5. Hukuk Dairesi 2025/12302 E. , 2025/16412 K. "" MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2025/693 Esas, 2025/685 Karar I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR A. Aksaray 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 22.05.2024 Tarihli ve 2024/268 Esas, 2024/1242 Karar Sayılı Kararı Dava; araç kira sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkin olup kira sözleşmelerinden doğan alacak davalarında yetkinin kesin olmadığı davalının yerleşim yeri ya da sözleşmenin ifa edileceği yerde dava açıl…
5. Hukuk Dairesi 2025/12302 E. , 2025/16412 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2025/693 Esas, 2025/685 Karar I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR A. Aksaray 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 22.05.2024 Tarihli ve 2024/268 Esas, 2024/1242 Karar Sayılı Kararı Dava; araç kira sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkin olup kira sözleşmelerinden doğan alacak davalarında yetkinin kesin olmadığı davalının yerleşim yeri ya da sözleşmenin ifa edileceği yerde dava açılabileceği veya bu konuda yetki sözlemesinin de yapılabileceği, taraflar arasında ihtilaf konusu olmayan kira sözleşmesinin 14 üncü maddesinde sözleşmeden doğacak ihtilaflarda İstanbul Anadolu mahkemelerinin yetkili olduğunun kabul edildiği ve taraflar tacir olup yetki sözleşmesi geçerli olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. B. İstanbul Anadolu 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 03.03.2025 Tarihli ve 2025/693 Esas, 2025/685 Karar Sayılı Kararı Kira sözleşmesindeki davacının şahıs olduğu, her iki tarafın tacir olmadığı, talebin alacak istemli olup götürülecek borçlardan olduğu ve davacının yerleşim yeri adresinin de yetkili mahkeme yeri olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. II. GEREKÇE A. Uyuşmazlık Uyuşmazlık, kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak nedeniyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. B. İlgili Hukuk 1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir. 2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.” 3. 6100 sayılı Kanun'un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. ” 4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki sözleşmesi” başlıklı 17 nci maddesi şöyledir: “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır. ” 5. 6098 sayılı Kanun'un “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.” C. Değerlendirme 1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir. 2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez. 3. Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmayan Kira Sözleşmesinin 14 üncü maddesinde uyuşmazlık halinde İstanbul Anadolu Mahkemelerinin ve İcra Dairelerinin yetkili olacağını kabul ettikleri kararlaştırılmıştır. Dava, 6100 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdikten sonra, 16.12.2022 tarihinde açılmış olup, sözleşmedeki yetki şartının geçerli olup olmadığı 6100 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenecektir. Söz konusu Kanun'un Yetki Sözleşmesi başlıklı 17 nci maddesinde "tacirler ve kamu tüzel kişilerinin" sözleşme ile yetkili mahkemeyi belirleyebilecekleri öngörülmüştür. Düzenleme ile gerçek kişilerin korunması amaçlanmış, tacirler veya kamu tüzel kişileri dışındaki gerçek kişilerin, kendi aralarında yetki sözleşmesi yapmaları kabul edilmemiştir. 4. Somut olayda, dosya kapsamından davacı tarafın tacir olmadığı anlaşıldığından sözleşmedeki yetkiye ilişkin düzenlemenin geçerli olmadığı, taraflar arasındaki kiralama sözleşmenin ifa yerinin ve davacının yerleşim yerinin ../.. olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile, davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada seçimlik hakkını, yerleşim yerinde dava açarak kullanmasının, genel yetki kuralına uygun olduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığın Aksaray 2. Sulh Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir. III. KARAR Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Aksaray 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.