TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MUHSİN ŞEN BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/1139) Karar Tarihi:16/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Cafiye Ece YALIM Başvurucu : Muhsin ŞEN Vekili : Av. Gülten GÜVEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; zorunlu askerlik hizmeti sırasında ateşli silah yara lanması sonucu meydana gelen ölüm
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MUHSİN ŞEN BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/1139) Karar Tarihi:16/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Cafiye Ece YALIM Başvurucu : Muhsin ŞEN Vekili : Av. Gülten GÜVEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; zorunlu askerlik hizmeti sırasında ateşli silah yara lanması sonucu meydana gelen ölüm olayına ilişkin etkili ceza soruşturması yür ütülmemesi, soruşturmanı n makul sürede sonuçlandırılamaması nedenleriyle yaşam hakkının i hlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ2. Başvuru 15/1/2018 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Böl üm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir. III. OLAYLAR VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyl edir: Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 38. Başvurucu, Ağrı Doğubayazıt Gökay 5. Hudut Alayı 4. Taktik Hu dut Tabu r Komutanlığı emrinde askerlik görevini ifa etmekte iken 21/6/201 2 tarihinde yaşamını yitiren 1992 doğumlu O.Ş.nin babasıdır. 9. Soruşturma dosyasında yer alan bilgi ve belgelere göre askerl ik görevini if a eden O.Ş. 21/6/2012 tarihinde Gökay 10 Sınır Karakolu'nda kuled e nöbet tutarken saat 21.00 sıralarında ölü olarak bulunmuştur. O.Ş. ile birlikte nöbet tut an Ş.K. nöbet kulesinden su içmek için aşağıya indiği sırada silah sesi duyduğunu, geriye d önüp baktığında kulenin üzerinde O.Ş.nin yüzüstü yatar vaziyette olduğunu gördüğünü bel irterek olayı Bölük Merkezine bildirmiştir. 10. Ağrı 12. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığı Askerî Savcılığın ca olayla ilgili olarak soruşturma başlatılmış, soruşturma dosyası daha sonra Er zurum 9. Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığının (Askerî Savcılık) 2013/1409 Es as sayılı soruşturma dosyası ile birleştirilmiş, 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanun uyar ınca yüksek askerî yargı organları ve askerî mahkemeler ve savcılıkların kapatılması üz erine soruşturmaya Doğubayazıt Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) devam edil miştir. 11. Olay günü Ağrı 12. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığı Askerî Savcılığının yazısı üzerine nöbetçi Aralık Cumhuriyet savcısı olay yerinde g erekli incelemelerin yapılması ve tedbirlerin alınması için görevlendirilmiştir. 12. Nöbetçi Aralık Cumhuriyet savcısının talimatı ile saat 02.0 0 sıralarında Iğdır İl Jandarma Komutanlığına bağlı Olay Yeri İnceleme ekibi olay yeri ne yönlendirilmiştir. 13. Olay Yeri İnceleme ekibi olay yerini emniyete alarak fotoğr afların ve kamera çekimlerinin yapılması, ölen askerle nöbet tutan askerlerin el, yüz svapları ile parmak izlerinin alınması, olay yerinde gerekli incelemelerin yapılmas ı, kroki çizimlerine esas ölçümlerin yapılması gibi işlemleri gerçekleştirmiştir. Aralık Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma Bürosu tarafından Olay Yeri Tespit ve Ölü Muayene Tu tanağı düzenlemiştir. Tutanakta şu hususlara yer verilmiştir: i. Olay Gökay Taburu binasına yaklaşık 1,5 km mesafede Gökay 10 olarak tabir edilen, İran sınırına bakan nöbet kulübesinde meydana gelmiştir . ii. Piyade Er Ş.K., mütevveffa ile birlikte nöbet tuttuğunu, nö bet kulübesinin altında bulunan dinlenme yerine su içmeye geldiği sırada olayın meydana geldiğini bildirmiştir. iii. Nöbet yerinin yaklaşık 3.20x3.20 metre ebatında olduğu, ce sedin nöbe t girişinin sol ön tarafında bulunduğu, baş kısmının doğu, ayak k ısmının batı istikametine baktığı, 80 cm güneyinde 593802 seri numaralı G3 p iyade tüfeğinin bulunduğu, baş kısmının bitişiğinde iki adet çelik başlığın, ay ak kısmının gerisinde bir adet çelik yelek bulunduğu, başının güneyinde demir ayaklı dürbün, dürbünün yanında çevrilmiş vaziyette sandalye, güney duvarı önünde bir a det sandı k bulunduğu, sandığın yanında iki adet varil, varilin üzerinde na mlusu batı istikametine bakan uçaksavar, nöbet kulübesinin çeşitli yerleri nde ve çatı iç kısmında doku parçaları, beyin parçasının bir bütün olarak kafa tasının altında olduğu, nöbet yerine çıkış yapılan demir merdivenin 2.60 m batı sında bir adet, 2.20 m kuzeybatısında bir adet olmak üzere iki adet 7.62 mm çapında boş kovan olduğu, Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 4tüfeğin haricî incelemesinde emniyetinin " E" (emniyette) konumunda olduğu, şarjörün hazneye takılı olduğu, şarjörün içinde yedi adet fişek , kurma kolu çekildiğinde atım yatağında bir adet fişek olduğu görülmüştür. iv. Ceset ölü muayene işlemlerinin yapılması için Gökay Taburu' na getirilmiştir. v. Cesedin üzerinden bir adet, O.Ş. imzalı, altı satırdan ibare t mektup çıkarılmış, incelenmek üzere Olay Yeri İnceleme Birimine teslim edilmiştir. vi. Cesedin kafa bölgesinde, ağız kısmından ateşli silah yaralan masına bağlı giriş yeri ve kafanın arka kısmında ağırlıklı olarak sağa doğru ateşli sila h yaralanmasına bağlı çıkış yeri görülmüştür. vii. Kesin ölüm nedeninin belirlenmesi için cesedin İzmir Adli Tıp Kurumuna gönderilmesine karar verilmiştir. 14. Ölü Muayene Tutanağı'nda kimlik tanığı sıfatıyla yer alan Ş. K.nın beyanları şöyledir: "Ben olay günü saat 19:40 da Gökay 10 nöbet yerinde nöbetimi tutmak için [O.Ş.] ve toplam 9 ki şi ile birlikte nöbete gittik. Nöbetçilerden bir k ısm ı diğer mevzilerde kald ı. Ben ve [O.] nöbet yerimize geldik. Birlikte nöbet tutuyorduk. Sohbet ediyorduk. Bir arkada şımıza kargo ile sigara gelmi şti. Ben kendisinden bir paket alm ıştım. Benden bir tane sigara istedi. Kendisine bir sigara verdim. Sigaray ı İran taraf ına dönerek içti. Normalde çok konu şan bir arkadaştır. Ancak o gün fazla konu şmad ı. Saat 20:30 civar ında nöbet kulübesinin alt ında bulunan istirahat bölümünde devriye komutan ı ve bir asker vard ı, sonra onlar devriyey e gitti. Onlardan 15-20 dakika sonra a şağıya indim. Su içmek için barda ğı ald ım. Suyu içemeden silah sesi geldi. Ben sesin nereden geldi ğini anlayamad ım. Ağrı dağı taraf ından geldiğini düşündüm. İçerde bulunan duvara as ılı [B.K.ya] ait G3 silah ını alarak mevzinin arka taraf ına geçtim. Benim MG3 silah ımı 34 mevzideki arkada şım [B.K.] kullan ır. Ben de [O.] MG3 cü oldu ğu ve yeni asker oldu ğu için ona ö ğretmek amac ıyla kendi MG3 ümü [B.K.ya] verdim. Ben onun G3 ünü ald ım. Ateş sesi gelmeyince [O.ya] bağırdım. Ses gelmeyince kendine zarar verdi ğini düşündüm. Ben yukar ı çıkamad ım. Merdivenin oldu ğu yerden bakt ım. Yerde yatarken gözüküyordu. Korktum giremedim. [A.T.] ben bağırdıktan 5 dakika sonra geldi ve yukar ı çıktı. Başından vurularak öldü ğünü söyledi. Daha sonra 34 mevziye seslendik ve di ğer arkada şlar geldiler. Bildi ğim kadar ıyla [O.nun] bir s ıkıntısı yoktu. K ız arkadaşı yoktu. Olay günü mevziye gelmeden önce saat 16:30 gibi ailesi il e telefonda görü şmüş. Benim konuyla ilgili bilgim ve görgüm bundan ibarettir." 15. Ölü Muayene Tutanağı'nda olay tanığı sıfatıyla yer alan A.T. nin beyanları şöyledir: "Ben olay an ında 32 mevzide nöbetçi idim. Nöbet tutarken tam saatini hat ırlam ıyorum. 21:00 sular ında bir el silah sesi duyduk. [Ş.] bağırdı. Biz koştuk geldik. İlk olarak elimdeki fenerle ben nöbetçi kulübesine ç ıktım. Kan göremedi ğim için do ğrudan ba şına bakt ım. Beyninin parçalanm ış olduğunu gördüm. Silah ı kald ırdım. Bakt ığımda emniyette de ğildi, seri at ış konumundayd ı. Silah ı emniyete ald ım. Daha sonradan telsizle anons geçtik durumu." 16. İzmir Adli Tıp Grup Başkanlığının 9/7/2012 tarihli otopsi ra porunun ilgili kısmı şöyledir: Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 5"...D ış muayenede alt dudak k ısm ında çeneye ve üst duda ğa doğru y ırtık tarz ında bir açılanma gösteren en geni ş yeri 15.5 cm ölçülen, kenarlar ı yar ık görünümde ate şli silah girişi yaras ı, kafatas ı arka k ısm ında en geni ş yeri 20.18 cm ölçülen cilt, cilt alt ı ve kemik dokuda harabiyet meydana getiren bir k ısım kemik parças ı eksik olan ve kafatas ı boşluğunu açığa ç ıkaran ate şli silah yaras ı görüldüğü ... Sonuç olarak ki şinin ölümünün ate şli silah yaralanmas ına bağlı kafatas ı kuvve, kaide kemikleri, burun, yüz ve çene kemikleri k ırıklar ı, beyin harabiyeti ve kanamas ı sonucu meydana gelmi ş olduğu, ateşli silah yaras ı giriş yaras ı cilt, cilt alt ı bulgular ına göre at ışın bitişik at ış mesafesinden yap ılmış olduğu, cesetten mermi çekirde ği elde edilmedi ği kay ıtlıdır." 17. Olay yerinde tespit edilen ve Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Daire Başkanlıklarınca gönderilen deliller ü zerinde yapılan incelemeler sonucunda muhtelif uzmanlık raporları düzenlenmiştir. 18. Olay yeri incelemesi sırasında cesedin üzerinden çıkan bir a det, O.Ş. imzalı, altı satırdan ibaret mektupta şu not yer almaktadır: "Merhaba ve bu yaz ı asteğmen [S.M.] içindir, komutan ım ben sizden insan gibi izin istedim, ama siz reddettiniz, ben o yerde ayr ı yerde ayr ı kalamam, içinizi ferah tutun, ailem e izne gittiğimi, daha da gelmedi ğimi söyleyin, bide ricam Guns n Roses-November Rain bu parçay ı benim için dinleyin. Hadi Eyvallah" 19. O.Ş.nin üzerinden çıkan mektubun incelemesi neticesinde düz enlenen 17/7/2012 tarihli uzmanlık raporunda mektup üzerindeki el yazıları ile O. Ş.ye ait olduğu belirtilen e l yazılarının karşılaştırmalı olarak incelendiği, aynı şahsın eli ürünü olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir. 20. El svapları ile O.Ş.ye ait kamuflajlı parka ve eldivenler üz erinde atış artığı belirlemek amacıyla yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 17/7/ 2012 tarihli uzmanlı k raporunda ise O.Ş.ye ait sağ el içi, sol el içi svaplarında, ka muflaj parka ve eldivenler üzerinde atış artıklarının tespit edildiği, Piyade Er Ş.K. ve Piyade Er A.T.ye ait sağ el iç ve sol el iç bölgesinden, el üstlerinden ve yüz bölgelerinden alın an svaplar üzerinde atış artıklarının tespit edilmediği, O.Ş.ye ait olduğu belirtilen gi ysiler üzerinde herhangi bir delinmeye rastlanmadığından atış mesafesine yönelik değerlendir me yapılamadığı hususlarına yer verilmiştir. 21. Tetkik için gönderilen 593802 numaralı, 7,62x51 mm çap ve ti pinde, fişek atan, Türkiye yapısı, G3 marka, sabit dipçikli tüfek üzerinde yapılan inceleme sonucu alınan 1/8/2012 tarihli uzmanlık raporunda tüfekten elde edilen mukaye se kovan ile olay yerinden elde edilen iki adet kovanın mikroskopta yapılan karşılaştırılm alarında aralarında karakteristik izler yönünden uygunluklar bulunduğu, tetkik konu su kovanların 593802 numaralı, 7,62x51 mm çap ve tipindeki dipçikli tüfek ile atılmı ş olduğunun tespit edildiği bildirilmiştir. 22. Askerî Savcılıkça O.Ş. ile birlikte nöbet tuttuğu iddia edil en Piyade Er Ş.K.nın 28/6/2012 tarihinde alınan ifadesi şöyledir: Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 6"Ben olay günü GÖKAY10 kulübesinde kendisini vuran [O.Ş.] ile nöbet tutan askerim. [O.] ile birlikte 20 gündür göreve ç ıkmaktayd ık. Birlikte göreve ç ıktığımız zaman zarf ında [O.] herkes ile iyi ili şkiler kuran, konu şan, gülen hayat ile bar ışık bir insand ı. Sadece olay günü biraz suskundu. Di ğer günler gibi konu şmuyordu. Olay günü saat 19:00 sıralar ında bölük merkezinde içtimaya ç ıktık ve ard ından GÖKAY10 mevziine do ğru intikale ba şlad ık. Saat 20:05'de GÖKAY10 kulesinde göreve ba şlad ık. Göreve ba şlad ıktan yakla şık 20 dakika sonra ba şımızdaki lider Uzm. Çv ş. [E.D.], Piyade er [Ö.S.] ile birlikte 32 ve 34 der e mevzilerini kontrol etmek üzere devriyeye ç ıktı. Kulede ben ve [ O . ] kalm ıştık. Yaklaşık olarak saat 20:30 dan saat 20:50 ye kadar kulede birlikteydik. Hiç konu şmuyordu. İran taraf ına doğru dönmü ş bal ıyordu., dü şünceliydi. Elimde sigara görünce benden sigara istedi. Kendisine sigara verdikten sonra ben a şağı inip su içece ğimi söyledim. Yine konuşmad ı bana herhangi bir cevap vermedi, sadece ba şını sallad ı. Ben kuleden inip kulenin alt ındaki kapal ı bölümde su içmek için barda ğa su doldurdu ğumda uzun bir silah sesi duydum. Öncesinde kurma kolu sesi hiç duymad ım. Kulenin alt ındaki dinlenme bölümü kapal ı bir alan oldu ğu için d ışardan ses geliyor gibiydi. Sonra [O.ya] seslendim. [O.] cevap vermedi. Duymad ığını düşünerek bir kere daha seslendim. Fakat yine cevap vermeyinc e kendine bir şey yapm ış olabilece ğini düşündüm, merdivenlerden bir iki basamak ç ıktım. Çıktığımda [O.nun] ayaklar ını gördüm. Silah ın ucu da merdivenin ç ıkış yönüne bak ıyordu. Silah ın namlusu ise merdivenlere do ğru [O.nun] ayaklar ı doğrultusunda, dipçik ise [O.nun] başı doğrultusundayd ı. Silah [O.nun] yan ında duruyordu. [O.nun] ayaklar ını görünce kendine zarar verdi ğini anlad ım. Ve daha fazla ç ıkmaya cesaret edemedim. Hemen 32 mevzideki [A.T.] İle 34 mevzideki [C.Y.ye] seslendim. [ A . ] gelip hemen kuleye ç ıktı. Ard ından [ C . ] ve devriyeden silah sesini duyup ko şarak gelen [Ö.S.] çıktı. Ben silah ın merdivenlere do ğru bakt ığını gördüğümden yine ç ıkmaya cesaret edeemedim. [A.ya] tüfeği emniyete almas ını söyledim. [A.], [O.nun] nabz ını kontrol ederek [O.nun] kendisini öldürdüğünü söyledi. Bunun üzerine telsizi al ıp Bayraktepeye olay ı bildirdim. Çok geçmeden komutanlar ımız olay yerine geldi. Kuleye ilk ç ıkan rütbeli komutan [M.] uzmand ır. Komutanlar ımız olay yerine geldikten sonra biz askerleri bölü ğe gönderdiler. Sonras ında savc ı geldi. Benim ifademi ald ılar. [O.] ile görev yapt ığım 20 gün zarf ında [O.nun] sıkıntısından bahsetti ğini hiç duymad ım. Bütün komutanlar ımızla ve askerlerl e aras ı iyiydi. Maddi s ıkıntısı olduğunu da dü şünmüyorum. Bana k ız arkadaşı veya sevgilisi olduğundan hiç bahsetmemi şti. İntihar edebilece ğini düşüneceğim en son insan [ O . ] idi. Çünkü [O.] neşeli, konuşkan ve kendisi ile bar ışık bir insand ı. Olaya dair bilgim görgüm bundan ibarettir..." 23. Askerî Savcılıkça Piyade Er Ö.S.nin 28/6/2012 tarihinde alın an ifadesi şöyledir: "Ben olay günü müteveffa [O.], [Ş.] ve uzman çavu ş [E.D.] ile birlikte GÖKAY1 0 kulesinde nöbet tutuyorduk . Saat 20:30 s ıralar ında [E.] uzmanla di ğer mevzileri kontro l etmek üzere devriyeye ç ıktık. Saat 21:00 s ıralar ına biz 32-31 mevzileri aras ındayken silah sesi duydum. Hemen silah ın geldiği GÖKAY 10 kulesine gittik. Ben kuleye ç ıktığımda kulede [A.] vard ı. Hemen yerde yatan [O.yu] kontrol ettim. Gövdesinde herhangi bir yara iz i yoktu. El fenerini ba şına doğru tuttuğumda kafatas ının parçalanm ış olduğunu gördüm. [O.] yüzüstü bir şekilde kafatas ı hafif sola yat ık İran istikametini gösterir aayaklar ı da Ağrı Dağına dönük bir şekilde uzan ıyordu. Silaha pek dikkate etmedi ğim için hangi pozisyond a olduğunu bilmiyorum. Sonras ında olay yerine gelen [M.] uzman bizi ordan toparlay ıp bölüğe getirdikten sonras ında yaşanan şeyleri bilmiyorum. [ O . ] ile pek samimiyetimiz olmad ığı için problemi olup olmad ığını bilmiyorum. Ama komutanlar ımızla ve askerlerimizle aras ı iyiyidi. Bölükten memnundu. Sadece arazi tapular ıyla ilgili bir mevzuy u halletmek için Temmuz ay ında izne ayr ılmak istiyordu. Ben kendisine daha yeni geldin dedim bunu d ışında bana herhangi bir s ıkıntısından söz etmedi. Neden intihar etti ğini bilmiyorum. Fakat intihar edebilece ğini düşündüğüm son ki şi [O.] idi..." Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 724. Askerî Savcılıkça Bölük Komutanı M.A.K.nın 25/6/2012 tarihin de alınan ifadesi şöyledir: "Ben olay günü ate şli silahla kendini yaralayarak vefat eden [O.Ş.nin] bölük komutam ı olarak görev yapmaktay ım. Bizim görev yapt ığımız bölük küçük A ğrı Dağının eteklerind e bulunan bir bölüktür. Genel itibari ile A ğrı Dağı-İran aras ındaki terör örgütü sızmalar ına müsait bir co ğrafyada oldu ğundan ve bizim taburumuzun asli görevi hudut güvenli ğini sağlamak oldu ğundan kritik bir görev icra etmekteyiz. Bu do ğrultuda biz mevzilerde nöbet şeklinde de ğil görev şeklinde çal ışmaktay ız. P.Er [O.Ş.] v efat ettiği GÖKAY10 kulübesinde görev şeklinde nöbet icra edilmektedir. Görevler saat 19:00 da bölük içtimas ı ile başlay ıp sabah 5:00 a kadar devam etmektedir. Gökay10 kulesinin güneybat ısında 34 dere mevzi bulunmaktad ır. Bu mevzide üç asker görev yapar ve GÖKAY10 kulesinin uzakl ığı yaklaşık 60 metredir. GÖKAY10 kulesinin kuzeybat ısında 70.-80 m. Mesafede 32 dere mevzi bulunmaktad ır. Bu mevzide de üç asker görev yapar. GÖKAY 10 kulesinde üç asker ve bir rütbeli asker olarak toplam dört ki şi görev yapar. 32 DERE, 34 DERE ve GÖKAY10 kules i dahil bu bölgeye GÖKAY10 gözetleme ve dinlenme görev yeri denmektedir. Olay ın olduğu 21 Haziran 2012 tarihinde Piyade er [O.Ş.] GÖKAY10 kulesinde iki asker ve bir lider ile birlikte görev yap ıyordu. Bu askerlerin isimleri P.Er [Ö.S.] , P.Er [Ş.K.] ve liderin ismi P. Uzm Çvş. [E.D.] dir. Olay tarihinde saat 19:00 da GÖKAY10 mevziine yakla şık bir buçuk km uzakl ıktaki bölük merkezinde içtima al ındıktan sonra mevziye geçmek üzere ve 19:45 te mevziye var ılmıştır. Olay günü ben bölük merkezindeyken saat 21:05 s ıralar ında bölük merkezinde görevli P.Aste ğmen [H.M.Ö.] taraf ından bir askerin ba şından vuruldu ğu söylendi..." 25. Askerî Savcılıkça Piyade Er A.T.nin 25/6/2012 tarihinde alın an ifadesinin ilgili kısmı şöyledir: "...Ben olay günü 32 dere mevziinde görev yapan ve [Ş.nin] uyar ısı üzerine kuleye il k çıkan kişiyim. O gün saat 19:00 da bölükten al ınan içtimadan sonra GÖKAY10 mevziine intikal ettik. Ben ve iki arkada ş 32 dere mevziinde 19:40 civar ında göreve ba şlad ık. Görev e başlad ıktan bir süre sonra saat 20:30 s ıralar ında lider uzman çavu ş [E.D.] , piyade er [Ö.S.] ile birlikte 32, 34 mevzileri ve GÖKAY9 mevziini kontrol etmek için devriyeye ç ıktı. Ben 32 mevziide onun devriyeye ç ıktığını duydum. Saat yakla şık 21:00 civar ında bir ses duydum. İlk anda hava rüzgarl ı olduğu için silah sesi olup olmad ığını anlayamad ım. Sesten k ısa bi r süre sonra [ Ş . ] 32 diye ba ğırmaya ba şlad ı. Onun ba ğırma sesini duyunca hemen kuleye doğru koştum. Kuleye var ınca [Ş.yi] çok tela şlı gördüm. Kuleye ç ıkmaya cesaret edemiyordu. Ben silah ımı bırak ıp hemen kuleye ç ıktım. Kuleye ç ıktığımda [O.nun] ayaklar ı merdivene bakar şekilde yüzükoyun yat ıyordu. Silah ı da ayaklar ının dibinde naml u kuzeybat ı yönünü [O.nun] ayaklar ı da bat ı yönünü gösterir şekilde duruyordu. Ben hemen [O.yu] kontrol ettim. Nabz ını almaya çal ıştım, bir şey anlayamad ım. Sonras ında kafas ına bakt ığımda kafas ı dağılmıştı. O zaman öldü ğünü anlad ım. D ışarıda beyninin parçalar ı duruyordu. Ben silaha bakt ığımda seri at ımda oldu ğunu gördüm. Silah ın namlusu yerden kalkmayacak şekilde kabzas ından tutup döndürdüm. Seri at ımdan emniyete ald ım ve silah ı olduğu şekliyle b ırakt ım. O panik s ıras ında silaha dokunmamam gerekti ğini düşünemedim. Silah ın kabzas ına dokundu ğum için parmak izim ç ıkm ış olabilir. Benden sonra kuleye 34 mevzide görevli [C.Y.] geldi ..." 26. Askerî Savcılıkça Piyade Asteğmen S.M.nin ifadesi alınmış, S .M. 25/6/2012 tarihli ifadesinde takım komutanı olarak görev yaptığını, O.Ş.n in de takım komutanı olduğunu, O.Ş.nin mülakatını yaptığını, kendisi ile barışık, di siplinli bir asker olduğunu, O.Ş.nin bir sıkıntısının olmadığını bildiğini, kendisine izin i le ilgili sorular sorduğunu, onun da bilgi verdiğini, olay günü Erzurum Asker Hastanesinde olduğu ndan olayın nasıl olduğunu bilmediğini beyan etmiştir. Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 827. Askerî savcı, bunun dışında Piyade Er S.A., B.K., C.Y., U.K. , R.Ç. Piyade Uzman Çavuş E.D.nin ifadelerini almış; tüm ifadelerde olayın ol uşu ile O.Ş.nin kişiliğine ilişkin aynı yönde beyanların yer aldığı görülmüştür. 28. Askerî Savcılık O.Ş.nin ateşli silahla yaralanma sonucu mey dana gelen ölümü hakkında yürütülen 2013/1409 numaralı soruşturma dosyası ile il gili olarak bilirkişi incelemesi yaptırmıştır. 6/11/2014 tarihli bilirkişi raporunun ilgili kısmı şöyledir. "...Bu aşamada çözüImesi gereken önemli çeli şkiler mevcuttur. Bunlardan ilk i mütevveffa P. Er [O.Ş.nin] olay esnas ında elinde eldivenlerinin olup olmad ığı, diğeri başında beresinin ya da kompozit mi ğferinin olup olmad ığıdır. Ellerde eldiven olmas ı halinde el svaplar ında at ış art ıklar ının olmas ı ancak bula şla mümkün olabilmektedir. Olay yerinde kule d ışında bulunan ve ilk olay yeri inceleme ekiplerince bulunan ve üzerinde giri ş-çıkış delikleri bulundu ğu kayda geçirilen 'haki renkli örme kar ba şlığı' n ın yap ılan kriminal incelemesinde ate şli silahla meydana gelebilecek herhangi bir delinmeye rastlanmad ığından at ış mesafesi tespitine yönelik de ğerlendirme yapman ın mümkü n olmad ığı kayd ı aras ındaki çeli şki ise öncelikle çözümlenmeli daha sonra da 'haki renkl i örme kar ba şlığı' n ın at ış esnas ında müteveffan ın başında olmas ı halinde ba şı terk edere k olay yerinde bulundu ğu mesafeye eri şip erişemeyeceğinin cevapland ırılmas ı gereklidir. Kriminal inceleme sonras ı müteveffa P. Er [O.Ş.nin] el ürünü oldu ğu sonucuna var ılan yaz ılı belgenin ve bu belgenin konusu olan yabanc ı şark ı sözünün mevcudiyetinin olay ın orijinini belirlemede mutlak bilimsel bir de ğerinin oldu ğu söylenemez. Sonuç olarak; mütevveffa P. Er [O.Ş.nin] ateşli silah yaralanmas ı sonucu meydana gelen ölümünde orijinin belirlenebilmesi amac ı ile yukar ıda belirtilen hususlar ı da kapsayacak şekilde detayl ı olay yeri ke şfinin yap ılmas ı ve ayr ıca ilgili adli bilimcilerden görüş al ınmas ının uygun olaca ğı bilirkişi görüşümü taktir yüce makam ınıza ait olmak üzere sayg ıyla arz ederim." 29. Başvurucu 2/6/2014 tarihinde Piyade Er Ş.K., Ö.S., A.T. ile Piyade Uzman Çavuş E.D.den tanık olarak verdikleri beyanlarda çelişkiler bul unması nedeniyle yalan tanıklık suçundan şikâyetçi olmuştur. Askerî Savcılıkça Piyade Er Ş.K., Ö.S., E.D. hakkında emre itaatsizlikte ısrar, yalan tanıklık, adli mercileri yanılt ma suçlarından soruşturma başlatılmıştır. Başlatılan bu soruşturma O.Ş.nin ateşli silahla yaralanması sonucu meydana gelen ölüm olayı hakkında yürütülen soruşturma dosyası ile birl eştirilmiştir. 30. Askerî Savcılığının talimat yazısı gereği kolluk tarafından şüpheli sıfatıyla Ö.S.nin ifadesi alınmıştır. Ö.S.nin 8/9/2015 tarihinde alınan i fadesinin ilgili kısmı şöyledir: "...28.06.2012 günü saat 19:00 s ıralar ında Gökay 10 nöbet kulesini gündüz grubundan teslim ald ık, bizim nöbet grubumuz [E.] Uzman Çavu ş ile asker arkada şlar ım [Ş.] ve [O.] ile birlikte nöbet için kuleye geçtik. [ O . ] ilk nöbet için kulenin üst k ısm ına geçti. Ben, [ E . ] Uzman Çavu ş ve [Ş.] kulenin alt k ısm ındaki istirahat bölümünde nöbeti yeni ald ığımız için çay haz ırlığı yap ıyorduk, köpeklere yem falan verdik. yakla şık bir saat sonra hava iyice karar ınca [E.] Uzman Çavu ş bana seninle yaya olarak devriyeye ç ıkal ım dedi ve birlikt e Uçar karakolu taraf ına doğru devriyeye ç ıktık. [Ş.] isimli arkada şımda kulede buluna n [O.nun] yan ına ç ıktı, [E.] Uzman Çavu ş ile yaya olarak yürüyorduk. 34. Dere yata ğının sınırına geldikten sonra Gökay10 kulesine do ğru dönüş yapt ık, kuleye do ğru giderken 34. Mevzide bulunan [A.T.yi] ald ık ve Gökay 10 Kulesine geldik, [A.T.yi] Gökay 10 kulesine bırak ıp kuledeki [Ş.yi] al ıp 34. mevziye b ırakmak için tekrar geri döndük, [Ş.yi] 34. mevziy e Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 9bırak ıp tekrar Gökay 10 kulesine do ğru yönelip kulenin yan ından geçerek 32. Dere yata ğı olarak adland ırılan mevziye do ğru yöneldik, kulede [A.T.] ile [O.] kalm ıştı. [O.] kulenin üst taraf ında [A.] da aşağısındayd ı. [E.] Uzman çavu ş, [A.ya] talimat verdi ve kulenin üstüne [O.nun] yan ına ç ık dedi. Onlar ı nöbet kulübesine b ırakt ıktan sonra [E.] Uzman Çavu ş ile 32. Dere yata ğına doğru yürüyorduk. 32 Dere yata ğı mevkine geldikten b ır müddet sonra silah sesine benzer bir el ses duydum, ilk önce çakmak patlama sesine benzetmi ştim, ses Gökay10 kulesi taraf ından gelince [E.] Uzman Çavu ş ile o tarafa do ğru sald ırı olduğu düşüncesi ile siper alarak yata kalka Gökay10 kulesine vard ık, sesi duydu ğumuz nokta ilc Gökay10 kulesi aras ı yaklaşık 500-600 metre civar ında idi, kuleye ben [E.] Uzma n Çavuş'tan önce vard ım ve kuleye ç ıkış merdiveninin ba şına geldiğimde [A.T.] ile karşılaştım. [A.] bana 'O. kendini vurmu ş' dedi. Ben hemen onun bu sözü üzerine yukar ı çıktım, Kule giri şinde yerde G-3 tüfe ği vard ı, tüfeğin namlu k ısm ı Ağrı Dağı istikametini, dipçik k ısm ı ise İran taraf ına bak ıyordu, tüfek kuleye giri şime engel oldu ğu için tüfe ğin kabzesinden tutup bana göre giri ş sağ taraf olan A ğtı Dağı taraf ı duvar ına doğru di k vaziyette yaslad ım, karanl ık olduğu için [O.yu] ilk etapta göremedim ... [E.]Uzman Çavu ş yukar ıdan bana seslendi ve 'silah böyle mi duruyordu' dedi, ben de "Hay ır komutan ım öyle durmuyordu. Yerde duruyordu ben kald ırdım' dedim. O da bana 'neden de ğdin silaha' dedi. ... [O.nun] da elinde eldiven olup olmad ığını ben görmedim, olay ın s ıcakl ığı ve korkmamdan dolay ı olay yerine dikkatli bir şekilde bakmam ış idim. [O.] ile olay öncesind e Gökay10 kulesinde kar şılaştığımız esnada ba şında kompozit ba şlığı var idi, ancak b u kompozit ba şlığın içerisinde haki renkli örme kar ba şlığının olup olmad ığını görmedim, ancak daha önceki tarihlerde ba şında bir tane örme ba şlık görmüş idim, nöbet kulesinin dışında bulunan berenin kime ait olup olmad ığını bilmiyorum o berenin kulenin d ışına atılmas ı konusunda da benim bir bilgim yoktur, ancak k ış mevsimi bitince benim gibi aske r olanlar bizlere verilen bere ve eldiven gibi k ışlık malzemeler eskiyince bunlan kuleni n civanna at ıyor idik, Gökay10 kulesinin civannda bulunan bo ş kovanlar ile ilgili ben herhangi bir şey bilmiyorum, bo ş kovanlar ın oraya kim veya kimler taraf ından b ırak ıldığını da bilmiyorum..." 31. Askerî Savcılığının talimat yazısı gereği kolluk tarafından Ş.K.nın ifadesi şüpheli sıfatıyla alınmıştır. Ş.K.nın 11/9/2015 tarihinde alınan ifades inin ilgili kısmı şöyledir: "...Müteveffa [O.Ş.nin] olay günü elinde eldiven olup olmad ığını hat ırlam ıyorum. Müteveffa [O.Ş.nin] olay günü ba şında haki renkli örme kar ba şlığı vard ı, kar başlığının nöbet kulübesinin nas ıl dışına ç ıktığı konusunda tahminim merminin h ızı ile kafa tas ının bir kısımının parçalanarak o h ızla berenin nöbet kulübesi d ışına b ır iki metre uzakl ığa gitmiş olduğunu tahmin ederim. Nöbet kulübesinin d ışında boş kovan oldu ğunu ben olay yer i inceleme ekibi ve Askeri Savc ı geldiğinde olay yeri ekibinin i şaretlerne yapt ığı sırada gördüm. Nöbet kulübesinin d ışında ve nöbet kulübesinde kaç bo ş kovan oldu ğunu hat ırlam ıyorum. [O.Ş.] ile ben ayn ı kulübede nöbet tutuyorduk. İkimizde de silah vard ı benim silah ım MG-3 Tam kurulu vaziyette idi. [O.Ş.nin] silah ı G3 marka idi. Nöbet kulübemizin kule tarz ı kulübe idi ve yerden 3 mt kadar mesafede idi. Bu kulübenin yani kulenin alt k ısm ında bizim dinlenme yerimiz yeme içme malzemelerimiz bulunuyordu, Ben su ihtiyac ımı karşılamak için kulübeden d ışarı çıktım ve merdivenleri kullanarak kuleden aşağıya indim Cam barda ğa suyu doldurdum ve suyu içmeme f ırsat kalmadan silah sesi geldi. Ben de sesin nerden geldi ğini fark edemedim ve hemen [O.Ş.ye] seslendim anca k Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 10cevap gelmedi defalarca seslendim ancak cevap gelmeyince mevzideki di ğer nöbetçi arkadaşlara seslendim. Bu arkada şlar ımın isimleri [M.T.], [C.İ.], [Ö.S.], [A.T.] ve [M.B. ] idi. Bu arkada şlarda geldi. [A.T.] ve [Ö.S.] , [C.İ.] merdivenleri kullanarak Nöbet Kulübesine yani kuleye ç ıktılar. Kulübeye ç ıkan [A.T.], [O.Ş.] ölmüş demesi ile [C.] kendisinden geçerek çevredeki e şyalara vurmaya ba şlad ı. Ben de hemen telsizle Bayraktepe isimli mevzi merkezine anons ettim. Akabinde [M.] isimli Uzman Çavu ş geldi, daha sonra karakolun te ğmeni olan ismini hat ırlamad ığım komutan geldi, sonrada karakol komutanlar ının tamam ı geldi. Ben [O.Ş.ye] seslendiğim de ses gelmemesi üzerine nöbe t kulübesinin alt ından yerimi de ğiştirerek kulübenin ç ıkış noktas ına gittiğimde, [O.Ş.nin] silah ının merdiven yönüne bakt ığını, [O.Ş.nin de] yerde yatar vaziyette oldu ğunu görmemden sonra di ğer arkada şlar ı çağırdığımı hat ırlıyorum..." 32. Askerî Savcılığının talimat yazısı gereği kolluk tarafından Piyade Uzman Çavuş E.D.nin ifadesi şüpheli sıfatıyla alınmıştır. Piyade Uzman Çavu ş E.D.nin 4/11/2015 tarihinde alınan ifadesinin ilgili kısmı şöyledir: "... Ağrı Doğubayaz ıt Gökay 4.Taktik Taburunda uzman çavu ş olarak görev yapt ığım sırada hat ırlad ığım kadar ıyla 2012 y ılı May ıs ya da Haziran ay ı içerisinde ak şam saat 21:00 s ıralar ında nöbet yerinde bulunuyordum, o esnada üç mevzi bulunmaktayd ı ben ola y yerine uzak olan mevzide bulundu ğum s ırada telsizden ça ğrı geldi yani bir el ate ş sesi geldi. Ben de bu ses üzerine olay yerindeki mevziye onba şı [S.K.] ile gittim, olay yerine gitti ğimde gözetleme kulesinde nöbettte bulunan erlerden isminin daha sonra [O.Ş] olarak ö ğrendiğim askerin intihar etti ğini orada bulunan mevzi arkada şlar ı söyledi. ben nöbet kulesine çıkmadan a şağıda bölük komutan ını arad ım, bölük komutan ı hemen olay yerine geldi, bölük komutan ı olay yerine gelince bana "kuleye ç ık bak nas ıl "dedi, bende bölük komutan ının emri üzerine kuleye tam ç ıkmadan yani kulenin içerisine girmeden basamaktan içeri do ğru bakt ım, yerde asker silahta çenesinin alt ında duruyordu, ben kuleden a şağı indim bölük komutan ı kimse ç ıkmas ın savc ı bey gelecek dedi: bende savc ı bey gelene kadar kulenin aşağısında nöbetçi kald ım. Olay bu şekilde olmu ştur. Bende önce kuleye ç ıkan olup olmad ığını bilmiyorum, ölenin yan ında bulunan askerler yani badiler a ğlıyordu onlard a aşağıdayd ılar, olay yerinde hiçbir delile dokunmad ım, sadece savc ı bey gelip ölenin otopsi işlemi için kald ırıldıktan sonra yani bir hafta sonra bo ş yeri temizletmek için bölü k komutan ı beni görevlendirdi, bende temizlettirdim, ancak olay s ıras ında herhangi bir yer e dokunulmad ı, ben ordaykende kimsenin dokundu ğunu görmedim. Olay yerinde sonradan savc ı beyin talimat ı ile boş kovan aratt ırdığını duymuştum, ben arama esnas ında görevli değildim sonradan duydu ğuma göre bo ş kovanda arama sonras ı bulunmu ş. Müteveffan ın kafas ında bere yoktu, müteveffa oturur vaziyette G-3 tüfe ği çenesinin alt ında duruyordu, zaten ate ş etme sonucu beyin parçalanm ıştı tavana yap ışmıştı, kafas ında bere de yoktu, nöbet kulübesinin d ışında olay yeri inceleme ekipleri taraf ından bulunan bo ş kovanlarla örme bere hakk ında bilgim yok..." 33. Askerî Savcılığının talimat yazısı gereği kollukça tanık sıf atıyla beyanı alınan Piyade Er R.Ş.nin 2/5/2016 tarihindeki ifadesinin ilgili kısmı şöyledir: "...Bu sordu ğunuz asker arkada şın [O.Ş.nin] intihar olay ının tarihini hat ırlam ıyorum. Saat olarak ak şam 21:00 s ıralar ında, ben kulenin alt ında bulunan dinlenme yerinde istirahat ediyordum. Bir el silah sesi duydum. Yan ımda benim ile birlikte duran, [M.T.] ve [Ö.S.] isimli devrelerim ile birlikte d ışarı hemen ç ıktık. Silah sesi üstümüzde buluna n kuleden gelmi şti. [Ö.S.] hemen kuleye ç ıktı.[Ö.S.] kuleden, [O. Ş.nin] kafas ı yok diye ba ğırdı. Bu kule tek ba şına nöbet tutulan yerdi. [A.T.] isimli kişide asker arkada şımd ır. O an silah patlad ığında anda Gökay10' un 34.Mevzisinde nöbet tutmaktayd ı. Yaklaşık [O.Ş.nin] nöbe t tuttuğu Gökay 10 isimli kuleye 100 metre mesafedeydi. [A.T.] nöbet yerini b ırak ıp, O.nu n silahla kafas ından vuruldu ğu kuleye ç ıktı. O da, [O.ya] bakt ı ç ıktığı ile indiği bir olup Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 11aşağıya indi [A.nın] elinde telsiz yoktu. [Ö.S.] , ilk kuleye ç ıktığında kafas ı yok diy e bağırmas ı üzerine [A.nın] nöbet tuttu ğu kulübeden hemen ko şup geldi. Kim taraf ından görev yerinden ayr ılmas ı konusund emir verildi, bilmiyorum. Bizim gibi oda ses üzerin e merak ından dolay ı eldiğini zannediyorum. Bölük komutan ımız [M.A.] , on dakika sürmeden olay yerine geldi. Bölük komutan ı geldiğinde [O.nun] yan ında kimse kalmam ıştı. Bölük komutan ımız, geldi.Olay yerine ç ıkıp bakt ı. Aşağıya inip bize nas ıl olduğunu ordu. Olay ı anlat ığım gibi komutanada anlatt ık. ... [O.Ş.] o gece nöbete giderken güle oynaya nöbete gitmi şti. Bir sorunu var m ı tam bilmiyorum ama o gün, gündüz ailesi ile telefonda konu ştuğunu duymu ştum. Kimden b u konuyu duydu ğumu hat ırlam ıyorum. Telefon ile konu ştuktan sonra telefon ahizesini sert bir şekil vurdu ğunu söylemi şlerdi. Ben, [O.Ş.nin] Gökay 10 isimli kulede nöbet esnas ında bir e l silah sesi duydum Benim görgüm ve bilgi bunlardan ibarettir..." 34. Yapılan soruşturma sonucunda şüpheliler hakkında Askerî Sav cılığın 29/2/2016 tarihli kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmişti r. Anılan karara başvurucu ve yakınlarının itirazı üzerine Erzincan Kara Kuvvetleri Komutanlı ğı 3. Ordu Komutanlığı Askerî Mahkemesi (Askerî Mahkeme) tarafından soruşturmanın geni şletilmesi kararı verilmiştir. 13/5/2016 tarihli soruşturmanın genişletilmesi ka rarı şöyledir. "...İtiraz dosyas ı incelendi ğinde olay ın geçtiği gün ve saat diliminde GÖKAY1 0 kulesinde müteveffa [O.Ş.] ile birlikte hangi askerin nöbet tuttu ğunun ciddi şüpheler uyand ırmas ı, [A.T.] ile [Ş.K.ya] göre olay esnas ında [Ş.Knın] [Ö.S.ye] göre ola y esnas ında [A.T.nin] GÖKAY10 'da müteveffa ile nöbetçi oldu ğunu ifade etmeleriyle bu hususun özellikle [E.D.] ile diğer kule askerleri olan [M.T.] ile [R.Ş.ye] gerekirse de olay günü nöbet tutan tüm nöbetçilere sorularak varsa olay günü telsiz kay ıtlar ının ç ıkar ılarak netleştirilmesi gerekmektedir. [E.D.] son al ınan ifadesinde ise silah sesini duydu ğunda olay yerine onba şı [S.K.] ile gittiğini ifade ederken, [Ö.S.] olay yerine [E.D.] ile beraber gittiklerini ifade etmektedir. Oluşan bu çeli şkili durumunda her üç şahs ın da ifadesine yeniden ba şvurularak giderilmes i gerekmektedir. Müteveffan ın beresinin kuleden uzak bir noktada bulunmas ı ile ilgili olarak olay günü havan ın rüzgarl ı olup olmad ığının da tan ık ifadelerine ba şvurularak tespit edilmes i gerekmektedir. Müteveffan ın cebinde bulunan eldivenlerde tespit edilen at ış art ıklar ının daha önce yap ılan at ışlardan m ı (eğitim vs. gibi) yoksa olay günü kultan ılan G-3 marka silahtan m ı kayakland ığının tespiti gerekmektedir. 4998 umaral ı fotoğraftaki müteveffan ın sağ elinde bulunan şişliğin, müteveffan ın her iki el avuç içi svaplar ında at ış art ıklar ının tespit edilmesinin, kule içinde kum torbalar ının bulunduğu yerde yo ğun bir kan öbe ği olmas ının yeniden bilirki şi raporlar ı doğrultusunda açıklığa kavuşturulmas ı, yine de şüpheler giderilemedi ği takdirde ke şif heyetinin te şkil edilerek olay yeri ke şfinin yap ılmas ı gerekmektedir. Dosyada bulunan intihar mektubu üzerinde parmak izi incelemesi ve yaz ının bask ı alt ında al ınıp al ınmad ığının teknik olarak mümkün olmas ı halinde bu incelemenin d e yap ılmas ı ge ekmektedir. Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 12Ayr ıca olay döneminde varsa müteveffaya ait telefon dökümlerinin ç ıkar ılmas ı, mağdur/şikayetçi [M.Ş.nin] dinlenilmesi, KYOK kararlar ına veya iddianamelere mağdurlar ın eksiksiz yaz ılmas ı tespitleri yönünden noksan soru şturma yürütüldü ğü anlaşıldığından... soru şturman ın genişletilmesine..." 35. Soruşturmanın genişletilmesi kararı kapsamında 5. Alay Hudut Komutanlığına yazı yazılarak olay günündeki telsiz kayıtları talep edilmiş, D oğubayazıt Kara Kuvvetleri Komutanlığı 4. Hudut Tabur Komutanlığından gelen cevap yazısınd a O.Ş.nin ölümünün meydana geldiği andaki haber verme sürecini içeren telsiz kayıt larına rastlanmadığı bildirilmiştir. 36. Askerî Savcılığın talimat yazısı gereği kollukça beyanı alı nan Ö.S.nin 11/5/2017 tarihli beyanının ilgili kısmı şöyledir: "... Silah sesini duyar duymaz olay yerine yak ın olduğumuz için ben ve benim yan ımda bulunan Uzman çavu ş [E.D.] ile birlikte olay yerine gittik. Olay yerine gitti ğimizde olay yerinde [A.T.] isimli asker arkada şım bulunmakta idi. Biz olay yerine gittikten sonra be n ölen arkada şın nöbet tuttu ğu nöbet kulesine ç ıkm ıştım. Daha sor ıra aşağı inerken orada hat ırlad ığım kadar ı ile bizden ba şka [C.Y.], [M.T.], [A.E.], [Ş.K], bölük komutan ımız ve Tabur Komutanlar ımız ve onlar ın Şoförleri olay yerine gelmi şlerdi. Olay ın gerçekle ştiği gün olan 21.06.2012 tarihinde,GÖKAYI0 Kulesinde o gün [Ş.K.] ve [O.Ş.nin] nöbet listesinde ismi yaz ılı iken, [Ş.K.nın] uçaksavar e ğitimi olmay ıp sadec e MG eğitimi oldu ğu için GÖKAY34 te olan [A.T.nin] uçaksavar e ğitimi oldu ğu için [Ş.K.yı] kuleden alarak [A.T.] ile devriye e şliğinde nöbet de ğişikliğini komutan ım olan [E.D.] İle birlikte yapm ıştık. Bahse konu 21.06.2012 tarihinde saat:21:30 sular ında GÖKAY10 nöbet kulesinde [O.Ş.] ve [A.T.] isimli şahıslar nöbetçi olarak bulunmaktayd ı. Bahse konu ola y günü hava rüzgarl ı değildi. Fakat olay yerinde çok say ıda köpek oldu ğu için köpekler taraf ından [O.Ş.nin] beresinin köpekler taraf ından oraya götürülmesi ihtimali mevcuttur..." 37. Askerî Savcılığın talimat yazısı gereği kollukça beyanı alın an Piyade Er M.T.nin 25/1/2017 tarihli beyanlarının ilgili kısmı şöyledir: "... [A.T.] İsimli şahıs olay an ında [O.Ş.nin] yanında değildi. [A.T.] o ara nöbetteydi. [A.T.] yanında bulunan kişi askerlik görevini yapan piyade er [ R.Ş.]dir. ... Piyade er [C.Y.] ve Piyade er [M.B.] ile olay yerine gittim. ...Olay anına kadar [A.T.] görev yerinden ayrılmadı. ... Silah sesinden sonra [O.Ş.] ile ayn ı kulede nöbet tutan [Ş.K] isimli asker bizi ça ğırdı, bizde silah sesinin geldi ği yere doğru mevzimde bulunan [C.Y.], [M.B.] ile birlikte ko şara k gittik, sonra di ğer mevzideki arkada şlar [A.T.] , [R.Ş.] koşarak geldi. Sonra olay yerine mevzi komutan ımız [E.] Komutan ımızın yan ında bulunan [Ö.S.] de geldi. ... Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 13 Ben [C.Y.], [M.B.yle] koşarak gittik sonra di ğer mevzideki arkada şlar [A.T.] , [R.Ş. ] de koşarak geldi. Sonra olay yerine mevzi komutan ımız [E.D.] olay an ından beş dakika sonra koşarak geldi. Komutan ımızın yan ında bulunan [Ö.S.] de geldi... 38. Olay yerinden 640 cm mesafede, kule dışında bulunan örme ka r başlığı üzerinde yapılan inceleme sonucunda alınan 5/6/2015 tarihli uzmanlık rap orunda kar başlığının tepe kısmında çıkış karakterli bir adet delinme olduğu, delinme bölg esinin etrafında atış artıklarının tespit edildiği, delinmenin çıkış karakterli olmas ı nedeniyle atış mesafesi hakkında değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı bildirilmiş tir. 39. Askerî Savcılıkça O.Ş.nin üzerinden çıkan mektupta parmak iz i incelemesi yapılması, parmak izlerinin O.Ş.nin parmak izleri ile karşılaşt ırılması, mektubun ve mektuptaki imzanın baskı altında yazılıp yazılmadığının tespit edilmesi istenmiş; anılan mektupta yapılan inceleme sonucu düzenlenen 21/7/2016 tarihli u zmanlık raporunda inceleme konusu mektup üzerindeki el yazıları ile O.Ş.ye ait ol duğu belirtilen el yazılarının karşılaştırmalı olarak incelendiği, aynı şahsın eli ürünü olduğ u kanaatine varıldığı ancak incelemeye konu mektup üzerindeki el yazılarının baskı altında yazılıp yazılmadığı hususunda herhangi bir inceleme ve karşılaştırma yapılamadığı b elirtilmiştir. 15/8/2016 tarihli uzmanlık raporunda ise mukayese için gönderilen parmak izlerinin bir kısmının mukayeseye elverişli olmadığı, elverişli parmak izlerinin de v eri tabanında kayıtlı herhangi bir parmak izi ile aynı olmadığı bildirilmiştir. 40. Bakanlık Adli Tıp Kurumu Başkanlığı tarafından düzenlenen 31 /10/2016 tarihli kan lekesi model analiz raporunun ilgili kısmı şöyledir. "...B) olay yerinde Model 1'i olu şturan kan lekeleri ve model 2'yi olu şturan üç adet kan lekesi modeli incelendi ğinde ve ayr ıca otopside tarif edilen yaralanmalara göre merm çekirdeğinin vücuttaki trajesi dikkate al ındığında kişinin ateşli silah ate şlendiği anda kafas ının yere dik vaziyette oldu ğu... F) Cesedin bulundu ğu nöbet kulübesinin d ışarıda bulunarak foto ğraflanan ka r beresinde foto ğraftan anla şılabildiği kadar ı ile kan ve doku parçalar ı olduğu ve üzerinde defekt oldu ğu, buna göre ate şli silah ate şlendiği anda berenin ki şinin kafas ında olmas ının beklenece ği, cesedin yukar ıda tarif edilen pozisyonu göz önünde bulunduruldu ğunda, silah ateşlendikten sonra kafadan ç ıkarak kulübeden d ışarıya düşmesinin olas ı olduğu anca k bulunduğu pozisyona nas ıl geldiğinin kan lekesi model analizi prensipleri ile açıklanamayaca ğı, Orijin tespitinde birçok adli bilimler disiplininin bir araya gelmesi, bilimsel verilerde n yola ç ıkılmas ı gerekmekte olup, ki şinin olay an ındaki pozisyonunun ve olaylar zincirinin belirlenmesinin tek ba şına orijin tespitini sa ğlamayaca ğı yaln ızca yard ımc ı bulgular oldu ğu, kan lekesi model analizi yöntemleri ile bu olayda ki şinin ateşli silah ate şlendiği anda çömelir ya da ayar ı çömelir pozisyonda s ırtı kulübenin duvar ına yüzü içeriye dönü k durumda oldu ğunun tespit edilebildi ği, otopsi bulgular ı ve kan lekesi modellerinin birlikt e değerlendirilmesi sonucu da kafan ın yere dik/k ısmen çapraz pozisyonda oldu ğunun tespi t edilebildi ği kanaatini bildiri rapordur.." 41. O.Ş.ye ait olduğu değerlendirilen bir çift eldiven üzerinde yapılan inceleme sonucunda alınan 28/4/2017 tarihli uzmanlık raporunda eldivenle rde atış artıkları tespit edildiği, ateşli silahlarla yapılan atışlardan sonra oluşan ve yüzeylere bulaşan (el, giysi vb.) atış artıklarının birbiri ile ilişkilendirilmesi ve hangi tarih te yapıldığının tespitinin bilimsel ve teknik açıdan mümkün olmadığı değerlendirilmiştir. Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 1442. Doğubayazıt Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından daha önce top lanan deliller ile soruşturmanın genişletilmesi kararı kapsamında alınan uzman gör üşleri ve alınan beyanlar da dikkate alınarak Doğubayazıt Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. 27/9/2017 tarihli kararın ilgili kısmı şöyledir: "21 Haziran 2012 tarihinde Gökay 4 ncü Taktik Hudut Tabur Komutanl ığı emrind e görevli P. Er [O.Ş.nin] nöbet kulübesinde nöbet tuttu ğu esnada ate şli silah ile intihar ettiğinin tespit edilmesi üzerine 12. Mekanize Piyade Tugay Komutanl ığı Askeri Savc ılığınca olay ın ayd ınlat ılmas ı ve olaya kar ışmış faillerin bulunmas ı amac ıyla soruşturmaya ba şlan ıldığı, ...Dosyan ın tetkikinde; Görev yapan personellerin kulland ığı silahlar ın kurma kollar ı geriye çektirilerek namlular ında koklama usulü yap ılan kontrollerde taze barut kokular ına rastlan ılmad ığının anlaşıldığı, Olay yerinde yap ılan incelemelerde maktulun el svaplar ı ve üzerindeki k ıyafetlerinin Erzurum Kriminal Polis Laboratuvarl ığına gönderildi ği, ilgili kurum taraf ından tanzim edilen 17/07/2012 tarih ve KMY.2012/995 say ılı uzmanl ık raporunda; maktulu n kıyafetlerinde ate şli silahla meydana gelebilecek herhangi bir delinmeye rastlan ılmad ığından at ış mesafesine yönelik tespitlerin yap ılamad ığı, maktulün sa ğ ve sol el içi svaplar ında, kamuflaj parkan ın sağ ve sol kollar ından ve eldivenler üzerinde al ınan svaplarda at ış art ığının tespit edildi ği, Olay yerinde yap ılan incelemede maktulun yazd ığı değerlendirilen ve intihar not u kapsam ında olduğu değerlendirilebilecek ka ğıtta; "merhaba ve bu yaz ı asteğmen [S.D.] içindir, komutan ım ben sizden insan gibi izin istedim, ama siz reddettiniz, ben o yerde ayr ı yerde ayr ı kalamam, içinizi ferah tutun, aileme izne gitti ğimi, daha da gelmedi ğimi söyleyin, bide ricam Guns n Roses-November Rain bu parçay ı benim için dinleyin. Hadi eyvallah" yaz ılı [O.Ş.] imzal ı yaz ılar ın olduğunun tespit edildi ği, Olay yerinde yap ılan incelemelerde maktulun yazd ığının değerlendirildi ği bir not kağıdının ele geçirildi ği, söz konusu not ka ğıdında belirtilen yaz ının maktule ait olup olmad ığı hususlar ında Ankara Jandarma Genel Komutanl ığı na müzekkere yaz ıldığı, ilgil i komutanl ık taraf ından tanzim edilen 21/07/2016 tarih ve 2016/646 uzmanl ık raporunda; inceleme konusu belge üzerinde bulunan el yaz ılar ı ile [O.Ş.ye] ait olduğu belirtilen el yaz ılar ın yap ılan mukayesesinde yaz ılar ın genel şekli ve işleklik derecesi, ortak harflerin tersimi, yuvarlak harflerin ba şlang ıç ve bitim noktas ı, kaligrafik ve karakteristik özellikler yönünden benzerlikler oldu ğunun görüldü ğü, bu kapsamda [O.Ş.ye] ait oldu ğu bildirilen mukayese el yaz ılar ının ayn ı şahıs eli ürünü oldu ğunun tespit edildi ğinin bildirildi ği, ... Yine olay ın faillerinin yada intihar olay ının ayd ınlat ılmas ı hususunda Adli T ıp Gru p Başkanl ığı na müzekkere yaz ıldığı, ilgili kurum taraf ından tanzim edilen 31/10/2016 tarih ve 91778600-101.02-16-59060/2661 say ılı raporda; maktulun olay an ındaki pozisyonunun ve olaylar zincirinin belirlenmesi hususunda inceleme yap ıldığı, yap ılan incelemede maktulun ate şli silah ate şlendiği anda çömelir ya da yar ı çömelir pozisyonda, kafan ın ve silah ın yere dik/k ısmen çapraz pozisyonda oldu ğunun tespit edildi ği, Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 15 Maktul [O.Ş.ye] ait olay yerinden al ınan eldivenler üzerinde at ış art ığının olup olmad ığı hususunda Erzurum Kriminal Polis Laboratuvar ı na müzekkere yaz ıldığı, ilgili kurum taraf ından tanzim edilen 02/05/2017 tarih ve ERZ-K İM-17-00670 say ılı uzmanl ık raporunda; maktule ait eldivenlerden al ınan svaplarda at ış art ıklar ının tespit edildi ğinin anlaşıldığı, Maktul [O.Ş.] yönünden 25/05/2012 tarihinde yap ılan RDM muayenesinde herhangi bir probleminin olmad ığının anlaşıldığı, 16/06/2012 tarihinde yap ılan muayenede maktulu n sağlıklı olduğunu beyan etti ğinin tespit edildi ği, Olay yerinde tespit edilen silahtan ç ıktığı düşünülen kovanlar ın maktule ait zimmetli silahtan ç ıktığının tespit edildi ği, Tüm dosya kapsam ı birlikte de ğelendirildi ğinde; ölen [O.Ş.] vekilinin olayda etkisi olduğunu beyan etti ği kişilere yönelik olarak dosya safahat ında atf ı kabil kusur kabu l edilebilecek herhangi bir bilgi, belge ve emareye rastlan ılmad ığı, bu suretle isna t edilenlerin soyut iddia d ışında kuvvetli suç şüphesi olu şturabilecek nitelikte olmad ığı, adli tıp raporundan da anla şılacağı üzere ölen [O.Ş.nin] vurulduğu andaki pozisyonunun v e ateşli silah ate şlendiği anda çömelir ya da yar ı çömelir pozisyonda, kafan ın ve silah ın yer e dik/k ısmen çapraz pozisyonda oldu ğunun tespit edildi ği, bu aşamada öne do ğru eğilmiş veya çömelir vaziyette veya öne do ğru meyil etmi ş kişinin yaralanm ış olduğu çene alt k ısm ı da gözönünde bulunduruldu ğunda ölen şahs ın kendisine ait ve üzerine zimmetli bulunan silah ve mermi ile arkas ında intihara ili şkin düşünceleri kapsayacak şekilde Gun's n Roses grubuna ait November Rain isimli şark ının yukar ıda aç ıklanan Türkçe kar şılığı ile birlikte notta yazan di ğer ibareler de bir bütün olarak de ğelendirildi ğinde [O.Ş.nin] intihar etti ği yönünde dosyada mevcut deliller ile desteklenecek şekilde kanaat olu ştuğu, intihar ına ilişkin olarak herhangi birine yüklenebilecek bir kusur bulunmad ığından kovu şturmaya yer olmad ığına dair karar verilmesi gerekti ği kanaatine var ılmıştır..." 43. Başvurucu, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı 22/11/201 7 tarihinde tebliğ aldığını belirtmiş; anılan kararın usul ve yasaya aykırı olduğ unu belirterek aynı tarihte itira z etmiştir. 44. İtirazı inceleyen Doğubayazıt Sulh Ceza Hâkimliği (Hâkimlik) 5/12/2017 tarihli kararı ile Başsavcılığın kararında usul ve yasaya aykırılık tes pit edilemediğinden itirazın reddine karar vermiştir. 45. Başvurucu 15/1/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur . IV. İLGİLİ HUKUK46. İlgili hukuk için bkz. Coşkun Çiftler , B. No: 2014/18624, 22/2/2018, 55-61. V. İNCELEME VE GEREKÇE47. Mahkemenin 16/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddiaları48. Başvurucu; askerlik hizmetini ifa etmekte iken oğlunun ateşl i silah yaralanması sonucu yaşamını yitirmesi üzerine başlatılan ceza soruşturması sonucunda ölüm olayının intihar neticesinde gerçekleştiği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, oğlunun yirmi günlük asker olduğunu, ölümünün intihar sonucunda gerçekleştiği yönündeki Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 16değerlendirmelerin doğru olmadığını, olaya intihar denilerek üs tünün kapatıldığını, etkili bir soruşturma yapılmadığını, ölüm olayını soruşturan askerî savcı R.G. ve H.Knın Fethullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) üye oldukl arı gerekçesiyle ihraç edildiklerini, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın vekilin e tebliğ edilmediğini, soruşturmanın 5,5 yıl sürdüğünü, olayın aydınlatılması için yıl larca beklemek zorund a bırakıldıklarını belirterek yaşam hakkı ile adil yargılanma hak kının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme 49. Anayasa Mahkemesi olayların başvurucu tarafından yapılan huk uki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvuru formu ve ekleri bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde başvurucunun şikâyetlerinin ölüm olayının ardından yürütülen soruşturma sürecine yönelik olduğu anlaşılmıştır. Başvurucu kov uşturmaya yer olmadığına dair kararın vekiline tebliğ edilmemesi nedeniyle Anayasa'nın 3 6. maddesinde güvence altın a alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş i se de bu şikâyetin özünün Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının usul boyutu kapsamında olduğu değerlendirilmiştir. Dolayısıyla başvurucunun iddiaları yaşam hakkının usul boyutu yönünden incelenmiştir. 50. Anayasa nın Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: Herkes, ya şama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. 51. Anayasa nın 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri, (...) ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 52. Yaşam hakkının doğal niteliği gereği, bu hakka yönelik bir başvuru ancak ölen kişinin mağdur olan yakınları tarafından yapılabilecektir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Başvurucu, müteveffanın babasıdı r. Bu nedenle somut başvuruda, başvuru ehliyeti açısından bir eksiklik bulunmamakta dır. 53. Diğer taraftan açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşıl an yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir ol duğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 54. Anayasa'nın 17. maddesinde düzenlenen yaşam hakkı, Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde devlete pozitif ve neg atif ödevler yükler ( Serpil Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 17Kerimoğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 50). Devletin negatif bir yükü mlülük olarak yetki alanında bulunan hiçbir bireyin yaşamına kasıtlı v e hukuka aykırı olarak so n vermeme, bunun yanı sıra pozitif bir yükümlülük olarak yine yet ki alanında bulunan tüm bireylerin yaşam hakkını gerek kamusal makamların ve diğer bire ylerin gerekse kişini n kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere karşı korum a yükümlülüğü bulunmaktadır ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 50, 51). 55. Pozitif yükümlülüklerin korumaya ilişkin maddi yönünün yanı sıra usule ilişkin bir yönü de bulunmaktadır. Bu yükümlülük, doğal olmayan her ölü m olayının sorumlularının belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandırılmasını sağlayabilecek etkili bir soruşturma yürütmeyi gerektirir. Bu soruşturmanın temel amacı, yaşam hakkı nı koruyan hukukun etkili bir şekilde uygulanmasını ve varsa sorumluların hesap vermesini sağlamaktır ( Serpi l Kerimoğlu ve diğerleri , 54). 56. Yaşam hakkına ilişkin bu usul yükümlülüğü, olayın niteliğine bağlı olarak cezai, hukuki ve idari nitelikteki soruşturmalarla yerine getir ilebilir. Kasten veya kötü muamele sonucu meydana gelen ölüm olaylarında Anayasa'nın 17. m addesi gereğince devletin sorumluların tespitini ve cezalandırılmalarını sağlaya bilecek nitelikte bir cezai soruşturma yürütme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu tür olaylarda idari soruşturmalar ve tazminat davaları sonucunda idari bir yaptırım veya tazminata h ükmedilmesi ihlali gidermek, dolayısıyla mağdur sıfatını ortadan kaldırmak için yeterli deği ldir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 55). 57. Yaşam hakkı kapsamında yürütülmesi gereken ceza soruşturmala rının amacı yaşam hakkını koruyan mevzuat hükümlerinin etkili bir şekilde u ygulanmasını, vuku bulan ölüm olayında varsa sorumluları ve sorumluluklarını tespit etme k üzere adalet önüne çıkarılmalarını sağlamaktır. Bu, bir sonuç yükümlülüğü değil uy gun araçların kullanılması yükümlülüğüdür. Anayasa'nın 17. maddesi hükümleri başvuruculara üçüncü tarafları belirli bir suç nedeniyle yargılatma ya da cezalandırma hakkı verdiği t üm yargılamaların mahkûmiyetle ya da belirli bir ceza kararıyla sonuçlandırma yük ümlülüğü verdiği anlamına gelmemektedir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 56). 58. Soruşturmanın etkilililiğini ve yeterliliğini temin adına so ruşturma makamlarının resen harekete geçmesi, ölüm olayını aydınlatabile cek sorumluların tespitine yarayabilecek bütün delillerin toplanması gerekmektedir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 57). 59. Ölüm olayına ilişkin olarak yapılacak etkili bir soruşturma kapsamında yetkililerin tanıkların ifadelerinin alınması, bilirkişi incele meleri ve gerektiğinde yaralanmalar ile ilgili eksiksiz ve detaylı bir rapor hazırlanm asına imkân verecek otopsini n yapılması, ölüm sebebinin objektif analizinin yapılması ve söz konusu olaylarla ilgili kanıtların elde edilmesi için mümkün olan tüm tedbirlerin alınm ası gibi işlemleri yürütmeleri gerekmektedir. Ölüm sebebinin veya olası sorumlulukların tespit edilmesini olumsuz yönde etkileyecek nitelikteki her türlü eksiklik, etkili bir soruştur ma yürütülmesi açısından risk teşkil edebilecektir ( Meral Eşkili, B. No: 2013/7586, 4/11/2015, 89) 60. Ayrıca soruşturmada görevli kişilerin olaylara karışan veya karıştığında n şüphelenilen kişilerden bağımsız olması gerekir. Bu durum sadec e hiyerarşik veya kurumsal bir bağlantı bulunmamasını değil aynı zamanda somut bir bağımsı zlığı da gerektirmektedir (Cemil Dan ışman, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, 96). Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 1861. Yürütülecek ceza soruşturmalarının etkinliğini sağlayan hus uslardan biri de teoride olduğu gibi pratikte de hesap verilebilirliği sağlamak için soruşturmanın veya sonuçlarının kamu denetimine açık olmasıdır. Buna ilave olarak her olayda, meşru menfaatlerini korumak için ölen kişinin yakınlarının bu sürece gerekli olduğu ölçüde katılmaları sağlanmalıdır ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 58). 62. Yürütülecek soruşturmalarda makul bir süratte gerçekleştirme ve özen gösterme zorunluluğu da zımnen mevcuttur. Elbette bazı durumlarda soruşt urmanın veya kovuşturmanın ilerlemesine engel olan unsurlar ya da güçlükler bulunabilir. Ancak bir soruşturmada ve devamında yapılan kovuşturmada yetkililerin hız lı hareket etmeleri olayları n daha sağlıklı bir şekilde aydınlatılabilmesi, kişilerin hukukun üstünlüğüne olan bağlılığını sürdürmesi, hukuka aykırı eylemlere hoşgörü gösterildiği ya da kayıtsız kalındığı görünümü verilmesinin engellenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir ( Deniz Yaz ıcı, B. No: 2013/6359, 10/12/2014, 96). b. İlkelerin Olaya Uygulanması 63. Başvurucu, oğlunun ölümünün intihar sonucu gerçekleştiği yön ündeki değerlendirmelerin doğru olmadığını ve bu hususta etkili bir so ruşturma yürütülmediğini ileri sürmüştür. 64. Ölüm olayının üçüncü kişi ya da kişilerce kasıtlı olarak ger çekleştirildiği yönündeki şikâyetler ile ilgili olarak soruşturma makamlarının sorumluların tespitini ve cezalandırılmalarını sağlayabilecek nitelikte bir cezai soruştu rma yürütme yükümlülüğü bulunmaktadır. Dolayısıyla kasten öldürme iddiasına ilişkin şik âyetler yönünden tüketilmesi gereken uygun başvuru yolunun ceza soruşturması olduğu açıktır. Bu nedenle somut olayda soruşturma makamlarının kasten öldürme iddiası ile ilgili olara k etkili bir soruşturma yürütüp yürütmediğinin incelenmesi gerekir. 65. Başvurucunun oğlunun ölüm olayından haberdar edilen Ağrı 12. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığı Askerî Savcılığı resen soruşturma başl atarak gecikmesinde sakınca bulunan hâl nedeniyle nöbetçi Aralık Cumhuriyet savcısı nı olay yerinde gerekli incelemelerin yapılması ve tedbirlerin alınması için yazı ile görevlendirmiş, nöbetçi Aralık Cumhuriyet savcısının talimatı ile olay yerine yönlendirilen Ol ay Yeri İnceleme ekibi olay yerini emniyete alarak fotoğraf çekimi yapılması, askerlerin e l, yüz svapları ile parmak izleri alınması, olay yerinde gerekli incelemelerin ve kroki çiziminin yapılması gibi işlemleri gerçekleştirmiştir. Aralık Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma B ürosu tarafından ölü muayenesi yapılmış, Adli Tıp Kurumu tarafından da otopsi işlemi yapılarak rapor hazırlanmış, hazırlanan raporda O.Ş.nin ateşli silahla yaralanm a sonucunda öldüğü, atışın bitişik atış mesafesinden yapılmış olduğu, O.Ş.nin ölümünün ate şli silah yaralanmasına bağlı kafatası kuvve, kaide kemikleri, burun, yüz ve çene kemikleri k ırıkları, beyin harabiyeti ve kanaması sonucu meydana gelmiş olduğu, cesetten mermi çekirdeği elde edilmediği tespitleri yapılmıştır. Soruşturma kapsamında ayrıca muhtelif uzmanlık inc eleme raporları alınmış, söz konusu raporlarda olay yerinde bulunan iki adet kovanın mütevef faya ait tüfek ile atılmış olduğu, müteveffadan alınan svaplarda atış artığı bulunduğu tes pit edilmiş, O.Ş.nin nöbet arkadaşlarından alınan svaplar üzerinde yapılan incelemede atış artıklarına rastlanmamış, olayda kullanılan silah üzerinde parmak izi araştırması yapılmı ş ancak yapılan araştırmada mukayeseye elverişli bir ize rastlanmamış, askerî birlikte göre vli olan müteveffanın arkadaşları ile üstleri tanık olarak dinlenmiştir. Olaya ilişki n tanık ifadeleri ile teknik ve tıbbi raporlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde Askerî Savcılık ve Başsavcılık tarafından Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 19O.Ş.nin üçüncü kişi ya da kişilerin eylemi neticesinde öldürülü p öldürülmediği hususunda etkili bir soruşturma yürütüldüğü, bu sebeple Başsavcılığın müt eveffanın intihar etmek suretiyle hayatına son verdiği yönündeki tespitinden ayrılmayı gerektiren bir durumun bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 66. Tüm bu değerlendirmeler sonrasında Anayasa Mahkemesinin ilgil i soruşturma ve yargılama makamlarının yerine doğrudan geçerek delillerin de ğerlendirmesini yapmasının söz konusu olamayacağı belirtilmelidir. Başka bir ifadeyle Anay asa Mahkemesinin görevi, bu makamların maddi olaylara ilişkin yaptıkları değerlendirmenin y erine kendi değerlendirmesini koymak değildir ( Hıdır Öztürk ve Dilif Öztürk , B. No: 2013/7832, 21/4/2016, 185). Bu konuda asıl sorumlu ve yetkili olanlar, i lk elden olayları inceleyen yetkili adli ve idari mercilerdir. Bunun aksine bir durum, anca k olaya ilişkin kesin ikna edici nitelikte bulguların varlığı hâlinde söz konusu olabilir ( Cemil Dan ışman, 58). 67. Askerî Savcılığın olaya ilişkin her türlü maddi delilin topl anması ve incelenmesi, olay yeri incelemelerinin yapılması, ilgililerin t amamının ifadelerine başvurulması gibi işlemlerinin yanı sıra soruşturmanın genişlet ilmesi kararı kapsamında bir kısım tanığın beyanının yeniden alınması ve daha detaylı incele me yaptırarak uzmanlı k raporları alınması gibi işlemler de yaptığı da anlaşılmaktadır. (bkz. 34-40) 68. Başvurucu, askerî savcı R.G. ve H.K.nın FETÖ/PDY'ye üye oldu kları gerekçesiyle ihraç edildiklerini iddia etmişse de bu durumun so ruşturmanın bağımsızlığını ne şekilde etkilediği hususunda herhangi bir açıklamada bulunmamış tır. Kaldı ki Askerî Savcılık tarafından başlatılan soruşturmaya askerî savcılıkların kapatıl ması üzerine Doğubayazıt Cumhuriyet Başsavcılığınca devam edilmiş ve Başsavcılıkça kovuş turmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir. 69. Başvurucu ayrıca kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın v ekiline tebliğ edilmediğini, kendisinin bunu öğrenerek karara itiraz ettiğini belirtmiştir. UYAP aracılığıyla elde edilen bilgi ve belgelerden anlaşıldığı üzere başvurucu ve vekilinin soruşturmanın her aşamasında soruşturma dosyasına erişebildikleri, ileri sürdükle ri tüm hususlara ilişkin olarak Başsavcılık dosyasında inceleme yapabildikleri, soruşturma süre cine etkili bir şekilde katılabildikleri anlaşılmaktadır. Başvurucunun kovuşturmaya yer olmadığına dair karara da süresi içinde itiraz edebildiği, dolayısıyla kovuşturmaya yer o lmadığına dair kararın vekile tebliğ edilmemesinin ulaşılan sonuç bakımından soruşturmaya etk ili katılım yönünde herhangi bir sorun teşkil etmediği tespit edilmiştir. 70. Öte yandan somut olaya soruşturmanın makul özen ve süratle y ürütülmesi yönünden bakıldığında soruşturmanın 21/6/2012 tarihinde başladı ğı, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kesinleştiği 5/12/2017 tarihine kadar y aklaşık 5 yıl 5 ay sürdüğü görülmektedir. Soruşturmanın uzun sürmesine sebebiyet verecek n itelikte karmaşık olmadığı ve yaşanan gecikmede başvurucunun herhangi bir etkisinin bulunm adığı değerlendirildiğinde makul bir süratle yürütüldüğünden bahsedilemeyecektir. 71. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 17. maddesinde güvence al tına alınan yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 72. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 20 (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 73. Başvurucu, yaşam hakkının usul boyutunun ihlali nedeniyle 1. 000.000 T L manevi tazminata karar verilmesini talep etmiştir. 74. Başvuruda, yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği so nucuna varılmıştır. 75. Yaşam hakkının usul boyutunun ihlali nedeniyle yalnızca ihl al tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 40.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 76. Kararın bir örneğinin bilgi için Doğubayazıt Cumhuriyet Başs avcılığına gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 77. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvur ucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. Yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkın ın usul boyutunun İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Net 40.000 TL manevi tazminatın başvurucuya ÖDENMESİNE, tazmi nat a ilişkin diğer taleplerin REDDİNE, D. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3 .894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE, E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine v e Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Kararın bir örneğinin bilgi için Doğubayazıt Cumhuriyet Başsa vcılığına GÖNDERİLMESİNE, Başvuru Numarası : 2018/1139 Karar Tarihi : 16/12/2020 21G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 16/1 2/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIR IM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU