TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR OĞUZHAN KOÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/2851) Karar Tarihi: 26/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Oğuzhan KOÇ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal dolay ısıyla aç ılan tazminat davas ının reddedilmesi nedeniyle ya şam hakk ının ihlal e
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR OĞUZHAN KOÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/2851) Karar Tarihi: 26/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Oğuzhan KOÇ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal dolay ısıyla aç ılan tazminat davas ının reddedilmesi nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/1/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: A. E.K.n ın Tedavi Süreci ve Vefat ı 8. Başvurucunun annesi E.K. 24/6/2013 ile 26/6/2013 tarihleri aras ında Nazilli Devlet Hastanesine (acil servis ile kardiyoloji, iç hastal ıklar ı ve psikiyatri poliklinikleri) muhtelif şikâyetlerle (tansiyon, çarp ıntı, kilo kayb ı) başvurmuştur. E.K. 2013 y ılı itibar ıyla Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 349 yaşındad ır. Bu şikâyetler sonucu E.K.ya damar yolu aç ılmas ı, serum verilmesi gibi tedaviler uygulanm ış ve kas romatizmas ı, taşikardi, depresif bozukluk tan ılar ı uyar ınca reçeteler verilmi ştir. 9. E.K. 27/6/2013 tarihinde öksürük, yüksek ate ş, iştahs ızlık ve aşırı kilo kayb ı şikâyetleriyle ba şvurduğu Nazilli ilçesinde bulunan bir özel hastanede zatürre ön tan ısıyla dâhiliye servisine yat ırılm ıştır. Antibiyotik tedavisi uygulanan E.K. hipotansif (düşük tansiyon) seyretmesi, kan ındaki oksijen seviyesinin dü şmesi nedeniyle ve solunum deste ği ihtiyac ının ortaya ç ıkmas ı ihtimali de dikkate al ınarak doktor İ.B.Ö. taraf ından 30/6/2013 tarihinde yo ğun bak ıma al ınm ıştır. E.K., yo ğun bak ımda ventilatör deste ğine ihtiyaç duymam ış ise de antibiyotik tedavisine yeterli klinik yan ıt vermemesi üzerine daha ileri tetkiklerin, yöntemlerin uygulanabilmesi ve üçüncü basamak gö ğüs hastal ıklar ı uzman ının bulunduğu bir yoğun bak ımda tedavisinin yap ılabilmesi ad ına 1/7/2013 tarihinde, bilinci aç ık ancak hâlsiz ve bitkin olarak ambulansla İzmir Dr. Suat Seren Gö ğüs Hastal ıklar ı ve Cerrahisi E ğitim Araştırma Hastanesine sevk edilmi ştir. Doktor İ.B.Ö., hasta sevk formu dışında el yaz ısıyla doldurdu ğu, klinik gidi şi ayr ıntılı olarak aktaran bir izlem dökümünü de başvurucu ile birlikte sevk edildi ği hastaneye göndermi ştir. Sağlık Bakanl ığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Denetim Hizmetleri Daire Ba şkanl ığı taraf ından konuya ili şkin olarak düzenlenen inceleme raporuna esas olan ifadesinde doktor İ.B.Ö. 1/7/2013 tarihinde sevk yap ılan hastanenin hem acil servisinde hem de yo ğun bak ımında görevli olan gö ğüs hastal ıklar ı uzman ı doktorlarla telefonda görü ştüğünü, sevk için onaylar ını ald ığını belirtmiştir. 10. E.K. 1/7/2013 tarihinde saat 19.38 itibar ıyla sevk edilmi ş olduğu hastaneye acil servis k ısm ından giri ş yapm ıştır. Acil servis a şamas ında, göğüs hastal ıklar ı uzman ı doktor Ö.E.T., gö ğüs hastal ıklar ı alan ında asistan doktorlar olan D.D. ve E.Ç.nin E.K. ile ilgilendi ği anlaşılmaktad ır. Giriş yap ılmas ının ard ından E.K.n ın kan tahlilleri yap ılarak balgam örne ği alınm ış ve akciğer tetkiki (yüksek rezolüsyonlu) gerçekle ştirilmiştir. Tetkik ç ıktılar ının tahlil edilmesi sonucunda E.K., tüberküloz belirtisine rastlanmamas ı ve bulgular ın zatürre ile uyumlu olmas ı nedeniyle (acil servise giri ş yapmas ından yakla şık beş saat sonra 2/7/2013 tarihinde saat 00.46'da) gö ğüs hastal ıklar ı servisine yat ırılm ıştır. İnceleme raporuna esas ola n ifadelerinde, doktor Ö.E.T. ile asistanlar D.D., E.Ç. ve 1/7/2013 tarihinde yo ğun bak ım servisinde nöbetçi olan gö ğüs hastal ıklar ı uzman ı doktor A.B., Nazilli ilçesinden sevki yapa n doktorla herhangi bir ileti şimlerinin olmad ığını beyan etmi şlerdir. 11. Göğüs hastal ıklar ı servisinde E.K.n ın tedavisini gö ğüs hastal ıklar ı uzman ı Doç. Dr. S.B. ve asistan E.Ç. üstlenmi ştir. E.K.n ın baş ağrısından yak ınmas ı nedeniyle 2/7/2013 tarihinde saat 10.00 s ıralar ında beyin tetkiki istenmi ştir. Tetkik sonucunda E.K.n ın beyin bulgular ı normal olarak saptanm ış ve bununla birlikte iki tarafl ı maksiller sinüzit tespit edilmiştir. 12. E.K.n ın tedavisine devam edilmekte iken 3/7/2013 tarihinde kendisine bronkoskopi (solunum yollar ının, bronşlar ın, ağızdan veya burundan girilen ışıklı bir aletle görüntülenmesi) i şlemi uygulanm ıştır. Bu işlem için E.K.n ın k ız kardeşinden onam al ınm ıştır. 13. E.K.n ın kol ve bacaklar ındaki şişkinlik nedeniyle damardan uygulanmas ı gereken tedavide s ıkıntı yaşand ığı için CVP kateter (boyundan damar yolu aç ılmas ı) işlemi yap ılmas ı için 3/7/2013 tarihinde Anesteziyoloji konsültasyonu yap ılm ıştır. Anesteziyoloji ve reanimasyon uzman ı doktor A.K. CVP kateter tak ılmas ı işlemini gerçekle ştirmiştir. İnceleme raporuna esas ifadesinde doktor S.B. ve asistan E.Ç. " hasta yak ınlar ına CVP kateter ile ilgili Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 4bilgi verildi ğini ancak r ızan ın ilgili birim taraf ından al ınmas ı gerektiği için onam alınmad ığını, bununla birlikte hasta yak ınlar ının konuyla ilgili olarak kendilerine bir itirazlar ının olmad ığını belirtmişlerdir. CVP kateter işlemini yapan doktor A.K. ise ön inceleme raporuna esas olan ifadesinde, söz konusu i şlemin acil ve hastan ın ölüm riskinin söz konusu oldu ğu durumlarda yap ıldığını, E.K.n ın kol ve bacaklar ında damar yolunun bulunamamas ı nedeniyle CVP kateter aç ılmas ının tedavinin devan ı için bir gereklilik olduğunu, damar yolu aç ılmayan hastaya acil tedavilerin uygulanmas ının mümkün olmad ığını, bu şekilde gerçekle şen acil vakalarda onam al ınmas ının zorunlu olmad ığını, ayr ıca işlem sonras ı E.K.n ın tüm verilerinin (kan, nab ız, tansiyon) normal oldu ğunu v e servisine sorunsuz bir şekilde gönderildi ğini" ifade etmi ştir. 14. E.K. 4/7/2013 tarihinde tan ıya yard ımc ı olmas ı (ödem nedeniyle iç organlara bak ılmas ı) amac ıyla ultrason yap ılmas ı için doktor S.B. taraf ından radyoloji servisine gönderilmi ştir. E.K., hastane içinde ba şka bir blokta bulunan Radyoloji servisine sedye ile temizlik personeli e şliğinde götürülmü ştür. Bu esnada koridorda asistan doktor E.Ç. ile karşılaşan E.K., başının çok ağrıdığını ultrasona gitmek istemedi ğini belirtmiş buna kar şılık olarak E.Ç. baş ağrısının sinüzit kaynakl ı olduğunu gitmesine engel bir hal bulunmad ığını ifade etmi ştir. Başvurucunun iddias ına göre E.K. ultrason k ısm ına götürülürken ve ultraso n esnas ında sürekli ba şının ağrıdığını belirterek feryat etmi ştir. 4/7/2013 tarihinde saat 09.00'da ultrason k ısm ına kabul edilen E.K.n ın işlemleri radyoloji uzman ı doktor S.A. taraf ından yap ılm ış ve 09.08'de ultrason k ısm ındaki işlem sona ermi ştir. E.K. ultrason servisinden çıktığında rahats ızlanm ış ve arrest (kalp, dola şım durmas ı) hale gelmi ştir. E.K.n ın, ultraso n biriminden yatt ığı servise dönü ş yolunda m ı yoksa yata ğına geri döndükten sonra m ı arrest duruma geldi ği UYAP kay ıtlar ı ve dosya içeri ğinden anla şılamam ıştır. Başvurucu ultraso n işlemi ve ultrason biriminden dönü ş esnas ından annesinin durumunun kötüle ştiğini ileri sürmektedir. Asistan doktor E.Ç., ultrason biriminden dönen E.K.y ı entübe ederek CPR (kalp durmas ı ya da nefes alamama gibi vakalarda, ki şiyi hayata döndürmek amac ıyla uygulanan ilk yard ım yöntemi) uygulam ış ve E.K.y ı hayata döndürmü ştür. E.Ç.nin inceleme raporunda yer alan ifadesinde belirtti ğine göre arrest ve hayata döndürme hali birden fazla kez gerçekleşmiştir. Asistan doktor E.Ç. yo ğun bak ım ünitesinde yer olmad ığını öğrenmesi üzerine E.K.y ı solunum deste ğiyle bizzat acil servise nakletmi ştir. Nakil saat 10.00'd a ambulansla gerçekle şmiştir. Acil servis k ısm ında CPR uygulanan ve ventilatöre ba ğlanan E.K. tedaviye yan ıt veremeyerek 4/7/2013 tarihinde saat 10.45'te vefat etmi ştir. B. Soru şturma Süreci 15. E.K.n ın vefat ı üzerine ba şvurucu 25/7/2013 tarihinde Sa ğlık Bakanl ığı nezdinde şikâyet ba şvurusunda bulunmu ştur. Sağlık Bakanl ığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Denetim Hizmetleri Daire Ba şkanl ığı taraf ından konuya ili şkin olarak ba şlatılan inceleme 21/3/2014 tarihinde inceleme raporunun haz ırlanmas ı suretiyle tamamlanm ıştır. 16. İnceleme esnas ında tedavi sürecinde dahli bulunan sa ğlık çal ışanlar ının ifadelerine ba şvurulmuş, tedavi sürecinde üretilen evraktan faydalan ılm ıştır. Ayr ıca konunun tıbbi yönden anla şılabilmesi ad ına Göğüs Hastal ıklar ı Uzman ı Prof. Dr. E.Ü., Nöroloji Uzman ı Dr. A.G., Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzman ı Doç. Dr. H.S. ve Radyoloji Uzman ı Dr. A.G. alanlar ına ilişkin olarak ayr ı ayr ı bilirkişi incelemesi yapm ıştır. Ayr ı ayr ı düzenlenen bilirki şi raporlar ında öz olarak müteveffan ın tedavisini yürüten doktorlar ın uygulamas ında, tedavi yönteminde t ıp ilmine, fennine ve eti ğine ayk ırı, hatal ı bir durumun bulunmad ığı, ayr ıca kateter tak ılmas ının ölüm olay ı ile bağlant ısının olmad ığı ifade edilmiştir. Kamera kay ıtlar ının iki ayl ık sürenin geçmesi sonucu silinmesi nedeniyle E.K.ya Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 5ilişkin kamera kayd ının bulunmad ığı hususu da rapora i şlenmiştir. Raporun sonuç k ısm ında; "başvurucunun ultrason a şamas ındaki iddialar ının tan ık ifadeleri ile örtü şmediği, bilirkişi raporlar ı uyar ınca tedavi sürecinde yer alan doktorlar ın t ıbbi uygulamalar ının t ıp ilmine, fennine ve eti ğine ayk ırı hatal ı, özensiz, kusurlu ya da eksik olmad ığının ve ayr ıca onam alınmadan yap ılan CVP kateter uygulamas ının ölüm olay ı ile ilntisinin bulunmad ığının anlaşıldığı" ifade edilerek ilgili doktorlar hakk ında adli, idari, disiplin ve mali yönlerden yap ılacak işlem bulunmad ığı ancak CVP kateter uygulamas ını yapan Anesteziyoloji Uzman ı Dr. A.K.n ın yaz ı ile uyar ılmas ının uygun olaca ğı ifade edilmi ştir. A.K. bu rapor üzerine "görevinde daha dikkatli ve titiz davranmas ı hususunda" yaz ılı olarak uyar ılm ıştır. 17. Göğüs Hastal ıklar ı Uzman ı S.B., Radyoloji Uzman ı S.A., asistan doktor E.Ç. ve asistan doktor B.S.Y. hakk ında Konak Kaymakaml ığının 3/4/2014 tarihli i şlemiyle soruşturma izni verilmemi ştir. Söz konusu i şleme karşı yap ılan itiraz İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. Kurulu taraf ından 24/6/2014 tarihinde reddedilmi ştir. İzmir Cumhuriyet Başsavc ılığı da 11/7/2014 tarihinde, ilgili ki şiler hakk ında soruşturma izni verilmedi ğinden inceleme yap ılmas ına yer olmad ığına karar vermi ştir. 18. CVP kateter uygulamas ını yapan Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzman ı Dr. A.K. hakk ında da Konak Kaymakaml ığının 6/2/2017 tarihli i şlemiyle soru şturma izni verilmemi ştir. Söz konusu i şleme karşı yap ılan itiraz İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi taraf ından 28/3/2017 tarihinde reddedilmi ştir. C. Tam Yarg ı Davas ı Süreci 19. Başvurucu İzmir 4. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) sa ğlık hizmetinin sunumundaki hizmet kusuruna dayal ı olarak 50.000 TL manevi tazminat istemli tam yarg ı davas ı açm ıştır. Başvurucu dilekçesinde annesine hastaneye giri şinden başlayarak özensiz ve kusurlu bir şekilde tedavi uyguland ığını, yoğun bak ımdan sevkli gelen hastan ın acil serviste beş saat bekletildi ğini, acil bir durum bulunmamas ına karşın r ıza al ınmadan CVP kateter uygulamas ı yap ıldığını, ultrason k ısm ına götürülürken annesine özensiz davran ıldığını, hizmetin geç i şlediğini, teçhizat ın, personelin yetersiz oldu ğunu, hayati risk olu ştuğunda müdahalenin gere ği gibi yap ılmad ığını ileri sürmü ştür. 20. Mahkeme, yarg ılama sürecinde uyu şmazl ığa ilişkin bilgi ve belgeyi ilgili kurumlardan temin ederek E.K.n ın tetkik ve tedavi sürecinde t ıp kurallar ına ayk ırı bir yön bulunup bulunmad ığının saptanabilmesi amac ıyla Adli T ıp Kurumundan rapor talep etmi ştir. Adli T ıp Kurumu nezdinde yapt ırılan bilirki şi incelemesi sonucunda haz ırlanan 13/5/2016 tarihli Adli T ıp Kurumu 1. İhtisas Kurulu raporunun sonuç k ısm ı şöyledir: "27/06/2013 tarihinde Özel Referans Hastanesi ne ate ş yüksekliği, yemek yiyememe , genel durumu bozuklu ğu, kilo kayb ı şikayeti ile ba şvurduğu, sağ akc'de belirgin pnömoni k infiltrasyon + protein enerji malnütrisyonuna sekonder hipoalbuminemik ödem + genel durumu bozuklu ğu ön tan ılar ıyla dahiliye servisine yat ırıldığı, takiplerinde progresyon tespit edilmesi üzerine 01/07/2013 tarihinde Dr. Suat Seren Gö ğüs Hastal ıklar ı Hastanesi ne sevk edildi ği, göğüs hastal ıklar ı servisine yat ırıldığı, tedavisi devam ederken 04/07/2013 tarihinde saat 09:00 s ıralar ında bat ın USG yap ılmak üzere personel e şiliğinde gönderildi ği radyoloji poliklini ğinden dönerken arrest oldu ğu ve ayn ı gün öldü ğü bildirilen 315... tc kimlik no lu [E.K.] hakk ında düzenlenmi ş adli belgelerde ve otopsi raporunda bulunan veriler de ğerlendirildi ğinde; Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 61.Her ne kadar zaman ında otopsi yap ılarak dokularda makroskopik, histopatolojik, toksikolojik ve serolojik incelemeler yap ılmam ış olsa da adli dosyada kay ıtlı bilgilerde v e tıbbi belgelerde; 27/06/2013 tarihinde Özel Referans Hastanesi ne ate ş yüksekliği, yemek yiyememe, genel durumu bozuklu ğu, kilo kayb ı şikayeti ile ba şvurduğu, GD:kötü, ka şektik olduğu, sağ akc'de belirgin pnömonik infiltrasyon + protein enerji malnütrisyonuna sekonder hipoalbuminemik ödem + genel durumu bozuklu ğu ön tan ılar ıyla dahiliye servisine yat ırıldığı, desefin 1 gr. Flk. 2x1 ıv+ tavanic 500 mg inf. 2x1 kombine antibiyoti k tedavisi, ate ş yüksekli ğinin semptomatik tedavisi için 150 cc mediflex içinde 1 ampu l novalgine 2x1 ıv . parol tb. 4x1 ba şland ığı, 01/04/2013 tarihinde yap ılan kan kontrollerinde WBC:14.4, CRP:244, sedim:40, TFT:N, BFT:N, KFT:N, Alb:2.6 oldu ğu, bu de ğerlerle antibiyoterapiye yetersiz yan ıt olarak de ğerlendirildi ği, hipotansif seyretmesi sebebi ile Dr. Suat Seren Gö ğüs Hastal ıklar ı Hastanesi nde yetkili Uz. Dr ile görü şüldüğü, ambulans il e oksijen deste ği alt ında sevk edildi ği, 01/07/2013 tarihinde saat 19:38'de acil servise, istenen tetkiklerinde; WBC:10.4, Hb: 9.3, Htc: 30.8, Plt:380, KG da; pH: 7.5 pO2:82.5, Pco2:37.3, hco3: 29.3, ÜRE: 113, KRE: 0.5, k:3, Ca: 7.3 oldu ğu, göğüs hastal ıklar ı servisine yat ırıldığı, voltaren amp 1x1, oliclinomel 1x1, aprowell fort 2x1, cipronatin 500 2x1, parol 10 mg 2x1, fenokodin 2x1, %0,9 izotonik 150 cc, tazoject 4.5 gr iv 4x1 ba şland ığı, 02/07/2013 tarihinde çekilen toraks BT de; sa ğ akciğer üst lobda ve alt lob süperior seğmende içinde hava bronkogram ı izlenen pnömoni ile uyumlu yo ğun parankima/ konsolidasyon mevcut oldu ğu, diğer akciğer alanlar ında da yama tarz ı inf ıltrati f değişiklikler ve dü şük dansiteli interstisyel opasite art ımlar ı izlendiği, ay ırıcı tan ı için tedavi sonras ı takip BT'lerinin yap ılmas ı önerildi ği, mediastende retrokaval, paratrakeal, paraaortik, karinal, subkarinal, hiler yerle şimli 17-20 mm çap ında mültipl LAP mevcu t olduğu, kalp çevresinde perikardial efüzyon ile uyumlu s ıvı dansitesi izlendi ği, her iki hemitoraksta alt zonda 12-15 mm kal ınlık gösteren plevral efüzyon izlendi ği, 03/07/2013 tarihinde yap ılan bronkoskopide; sa ğ bronş sistemi aç ık, bol beyaz renkli pürülan sekresyon aspire edildi ği, üst intermedier bron şlar aras ı krista künt, üst lob posterior segment bronlundan f ırçalama, tbb yap ıldığı, sol bron ş sistemi aç ık, bol beyaz pürülan sekresyo n aspire edildi ği, 7.istasyondan T İBİA yap ıldığı, ana karina ve sa ğ üst intermedier bron şlar aras ı krista künt, bilteral pürülan sekresyonlar, ön tan ı: ac enfeksiyonu (etyoloji ?), ac ca ? olduğu, 04/07/2013 tarihinde G İS malignitesi aç ısından bat ın USG istendi ği, 04/07/2013 günü saat 07:56'da Doç.Dr. [S.B.] taraf ından istenen abdomen ultrasonu; ultrason laboratuar ınca saat 08:59'da kabul yap ıldığı ve saat 09:08'de Radyoloji Uzman ı Dr. [S.A.] taraf ından onaylanan raporun sonuç bölümünde: 'Karaci ğer etraf ında ve bat ın içerisinde, insteslinal yap ılar etraf ında minimal s ıvama tarz ı sıvı izlenmekledir. Safra kesesinde yo ğun sediment mevcuttur. Her iki hemitoraksia plevral efüzyon mevcuttur. Perikardiyal 1,5 cm olarak ölçülen efüzyon izlenmekledir.' tespitlerinin bulundu ğu, bat ın USG çekilmesi sonras ı servise dönerken saat 10:00 s ıralar ında fenala ştığı, göğüs hastal ıklar ı servisine geldi ğinde arrest geldi ği, CPR ile geri döndürüldü ğü, yoğun bak ımda yer olmad ığı ifade edilmesi üzerine acil servise sevk edildi ği burada da arrest oldu ğu ve uygulanan resüsitasyona yan ıt alınamayarak 10:45 de ex kabul edildi ği, çekilen grafilerinde; 27/06/2013 tarihli PA Ac grafisinde; sol akci ğer üst lobda perihiler alanlarda belirgin konsolide dansite art ışlar ı, 01/07/2013 tarihli PA Ac grafisinde; konsolide dansite art ışlar ında hafif progresyon, 01/07/2013 tarihli toraks BT incelemede; sa ğ akciğer apikalde perihiler alanlarda belirgin olmak üzere yer yer hava bronkogramlar ının seçildiği infiltrasyon alanlar ı, alt loblarda sekel fibrotik de ğişiklikler ve yer yer bron şektaziler, plevral kal ınlaşma, BBT incelemede; bilateral bazal ganglionlarda kalsifikasyonlar, perikardiyal effüzyon tespit edildi ği dikkate alındığında; kişinin ölümünün kendisinde mevcut ancak dosyada mevcut evraklara göre henüz teşhisi konulmam ış bir hastal ık sonucu meydana geldi ği, 2-Adli dosyada kay ıtlı bulgularda ve t ıbbi belgelerde; 27/06/2013 tarihinde Özel Referans Hastanesi ne ate ş yüksekli ği, yemek yiyememe, genel durumu bozuklu ğu, kilo kayb ı şikayeti ile ba şvurduğu, GD:kötü, ka şektik oldu ğu, sağ akc'de belirgin pnömonik Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 7infiltrasyon + protein enerji malnütrisyonuna sekonder hipoalbuminemik ödem + genel durumu bozuklu ğu ön tan ılar ıyla dahiliye servisine yat ırıldığı, desefin 1 gr. Flk. 2x1 ıv+ tavanic 500 mg inf. 2x1 kombine antibiyotik tedavisi, ate ş yüksekli ğinin semptomati k tedavisi için 150 cc mediflex içinde 1 ampul novalgine 2x1 ıv . parol tb. 4x1 ba şland ığı, 01/07/2013 tarihinde yap ılan kan kontrollerinde WBC:14.4, CRP:244, sedim:40, TFT:N, BFT:N, KFT:N, Alb:2.6 oldu ğu, bu de ğerlerle antibiyoterapiye yetersiz yan ıt olarak değerlendirildi ği, hipotansif seyretmesi sebebi ile Dr. Suat Seren Gö ğüs Hastal ıklar ı Hastanesi nde yetkili Uz. Dr ile görü şüldüğü, ambulans ile oksijen deste ği alt ında sevk edildiği, 01/07/2013 tarihinde saat 19:38'de acil servise, istenen tetkiklerinde; WBC:10.4, Hb: 9.3, Htc: 30.8, Plt:380, KG da; pH: 7.5 pO2:82.5, Pco2:37.3, hco3: 29.3, ÜRE: 113, KRE: 0.5, k:3, Ca: 7.3 oldu ğu, göğüs hastal ıklar ı servisine yat ırıldığı, voltaren amp 1x1, oliclinomel 1x1, aprowell fort 2x1, cipronatin 500 2x1, parol 10 mg 2x1, fenokodin 2x1, %0,9 izotonik 150 cc, tazoject 4.5 gr iv 4x1 ba şland ığı, 02/07/2013 tarihinde çekilen toraks BT de; sa ğ akciğer üst lobda ve alt lob süperior se ğmende içinde hava bronkogram ı izlene n pnömoni ile uyumlu yo ğun parankima/ konsolidasyon mevcut oldu ğu, diğer akciğer alanlar ında da yama tarz ı inf ıltratif değişiklikler ve dü şük dansiteli interstisyel opasit e art ımlar ı izlendiği, ay ırıcı tan ı için tedavi sonras ı takip BT'lerinin yap ılmas ı önerildiği, mediastende retrokaval, paratrakeal, paraaortik, karinal, subkarinal, hiler yerle şimli 17-2 0 mm çap ında mültipl LAP mevcut oldu ğu, kalp çevresinde perikardial efüzyon ile uyumlu s ıvı dansitesi izlendi ği, her iki hemitoraksta alt zonda 12-15 mm kal ınlık gösteren plevral efüzyon izlendi ği, 03/07/2013 tarihinde yap ılan bronkoskopide; sa ğ bronş sistemi aç ık, bo l beyaz renkli pürülan sekresyon aspire edildi ği, üst intermedier bron şlar aras ı krista künt, üst lob posterior segment bronlundan f ırçalama, tbb yap ıldığı, sol bron ş sistemi aç ık, bo beyaz pürülan sekresyon aspire edildi ği, 7.istasyondan T İBİA yap ıldığı, ana karina ve sağ üst intermedier bron şlar aras ı krista künt, bilteral pürülan sekresyonlar, ön tan ı: ac enfeksiyonu (etyoloji ?), ac ca? oldu ğu, 04/07/2013 tarihinde G İS malignitesi aç ısından bat ın USG istendi ği, 04/07/2013 günü saat 07:56'da Doç.Dr. [S.B.] taraf ından istene n abdomen ultrasonu; ultrason laboratuar ınca saat 08:59'da kabul yap ıldığı ve saat 09:08'd e Radyoloji Uzman ı Dr. [S.A.] taraf ından onaylanan raporun sonuç bölümünde: 'Karaci ğer etraf ında ve bat ın içerisinde, insteslinal yap ılar etraf ında minimal s ıvama tarz ı sıvı izlenmekledir. Safra kesesinde yo ğun sediment mevcuttur. Her iki hemitoraksia plevral efüzyon mevcuttur. Perikardiyal 1,5 cm olarak ölçülen efüzyon izlenmekledir.' tespitlerinin bulunduğu, bat ın USG çekilmesi sonras ı servise dönerken saat 10:00 s ıralar ında fenala ştığı, göğüs hastal ıklar ı servisine geldi ğinde arrest geldi ği, CPR ile geri döndürüldü ğü, yoğun bak ımda yer olmad ığı ifade edilmesi üzerine acil servise sevk edildi ği burada da arres t olduğu ve uygulanan resüsitasyona yan ıt al ınamayarak 10:45 de ex kabul edildi ği dikkat e alındığında; Kişinin 01/07/2013 tarihi 19:38 itibari Dr. Suat Seren Gö ğüs Hastal ıklar ı Hastanes i acil servisinde gerekli muayenesinin ve tetkiklerinin yap ıldığı, tetkiklerin tamamlanmas ı sonras ı 02/07/2013 00:46 da gö ğüs hastal ıklar ı servisine yat ırıldığı, tan ı konmas ı için gerekli beyin BT ve bronkoskopi tetkiklerinin yap ıldığı, laboratuvar tetkikleri yap ıldığı, şikayetleri ve mevcut klinik tablo do ğrultusunda gerekli tedavisi düzenlendi ği cihetle hastaya uygulanan i şlemlerin t ıp kurallar ına uygun oldu ğu, Dr. Suat Seren Gö ğüs Hastal ıklar ı Hastanesi nde ki şinin tedavisine kat ılan sağlık personeline atf ı kabil kusur bulunmad ığı oy birliği ile mütalaa olunur." 21. Mahkeme, Adli T ıp Kurumundan CVP kateter uygulamas ının E.K.n ın ölümünü ne oranda etkiledi ği hususunda görü ş ve değerlendirmeleri içeren ek rapor istemi ştir. 4/1/2017 tarihli, Adli T ıp Kurumu 1. İhtisas Kurulunca haz ırlanan ek raporda " klinik durum itibariyle santral ven kataterizasyonu (CVP) i şleminin gerekli oldu ğu, acil durumlarda i şlem öncesi ayd ınlat ılmış onam al ınmaks ızın işlemin yap ılabileceği, yap ılan tüm i şlemlerin t ıp kurallar ına uygun oldu ğu" yönünde görü ş belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 822. Başvurucu, bilirki şi raporuna ili şkin itirazlar ını sunmuş ve itiraz ında ölümden hemen önce gerçekle şen ihmale, hayati risk olu ştuğunda yap ılan müdahaledeki özensizli ğe ilişkin iddialar ın raporda aç ıklığa kavuşturulmad ığını ifade etmi ştir. Mahkeme 22/2/2017 tarihli kararla davay ı reddetmi ştir. 23. Mahkemenin ret karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...İdari Yarg ıda, tam yarg ı davas ı kapsam ına giren, ilgililerin ki şisel hukuki durumlar ında ortaya ç ıkan hak ihlallerinin giderilmesini amaçlayan tazminat davalar ı, idarenin, kamu hizmetini, hizmetin gereklerine uygun olarak yerine getirilmesini sa ğlayan etkin bir denetim arac ıdır. İdarenin eyleminden dolay ı sorumlu tutulabilmesi için, ortada gerçekle şmiş bir zarar bulunmas ı ve bu zarar ın idarenin kusurlu eyleminden kaynaklanm ış olmas ı, bir başka ifade ile zarar ile idarenin kusurlu eylemi aras ında illiyet ba ğı bulunmas ı gerekmektedir. Hizme t kusuru ise; idarenin yapmakla yükümlü oldu ğu bir kamu hizmetinin kurulu şunda, teşkilat ın yap ısında, personelde ya da i şleyişinde gereken emir, direktif ve talimatlar ın verilmemesi , nezaret ve denetiminin yap ılmamas ı, hizmete özgülenen araçlar ın yetersiz, elveri şiz, kötü olmas ı, gereken tedbirlerin al ınmamas ı, geç, vakitsiz hareket edilmesi veya hiç faaliyette bulunulmamas ı sonucu olu şan bir tak ım aksakl ık, ayk ırılık, bozukluk, özensizlik, eksiklik, sakatl ıktır. Bu halde idare, Anayasa n ın yukar ıda an ılan hükmü uyar ınca hizmetten faydalanan ya da hizmete yabanc ı kişilerin uğrad ığı zararlar ı tazmin etmek zorundad ır. Özellikle sa ğlık hizmetleri gibi bünyesinde risk ta şıyan kamu hizmetlerinin sunumunda, idarenin ancak a ğır hizmet kusurunun bulunmas ı halinde tazminle yükümlü tutulmas ı gerektiği idare hukukunun bilinen ilkelerindendir. Bu ba ğlamda, dava konusu uyu şmazl ığın çözümü için, ortada idarenin kusurlu bir eyleminin bulunup bulunmad ığı, şayet kusurlu bi r eylem var ise bu eylemin iddia edilen zarara sebep olup olamayaca ğı hususlar ının aç ıklığa kavuşturulmas ı gerekmektedir. ... Taraflara tebli ğ edilen Adli T ıp Kurumu 1. İhtisas Kurulu raporu ve ek raporun a davac ı taraf ından yap ılan itirazlar raporu kusurland ıracak nitelikte görülmemi ş, an ılan raporlar Mahkememize verilecek karara dayanak al ınabilecek yeterlilikte bulunmu ştur. Bu durumda, davac ının annesinin, İzmir Dr. Suat Seren Gö ğüs Hastal ıklar ı Hastanesinde uygulanan te şhis ve tedavi sürecinde yap ılan uygulamalarda ve ilgili sa ğlık çal ışanlar ınca gerçekle ştirilen takip ve tedavilerde kusur bulunmad ığı anlaşıldığından olayda daval ı idareye yüklenebilecek bir tazmin sorumlulu ğunun bulunmad ığı sonuç ve kanaatine var ılmıştır. " 24. Ret hükmüne yönelik itiraz İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdare Dava Dairesinin 30/11/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 25. Başvurucu, yarg ısal sürecin tamamlanmas ının ard ından süresinde bireysel başvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 26. Konu hakk ında ilgili hukuk için bkz. Saadet Ergün ve di ğerleri, B. No: 2013/4194, 14/10/2015, 24-30; Ali Abidin Saruhano ğlu ve diğerleri , B. No: 2014/15478, 6/12/2017, 39-42. Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 9V. İNCELEME VE GEREKÇE 27. Mahkemenin 26/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 28. Başvurucu, öz olarak sa ğlık hizmetinin kötü/geç i şlemesinden ve bunun sonucunda gerçekle şen ölüm olay ına ilişkin bir giderim sa ğlanmamas ından yak ınmaktad ır. Yoğun bak ımdan sevkli gelen hastan ın acil serviste be ş saat bekletilmesinin, hastan ın şikâyetlerinin ve geçmi ş öyküsünün dikkate al ınmamas ının, hastanenin k ısımlar ı aras ında özensiz ve sa ğlık personeli olmadan nakil yap ılmas ının, hayati tehlike durumu olu ştuğunda gereği gibi müdahale edilmemesinin, yo ğun bak ımda yer olmamas ına karşın doktorlar ın yak ındaki hastanelere ba şvurmamas ının hizmet kusuru olu şturduğunu ifade eden ba şvurucu, Mahkemenin eksik şekilde ve idarece sunulan belgelerle s ınırlı kalarak de ğerlendirme yapt ığını belirtmek suretiyle Anayasa'n ın 17. ve 36. maddelerinin ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme 29. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, ya şama ... hakk ına sahiptir. 30. Anayasa n ın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar ba şlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 1.Şikâyetin Nitelenmesi ve İncelemenin Kapsam ı Yönünden 31. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu; annesinin ölümüne sa ğlık hizmetinin geç ve kötü i şlemesinin sebep oldu ğunu, hizmet kusuruna dayal ı olarak aç ılan tam yarg ı davas ında eksik şekilde ve idarece sunulan belgelerle s ınırlı kal ınarak de ğerlendirme yap ıldığını iddia ederek adil yarg ılanma ve ya şam hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ölüm olay ının meydana gelmesinden sonraki süreçte idarenin kusurunun ve sorumlulu ğun tespit edilemedi ğini belirterek giderim sa ğlanmamas ından yak ındığından diğer haklar ile ba ğlant ı kurularak ileri sürülen iddialar bir bütün olarak Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ı kapsam ında değerlendirilmi ştir. 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 32. Yaşam hakk ının doğal niteliği gereği, yaşam ını kaybeden ki şi aç ısından bu hakka yönelik bir ba şvuru ancak ya şanan ölüm olay ı nedeniyle ölen ki şinin mağdur olan Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 10yak ınlar ı taraf ından yap ılabilecektir ( Serpil Kerimo ğlu ve di ğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Ba şvurucu, ba şvuruya konu olan süreçte hayat ını kaybeden E.K.n ın oğludur. Bu nedenle ba şvuruda ba şvuru ehliyeti aç ısından bir eksiklik bulunmamaktad ır. 33. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 3. Esas Yönündena. Genel İlkeler 34. Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşama hakk ı, Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde devlete pozitif ve negatif ödevler yükler ( Serpil Kerimoğlu ve diğerleri , 50). 35. Devletin negatif bir yükümlülük olarak yetki alan ında bulunan bireylerin yaşam ına kas ıtlı ve hukuka ayk ırı olarak son vermeme yükümlülü ğünün yan ı sıra pozitif bir yükümlülük olarak yine yetki alan ında bulunan tüm bireylerin ya şama hakk ını gerek kamusal makamlar ın gerek di ğer bireylerin gerekse ki şinin kendisinin eylemlerinde n kaynaklanabilecek risklere kar şı koruma yükümlülü ğü bulunmaktad ır (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 50, 51). 36. Söz konusu pozitif yükümlülük, sa ğlık alan ında yürütülen faaliyetleri de kapsamaktad ır. Devlet -ister kamu isterse özel sa ğlık kuruluşlar ı taraf ından yerine getirilsin- sağlık hizmetlerini hastalar ın yaşamlar ının korunmas ına yönelik gerekli tedbirlerin alınabilmesini sa ğlayacak şekilde düzenlemek zorundad ır (Nail Artuç , B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 35). 37. Anayasa Mahkemesinin ya şam hakk ı kapsam ında devletin sahip oldu ğu poziti f yükümlülükler aç ısından benimsedi ği temel yakla şıma göre devletin sorumlulu ğunu gerektirebilecek şartlar alt ında gerçekle şen ölüm olaylar ında Anayasa n ın 17. maddesi devlete, elindeki tüm imkânlar ı kullanarak bu konuda ortaya konulmu ş yasal ve idari çerçevenin ya şam ı tehlikede olan ki şileri korumak için gere ği gibi uygulanmas ını ve bu hakka yönelik ihlallerin durdurulup cezaland ırılmas ını sağlayacak etkili idari ve yarg ısal tedbirleri alma görevi yüklemektedir. Bu yükümlülük -kamusal olsun veya olmas ın- yaşam hakk ının tehlikeye girebilece ği her türlü faaliyeti kapsamaktad ır (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 52). 38. Ancak ihmal nedeniyle meydana gelen ölüm olaylar ına ilişkin soruşturma yükümlülü ğü aç ısından farkl ı bir yakla şım benimsenebilir. Bu kapsamda ya şam hakk ının ihlaline kasten sebebiyet verilmedi ği durumlarda etkili bir yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülük ma ğdurlara hukuki, idari ve hatta disiplinle ilgili hukuk yollar ının aç ık olmas ı ile yerine getirilmi ş say ılabilir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 59). 39. Bu yakla şım t ıbbi hata sonucu meydana geldi ği ileri sürülen ölüm olaylar ı için de geçerlidir. Di ğer taraftan bu şekildeki bir kabul, bu tür olaylarda yürütülen ceza soruşturmalar ının Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmeyece ği anlam ına da gelmemektedir. Ancak ilke olarak t ıbbi hatalara ili şkin şikâyetler konusunda temel ba şvuru yolu, hukuki sorumlulu ğu tespit ad ına takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas ı yoludur ( Zeki Kartal , B. No: 2013/2803, 21/1/2016, 78; Nail Artuç , 38). Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 1140. Mağdurlar ın kendi inisiyatifleri ile ba şvurabilecekleri tazminat yollar ının sadece hukuken mevcut bulunmas ı yeterli olmay ıp bu yollar ın uygulamada da etkili olmas ı gerekir. Bir ba şvuru yolunun ancak hak ihlalini önleyebilmesi, devam etmekteyse sonland ırabilmesi veya sona ermi ş bir hak ihlalini karara ba ğlayabilmesi, bunun için uygun bir giderim sunabilmesi hâlinde etkilili ğinden söz etmek mümkün olabilir ( Tahir Canan , 26; Filiz Aka, B. No: 2013/8365, 10/6/2015, 39). 41. Yaşam hakk ı ile maddi ve manevi varl ığı koruma hakk ı kapsam ında yürütülecek olan ceza soru şturmalar ının yan ı sıra hukuki sorumlulu ğu ortaya koymak ad ına adli ve idari yarg ıda aç ılacak tazminat davalar ının da makul derecede ivedilik ve özen şart ını yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ili şkin yürüttükleri yarg ılamalarda, Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yap ıp yapmad ıklar ının ya da ne ölçüde yapt ıklar ının da Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmesi gerekir. Zira derece mahkemeleri taraf ından bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlükteki yarg ı sisteminin daha sonra ortaya ç ıkabilecek benzer yaşam hakk ı ihlallerinin önlenmesinde sahip oldu ğu önemli rolün zarar görmesine engel olacakt ır (Cemil Dan ışman, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, 110; Filiz Aka , 33). 42. Bununla birlikte derece mahkemelerinin özen yükümlülü ğü, yaşam hakk ı ile ilgili her davada mutlaka ma ğdurlar lehine bir sonuca var ılmas ını garanti alt ına almamaktad ır (Aysun Okumu ş ve Aytekin Okumu ş, B. No: 2013/4086, 20/4/2016, 73). 43. Diğer taraftan belirtmek gerekir ki olaylar ın oluşumuna ili şkin delillerin değerlendirilmesi öncelikle idari ve yarg ısal makamlar ın ödevidir. Ayn ı şekilde ba şvuru dosyas ında bulunan t ıbbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki şilerin vard ığı sonuçlar ın doğruluğu hakk ında fikir yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevi de ğildir ( Mehme t Çolakoğlu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018, 47). Bununla beraber derece mahkemelerinin gerekçeleri ayr ıntılı olarak ortaya konulmal ı; ulaşılan sonuçlar yeterli aç ıklıktaki bilimse l görüş ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayand ırılmal ıdır. Bu bağlamd a yükümlülüklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmedi ğinin nesnel bir şekilde değerlendirilmesi için ilgili anayasal kurallar ba ğlam ında derece mahkemelerinin kendilerin e tan ınm ış takdir yetkileri çerçevesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Dolay ısıyla müdahaleyi hakl ı göstermek için öne sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığı incelenmelidir ( Murat At ılgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015, 44, 45). b.İlkelerin Somut Olaya Uygulanmas ı 44. UYAP üzerinden yap ılan inceleme sonucu, bireysel ba şvuruya esas olan tam yarg ı davas ı sürecinde Mahkemenin Nazilli ilçesinde bulunan hastanede gerçekle şen tedavi, sevk işlemleri ile otopsi raporu dâhil olmak üzere sürece dair tüm bilgi ve belgeyi, konuya ilişkin olarak düzenlenen inceleme raporunu -gerek yaz ılı evrak gerekse CD ortam ında ve film olarak- ilgili sa ğlık kurumlar ından/idareden temin etti ği anlaşılm ıştır. Mahkeme, E.K.n ın tetkik ve tedavi sürecinde t ıp kurallar ına ayk ırı bir yön olup olmad ığının saptanabilmesi amac ıyla Adli T ıp Kurumundan rapor talep etmi ştir. Adli T ıp Kurumu taraf ından sunulan 13/5/2016 tarihli raporda; ayr ıntılı bir biçimde tedavi süreci ve tedavi sürecinde yer alan doktorlar ın beyanlar ı, yap ılan tetkikler, tetkik sonuçlar ı aktar ılarak E.K.n ın Dr. Suat Seren Göğüs Hastal ıklar ı Hastanesine ilk geli şinde acil servis bünyesinde gerekli muayenesinin ve tetkiklerinin yap ıldığı, tetkiklerin tamamlanmas ı sonras ı göğüs hastal ıklar ı servisine yat ırıldığı, tan ı konmas ı için gerekli tetkiklerin yap ıldığı, şikâyetler ve mevcut klinik tablo doğrultusunda gereken tedavinin düzenlendi ği, bu bağlamda hastaya uygulanan i şlemlerin t ıp Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 12kurallar ına uygun oldu ğu, Dr. Suat Seren Gö ğüs Hastal ıklar ı Hastanesinde ki şinin tedavisine kat ılan sağlık personeline atf ı kabil kusur bulunmad ığı ifade edilmi ştir. 45. Başvurucu bilirki şi raporuna ili şkin itirazlar ını sunarken dava ve istina f dilekçesinde de belirtti ği hususlar ı yinelemi ş ve " annesinin ultrason i şlemine sa ğlık görevlisi olmadan nakledilmesine; bu s ırada birkaç kez arrest hale gelmesine ve hayata döndürülmesine kar şın yoğun bak ıma al ınamamas ına; çevredeki hastanelerin yo ğun bak ım üniteleri için ara ştırma yap ılmamas ına ilişkin bulunan ve annesinin ölümüne sebep olduğunu" ileri sürdü ğü iddialar ın raporda aç ıklığa kavuşturulmad ığını ifade etmi ştir. Mahkeme dosya içinde mevcut bilgi ve belge ile Adli T ıp Kurumundan al ınan raporlar ı esas almak suretiyle davan ın reddine hükmederken bilirki şi raporuna yönelik itiraz ın raporu kusurland ıracak nitelikte görülmedi ğini de belirtmi ştir. 46. Somut olayda ba şvurucunun ya şam hakk ının ihlali iddias ına esas ald ığı unsur, idarenin hizmet kusuruna yönelik tam yarg ı davas ının esas ını oluşturan iddialardan biri de ölüm an ının hemen öncesinde gerçekle ştiği ileri sürülen ihmal (özensizlik, gecikme, yetersizlik) silsilesidir. Bu iddialar E.K.n ın ultrason i şlemi için nakil edildi ği esnada arres t duruma gelmesi, bu a şamada sa ğlık görevlisi ile nakledilmedi ği için E.K.ya gereken müdahalenin yap ılamamas ı/geç yap ılmas ı, akabinde birkaç kez hayata döndürülmesine kar şın kurtar ılamam ış olmas ıdır. 47. " Genel İlkeler " k ısm ında da belirtildi ği üzere t ıbbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirkişilerin vard ığı sonuçlar ın doğruluğu hakk ında fikir yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevi de ğil ise de yarg ı mercilerince ula şılan sonuçlar ın yeterli aç ıklıktaki -bilimsel görü ş ve raporlar gibi- somut, nesnel verilere dayand ırılıp dayand ırılmad ığının ve bu ba ğlamda yaşam hakk ına dair yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmedi ğinin denetlenmesi için müdahaleyi hakl ı göstermek ad ına öne sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığı incelenmelidir. 48. Yarg ılama sürecine ve hükme esas al ınan bilirki şi raporlar ına bak ıldığında esas olarak E.K. için yap ılan tetkik/tahlil ve tedavi planlamas ına ilişkin belirlemelerde bulunuldu ğu, genel itibar ıyla tedavi sürecindeki t ıbbi yakla şımın ele al ındığı görülmektedir. Bununla birlikte yarg ılama sürecinde E.K.n ın ultrason servisine nakli ve yatt ığı servise geri döndüğünde arrest durumda olmas ı ile başlayan ve vefat ı ile son bulan sürece ili şkin bir değerlendirmede bulunulmad ığı görülmüştür. 49. E.K.n ın hangi a şamada (ultrason servisinde/ultrason sonras ı nakilde/ yata ğına döndüğünde) arrest duruma geldi ği, bu bağlamda nakil esnas ında yan ında acil müdahalede bulunacak bir sa ğlık personeli bulunmamas ının süreci nas ıl etkiledi ği aç ıklığa kavuşturulmam ıştır. Bir başka ifadeyle E.K.n ın ultrason birimine nakli ve yatt ığı servise geri getirilişi esnas ında derhâl müdahale edebilecek bir sa ğlık görevlisinin yan ında bulunmamas ı ile söz konusu süreç aras ında bir illiyet ba ğı bulunup bulunmad ığı ve böyle durumlarda hastane idaresinin nöbet saatlerinde yeterli sa ğlık personeli bulundurma yükümlülü ğü yönleriyle bir tart ışma ve de ğerlendirme yap ılmam ıştır. Dolay ısıyla Mahkeme; sahip oldu ğu resen araştırma, inceleme yetkisini bu hususlar ı ayd ınlığa kavuşturmak için kullanmam ıştır. 50. Buna göre devletin ya şam hakk ı kapsam ındaki pozitif yükümlülüklerinin usule ilişkin yönü ba ğlam ında E.K.n ın ölümünden hemen önce gerçekle şen ve ciddi ihmal iddialar ı bar ındıran süreç ile ölüm aras ında illiyet ba ğı olup olmad ığının belirlenmemi ş olmas ının bir eksiklik oldu ğu, t ıp kurallar ına göre gerekenlerin yap ılmas ıyla başvurucunun yak ının yaşam ının korunup korunmad ığının ortaya ç ıkar ılmas ı için Anayasa n ın 17. maddesinin Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 13gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yap ılmad ığı, sonuç olarak da devlete ait pozitif yükümlülü ğün usul boyutunun gere ği gibi yerine getirilmedi ği kanaatine ula şılm ıştır. 51. Ayr ıca ulaşılan bu sonucun, uyu şmazl ığın esas ına yönelik bir kanaat ifade etmediği, başvurucunun annesinin ya şam hakk ına ilişkin devletin koruma (maddi) yükümlülü ğünün ihlali -bir başka ifadeyle t ıbbi uygulama/tedavi s ıras ında kusur/ihmal bulunduğu- anlam ına gelmedi ğini belirtmek gerekir. İkincillik ilkesi gere ği yaşam hakk ına ilişkin maddi (koruma) yükümlülük ba ğlam ında varsa kusur ya da ihmali -ya şam hakk ının usul boyutu yönünden verilen ihlal karar ı gereğince- belirleyecek olan derece mahkemeleridir. 52. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ına ilişkin pozitif yükümlülü ğün usul boyutu yönünden ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 4. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 53. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 54. Başvurucu, yeniden yarg ılama yap ılmas ı ve tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuştur. 55. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 56. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 1457.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 58.İncelenen ba şvuruda İzmir 4. İdare Mahkemesi taraf ından yap ılan yarg ılamada yaşam hakk ının pozitif yükümlülükler kapsam ındaki usul boyutunun ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 59. Bu durumda ya şam hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise usul hukukunda yer alan benzer kurumlardan farkl ı ve bireysel ba şvuruya özgü bir düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yeniden yarg ılama sürecinde mahkemelerce yap ılmas ı gereken i ş, öncelikle hak ihlaline yol açan mahkeme karar ının ortadan kald ırılmas ından ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 60.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 61. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harc ın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Yaşam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ının usul boyutunun İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin yaşam hakk ının usul boyutunun ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için İzmir 4. İdare Mahkemesine (E.2014/1082, K.2017/302) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/2851 Karar Tarihi : 26/5/2021 15D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE, E. 294,70 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 26/5/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN