Büyükşehir Belediyesine ait sosyal tesislerin tümünde kursiyerleri tasarrufa yönlendirmek amacıyla “Su Hayattır Projesi” hazırlanmasına ilişkin Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu oylanarak oybirliğiyle kabul edildi.
T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 163 12.01.2022 K A R A R Büyükşehir Belediyesine ait sosyal tesislerin tümünde kursiyerleri tasarrufa yönlendirmek amacıyla “Su Hayattır Projesi” hazırlanmasına ilişkin Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunun 24.12.2021 tarihli ve 18 sayılı Raporu Büyükşehir Belediye Meclisimizin 12.01.2022 tarihli toplantısında okundu. Konu üzerinde yapılan görüşmelerden sonra; Suyun tüm canlılar için en önemli hayat kaynağı olması, dünyanın önemli bir kesiminin nüfus artışı ve kirlenme nedeniyle su kıtlığı yaşaması sebebiyle ‘Su Tasarrufu’ hakkında farkındalık oluşturmanın en önemli yolu ve kalıcı olanı insanların eğitilmesidir. Bu konuda gerek vatandaşlarımızı, gerekse Belediye bünyesindeki Aile Yaşam Merkezleri, Hanım Lokalleri, Gençlik Merkezlerindeki kursiyerlerimizi tasarrufa yönlendirmek, eğitimlerine katkı sağlamak, bu anlamda farkındalık oluşturmak, amacıyla Belediyemizin ilgili birimleri tarafından “Su Hayattır” isimli bir proje hazırlanarak gerekli çalışmaların yapılması hususunu meclisimizin takdirlerine arz ederiz.” şeklindeki önergenin komisyonumuzda değerlendirilmesi sonucunda: Su, oksijenden sonra insan yaşamında en önemli yere sahip olan maddedir. Dünya üzerindeki bütün canlıların yaşamını sürdürebilmesi için gerekli iki temel unsur oksijen ve sudur. Bu bakımdan su, biyolojik yaşamın sürdürülmesini sağlayan temel bir unsurdur. Yetişkin bir insanın vücut ağırlığının yaklaşık olarak % 50-70’ini su oluşturmaktadır. Bu oran, yaşa, kiloya, boy uzunluğuna ve kişinin fiziksel etkinliğinin derecesine bağlı olarak değişim gösterebilmektedir. Ortalama olarak, erkeklerde vücut ağırlığının % 60’ını, kadınlarda vücut ağırlığının % 50’sini ve çocuklarda vücut ağırlığının % 65-75’ini su oluşturmaktadır. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümünde “Su Farkındalığı” üzerine hazırlanan bir eğitim projesi ile ilgili yapılan araştırmalar sonucu elde edilen tespitlerin yer aldığı rapordan aldığımız bazı bilgiler aşağıda sunulmuştur: Dünyadaki suyun % 97,5'i okyanuslarda ve iç denizlerde tuzlu su, % 2,5’i ise tatlı su olarak bulunmaktadır. Ancak bu tatlı suyun % 87'si buzullarda, toprakta, atmosferde, yeraltı sularında bulunur ve kullanılamaz durumdadır. Tatlı su oranından geriye kalan % 13’lük suyun kullanılabilir ve içilebilir özellikte olduğu görülmektedir. Dünya nüfusunun yaklaşık % 20’sine karşılık gelen 1,3 milyar insan yeterli içme suyundan yoksun olup, 2,3 milyar kişi sağlıklı suya hasrettir. Bazı tahminler, 2025 yılından itibaren 3 milyardan fazla insanın su kıtlığı ile yüz yüze geleceğini göstermektedir. Bir ülkenin su zengini sayılabilmesi için, kişi başına düşen yıllık su miktarı en az 8000 - 10.000 m3 arasında olmalıdır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 163 12.01.2022 -2- Veriler incelendiğinde ülkemizin su zengini bir ülke olmadığı göze çarpmaktadır. Dünyanın yıllık yağış ortalaması 1000 mm olup, Türkiye'nin yıllık yağış ortalaması ise 643 mm’dir. Türkiye şu anda su kıtlığı çeken değil su stresi altında bulunan ülkeler arasında yer almaktadır. Ancak hızlı nüfus artışı, kirlenme ve yıllık yağış ortalamasının dünya ortalamasından düşük olması; mevcut kaynakların daha dikkatli kullanılmasını ve kirlenmeye karşı gerekli tedbirlerin bir an önce alınmasını gerektirmektedir. Ayrıca küresel iklim değişikliği ya da küresel ısınma gibi karbondioksit gibi ısıyı tutan gazların atmosferde artmasıyla oluşan ve atmosferde salınan sera gazlarının neden olduğu düşünülen sera etkisinin sonucundaki bir takım değişiklikler de su dengesini etkilediğinden bu konudaki hassasiyeti gerektirmektedir. İnsanoğlu su ihtiyacını yüzeysel sular ve yeraltı su kaynaklarından sağlamaktadır. Tatlı suların en önemli kaynağı yağışlardır. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren Su Yönetimi Genel Müdürlüğü’nden elde edilen verilere göre, küresel yıllık yağış 500 bin m3 olup, her yıl yeryüzüne inen yağış aynı miktardadır. Ülkemizde ise tatlı su kaynakları oldukça sınırlıdır ve ihtiyaca ancak cevap vermektedir. Türkiye'nin kullanılabilir su potansiyeli 110 milyar m3 olup, bunun % 16'sı içme ve kullanmada, % 72'si tarımsal sulamada, % 12'si de sanayide tüketilmektedir. 1960’larda 28 milyon olan ülke nüfusunda kişi başına düşen yıllık su miktarı 4000 m3 iken, 2000’li yıllarda nüfusun 67,8 milyona ulaşmasıyla bu değer yaklaşık yarıya düşmüştür. Kullanılabilir su miktarındaki bu düşüşün aynı oranda devam edeceği yönündeki öngörülerle 2030’lu yıllarda nüfus 100 milyona erişecek ve kullanılabilir su miktarı da kişi başına 1000 m3 dolayına düşecektir. Bu sonuca göre Türkiye’nin şu anda bulunduğu su stresli ülkeler sınıfından 25 yıl sonra su kıtlığı çeken ülkeler sınıfına düşme ihtimali vardır. Sulardaki kirlenme nedeniyle, insanlar özellikle büyük şehirlerde musluktan akan suyun kalitesine, yerel yönetimlerce verilen güvenceye rağmen içmek için genellikle paketlenmiş su kullanmaktadır. Paketlenmiş su tüketimi ülkemizde, 2005’te kişi başına 93 l/yıl değerine ulaşmıştır ve bu değer her yıl % 10 oranında artmaktadır. Ayrıca, su ambalaj malzemelerinin yarattığı çevre kirliliğinin de önemli bir sorun olduğu unutulmamalıdır. Dolayısıyla güvenli suya erişim sağlık için vazgeçilmezdir. Günümüzde 2,2 milyar insanın güvenli suya erişemediği gerçeği sağlık sorunları ile ilgili fikir vermektedir. Yukarıda rakamlarla ifade edilen su sıkıntısının nedeni yeryüzündeki kullanılabilir su miktarının çevre kirliliği ve nüfus artışı nedeni ile gün geçtikçe azalması olarak görülebilir. Diğer taraftan var olan su tüketim alışkanlıklarının devamı, hayat standardının yükselmesi, nüfus artışının devam etmesi ve modern sanayinin gelişmesi ile her gün kişi başına düşen su ihtiyacı biraz daha artmaktadır. Buna karşın mevcut kullanılabilir su potansiyeli sabittir. Suyun kullanımındaki bu öngörü bugünkü genç nüfusu ve özellikle gelecek kuşakları tehdit etmektedir. Bu noktada, su kaynaklarının etkili kullanımı ve yönetimi önem kazanmaktadır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 163 12.01.2022 -3- Su kaynakları yönetimi sadece sorunlu olan bölgeler için gerekli bir yönetim olarak düşünülmemelidir. Temelde, insanın ve doğal hayatın devamı için alternatifi olmayan tek kaynağın en iyi şekilde korunarak, kaynak potansiyel tehlikeye atılmadan etkin kullanımının sağlanması hedeflenmelidir. Bu noktada doğal ve kıt bir kaynak olan suyun tüketiminde sosyal, ekonomik ve çevresel hedefler açısından akıllıca paylaşımı (tarım, enerji, sanayi, turizm ve evsel amaçlı kullanımlar arasında), korunması ve su bilincinin erken yaşlarda başlamak üzere tüm yurttaşlara kazandırılması anlayışı benimsenmelidir. Yeterli ve kaliteli su, sağlıklı insan ve kaliteli üretim için gerekli ihtiyaçların başında gelmektedir. Bu nedenle, gelecek kuşakları zor durumda bırakmamak ve bugünden kullanılabilir suyu arttırmaya, var olan suyu tasarruflu kullanmaya yönelik çözümler bulmak zorunlu hale gelmiştir. Yurdumuzun suyla ilgili sorunlarına dört temel ilke dikkate alınarak çözüm aranmalıdır. • Su kaynaklarına yönelik her türlü müdahalede gelecek kuşakların yaşam hakkını da dikkate alan üstün kamu yararının gözetilmesi; • Suyun kullanımında arzın yönetimi yerine talebin yönetilmesi yaklaşımının benimsenmesi; • Entegre havza yönetimi; • Suyun doğal döngüsü ve akışından elde edilen ekolojik ve ekonomik katma değerin göz ardı edilmemesi. Yukarıda belirtilen çözüm önerilerine ek olarak alınabilecek önlemlerden bazıları şu şekilde sıralanabilir: Atık suların arıtılarak iyileştirilmesine yönelik su arıtma tesislerinin yapılması, Sanayi üretiminde ve evlerde daha az su kullanılarak su tasarrufu yapılması, Su Eğitimi: Su eğitiminin ana sınıflarından başlayarak her seviyedeki okullarda verilmesi, medya aracılığı ile su konusunda kamunun eğitilmesi; sonuçta her yaştan insanın suya duyarlı olmasının sağlanması. Su farkındalığı eğitimine insanlarda henüz önyargılar oluşmamış ve kemikleşmiş alışkanlıklar yerleşmemiş bir yaşta, ana sınıfından itibaren başlanmalıdır. Böyle yapıldığı takdirde kazanılan olumlu kalıcı davranışlar yaşam boyu devam eder. Ayrıca, su eğitimi tüm derslerde “bütünleşik” (entegre) yapı içinde yerküredeki tüm canlıları kapsayacak biçimde ele alınmalıdır. Dünyada su ile ilgili eğitimler Amerika Birleşik Devletlerinin batı eyaletlerinde ve birçok Avrupa ülkesinde örgün olarak başlamış bulunmaktadır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 163 12.01.2022 -4- Burada sözü edilen önlemlerin en etkilisi ve en kalıcı olanı su eğitimidir. Özellikle küçük yaşlardan başlayarak öğrencilerde oluşturulacak su bilinci ve farkındalığı duyarlı bir millet olarak gelecekteki su kullanım politikalarımızı da belirleyecektir. İlköğretim çağındaki öğrencilere kazandırılacak olan su bilinci, yarının geleceği olan öğrencilerimizde kalıcı davranışlara dönüşerek suyu tanıyan, suyu etkin şekilde kullanan ve koruyan bireyler olarak yetiştirmenin kapılarını açacaktır. Yaşam biçimi haline dönüşen kalıcı davranışlar erken yaşlarda verilen eğitimlerle kazandırılabilir. Eğitim çalışmaları için hazırlanacak öğretim materyalleri için aşağıdaki konu başlıklarının temel alınması uygun olacaktır: 1. Suyu tanıma: Suyun fiziksel-kimyasal özellikleri, su ve ekosistem, su döngüsü, yeraltı ve yer üstü sularının özellikleri, 2. Su kirlenmesi: Su kalitesi, sularda kirliliğin ölçütleri, kirlenme yolları, kirliliği azaltma ve önleme yolları, suyu arıtma ve geri kullanma, 3. Su tasarrufu: Gezegenimizde ve ülkemizde kullanılabilir su kaynaklarının şimdiki ve gelecekteki durumu, ülkemiz şartlarına uygun su üretme ve biriktirme yolları, su yönetimi, suyla ilgili yeni tüketici becerileri geliştirme yolları konularını kapsayacaktır. Bu noktadan hareketle bu çalışmanın temel konusu, su eğitimi için geliştirilecek öğretim materyallerini kullanarak ilköğretim öğrencilerinde ve yetişkinlerde (veliler, öğretmenler, ev hanımları için) “su bilinci” oluşturmaktır. Bu nedenle, projede öğrenciler ve yetişkinlerde suyla ilgili, bilgi olarak, tutum olarak ve beceri olarak davranış değişikliği oluşturma amaçlanmaktadır. Ancak bu şekilde, öğrencilerin ve yetişkinlerin bilinçli su tüketmelerinin, yerel-milli ve küresel politikada ve tarihsel süreçte suyun yeri ve toplumsal olarak suyun önemini kavramalarının sağlanabileceği düşünülmektedir. Tüm bu fikirlerden hareketle Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi ve diğer ilgili daire ve birimler tarafından “Su Hayattır” isimli kapsamlı bir proje hazırlanarak detaylı bir çalışma yapılması gerektiği değerlendirilmiştir. Buna göre: Öncelikle Belediye tarafından il genelinde su kullanımını ölçmek için anket çalışması yapılması. Gerekirse “Su Farkındalık Düzeyi Belirleme Ölçeği” hazırlanması. Tarım Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ve ASKİ uzmanları tarafından Belediye Meclis Üyelerimize, belediye ve şirketleri bünyesinde görev yapan tüm personele, “Su Eğitimi Konusunda Hizmet İçi Eğitim” yapılması. Uzmanlar rehberliğinde “Su Çalıştayı” yapılması. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 163 12.01.2022 -5- Tarım Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ve ASKİ uzmanları tarafından Belediye ve şirketlerde görev yapan temizlik ve mutfak personelimiz için “Su Eğitimi Kursu” düzenlenmesi. Bu kurs kapsamında su havzaları, akarsular, su kirletici kaynakları, temiz su arıtma ve kirli su arıtma tesisleri gibi yerlere eğitim gezisi düzenlenmesi. Öğretim materyalleri; işbirlikli öğrenme ortamında gezi, gözlem, tartışma, yaratıcı drama, oyun, kavram haritası, bilgisayarlı animasyon türü etkinliklere yer verilmesi. Belediyenin ilgili personelleri tarafından veya gerekirse ilgili kurumlardan uzman desteği alarak il genelinde yemek pişen tüm iş yeri, lokanta, restoran, kafe, kahvehane vb. mekân işletmecilerine gruplar halinde “Su Eğitimi Kursu” düzenlenmesi. Belediyenin ilgili personelleri tarafından veya gerekirse ilgili kurumlardan uzman desteği alarak belediye bünyesinde faaliyet gösteren Hanım Lokallerindeki kursiyerlerimize, Aile Yaşam Merkezlerinde çeşitli kültürel faaliyetlere katılan vatandaşlarımıza, Gençlik Merkezlerimizde etkinliklere katılan gençlerimize, sporcularımıza ve diğer birimlerimizdeki katılımcılara “Su Tasarrufu Semineri” verilmesi. Belediyenin ilgili personelleri tarafından ve gerekirse ilgili kurumlardan uzman desteği alarak il genelindeki sivil toplum kuruluşlarında su bilinci oluşturmak amacıyla “Su Tasarrufu Semineri” verilmesi. Belediyeye bağlı Başkent Tiyatrolarında “su tasarrufu” konulu tiyatro oyunu hazırlanarak halkımıza ve tüm öğrencilere sunulması. Belediye ilgili personelleri tarafından ve gerekirse ilgili kurumlardan uzman desteği alarak veya öğretmenleri vasıtasıyla belediye bünyesinde eğitim veren Çocuk Gündüz bakımevlerindeki çocuklara su tasarrufu konusunda uygulamalı, görsel, işitsel, drama, oyun, boyama vb. etkinliklerle eğitim verilmesi, şöyle ki: Çocuklarla uygulamalı olarak el yıkamanın, tuvalette hijyen ve su kullanımının gösterilmesi ve su kullanım süresi hakkında ayarlama yapabilmelerinin sağlanması. Hatta lavaboda el yıkama süresini sınırlı ve eğlenceli hale getirebilmek amacıyla imkânlar dâhilinde ayarlanmış belli süreli müzik çalan bir düzenek kurulması. Lavabolarda su tasarrufu ile ilgili resimli tabelalar asılması. Su tasarrufu konusunda animasyon film hazırlanması veya hazır filmlerden izletilmesi. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 163 12.01.2022 -6- Su ile ilgili şarkılar öğretilerek öğretmenlerin öncülüğünde sıklıkla söylenmesi. Su konulu drama, tiyatro, farklı oyunlar oynanması, kişiselleştirmeler yapılması, masallar anlatılması. Su tasarrufuna yönelik boyama kitapları temin edilerek anlatımlı boyama etkinliği yapılması. İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile iş birliği içinde “22 Mart Dünya Su Günü” çerçevesinde: İlkokullar arasında resim yarışması yapılması. Ortaokullar arasında şiir yarışması yapılması. Liseler arasında kompozisyon yarışması yapılması. Yetişkinler arasında slogan yarışması yapılması. Tüm bu yarışmaların ilgili kurumlarla yazışmalarla ve belediye internet sitesi ve sosyal medya hesaplarından duyurulması, teşvik sağlamak için dereceye girenlerin ödüllendirilmesi. Belediye ilgili personeli tarafından il genelindeki okullarda öğrencilere “Su Tasarrufu Semineri” verilmesi. Belediye tarafından su tasarrufu konulu bilgi içeren, yol gösteren broşür veya kitapçıklar hazırlattırılarak halkımıza ev ve iş yerlerinde hediye edilmesi. Belediye tarafından su tasarrufu ile ilgili slogan ve resimler içeren tabelalar hazırlattırılarak muhtarlıklar, sivil toplum kuruluşları, stadyumlar, işletmeler, okullar, camiler, sosyal alanlar, belediyeye bağlı binalar, iş yerleri, kurumlar, apartmanlar ve sitelerin girişlerine asılması. İl genelinde yemek pişen tüm iş yeri, lokanta, restoran, kafe, kahvehane vb. mekânlarda daha az su kullanılması konusunda katkı sağlayacak olan, atık yağları filtreleyen, ayrıştıran, yağ tutucu aparat, filtre vb. teknik çalışmaların yapılması konusunda tüm esnafın bilgilendirilmesi. Belediye Başkanlığı ve Belediyeye bağlı tüm hizmet binalarımızda ‘yağmur suyu hasadı’ yapılmasıyla ilgili teknik, hukuki ve maddi alt yapı ve detaylar hakkında araştırma yapılarak imkânlar dâhilinde gerçekleştirilmesi. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 163 12.01.2022 -7- İl genelinde kamuya bağlı veya özel tüm mevcut konut, iş yeri ve benzeri diğer binalarda ‘yağmur suyu hasadı’ ile ilgili teknik, hukuki ve maddi alt yapı ve detaylar hakkında araştırma yapılarak imkânlar dâhilinde gerçekleştirilmesinin teşvik edilmesi. İlimizde bundan sonra yapılacak özel konut, iş yeri ve benzeri diğer binalarda ‘yağmur suyu hasadı’ yapılmasıyla ilgili teknik, hukuki vb. çalışmaların yapılması. Belediye Başkanlığı ve Belediyeye ait tüm hizmet binalarda mutfak, lavabo, tuvalet, banyo ve diğer ıslak zeminlerde uygun bir yere su tasarrufu ile ilgili slogan ve resimler içeren tabelalar hazırlattırılarak asılması. Belediye Başkanlığı ve Belediyeye ait tüm hizmet binalarda teknik olarak uygun olan mutfak, lavabo, tuvalet ve diğer ıslak zeminlerde sensörlü musluk ve bataryaların kullanılması ile ilgili değişiklik yapılması. Hazırlanacak ve uygulanacak olan “Su Hayattır” Projesi belli bir sürede uygulanacaktır. Proje sonucunda bitiş raporu hazırlanacaktır. Proje sonuçlarını çeşitli anketlerle değerlendirerek “su bilinci” oluşup oluşmadığı ile ilgili hazırlanacak olan ölçekten elde edilecek verilere göre, önceden belirlenmiş olan proje kazanımlarına yeni kazanımlar ilave edilebilir. Buna bağlı olarak geliştirilecek öğretim materyallerinin sayısına, niteliğine ve türüne karar verilebilir. Su eğitimi konusunda yurt dışında ve yurt içinde var olan çalışmalar incelenerek su ve ilişkili olduğu diğer konuların öğrenilmesinde her konuya özgü öğretilecek konularla ilgili tanımlar, olgular, kavramlar ve ilkeler belirlenebilir. Tüm bu çalışmaların ürünlerinin ortaya çıkaracağı sonuçlar uzak bir hedef olarak da gezegenimizde ve özellikle bölgemizde gittikçe değeri ve önemi artan suyun paylaşımına bağlı savaşlar ve doğuracağı olumsuzlukları en aza indirebilecektir. Bu konuyla ilgili belediye olarak en başta eğitim olmak üzere fiziki, teknik, hukuki diğer alt yapı çalışmalarının yapılmasına ilişkin Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu “Şehir peyzajında çok sulama istemeyen, çok sulama ihtiyacı olmayan bitkilere yer verilmesi, – ASKİ tarafından hazırlanmaya başlanan mastır planı içerisine “Su Tasarrufu Eğitiminin” ya da de ana başlık olarak “Su Eğitiminin” bizzat alınmasının ilavesiyle” şeklinde Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu oylanarak oybirliği ile kabul edildi. Fatih ÜNAL Meclis 1. Başkan V. Tuğba AYDOS Divan Katibi Naci BAYANLI Divan Katibi T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu Rapor No: 18 24.12.2021 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Büyükşehir Belediyesine ait sosyal tesislerin tümünde kursiyerleri tasarrufa yönlendirmek amacıyla “Su Hayattır” isimli bir Proje hazırlanmasına ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisimizin 13.12.2021 tarih ve 11. gündem maddesi olarak komisyonumuza havale edilen dosya incelendi. Üye Meral BOZOĞLU’nun verdiği önergede; Büyükşehir Belediyesine ait sosyal tesislerin tümünde kursiyerleri tasarrufa yönlendirmek amacıyla “Su Hayattır” isimli bir Proje hazırlanmasının istenildiği; Komisyonumuzca değerlendirilmesi neticesinde; Suyun tüm canlılar için en önemli hayat kaynağı olması, dünyanın önemli bir kesiminin nüfus artışı ve kirlenme nedeniyle su kıtlığı yaşaması sebebiyle ‘Su Tasarrufu’ hakkında farkındalık oluşturmanın en önemli yolu ve kalıcı olanı insanların eğitilmesidir. Bu konuda gerek vatandaşlarımızı, gerekse Belediye bünyesindeki Aile Yaşam Merkezleri, Hanım Lokalleri, Gençlik Merkezlerindeki kursiyerlerimizi tasarrufa yönlendirmek, eğitimlerine katkı sağlamak, bu anlamda farkındalık oluşturmak, amacıyla Belediyemizin ilgili birimleri tarafından “Su Hayattır” isimli bir proje hazırlanarak gerekli çalışmaların yapılması hususunu meclisimizin takdirlerine arz ederiz.” şeklindeki önergenin komisyonumuzda değerlendirilmesi sonucunda: Su, oksijenden sonra insan yaşamında en önemli yere sahip olan maddedir. Dünya üzerindeki bütün canlıların yaşamını sürdürebilmesi için gerekli iki temel unsur oksijen ve sudur. Bu bakımdan su, biyolojik yaşamın sürdürülmesini sağlayan temel bir unsurdur. Yetişkin bir insanın vücut ağırlığının yaklaşık olarak % 50-70’ini su oluşturmaktadır. Bu oran, yaşa, kiloya, boy uzunluğuna ve kişinin fiziksel etkinliğinin derecesine bağlı olarak değişim gösterebilmektedir. Ortalama olarak, erkeklerde vücut ağırlığının % 60’ını, kadınlarda vücut ağırlığının % 50’sini ve çocuklarda vücut ağırlığının % 65-75’ini su oluşturmaktadır. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümünde “Su Farkındalığı” üzerine hazırlanan bir eğitim projesi ile ilgili yapılan araştırmalar sonucu elde edilen tespitlerin yer aldığı rapordan aldığımız bazı bilgiler aşağıda sunulmuştur: Dünyadaki suyun % 97,5'i okyanuslarda ve iç denizlerde tuzlu su, % 2,5’i ise tatlı su olarak bulunmaktadır. Ancak bu tatlı suyun % 87'si buzullarda, toprakta, atmosferde, yeraltı sularında bulunur ve kullanılamaz durumdadır. Tatlı su oranından geriye kalan % 13’lük suyun kullanılabilir ve içilebilir özellikte olduğu görülmektedir. Dünya nüfusunun yaklaşık % 20’sine karşılık gelen 1,3 milyar insan yeterli içme suyundan yoksun olup, 2,3 milyar kişi sağlıklı suya hasrettir. Bazı tahminler, 2025 yılından itibaren 3 milyardan fazla insanın su kıtlığı ile yüz yüze geleceğini göstermektedir. Bir ülkenin su zengini sayılabilmesi için, kişi başına düşen yıllık su miktarı en az 8000 - 10.000 m3 arasında olmalıdır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu Rapor No: 18 24.12.2021 -2- Veriler incelendiğinde ülkemizin su zengini bir ülke olmadığı göze çarpmaktadır. Dünyanın yıllık yağış ortalaması 1000 mm olup, Türkiye'nin yıllık yağış ortalaması ise 643 mm’dir. Türkiye şu anda su kıtlığı çeken değil su stresi altında bulunan ülkeler arasında yer almaktadır. Ancak hızlı nüfus artışı, kirlenme ve yıllık yağış ortalamasının dünya ortalamasından düşük olması; mevcut kaynakların daha dikkatli kullanılmasını ve kirlenmeye karşı gerekli tedbirlerin bir an önce alınmasını gerektirmektedir. Ayrıca küresel iklim değişikliği ya da küresel ısınma gibi karbondioksit gibi ısıyı tutan gazların atmosferde artmasıyla oluşan ve atmosferde salınan sera gazlarının neden olduğu düşünülen sera etkisinin sonucundaki bir takım değişiklikler de su dengesini etkilediğinden bu konudaki hassasiyeti gerektirmektedir. İnsanoğlu su ihtiyacını yüzeysel sular ve yeraltı su kaynaklarından sağlamaktadır. Tatlı suların en önemli kaynağı yağışlardır. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren Su Yönetimi Genel Müdürlüğü’nden elde edilen verilere göre, küresel yıllık yağış 500 bin m3 olup, her yıl yeryüzüne inen yağış aynı miktardadır. Ülkemizde ise tatlı su kaynakları oldukça sınırlıdır ve ihtiyaca ancak cevap vermektedir. Türkiye'nin kullanılabilir su potansiyeli 110 milyar m3 olup, bunun % 16'sı içme ve kullanmada, % 72'si tarımsal sulamada, % 12'si de sanayide tüketilmektedir. 1960’larda 28 milyon olan ülke nüfusunda kişi başına düşen yıllık su miktarı 4000 m3 iken, 2000’li yıllarda nüfusun 67,8 milyona ulaşmasıyla bu değer yaklaşık yarıya düşmüştür. Kullanılabilir su miktarındaki bu düşüşün aynı oranda devam edeceği yönündeki öngörülerle 2030’lu yıllarda nüfus 100 milyona erişecek ve kullanılabilir su miktarı da kişi başına 1000 m3 dolayına düşecektir. Bu sonuca göre Türkiye’nin şu anda bulunduğu su stresli ülkeler sınıfından 25 yıl sonra su kıtlığı çeken ülkeler sınıfına düşme ihtimali vardır. Sulardaki kirlenme nedeniyle, insanlar özellikle büyük şehirlerde musluktan akan suyun kalitesine, yerel yönetimlerce verilen güvenceye rağmen içmek için genellikle paketlenmiş su kullanmaktadır. Paketlenmiş su tüketimi ülkemizde, 2005’te kişi başına 93 l/yıl değerine ulaşmıştır ve bu değer her yıl % 10 oranında artmaktadır. Ayrıca, su ambalaj malzemelerinin yarattığı çevre kirliliğinin de önemli bir sorun olduğu unutulmamalıdır. Dolayısıyla güvenli suya erişim sağlık için vazgeçilmezdir. Günümüzde 2,2 milyar insanın güvenli suya erişemediği gerçeği sağlık sorunları ile ilgili fikir vermektedir. Yukarıda rakamlarla ifade edilen su sıkıntısının nedeni yeryüzündeki kullanılabilir su miktarının çevre kirliliği ve nüfus artışı nedeni ile gün geçtikçe azalması olarak görülebilir. Diğer taraftan var olan su tüketim alışkanlıklarının devamı, hayat standardının yükselmesi, nüfus artışının devam etmesi ve modern sanayinin gelişmesi ile her gün kişi başına düşen su ihtiyacı biraz daha artmaktadır. Buna karşın mevcut kullanılabilir su potansiyeli sabittir. Suyun kullanımındaki bu öngörü bugünkü genç nüfusu ve özellikle gelecek kuşakları tehdit etmektedir. Bu noktada, su kaynaklarının etkili kullanımı ve yönetimi önem kazanmaktadır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu Rapor No: 18 24.12.2021 -3- Su kaynakları yönetimi sadece sorunlu olan bölgeler için gerekli bir yönetim olarak düşünülmemelidir. Temelde, insanın ve doğal hayatın devamı için alternatifi olmayan tek kaynağın en iyi şekilde korunarak, kaynak potansiyel tehlikeye atılmadan etkin kullanımının sağlanması hedeflenmelidir. Bu noktada doğal ve kıt bir kaynak olan suyun tüketiminde sosyal, ekonomik ve çevresel hedefler açısından akıllıca paylaşımı (tarım, enerji, sanayi, turizm ve evsel amaçlı kullanımlar arasında), korunması ve su bilincinin erken yaşlarda başlamak üzere tüm yurttaşlara kazandırılması anlayışı benimsenmelidir. Yeterli ve kaliteli su, sağlıklı insan ve kaliteli üretim için gerekli ihtiyaçların başında gelmektedir. Bu nedenle, gelecek kuşakları zor durumda bırakmamak ve bugünden kullanılabilir suyu arttırmaya, var olan suyu tasarruflu kullanmaya yönelik çözümler bulmak zorunlu hale gelmiştir. Yurdumuzun suyla ilgili sorunlarına dört temel ilke dikkate alınarak çözüm aranmalıdır. • Su kaynaklarına yönelik her türlü müdahalede gelecek kuşakların yaşam hakkını da dikkate alan üstün kamu yararının gözetilmesi; • Suyun kullanımında arzın yönetimi yerine talebin yönetilmesi yaklaşımının benimsenmesi; • Entegre havza yönetimi; • Suyun doğal döngüsü ve akışından elde edilen ekolojik ve ekonomik katma değerin göz ardı edilmemesi. Yukarıda belirtilen çözüm önerilerine ek olarak alınabilecek önlemlerden bazıları şu şekilde sıralanabilir: Atık suların arıtılarak iyileştirilmesine yönelik su arıtma tesislerinin yapılması, Sanayi üretiminde ve evlerde daha az su kullanılarak su tasarrufu yapılması, Su Eğitimi: Su eğitiminin ana sınıflarından başlayarak her seviyedeki okullarda verilmesi, medya aracılığı ile su konusunda kamunun eğitilmesi; sonuçta her yaştan insanın suya duyarlı olmasının sağlanması. Su farkındalığı eğitimine insanlarda henüz önyargılar oluşmamış ve kemikleşmiş alışkanlıklar yerleşmemiş bir yaşta, ana sınıfından itibaren başlanmalıdır. Böyle yapıldığı takdirde kazanılan olumlu kalıcı davranışlar yaşam boyu devam eder. Ayrıca, su eğitimi tüm derslerde “bütünleşik” (entegre) yapı içinde yerküredeki tüm canlıları kapsayacak biçimde ele alınmalıdır. Dünyada su ile ilgili eğitimler Amerika Birleşik Devletlerinin batı eyaletlerinde ve birçok Avrupa ülkesinde örgün olarak başlamış bulunmaktadır. Burada sözü edilen önlemlerin en etkilisi ve en kalıcı olanı su eğitimidir. Özellikle küçük yaşlardan başlayarak öğrencilerde oluşturulacak su bilinci ve farkındalığı duyarlı bir millet olarak gelecekteki su kullanım politikalarımızı da belirleyecektir. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu Rapor No: 18 24.12.2021 -4- İlköğretim çağındaki öğrencilere kazandırılacak olan su bilinci, yarının geleceği olan öğrencilerimizde kalıcı davranışlara dönüşerek suyu tanıyan, suyu etkin şekilde kullanan ve koruyan bireyler olarak yetiştirmenin kapılarını açacaktır. Yaşam biçimi haline dönüşen kalıcı davranışlar erken yaşlarda verilen eğitimlerle kazandırılabilir. Eğitim çalışmaları için hazırlanacak öğretim materyalleri için aşağıdaki konu başlıklarının temel alınması uygun olacaktır: 1. Suyu tanıma: Suyun fiziksel-kimyasal özellikleri, su ve ekosistem, su döngüsü, yeraltı ve yer üstü sularının özellikleri, 2. Su kirlenmesi: Su kalitesi, sularda kirliliğin ölçütleri, kirlenme yolları, kirliliği azaltma ve önleme yolları, suyu arıtma ve geri kullanma, 3. Su tasarrufu: Gezegenimizde ve ülkemizde kullanılabilir su kaynaklarının şimdiki ve gelecekteki durumu, ülkemiz şartlarına uygun su üretme ve biriktirme yolları, su yönetimi, suyla ilgili yeni tüketici becerileri geliştirme yolları konularını kapsayacaktır. Bu noktadan hareketle bu çalışmanın temel konusu, su eğitimi için geliştirilecek öğretim materyallerini kullanarak ilköğretim öğrencilerinde ve yetişkinlerde (veliler, öğretmenler, ev hanımları için) “su bilinci” oluşturmaktır. Bu nedenle, projede öğrenciler ve yetişkinlerde suyla ilgili, bilgi olarak, tutum olarak ve beceri olarak davranış değişikliği oluşturma amaçlanmaktadır. Ancak bu şekilde, öğrencilerin ve yetişkinlerin bilinçli su tüketmelerinin, yerel-milli ve küresel politikada ve tarihsel süreçte suyun yeri ve toplumsal olarak suyun önemini kavramalarının sağlanabileceği düşünülmektedir. Tüm bu fikirlerden hareketle Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi ve diğer ilgili daire ve birimler tarafından “Su Hayattır” isimli kapsamlı bir proje hazırlanarak detaylı bir çalışma yapılması gerektiği değerlendirilmiştir. Buna göre: Öncelikle Belediye tarafından il genelinde su kullanımını ölçmek için anket çalışması yapılması. Gerekirse “Su Farkındalık Düzeyi Belirleme Ölçeği” hazırlanması. Tarım Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ve ASKİ uzmanları tarafından Belediye Meclis Üyelerimize, belediye ve şirketleri bünyesinde görev yapan tüm personele, “Su Eğitimi Konusunda Hizmet İçi Eğitim” yapılması. Uzmanlar rehberliğinde “Su Çalıştayı” yapılması. Tarım Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ve ASKİ uzmanları tarafından Belediye ve şirketlerde görev yapan temizlik ve mutfak personelimiz için “Su Eğitimi Kursu” düzenlenmesi. Bu kurs kapsamında su havzaları, akarsular, su kirletici kaynakları, temiz su arıtma ve kirli su arıtma tesisleri gibi yerlere eğitim gezisi düzenlenmesi. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu Rapor No: 18 24.12.2021 -5- Öğretim materyalleri; işbirlikli öğrenme ortamında gezi, gözlem, tartışma, yaratıcı drama, oyun, kavram haritası, bilgisayarlı animasyon türü etkinliklere yer verilmesi. Belediyenin ilgili personelleri tarafından veya gerekirse ilgili kurumlardan uzman desteği alarak il genelinde yemek pişen tüm iş yeri, lokanta, restoran, kafe, kahvehane vb. mekân işletmecilerine gruplar halinde “Su Eğitimi Kursu” düzenlenmesi. Belediyenin ilgili personelleri tarafından veya gerekirse ilgili kurumlardan uzman desteği alarak belediye bünyesinde faaliyet gösteren Hanım Lokallerindeki kursiyerlerimize, Aile Yaşam Merkezlerinde çeşitli kültürel faaliyetlere katılan vatandaşlarımıza, Gençlik Merkezlerimizde etkinliklere katılan gençlerimize, sporcularımıza ve diğer birimlerimizdeki katılımcılara “Su Tasarrufu Semineri” verilmesi. Belediyenin ilgili personelleri tarafından ve gerekirse ilgili kurumlardan uzman desteği alarak il genelindeki sivil toplum kuruluşlarında su bilinci oluşturmak amacıyla “Su Tasarrufu Semineri” verilmesi. Belediyeye bağlı Başkent Tiyatrolarında “su tasarrufu” konulu tiyatro oyunu hazırlanarak halkımıza ve tüm öğrencilere sunulması. Belediye ilgili personelleri tarafından ve gerekirse ilgili kurumlardan uzman desteği alarak veya öğretmenleri vasıtasıyla belediye bünyesinde eğitim veren Çocuk Gündüz bakımevlerindeki çocuklara su tasarrufu konusunda uygulamalı, görsel, işitsel, drama, oyun, boyama vb. etkinliklerle eğitim verilmesi, şöyle ki: Çocuklarla uygulamalı olarak el yıkamanın, tuvalette hijyen ve su kullanımının gösterilmesi ve su kullanım süresi hakkında ayarlama yapabilmelerinin sağlanması. Hatta lavaboda el yıkama süresini sınırlı ve eğlenceli hale getirebilmek amacıyla imkânlar dâhilinde ayarlanmış belli süreli müzik çalan bir düzenek kurulması. Lavabolarda su tasarrufu ile ilgili resimli tabelalar asılması. Su tasarrufu konusunda animasyon film hazırlanması veya hazır filmlerden izletilmesi. Su ile ilgili şarkılar öğretilerek öğretmenlerin öncülüğünde sıklıkla söylenmesi. Su konulu drama, tiyatro, farklı oyunlar oynanması, kişiselleştirmeler yapılması, masallar anlatılması. Su tasarrufuna yönelik boyama kitapları temin edilerek anlatımlı boyama etkinliği yapılması. İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile iş birliği içinde “22 Mart Dünya Su Günü” çerçevesinde: T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu Rapor No: 18 24.12.2021 -6- İlkokullar arasında resim yarışması yapılması. Ortaokullar arasında şiir yarışması yapılması. Liseler arasında kompozisyon yarışması yapılması. Yetişkinler arasında slogan yarışması yapılması. Tüm bu yarışmaların ilgili kurumlarla yazışmalarla ve belediye internet sitesi ve sosyal medya hesaplarından duyurulması, teşvik sağlamak için dereceye girenlerin ödüllendirilmesi. Belediye ilgili personeli tarafından il genelindeki okullarda öğrencilere “Su Tasarrufu Semineri” verilmesi. Belediye tarafından su tasarrufu konulu bilgi içeren, yol gösteren broşür veya kitapçıklar hazırlattırılarak halkımıza ev ve iş yerlerinde hediye edilmesi. Belediye tarafından su tasarrufu ile ilgili slogan ve resimler içeren tabelalar hazırlattırılarak muhtarlıklar, sivil toplum kuruluşları, stadyumlar, işletmeler, okullar, camiler, sosyal alanlar, belediyeye bağlı binalar, iş yerleri, kurumlar, apartmanlar ve sitelerin girişlerine asılması. İl genelinde yemek pişen tüm iş yeri, lokanta, restoran, kafe, kahvehane vb. mekânlarda daha az su kullanılması konusunda katkı sağlayacak olan, atık yağları filtreleyen, ayrıştıran, yağ tutucu aparat, filtre vb. teknik çalışmaların yapılması konusunda tüm esnafın bilgilendirilmesi. Belediye Başkanlığı ve Belediyeye bağlı tüm hizmet binalarımızda ‘yağmur suyu hasadı’ yapılmasıyla ilgili teknik, hukuki ve maddi alt yapı ve detaylar hakkında araştırma yapılarak imkânlar dâhilinde gerçekleştirilmesi. İl genelinde kamuya bağlı veya özel tüm mevcut konut, iş yeri ve benzeri diğer binalarda ‘yağmur suyu hasadı’ ile ilgili teknik, hukuki ve maddi alt yapı ve detaylar hakkında araştırma yapılarak imkânlar dâhilinde gerçekleştirilmesinin teşvik edilmesi. İlimizde bundan sonra yapılacak özel konut, iş yeri ve benzeri diğer binalarda ‘yağmur suyu hasadı’ yapılmasıyla ilgili teknik, hukuki vb. çalışmaların yapılması. Belediye Başkanlığı ve Belediyeye ait tüm hizmet binalarda mutfak, lavabo, tuvalet, banyo ve diğer ıslak zeminlerde uygun bir yere su tasarrufu ile ilgili slogan ve resimler içeren tabelalar hazırlattırılarak asılması. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Raporu Rapor No: 18 24.12.2021 -7- Belediye Başkanlığı ve Belediyeye ait tüm hizmet binalarda teknik olarak uygun olan mutfak, lavabo, tuvalet ve diğer ıslak zeminlerde sensörlü musluk ve bataryaların kullanılması ile ilgili değişiklik yapılması. Hazırlanacak ve uygulanacak olan “Su Hayattır” Projesi belli bir sürede uygulanacaktır. Proje sonucunda bitiş raporu hazırlanacaktır. Proje sonuçlarını çeşitli anketlerle değerlendirerek “su bilinci” oluşup oluşmadığı ile ilgili hazırlanacak olan ölçekten elde edilecek verilere göre, önceden belirlenmiş olan proje kazanımlarına yeni kazanımlar ilave edilebilir. Buna bağlı olarak geliştirilecek öğretim materyallerinin sayısına, niteliğine ve türüne karar verilebilir. Su eğitimi konusunda yurt dışında ve yurt içinde var olan çalışmalar incelenerek su ve ilişkili olduğu diğer konuların öğrenilmesinde her konuya özgü öğretilecek konularla ilgili tanımlar, olgular, kavramlar ve ilkeler belirlenebilir. Tüm bu çalışmaların ürünlerinin ortaya çıkaracağı sonuçlar uzak bir hedef olarak da gezegenimizde ve özellikle bölgemizde gittikçe değeri ve önemi artan suyun paylaşımına bağlı savaşlar ve doğuracağı olumsuzlukları en aza indirebilecektir. Bu konuyla ilgili belediye olarak en başta eğitim olmak üzere fiziki, teknik, hukuki diğer alt yapı çalışmalarının yapılması komisyonumuzca uygun görülmüştür. Raporumuz Büyükşehir Belediye Meclisinin onayına arz olunur. Meral BOZOĞLU Komisyon Başkanı Mustafa BAŞER Başkan Vekili Ali Osman ÖZDEMİR Üye Mustafa Burak ALTINSOY Üye Hazım Caner CAN Üye Serhat OĞUZ Üye Soner CENGİZ Üye Hüseyin ÇAKMAK Üye İdris ERYÜCEL Üye