TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN TEMEL KURT BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/11034) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/11034 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Hasan Temel KURT Vekili : Av. Hamdi Tahsin ULUS I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödeme
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN TEMEL KURT BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/11034) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/11034 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Hasan Temel KURT Vekili : Av. Hamdi Tahsin ULUS I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin Sosyal Güvenlik Kurumu taraf ından karşılanmas ı amac ıyla yap ılan talebin reddedilmesinden ötürü yaşam hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 19/3/2021 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvurucu, tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun tedbir talebinin 19/4/2021 tarihinde reddine karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2021/11034 Karar Tarihi : 22/2/2022 28. 1954 do ğumlu olan ba şvurucuya akciğer kanseri tan ısı konulmu ştur. Türkiye İlaç ve T ıbbi Cihaz Kurumu pembrolizumab beta etken maddeli Keytruda isimli ilac ın kullan ımını ve ithalini uygun görmü ştür. 9. Başvurucunun SGK'ya ilaç bedelinin ödenmesi talepli ba şvurusunun reddi üzerine ba şvurucu ilaca ait bedellerin kar şılanmas ı için SGK aleyhine Ankara 17. İş Mahkemesinde ( İş Mahkemesi) dava açm ış ve ihtiyati tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. 10.İş Mahkemesi, 14/5/2020 tarihinde ba şvurucunun ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar vermi ştir. SGK vekilinin karara kar şı yapt ığı istinaf talebini inceleyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi (11. Hukuk Dairesi) karar ın kald ırılmas ına kara r vermiştir. 11. Bahse konu ilac ın kullan ılmamas ı hâlinde ba ğışıklık sisteminin bask ılanarak kanserin di ğer organlara yay ılacağını ve sağkal ım süresinin k ısalacağını gösterir yeni bir rapor alan ba şvurucu yeniden tedbir talebinde bulunmu ş İş Mahkemesi 5/1/2021 tarihinde tedbir talebini tekrar kabul etmi ştir. 12.İstinaf talebini inceleyen 11. Hukuk Dairesi 4/3/2021 tarihinde karar ın kald ırılmas ına ve tedbir talebinin reddine karar vermi ştir. 13. Başvurucu, Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunarak tedavisi süresince ilaç bedelinin bu ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa SGK taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. Anayasa Mahkemesi 19/4/2021 tarihinde tedbir talebini reddetmi ştir. 14. UYAP üzerinden yap ılan incelemede, İş Mahkemesinin 11/1/2022 tarihinde davan ın kabulüne karar verdi ği anlaşılm ıştır. Gerekçenin ilgili k ısm ı şöyledir: "...Tüm deliller de ğerlendirildi ğinde sonuç itibariyle , davac ının t ıbbi geçmi şi ve ila ç kullan ım sonuçlar ına göre de Keytruda ilaç kullan ımının davac ının yaşam süresini artt ırdığı, durumuna uygun ilaç kullan ıldığı, muadilinin olmad ığı, tedaviye yan ıt al ındığı anlaşılmakla ilaç kullan ımının gerekli oldu ğu görülmü ştür. Alınan hesap raporunda fatura tarihlerindeki resmi ilaç bedellerinin bire bir ayn ı tuta r ile davac ının ilaçlar ı temin etti ği anlaşılmakla fahi ş bir ilaç temini gibi kötü niyetli i şlem yap ılmad ığı ortada oldu ğundan davac ının dava konusu fatura bedellerinin kurumca ödenmesi gereki ği kabul edilmi ştir. Bu sebeple kurumun bedel ödememe yönünde verdi ği karar ın iptali, davac ının tedavisi süresince reçete edilecek ilaç bedelinin ödenmesi, davac ı taraf ından ödenmi ş olan 44.000,93 TL bedelinin daval ı kurumdan al ınarak davac ıya verilmesine karar verilmi ştir. ..." 15. Söz konusu karara kar şı SGK vekili taraf ından istinaf ba şvurusunda bulunulmu ştur. İstinaf incelemesi devam etmektedir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Anayasa Mahkemesinin 22/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2021/11034 Karar Tarihi : 22/2/2022 3A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 17. Başvurucu, hastal ığın tedavisi için gerekli olan ilac ın maliyetinin yüksek olmas ı nedeniyle kendi imkânlar ıyla tedarik etmesinin mümkün olmad ığını, SGK'ca ilaç bedelini n ödenmemesi yüzünden kendisi aç ısından hayati önemi olan ilaç tedavisini n gerçekleşememesine ba ğlı olarak ya şam ının ve maddi ve manevi bütünlü ğünün tehlikeye gireceğini belirterek ya şam hakk ı başta olmak üzere çe şitli anayasal haklar ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 18. Bakanl ık görüşünde, İş Mahkemesinde iddiaya konu yarg ılama hakk ında kara r verilip karar ın istinaf incelemesinde oldu ğunun başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinde dikkate al ınmas ı gerektiğine değinmiştir. Bakanl ık ayr ıca, devletin vatanda şlar ının maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ını korumak için gerekli tedbirleri almakla yükümlü oldu ğu fakat bu yükümlülü ğün s ınırsız olmad ığını ifade etmi ştir. Bakanl ık so n olarak an ılan ilac ın ödeme listesinde bulunmad ığının, ilac ın ruhsat sahibi firmas ınca " Rezeke edilemeyen veya metastik malign melanoma " ve " Küçük Hücreli D ışı Akciğer Kanseri (KHDAK) " endikasyonunda geri ödeme kapsam ına al ınmas ı yönünde SGK'ya ba şvuru yap ıldığının, değerlendirme süreçleri devam etmekte iken ilgili firma taraf ından geri ödemeye ili şkin talebin geri çekildi ğinin ilac ın geri ödeme kapsam ına al ınabilmesi için ruhsat sahibi firman ın yeniden talepte bulunmas ı gerektiğinin SGK'ca bildirildi ğini, başvurucunun gerektiği gibi muayene ve tedavi alamad ığı yönünde şikâyetinin bulunmad ığını belirtmiştir. 19. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı cevab ında, başvuru formundaki iddialar ı yinelemiş ve bahse konu ilac ın başvurucunun hastal ığının tedavisinde etkili oldu ğunun t ıbben tespit edildi ğini bildirmi ştir. B. Değerlendirme 20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar ba şlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 21. Başvuruya konu ilaç bedelinin SGK taraf ından ödenmesi talepli yarg ılamada; ilaç bedelinin SGK'ca ödenmesine karar verildi ği, karara kar şı SGK taraf ından davan ın esas ına dair iddialar ileri sürülerek istinaf talebinde bulunulup karar ın istinaf incelemesinde olduğu görülmü ştür. Bu itibarla, ba şvurucunun bireysel ba şvuruya konu etti ği iddialar ına ilişkin olarak hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel ba şvuruda bulunduğu anlaşılmaktad ır. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2021/11034 Karar Tarihi : 22/2/2022 4A. Yaşam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 22/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.