TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Z.Y. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/34653) Karar Tarihi: 7/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/34653 Karar Tarihi : 7/9/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Z.Y. Vekili : Av. Zeycan BALCI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; mahkûmiyetin temel olarak san ığa sorgulama f ırsat ı verilmeyen b
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Z.Y. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/34653) Karar Tarihi: 7/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/34653 Karar Tarihi : 7/9/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Z.Y. Vekili : Av. Zeycan BALCI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; mahkûmiyetin temel olarak san ığa sorgulama f ırsat ı verilmeyen bir tan ığın ifadelerine dayand ırılmas ı nedeniyle tan ık sorgulama veya sorgulatma hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/11/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/34653 Karar Tarihi : 7/9/2021 28. 1984 do ğumlu olan ba şvurucu, bireysel ba şvuru konusu olaylar ın meydana geldiği tarihte İstanbul'da ikamet etmektedir. 9. Devrimci Halk Kurtulu ş Partisi-Cephesi (DHKP-C) silahl ı terör örgütünün faaliyetlerinin ortaya ç ıkar ılmas ı amac ıyla İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca (16/6/2004 tarihli ve 5190 say ılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununda De ğişiklik Yap ılmas ı Ve Devlet Güvenlik Mahkemelerinin Kald ırılmas ına Dair Kanun ile yetkili) (Ba şsavc ılık) soruşturma başlatılm ıştır. Soruşturma kapsam ında başvurucu; terör örgütü üyesi olma, patlay ıcı madde atma ve sair suçlar ı işlediği şüphesiyle 1/11/2004 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 10. Başsavc ılığın 5/11/2004 tarihli iddianamesi ile aralar ında başvurucunun da bulunduğu baz ı şüphelilerin silahl ı terör örgütüne üye olma, terör örgütüne yard ım etme ve sair suçlardan cezaland ırılmalar ı talebiyle kamu davas ı aç ılm ıştır. 11.İstanbul Anadolu 12. A ğır Ceza Mahkemesinin (Mahkeme) E.2016/376 say ılı dosyas ı üzerinden yap ılan yarg ılama sonucunda Mahkemenin 16/1/2018 tarihli karar ı ile başvurucu hakk ında silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan 3 y ıl 9 ay hapis cezas ına hükmedilmi ştir. Gerekçeli kararda; ba şvurucunun soru şturma aşamas ında verdi ği ifadelere ve tan ık beyanlar ına dayan ılarak 2/10/2004 tarihinde Tokat k ırsal ında öldürülen DHKP/C terö r örgütü üyesinin ölümünü protesto etmek amac ıyla molotofkokteyli at ılmas ı ve örgüte ait pankart as ılmas ı eylemlerine kat ıldığının tespit edildi ği ve ikametgâh ında yap ılan aramada örgütün yay ınlar ını bulundurdu ğunun anla şıldığı gerekçesiyle silahl ı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediği sonucuna ula şıldığı belirtilmi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "Z.Y. sübut bulan eylemlerinin de ğerlendirmesi ve hukuki vas ıfland ırılmas ında; San ığın emniyet ifadesindeki baz ı olaylara kat ıldığına dair tevilli ikrarlar ı, [İ.K.n ın] tan ıklar [Z.E. ] ve [E..K.n ın] san ıklar ın ifadelerini destekler beyanlar ı birlikte de ğerlendirildi ğinde; san ığın 02.10.2004 tarihinde Tokat k ırsal ında öldürülen DHKP/C terör örgütü üyesinin ölümünü protesto amaçl ı molotof atmas ı ve HÖC imzal ı pankart asmas ı eylemlerine kat ılarak, 1 may ıs mahallesi kurulu ş şöleninde yasad ışı sloganlar at ıp, evinde de örgütün yasa l yay ınlar ının bulundurmak suretiyle i şlediği eylemlerin silahl ı DHKP-C terör örgütüne üye olma suçu niteli ğinde oldu ğu anlaşıldığından san ığın sübut bulan eyleminin silahl ı terör örgütü üyeli ği suçunu olu şturduğundan cezaland ırılmas ına (...)" 12. Başvurucu 7/3/2018 tarihli dilekçesi ile örgüt üyeli ği suçunun unsurlar ının olayda mevcut olmad ığını, örgüt üyeli ğine ilişkin hukuki de ğerlendirmenin hatal ı olduğunu ve lehe kanunun uygulanmas ı noktas ında hata yap ıldığını belirterek hükme kar şı temyiz talebinde bulunmu ştur. 13. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 20/9/2018 tarihli karar ı ile hüküm onanm ıştır. Başvurucu, nihai olan bu karardan 21/11/2018 tarihinde haberdar oldu ğunu beyan ederek 28/11/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Mahkemenin 7/9/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2018/34653 Karar Tarihi : 7/9/2021 3A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden16. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden17. Ceza yarg ılamas ının süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddias ının yetkili makamlar taraf ı ndan bildirildi ği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözalt ı gibi birtak ım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak suç isnad ına ilişkin nihai karar ın verildiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas al ınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). 18. Ceza yarg ılamas ının süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (B.E., 29). 19. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuru konusu davada yakla şık 14 y ıllık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 20. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Tan ık Sorgulama veya Sorgulatma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu; hükme ula şılmas ında tek delil olarak İ.K. isimli tan ığın ifadesine dayan ılm ış olmas ına rağmen bu tan ığın duruşmada dinlenmedi ğini, tan ığı sorgulama imkân ı kendisine tan ınmad ığını belirterek tan ık sorgulama hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 22. Bireysel ba şvurunun ikincil niteli ğinin bir sonucu olarak ola ğan kanun yollar ında ve mahkemeler önünde ileri sürülmeyen iddialar ile bu mahkemelere sunulmayan bilgi ve belgeler bireysel ba şvuru konusu edilemez ( Bayram Gök , B. No: 2012/946, 26/3/2013, 20). Başvuru Numaras ı: 2018/34653 Karar Tarihi : 7/9/2021 423. Somut olayda ba şvurucunun ihlale neden oldu ğunu ileri sürdü ğü iddiay ı temyi z kanun yolu sürecinde dile getirmedi ği (bkz. 12), bu iddias ına ilişkin bilgi veya belge sunmad ığı, böylece ba şvuru yollar ını usulüne uygun tüketmedi ği anlaşılmaktad ır. 24. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddialar ı 25. Başvurucu; Mahkemenin dosyada tan ık olarak kabul edilen ki şilerin beyanlar ını değiştirerek gerçe ğe ayk ırı karar verdi ğini, Mahkemenin iddia makam ı gibi hareket ederek sadece aleyhe oldu ğunu düşündüğü delillere göre yarg ılama yapt ığını, yarg ılaman ın adil yarg ılanma hakk ının güvencelerine ayk ırı ve tarafl ı bir şekilde yürütüldü ğünü, temyiz aşamas ında eksik inceleme yap ıldığını belirterek ba ğıms ız ve tarafs ız mahkemede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 26. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetlerinin yarg ılaman ın sonucu itibar ıyla adil olmad ığına ilişkin olduğu anlaşılmaktad ır, 27. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 28. Somut olayda ba şvurucunun iddialar ının ilk derece mahkemesi taraf ından delillerin de ğerlendirilmesinde ve yorumlanmas ında isabet olmad ığına, esas itibar ıyla yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olduğu görülmektedir. Yap ılan yarg ılamada Mahkemenin ve Yarg ıtay ın kararlar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan herhangi bir durum da tespit edilmemi ştir. 29. Başvurucu taraf ından ileri sürülen ihlal iddialar ının yukar ıda belirtilen içtihat kapsam ında kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu sonucuna var ıldığından başvurunun bu kısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 30. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir Başvuru Numaras ı: 2018/34653 Karar Tarihi : 7/9/2021 5(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 31. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 32. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 33.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında net 48.600 TL manevi tazminat ın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. 34. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 35. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Tan ık sorgulama veya sorgulatma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 48.600 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 T L yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, Başvuru Numaras ı: 2018/34653 Karar Tarihi : 7/9/2021 6F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul Anadolu 12. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2016/376, K.2018/10) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 7/9/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş