulanması niteliğinde olduğu, bu anlamda kararların Anayasa'da yer alan h ak ve özgürlükleri ihlal ede r nitelikte olmadığı ve açık bir keyfîlik içermediği belirtilmişt ir. Ayrıca başvurucunun haberleşme hürriyetinin ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınıl maz ve doğal sonuçları ile ceza infaz kurumunun düzeni, güvenliği ve suçun önlenmesi meşru amacı temelindeki kamu yararı arasındaki denge gözetilerek sınırlandırıldığı hususu vu rgulanmıştır. Öte yandan başvurucu hakkında verilen kararların olağanüstü yönetim usulle rinin uygulandığı bir zamanda verilmiş olduğu, Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında inc eleme yapılması gerektiği ifade edilmiştir. 2. Değerlendirme 19. Anayasa'nın " Haberleşme hürriyeti " kenar başlıklı 22. maddesinin ilgili kısmı şöyledir: "Herkes, haberle şme hürriyetine sahiptir. Haberle şmenin gizlili ği esast ır. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı veya ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına bağlı olarak usulüne göre verilmi ş hâkim karar ı olmad ıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde de kanunla yetkili k ılınm ış merciin yaz ılı emri bulunmad ıkça; haberle şme engellenemez ve gizlili ğine dokunulamaz. ... İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir." 20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hu kuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvurucunun iddialarının özü, göndermek istediği faksın Disiplin Kurulunca sakıncalı olduğu değerlendir ilen kısımlarının okunmayacak şekilde çizilmesi nedeniyle haberleşme hürriyetinin engellenmesine ilişkindir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında bu tür başvurular, hab erleşme hürriyeti kapsamında incelenmiştir ( Ahmet Temiz , B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 23; Özkan Kart (2) , B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural, B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin, B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24). Somut başvuruda da bu durum dan ayrılmayı gerektirecek bir durum bulunmamaktadır. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden21. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek bir neden de bulunmadığı anlaşılan haberleşme hürr iyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gere kir. Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 5b. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varlığı 22. Anayasa nın 22. maddesinde, herkesin haberleşme hürriyetine sahip olduğu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğu hüküm altına alınmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi nin (Sözleşme) 8. maddesinde de herkesin haberleşmes ine saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu düzenlemesine yer verilmiştir. Anay asa ve Sözleşme nin orta k koruma alanı, haberleşme hürriyetinin yanı sıra içeriği ve biçi mi ne olursa olsun haberleşmenin gizliliğini de güvence altına almaktadır. Haberle şme bağlamında, bireylerin karşılıklı ve toplu olarak sözlü, yazılı ve görsel iletişimleri ne konu olan ifadelerinin gizliliğinin sağlanması gerekir. Posta, elektronik posta, telef on, faks ve internet aracılığıyla yapılan haberleşme faaliyetlerinin haberleşme hürriyeti ve habe rleşmenin gizliliği kapsamında değerlendirilmesi gerekir ( Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 49; Ahmet Temiz, 31). 23. Kamu makamlarının bireyin haberleşme hürriyetine ve haberleş mesinin gizliliğine keyfî bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, A nayasa ve Sözleşme ile sağlanan güvenceler kapsamında yer almaktadır. Haberleşmenin iç eriğinin denetlenmesi, haberleşmenin gizliliğine ve dolayısıyla haberleşme hürriyetine yönelik ağır bir müdahale oluşturur. Bununla birlikte haberleşme hürriyeti mutlak nitelik te olmayıp meşru birtakım sınırlamalara tabidir. Bu kapsamdaki özel sınırlama ölçütleri, Anayasa nın 22. maddesinin ikinci fıkrasında sayılmıştır ( Mehmet Koray Erya şa, 50; Ahmet Temiz, 32). 24. Somut olayda Disiplin Kurulu; başvurucunun göndermek istediğ i faksın bir kısmının sakıncalı olduğunu değerlendirerek okunmayacak şekilde çizilmesine, bu şekilde muhatabına gönderilmesine karar vermiştir. Dolayısıyla anılan i şlem ile kamu makamları tarafından başvurucunun haberleşme hürriyetine bir müdahalede b ulunulduğu açıktır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı 25. Haberleşme hürriyetine yapılan müdahale, Anayasa'nın 22. mad desinin ikinci fıkrasında belirtilen haklı sebeplerden bir veya daha fazlasına dayanmadığı ve Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Ana yasa'nın 22. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa nın 13. maddesinin ilgili kı smı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 26. Müdahalenin Anayasa nın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun düşen, kanun tarafından öngörülme, Anayasa nın 22. maddes inin ikinci fıkrasında belirtilen haklı sebeplerden bir veya daha fazlasına dayanma, d emokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama koşullarına uyg un olup olmadığının belirlenmesi gerekir ( Ahmet Temiz, 36). (1) Kanunilik 27. Anayasanın 13. ve 22. maddeleri uyarınca haberleşme hürriyet ine yapılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal da yanağını oluşturan Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 6mevzuatın ulaşılabilir, yeterince açık ve belirli bir eylemin g erektirdiği sonuçlar açısından öngörülebilir olması gerekir ( Ahmet Temiz, 37, 38). 28. Anayasa Mahkemesinin Ahmet Temiz kararında, somut olayda da uygulanan 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerini n İnfazı Hakkında Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin ceza infaz kurumlarından yaptıkları yazışmaların denetimi ve sınırlandırılmasının kanuni dayanağını oluşturduğu ve düzenleme nin kanunilik ölçütünü karşıladığı tespiti yapılmıştır ( Ahmet Temiz, 37-46). Öte yandan Anayasa'nın haberleşme hürriyetinin düzenlendiği 22. maddesinin ikinci fıkrasında, söz konusu sınırlama sebeplerine bağlı kalınarak yapılacak sınırlamanın ancak usulüne uygun olar ak verilecek hâkim kararıyl a mümkün olabileceği belirtildikten sonra üçüncü fıkrasında " İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. " denilerek bu kuralın da mutlak olmadığı ve bu kurala bazı kurumlar yönünden kanunla sınırlamalar getirilebile ceği açıkça düzenlenmiştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu bağlamda ce za infaz kurumları, Anayasa'nın 22. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında istisnalar ın uygulanacağı kamu kurumlarındandır ( Mehmet Koray Erya şa, 74-76; Ahmet Temiz, 41). (2) Meşru Amaç 29. Haberleşme hürriyetine yapılan müdahalenin meşru kabul edile bilmesi için bu müdahalenin Anayasa nın 22. maddesinin ikinci fıkrasında sayılm ış olan millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve ahlakı n korunması vey a başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden bir i veya birkaçına dayanması gerekir ( Ahmet Temiz, 47). 30. Somut olayda haberleşme hürriyetine yapılan müdahalenin ceza infaz kurumunun düzeni ile disiplinin, kamu düzeninin ve güvenliğinin sağlanması kapsamında yapıldığı, bu bağlamda yazışmaların denetlenmesine yönelik uygu lamanın meşru amaç taşıdığı sonucuna varılmıştır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel İlkeler 31. Tutuklu ve hükümlüler, Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı kapsamında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamamına kural olar ak sahiptir ( Recep Bekik ve diğerleri [GK], B. No: 2016/12936, 27/3/2019, 27; Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 65). Bu bağlamda tutuklu ve hükümlül erin haberleşme hürriyeti de Anayasa ve Sözleşme kapsamında koruma altındadır ( Ahmet Temiz, 66; Musa Kaya (2), B. No: 2013/2351, 16/9/2015, 62). 32. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi kurumda güvenliğin sa ğlanmasına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olması durumunda tutuklu ve hü kümlülerin sahip oldukları haklar sınırlanabilir ( Turan Günana, B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 35; Ahmet Temiz, 66). 33. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılaması ve orantılı olması gerekir. Açıktır ki bu başlık al tındaki değerlendirme, Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 7sınırlamanın amacı ile bu amacı gerçekleştirmek üzere başvurula n araç arasındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden bağımsız yapılamaz. Çü nkü Anayasa nın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama v e ölçülülük ilkesin e ayk ırı olmama biçiminde iki ayrı kritere yer verilmiş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçaları olup aralarında sıkı bir ilişki vardır ( Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45). 34. Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olması, başvur ulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekme ktedir. Amaca ulaşmaya yardımcı olmayan veya ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı söylenem eyecektir ( Ferhat Üstünda ğ, 46). 35.Orant ılılık ise sınırlamayla ulaşılmak istenen amaç ile başvurulan sınırla ma tedbiri arasında dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. D iğer bir ifadeyle orantılılık, bireyin hakkı ile kamunun menfaatleri veya -müdahalenin amacı b aşkalarının haklarını korumak ise- diğer bireylerin hak ve menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulmasına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakkın sahibine terazinin diğe r kefesinde bulunan kamu menfaati veya diğer bireylerin menfaatin e nazaran açıkça orantısız bir külfet yüklendiğinin tespiti hâlinde orantılılık ilkesi yön ünden bir sorunun varlığından söz edilebilir ( Ferhat Üstünda ğ, 48). (b) Hükümlü ve Tutukluların Mektuplarının Denetlenmesi Suretiyle Haberleşme Hürriyetine Yapılan Müdahalelerin Demokratik Toplum Gereklerine Uygunluğunun Denetiminde Gözetilmesi Gereken Hususlar 36. Ceza infaz kurumu yetkilileri, mektup gönderme ve almanın ce za infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin ve tutukluların dış dünya ile bağlantısında en önemli araçlardan biri olduğu gerçeğini gözönünde bulundurarak dış dün ya ile yeterli bir iletişim sürdürmelerinde mahkûmlara yardım etmeli, bunun için onlara uyg un desteği sunmalıdır (Kahraman Güvenç, B. No: 2013/2072, 3/2/2016, 49; Musa Kaya (2) , 66; Orhan Bingöl , B. No: 2016/9154, 12/11/2019, 29; Mustafa Baysal, B. No: 2016/58482, 11/9/2019, 33, 34). 37. Haberleşme hürriyetine yönelik bir müdahalenin demokratik to plum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıla ması ve orantılı bir müdahale olması gerekir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ahmet Temiz, 58; Musa Kaya (2), 54; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 38. Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olması, başvur ulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekme ktedir (bazı farklılıklarla birlikte bkz. Ahmet Temiz, 64, 65; Özkan Kart (2) , 66, 67). Orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında ad il bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (benzer değerlendirmeler için bk z. Mehmet Koray Erya şa, 89; Veysi Akta ş (2), B. No: 2015/15982, 6/2/2019, 36). 39. Haberleşme hürriyetine yönelik bir müdahale bakımından adil dengenin sağlanıp sağlanmadığının tespitinde müdahaleyi gerçekleştiren k amu makamlarının ve derece Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 8mahkemelerinin karar gerekçesi büyük önem taşır. Kamu makamları nın ve derece mahkemelerinin temel hak ve özgürlüklere yönelik müdahalenin zo runlu bir ihtiyaca karşılık geldiğini ve orantılı olduğunu ilgili ve yeterli bir gerekçe il e ortaya koyma yükümlülüğü vardır. Aksi durumda temel haklara yönelik müdahalelerin demokr atik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün değildir. Do layısıyla haberleşme hürriyetine gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterler i karşılamayan bir gerekçe ile yapılan müdahaleler Anayasa'nın 22 . maddesini ihlal edecektir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ahmet Temiz, 67, 68; Musa Kaya (2) , 64-66; Mehmet Reşit Arslan (3), B. No: 2013/1770, 10/3/2016, 48, 49; Kahraman Güvenç , B. No: 43, 44). 40. Mevcut başvuruya benzer şikâyetlerde derece mahkemelerinin v e kamu gücünü kullanan diğer organların gerekçelerinin ilgili ve yeterli sayı labilmesi için kararlarda bulunması gereken ve benzer başvuruların koşullarına göre değiş ebilecek unsurlar şu şekilde sıralanabilir: i. Ceza infaz kurumlarına gelen veya bu kurumlardan gönderilen y azışmalara yapılan müdahalelere gerekçe olarak gösterilebilecek makul nede nler, somut olayın tüm koşulları dâhilinde objektif bir gözlemciyi haberleşme hakk ının kötüye kullanıldığına ikna edebilecek nitelikte, olaya has olgu ve bil gilerle, somut mektuba özgü kabul edilebilir makul gerekçelerle açıklanmalıdır. Sakınc alı bulunan mektuptaki hangi ifadelerin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenliğini tehlikeye düşürdüğünün somut verilere dayanılarak gerekçelendir ilmesi gerekir. 5275 sayılı Kanun'un 68. maddesinin (3) numaralı fıkrasında Kurumun asayi ş ve güvenliğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar ın hükümlüye verilmeyeceği, hükümlü tarafından yazılmış ise gönderilmeyeceği düzenlenmiştir. Ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararında veya infaz hâkimliğinin kararında sadece bu madde hük münün yazılmış olması ilgili ve yeterli gerekçe sayılmaz (benzer değerlendirme ler için bkz. Ahme t Temiz , 69, 70; Ramazan Vural, 71, 72; Musa Kaya (2) , 67; Kahraman Güvenç , 50-52; Mehmet Re şit Arslan (3) , 56-58; Ercan Oral , B. No: 2013/3827, 3/2/2016, 43, 44; Musa Kaya (3) , 2013/3828, 1/12/2015, 60, 61; Veysel Kaplan , B. No: 2013/1830, 18/11/2015, 63-65; Turan Günana (4), B. No: 2013/8554, 4/11/2015, 67, 68; Abdulvahap Kavak, B. No: 2013/7477, 6/10/2015, 66, 67; Mustafa Aydin , 74; Akif İpek, 72-74; Eren Y ıldız, 80, 81; Mehmet Sabri Yakut, B. No: 2013/9709, 23/3/2016, 48-50; Cumali Karsu, B. No: 2014/971, 19/4/2017, 33, 35; Özkan Kart (3) , B. No: 2016/2251, 12/6/2019, 34; Orhan Bingöl , 35; K.Ö., B. No: 2017/34068, 28/1/2020, 35, 36). ii. Mektubun içeriği ile birlikte muhatabının kim olduğu da yapı lan değerlendirmede dikkate alınmalı, mektubun bu muhataba gönderil mesinin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenliğini ve kamu düzenini tehli keye düşüreceği açıklanmalıdır. Muhatabın kim olduğuna yönelik olarak imkânlar ölçüsünde bir araştırma yapılması, bu hususta idari ve yargısal makamlarca el de edilen bilgilerin karar gerekçelerine yansıtılması gerekmektedir ( Ercan Oral, 40; avukata gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Kemal Yi ğit, B. No: 2013/1700, 20/1/2016, 56; Süleyman Araç, B. No: 2016/9882, 12/6/2019, 39-41; hükümlünün avukatına Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 9ve vasisine gönderdiği mektuplar ile ilgili olarak bkz. Mehmet Re şit Arslan (3) , 53, 54, 56-58; Başbakan'a gönderilen mektup ile ilgili olarak b kz. Abdulvahap Kavak , 66; milletvekillerine gönderilen mektup ile ilgili olarak b kz. Kahraman Güvenç , 47, 50; Mecit Şahinkaya ve Tamer Korkmaz, B. No: 2016/463, 12/9/2019, 39; bir siyasi partinin genel merkezine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Mehmet Sabri Yakut, 43, 44; gazetecilere gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Musa Kaya (2) , 60; Ercan Oral , 44; Mustafa Baysal, 33, 34; sivil toplum kuruluşlarına ve insan hakları derneklerine gönderilen m ektup ile ilgili olarak bkz. Orhan Bingöl , 31-33; Keyfo Ba şak ve Şeyhmus Musa , B. No: 2015/17258, 20/9/2018, 36; Murat Türk (5) , B. No: 2016/2826, 20/9/2018, 36, 37; Naif Bal , B. No: 2015/17982, 20/9/2018, 42; Mustafa Aydin , 71; Musa Kaya (2), 66; Akif İpek, 72; Ramazan Vural , 71). iii. Mektup içeriği hakkında yapılan değerlendirmede mahpus hakk ında uygulanan infaz rejiminin ve mahkûmiyet sebeplerinin de dikkate alınması gerekir (Ahmet Temiz, 67; Mehmet Re şit Arslan (3) , 48; Kahraman Güvenç , 43; Musa Kaya (2), 57; Veysel Kaplan , 60; Mustafa Aydin , 68; Murat Karayel, B. No: 2013/2125, 16/9/2015, 70; Ramazan Vural , 68; Eren Y ıldız, 69). Söz konusu bilgilerin somut mektubun alınması veya gönderilmesine olan etk ilerinin (terör ve çıkar amaçlı suç örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplarının haberleşmelerine neden olan yahut örgüt üyeleri arasında motivasyonu artırmaya y önelik mektupla r gibi) karar gerekçelerinde gösterilmesi gerekmektedir. iv. Her somut olayın kendine özgü koşulları çerçevesinde mektubu n tamamının alıkonulmasına karar vermek yerine mektup içinde sakıncalı oldu ğu değerlendirilen bazı cümlelerin okunmayacak şekilde karalanarak mektubun gönder ilmesinin veya muhatabına verilmesinin mümkün olup olmadığı değerlendirilmelid ir. Bu şekilde mektubun tamamının alıkonulması şeklindeki müdahalenin orantılı olup olmadığı ortaya konulmalıdır ( Musa Kaya (3), 69, 70; Mehmet Çelebi Çalan (6) , B. No: 2016/14536, 10/12/2019, 31; Osman Evcan, B. No: 2016/10176, 12/6/2019, 35; Murat Karayel (6), B. No: 2013/5034, 9/3/2016, 45; Zeyni Arat, B. No: 2013/3951, 18/2/2016, 46; Turan Günana (4), 73; Ahmet Temiz (4) , B. No: 2013/6208, 18/11/2015, 65; Özkan Kart (2) , 72). (c) İlkelerin Olaya Uygulanması 41. Somut olaya konu faksta imzası bulunan hükümlü ve tutuklular ; Ceza İnfaz Kurumunda ve sevk edildikleri hastanelerde tedavilerini yaptırm a konusunda karşılaştıklarını iddia ettikleri sorunları dile getirmiş, sağlık alanında faaliy et yürüten kamu kurumu niteliğinde mesleki bir kuruluş olan TTB'den destek talebinde b ulunmuştur. 42. Faksı inceleyen Disiplin Kurulu, faksın Ceza İnfaz Kurumuna yönelik şikâyetleri içeren kısmını sakıncalı bulmuştur. Bu kısımda revi re çıkma ve hastaneye sevk işlemlerinde gecikme yaşandığı iddia edilmektedir. Disiplin Kur ulu bu iddianın TTB'ye ulaştırılmasının ne gibi bir sakınca doğuracağını kararında açı klamamış, genel ve soyut ifadelerle faksın ilgili bölümünün sakıncalı olduğunu belirtmek le yetinmiştir. Başvurucunun şikâyet ve itiraz başvurularını inceleyen yargı mercileri de bu hususta bir izahta bulunmamıştır. Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 1043. Sonuç olarak somut olayda kamu düzeninin korunması, suçun ön lenmesi ile ceza infaz kurumunda disiplinin ve güvenliğin sağlanmasına yöne lik kabul edilebilir makul gereklilikler somut bilgilere dayalı olarak ortaya konulmadığın dan, diğer bir deyişle başvurucunun göndermek istediği faksın bir kısmının okunmayacak şekilde çizilerek alıkonulması suretiyle haberleşme hürriyetine yapılan müdahale ilgili ve yeterli gerekçelere dayandırılmadığından müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır. 44. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 22. maddesin de güvence altına alınan haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine karar ve rilmesi gerekir. C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 45. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya d a edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 46. Başvurucu, ihlalin tespiti ile sonuçlarının ortadan kaldırıl masını ve 15.000 T L manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir. 47. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler bel irlenmiştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme diğer bir kararında ise bu ilkelerle b irlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamı anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına da işaret etmiştir ( Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 48. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğin e karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz e dilebilmesi için temel kural, mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duru ma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirle nerek devam eden ihlali n durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararl arın giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Do ğan, 55, 57). 49. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihl ali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaralı fık rasının (a) bendi uyarınca, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargı lama yapılmak üzere kararın bir Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 11örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasa l düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak, ihlali ort adan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgüle nen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal ka rarına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde, usul hukukundaki yargıla manın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama se bebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısı yla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini bekleme ksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı ve rerek devam eden ihlali n sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 50. İncelenen başvuruda, başvurucunun göndermek istediği faksa y önelik kısıtlama nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği sonucuna ulaşı lmıştır. Dolayısıyla ihlali n Ceza İnfaz Kurumunun işleminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte İnfa z Hâkimliği de ihlali giderememiştir. 51. Bu durumda haberleşme hürriyetinin ihlalinin sonuçlarının or tadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasın a yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal k ararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararı n bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere İnfaz Hâkimliğine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 52. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucu nun uğradığı zararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Do layısıyla eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırıl abilmesi için haberleşme hürriyetinin ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle gideril emeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 1.000 TL manevi tazminat ödenmesin e karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,B. Haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KAB UL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa nın 22. maddesinde güvence altına alınan haberleşme h ürriyetini n İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Kararın bir örneğinin haberleşme hürriyetine yönelik ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Kara bük İnfaz Hâkimliğine (E.2017/1377 sayılı dosya) GÖNDERİLMESİNE, E. Başvurucuya net 1.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminat a ilişkin diğer taleplerin REDDİNE, Başvuru Numarası : 2018/10186 Karar Tarihi : 25/2/2021 12F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Ma liye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Kararın bir örneğinin bilgi için Karabük Ağır Ceza Mahkemesin e ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 25/2/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kar ar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddi n MENTEŞ