TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR EYYUP ELGORMU VE DiGERLERi BA VURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/7910) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M.EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi 1. Eyyiip ELGORMUS 2. Hakkan ELGORMUS 3. Kazim ELGORMUS 4. Rabia ELGORMUS 5. Yal9m ELGORMUS : Av. Vas1fSOYLEMEZ Av. Giiven Y APRAK I. BA VURUNUN KONUSU 1.
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR EYYUP ELGORMU VE DiGERLERi BA VURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/7910) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M.EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi 1. Eyyiip ELGORMUS 2. Hakkan ELGORMUS 3. Kazim ELGORMUS 4. Rabia ELGORMUS 5. Yal9m ELGORMUS : Av. Vas1fSOYLEMEZ Av. Giiven Y APRAK I. BA VURUNUN KONUSU 1. Ba$vuru, zorunlu askerlik hizmeti s1rasmda meydana gelen ate$1i silah yaralanmas1 sonucu oliim olay1 hakkmda etkili bir ceza soru$turmas1 yiiriitiilmemesi nedeniyle ya$am hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili$kindir. II. BA VURU SURECi 2. Ba$vuru 8/5/2015 tarihinde yap1lm1$tlr. 3. Ba$vuru, ba$vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu$tur. 4. Komisyonca ba$vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yapilmasma karar verilmi$tir. 5. Boliim Ba$kam tarafmdan ba$vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi$tir. 6. Ba$VUru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi$tir. Bakanhk , g6rii$ bildirmemi$tir . 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru dilek9esi ile ba vuruya konu soru turma dosyas1 i9eriginden tespit edilen ilgili olaylar ozetle oyledir: 8. Ba vurucular Kaz1m Elgormti ve Rabia Elgormtiftin oglu, diger ba vuruculann ise karde i olan C.E., yapt1g1 askerlik hizmeti kapsammda temel askerlik egitimini tamamlamasm1 mtiteakip 17/7/2013 tarihinde usta birligine kat1lm1 tu . 9. Kay1t-Kabul Muayenesi ilk Degerlendirme Anket Formunu dolduran C.E., psikolojik/ruhsal/psikiyatrik bir rahats1zhk ge9irmedigini ve psikolojik durumuyla ilgili belirtmek istedigi onemli bir husus olmad1gm1 bildirmi tir. Psikososyal Risk Faktorti Tarama Anketini de dolduran C.E., kendisi veya ba kalan i9in tehlike olu turup olu turmad1gmm tespitine ili kin tum sorulan "Hayzr" eklinde cevaplam1 tu . 10. Askeri iki yetkili 17/7/2013 tarihinde C.E. ile bir goru me yapm1 tu . Bu gorti meye dair tutanakta , C.E.nin herhangi bir maddi ve manevi s1kmt1s1 olmad1gm1 beyan ettigi belirtilmi tir. 11. Yetkililer, Mevzi Nobet Talimatm1, askerlerin silah kullanma yetkilerine ili kin bilgileri i9eren belgeyi ve askerlik hizmeti esnasmda emniyeti saglamaya ve kaza onlemeye ili kin talimatlan birlige katilmasm1 mtiteakip C.E.ye teblig etmi lerdir. 12. C.E., 22/7/2013 tarihinde saat 07.20 s1ralannda askeri birligin 7 No.lu nobet mevziinin yakmlannda ate li silahla vurulmu tur. Y etkilerce 9agnlan cankurtaran ile 1mak Asker Hastanesine (Hastane) gottirtilen C.E., Hastanede vefat etmi tir. A. Ceza Soru turmas1 Siireci 13. Vakit ge9irilmeden olaydan haberdar edilen Diyarbaku Hava Kuvvetleri Komutanhg1 Komutan Yard1mc1hg1 ve Birle tirilmi Hava Harekat Merkezleri Komutanhg1 Askeri Savc1hg1 (Askeri Savc1hk) derhal soru turma ba latm1 tir. 14. Askeri savcmm talimatI dogrultusunda 1mak il Jandarma Komutanhg1 Olay Yeri inceleme Tim Komutanhgmda (OYiT) gorevli askerlerce ger9ekle tirilen olay yeri incelemesi sonucunda hazulanan 22/7/2013 tarihli raporda; no bet mevziinin yanmda kan birikintisi ve bu birikintinin i9inde dip tablasmda igne izi bulunan bir kovan bulundugu ve olay yerinde bulunan arjorti tak1h vaziyetteki 513422 seri numarah piyade ttifeginin emniyet mandalmm T konumunda (emniyeti a91k) oldugu belirtilmi tir. Aynca raporda, ttifek ile kovan arasmdaki mesafenin 103 cm oldugu ve ttifegin dip9igi ile nobet mevziinin d1 duvar ile birle tigi yerin arasmda 490 cm mesafe bulundugu belirtilmi tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 15. OYiT gorevlileri, olay yerinin fotograflanm 9ekip inceleme i lemini kamera kaydma alm1 , olay yerinin basit bir krokisini 9izmi ve C.E. ile olay esnasmda mevzide nobet tutan erler N.T. ve T. ;::.nin el ve yiiz svaplan ile parmak izlerini alm1 lard1r. 16. C.E.nin Hastanede vefat etmesi sonrasmda olti muayene i lemi, olay gtinti saat 10.20-11.30 saatleri arasmda S1mak nobet9i Cumhuriyet savc1s1 huzurunda bir hekimce yap1lm1 tir. Olti muayene i lemine ili kin tutanakta; cesedin tizerindeki askeri k1yafetin cebinden bir SIM kart 91ktig1, cesedin 9ene altmda 4x2 cm btiyiikltigtinde, kenarlan dtizgtin olmayan, ate li silah mermisi giri yaras1 bulundugu, bu yaranm kenarlannda barut ve yamk izi oldugu, ate li silah mermisi 91ki yarasmm oldugu yerde yakla 1k 7 cm a91khk bulundugu, on frontal (almsal) kafatas1 kemiginin tamamen par9alanm1 oldugu, frontal bolgenin sag tarafmda 7x2 cm btiyiikltigtinde ekimoz (morartl, gogerti) gortildtigti, mandibula (alt 9ene kemigi) kemiginin ortadan kmk oldugu, sag alt ikinci az1 di inde kmlma oldugu ve tist damagm ortadan ikiye aynld1g1 belirtilmi tir. Cumhuriyet savc1s1, olti muayenesi i leminin sonunda kesin oltim nedeninin tespiti i9in klasik otopsi i lemi yap1lmasma karar vermi tir. Olti muayenesi i lemi nedeniyle yiirtittilen soru turmaya ili kin evrak 24/7/2014 tarihli gorevsizlik karanyla Askeri Savc1hga gondermi tir. 17. C.E.nin cesedi tizerindeki otopsi i lemi ise olay gtinti saat 14.30-15.00 arasmda askeri savc1 huzurunda iki adli tip uzmanmca yap1lm1 tu. Otopsi i lemine ili kin tutanakta -ba ka hususlar yanmda- 9ene alt1 orta onde 5x4 cm 9apmda, etrafmda is bula 1g1 bulunan ate li silah mermisi giri deligi bulundugu, frontal orta arkada y1ld1z eklinde 6x5 cm'lik i9inde beyin ve kemik dokusu gortilen ate li silah mermisi 91k1 yaras1 oldugu, mandibula ortada burun kemiginden frontal ve her iki parietal kemikte par9ah kmklara bagh krepitasyon (91tudama, g1cudama) ve ekil bozuklugu bulundugu belirtilmi tir. Otopsi i leminde hazu bulunan adli tip uzmanlan, cesetteki ate li silah mermisi giri yarasmm mtistakilen oldtirticti oldugu, yaranm biti ik atl sonucu meydana geldigi ve oltim nedeninin ate li silah mermisi yaralanmasma bagh beyin harabiyeti ve kanamas1 oldugu sonucuna varm1 tlr. Aynca otopsi i lemi esnasmda alman kan ve idrar omekleri tizerinde inceleme yapan Adli Tip Kurumu Diyarbaku Grup Ba kanhg1, alkol ve uyu turucu maddeye rastlamam1 tu. 18. Askeri Savc1hk 30/7/2013 ile 13/8/2013 tarihleri arasmda, C.E. ile aym bataryada gorevli erler T. ;::., N.T., O.K., E.Y., M.A. ve E.E. ile Uzm. ;::v . K.G.nin tamk s1fatiyla ifadelerini alm1 tu. i. T. ;::. ifadesinde, olay gtinti 06.00-08.00 saatleri arasmda N.T. ile birlikte mevzide nobet9i oldugunu, nobet yerine vard1ktan sonra hticum yeleklerini 91kanp 9elik yelek giydiklerini, 91kard1klan hticum yeleklerini de mevzideki 9uvallann tizerine buaktiklanm, C.E.yi hticum yeleklerindeki bir arjorti 91karmaya 9ah uken gormeleri tizerine N.T.nin C.E.ye ne yaptigm1 sordugunu, C.E.nin arjortin ka9 mermi ald1gm1 sormas1 tizerine soruyu cevaplay1p C.E.yi mevziden uzakla tud1klanm, saat 07.15-07.30 s1ralannda N.T.nin gozetleme yapmak amac1yla elindeki ttifegi mevzideki kum 9uvallanna dayay1p dtirbtinle gozetleme sahasm1 gozlemeye ba lad1gm1, kendisinin de 91plak gozle gozetleme yaptigm1, bu esnada duydugu bir ask1 kay1 1 sesi tizerine yontinti kap1ya 9evirince C.E.yi ttifekle mevziden 91karken gordtigtinti, "Getir lan o silahz!" diye bagmnca ko maya ba layan C.E.nin kurma kolunu 9ektigini ve 96melip 9enesinin altma dayad1g1 ttifegi ate ledigini beyan etmi tir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 ii. T. ;. ile aym yonde beyanda bulunan N.T. ek olarak E.Y. isimli askerin C.E. vas1tas1yla E.E. isimli askere bir mobil telefon gonderdigini ancak C.E.nin yolda telefonu kaybettigini, bu sebeple C.E.nin telefonun parasmm bir k1smm1 E.E.ye odedigini, 40 TL eksik kald1gm1, E.E.nin C.E.ye odeme konusunda bask! yaptigma tamk olmad1gm1 ve C.E.nin herhangi bir s1kmtis1 olduguna dair bilgisi bulunmad1g1m soylemi tir. iii. M.A. ifadesinde, olay gtinli mevzinin 10-15 metre uzagmda yer alan 9admn ontinde sigara i9tigini, T. ;.nin "Dur. Silahz bzrak. Getir." diye bagud1gm1 duydugunu, daha sonra N.T. ile T. ;.yi ko arken gordtigtinti, derken bir kurma kolu 9ekip b1rakma sesi duydugunu, bunun tizerine sesin geldigi yone ko tugunu ve C.E.yi 9enesinin altma dayad1g1 ttifegi ate lerken gordtigtinti, olay mahalline gelen K.G.nin kendilerini olay yerinden uzakla tud1gm1, daha oncesinde C.E.nin herhangi bir s1kmt1smdan soz etmedigini beyan etmi tir. iv. K.G. ifadesinde, olay gtinti saat 07.20 s1ralannda "Dur! Yapma!" gibi sesler duydugunu, sesin geldigi tarafa yonelirken bir patlama sesi geldigini, olay mahalline vard1gmda yerde yatan bir asker ile yanmda duran ttifegi gordtigtinti, askerleri gtivenli bir yere gitmeleri konusunda uyard1gm1 ve askerlerden cankurtaran 9agumalanm istedigini, telsizle ula tig1 Harekat Merkezinin cankurtaram olay yerine yonlendirdigini, cankurtaran gelinceye kadar bir astsubay ile birlikte yaraya tampon yaptiklanm, C.E.nin telefonu kaybettigini bu olaydan sonra duydugunu, yine duyduguna gore C.E.nin banka kartmm E.E.de oldugunu, E.E.nin bu banka kartm1 S.D.ye verip onu kantine gonderdigini ve S.D.nin banka kartm1 odeme cihazmdan ge9irip 160 TL nakit ald1gm1 soylemi tir. v. E.Y. ifadesinde, kendisi i9in kargo ile getirttigi mobil telefonu E.E.ye sattigm1, telefonu E.E.ye teslim etmek tizere C.E.ye verdigini, birka9 saat sonra telefonda gorti ttigti E.E.nin C.E.nin telefonu kaybettiginden soz ederek telefon i9in odedigi paray1 kimden alacagm1 sordugunu ve yapt1klan telefon gorti mesinde C.E.nin odemeyi kendisinin yapacag1m soyledigini beyan etmi tir. vi. E.E. ifadesinde, yakm zamanda terhis olacag1 i9in kiz arkada ma hediye etmek tizere E.Y.den 300 TL'ye bir mobil telefon satm ald1gm1, E.Y.nin telefonu kendisiyle aym birlige gelecek olan C.E.ye teslim ettigini, C.E.nin telefonu kaybettiginden soz ederek kendisine 260 TL odeyip 40 TL'yi de daha sonra odeyecegini soyledigini, para konusunda C.E. ile tart1 mad1klanm soylemi tir. vii. O.K., E.E.nin birlige yeni gelen C.E.ye kendisine teslim edilecek telefonu sordugunu, C.E.nin telefonu kaybettigini soyleyip telefonun parasm1 odeyecegini soyledigini, birlige yeni gelen askerlerin 9antasmda yap1lan aramada telefon 91kmad1gm1, E.E.nin C.E.ye odeme konusunda bask1 yaptigma veya kotti soz soyledigine tamk olmad1gm1 beyan etmi tir. 19. Askeri Savc1hk 13/8/2013 tarihinde C.E. ile aym bataryada askerlik hizmetini yapan S.D.nin tamk s1fatiyla ifadesini alm1 tir. S.D. ifadesinde, C.E.nin oltimtinden iki gun once E.E.nin kendisine bir kart uzatarak hesaptan para 9ekmesini istedigini, kantin gorevlisi yard1m1yla 9ektigi 160 TL'yi E.E.ye teslim ettigini, kartm tizerinde yaz1h isme bakmad1gm1, C.E.nin ailesinin gelmesinden sonra bir komutanmdan C.E.nin hesabmdan para 9ekildigini duyunca kartm C.E.ye ait oldugunu anlad1g1m ve C.E.ye kotti davranan ve bask1 yapan birisini gormedigini soylemi tir. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 20. S.D.nin ifadesinde ad1 ge ;en kantin gorevlisi i.6. ise Askeri Savc1hk9a alman 25/8/2013 tarihli ifadesinde , ismini bilmedigi bir askerin kantine gelip kart1 odeme cihazmdan ge ;irmek suretiyle hesaptan azalan miktar kadar nakit verip vermeyecegini sordugunu, nakit olmamas1 nedeniyle i lemi yapamad1gm1, bir ba ka zaman S. isimli bir askerin gelip aym istekte bulundugunu , kantinde nakit olmas1 nedeniyle kart! odeme cihazmdan ge ;irip istedigi tutan S.ye verdigini ancak kartta yaz1h isme dikkat etmedigini beyan etmi tir. 21. Olay yerinde bulunan 513422 seri numarah tiifegi, bu tiifege ait arjoru, C.E., N.T. ve T. ;::.nin parmak izlerini, ad1 ge ;enlerin sag el, sol el ve yiiz bolgesinden alman svaplan ve C.E.ye ait kamuflaj desenli gomlegi inceleyen Jandarma Kriminal Daire Ba kanhg1 (Kriminal Daire) 16/8/2013 ve 27/8/2013 tarihli uzmanhk raporlannda, tiifek ve arjorunde mukayeseye elveri li parmak izi bulunmad1gm1 , C.E.nin sag el ve sol el svaplan ile C.E.nin gomlegi iizerinde atl art1klan tespit edildigini, N.T. ve T. ;::.den alman svaplar iizerinde atI art1klan tespit edilemedigini ve gomlek iizerinde herhangi bir delinmeye rastlanmad1gm1 belirtmi tir . 22. Askeri Savc1hk 29/8/2013 tarihinde ba vurucu Kazim Elgormii 'iin tamk s1fatiyla ifadesini alm1 tlr. Ba vurucu ifadesinde oglunun herhangi bir s1kmtis1 olmad1gm1, oglu Hakkan Elgormii ile telefonda gorti en C.E.nin birinin telefonunu kaybettigini ve bu nedenle telefonun parasm1 odemesi gerektigini soyleyip 200 TL para istedigini , Hakkan Elgormii 'iin 200 TL gonderdigini ancak C.E.nin 100 TL daha istedigini, ertesi gun C.E.nin vefat haberinin geldigini, C.E.nin intihar ettigine inanmad1gm1 soylemi tir. 23. Askeri Savc1hgm 3/9/2013 tarihinde istinabe suretiyle ve kolluk gorevlileri arac1hg1yla ifadelerini ald1g1 ba vurucular , E.E.ye teslim edilmek iizere C.E.ye verilen telefonun 9almmas1 ile sonrasmda ya ananlann aynntih olarak ara tmlmas1m istemi ler; C.E.nin intihar ettigine inanmad1klanm beyan etmi lerdir. Ba vurucu Hakkan Elgormii ilave olarak C.E.nin paraya ihtiyac1 oldugunu soylemesi iizerine 200 TL para gonderdigini , daha sonra telefonda gorti tiigii C.E.nin bir arkada mm telefonunu kaybettiginden ve bu ki iye odeme yapacagmdan soz ederek neden az para gonderdigini kendisine sordugunu soylemi tir. 24. Olayda kullamlan 513422 seri numarah tiifek ile arjorunii inceleyen Kriminal Daire 18/9/2013 tarihli raporunda ; tiifegin at1 a elveri li oldugunu , emniyeti a91k ve kapah konumlarda yap1lan testlere gore dii me, 9arpma, sarsmt1 ve darbe gibi durumlarda tetige basmaks1zm kendiliginden 9ap ve tipine uygun fi egi patlatmad1g1m ve olay yerinde bulunan kovanm 513422 seri numarah tiifekten atild1gm1 belirtmi tir . 25. Ba vuruculann talepleri 9er9evesinde soru turmay1 geni leten Askeri Savc1hk C.E.nin kendisine veya bir arkada ma dair telefonun 9almd1gma ve ba kasmdan bask1 gordiigiine dair bir ikayetinin bulunup bulunmad1g1 konusunda ilgili Tabur Komutanhgma miizekkere yazm1 ; C.E.nin kendisine emanet edilen telefonu gotiirdiigii esnada C.E. ile aym konvoyda yer alan ;::.S.nin ifadesini alm1 ve konvoyda ba ka kimlerin bulundugunu Tabur Komutanhgmdan sormu tur. Askeri Savc1hkaynca askeri birligin 21/7/2013 tarihli yoklama listesinde isimleri bulunanlardan A.S., S.6., Os.K., S.B., M.S., H.T., i.A., A.A., i.e., -0.K., M.P., Me.S., A. ;:'.., M.U., Me.P., S.E. ve Me.A.nm istinabe yoluyla ifadelerini ald1rm1 ; olii muayenesi suasmda bulunan SIM kartm i ;erigini (kay1th resim ve videolar ile rehber, mesaj 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 ve 9agn kay1tlan) Diyarbakir 2'nci Hava Kuvvetleri Komutanhg1 Askeri Mahkemesinin 27/11/2013 tarihli karan uyannca bilirki iye tespit ettirmi ; bir bankadan C.E.ye ait hesap bilgilerini istemi ve C.E. adma kay1th hatlan bir telekomiinikasyon irketinden , C.E.ye ait telefon hattmm 1/6/2013-22/7 /2013 tarihleri arasmdaki ileti iminin tespitine dair bilgileri ise Bilgi Teknolojileri ve ileti im Kurumundan getirtmi tir. i. Tabur Komutanhg1, C.E. ve ;.S. ile aym konvoyda yer alan ki ilere ait bilgilere ula 1lamad1gm1 bildirmi ve C.E.nin ikayetinin bulunup bulunmad1g1 hususunda ifadeleri alman 3'tincti Batarya Komutam Y.T., 1 'inci Batarya Adestim Subay1 Y.C.G., 1 'inci Bataryada gorevli Bkm. Astsb. ;v . K.6. ile Top9u Uzm. ;v . K.G.nin beyanlanm i9erir tutanaklan Askeri Savc1hga gondermi tir . Soz konusu tutanaklara gore C.E., daha once telefonun 9almmas1 veya bununla ilgili olarak bash gordtigti hususunda herhangi bir ikayette bulunmam1 tir. ii. ;.S. ifadesinde Ak9ay'dan Maden -Os Bolgesi'ne gitmeden once bir askerin d1 andan bak1lmca i9inde telefon bulundugu anla 1lan bir zarfI C.E.ye verdigini, C.E.nin zarfI 9antasma koydugunu , yola 91kmadan once 9antalann bulundugu yerden uzakla 1p ytirtidtiklerini, telefonun bu esnada 9almm1 olabilecegini, C.E.nin yolculuk esnasmda telefondan bahsetmedigini , askerlerin 9antalanm kucaklannda ta 1malanndan dolay1 telefonun yolculuk esnasmda 9almm1 olmasmm imkans1z oldugunu ve konvoydaki diger askerlerin isimlerini bilmedigini soylemi tir. iii. istinabe yoluyla ifadesine ba vurulan ki iler, C.E.ye bir ba kasmca bash yapild1g1 veya C.E.nin bir ba kasmca tehdit edildigi yontinde bir bilgiye sahip olmad1klanm beyan etmi lerdir. Ote yandan -0.K., olay gtinti nobet9i askerin bag1rmas1 tizerine 9adirdan d1 an 91kmca C.E.yi tufegi 9enesinin alt1da gottirtip tetige basarken gordtigtinti soylemi ; Os.K. ile Me.A. ise Mevzide 04.00-06.00 saatleri arasmda nobet tutarlarken C.E.nin yanlanna geldigini ve Mevziye girmenin yasak olmas1 nedeniyle C.E.den gitmesini istediklerini ifade etmi tir. 26. Askeri Savc1hk, C.E.nin ate li silahla kendisini vurmak suretiyle intihar ettigi ve intihar olaymm ger9ekle mesinde herhangi bir ki inin kusurlu bir davram mm bulunmad1g1 gerek9esiyle 29/1/2015 tarihinde kovu turmaya yer olmad1gma karar vermi tir. 27. Askeri Savc1hgm karan, ba vurucu Kazim Elgormti vekiline 11/2/2015 tarihinde; ba vurucular Rabia Elgormti , Y al9m Elgormti , Eyytip Elgormti ve Hakkan Elgormti 'e ise 10/3/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 28. Ba$vurucu Kazim Elgormii$ , C.E.nin psikolojik bir rahats1zhgmm bulunmamas1 nedeniyle, intihar etmesinin hayatm olagan ah ma aykm oldugunu ve telefonun 9almmas1 nedeniyle C.E.nin tehdit ve bask1ya maruz kalmas1 hadisesinin yeterince a91khga kavu$turulmad1gm1 iddia ederek vekilleri arac1hg1yla kovu turmaya yer olmad1gma dair karara itiraz etmi tir. 29. Ba$vurucu Kazim Elgormii$'iin itiraz1, kovu$turmaya yer olmad1gma dair kararda yer alan gerek9elerle Kara Kuvvetleri Komutanhg1 7'nci Kolordu Komutanhg1 Askeri Mahkemesince (Askeri Mahkeme) 26/3/2015 tarihinde reddedilmi$tir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 30. Askeri Mahkeme karan 8/4/2015 tarihinde ba vurucu Kazim Elgormli vekiline teblig edilmi ve ba vurucular 8/5/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu lardir. B. idari Tahkikat Siireci 31. idari tahkikat kapsammda askeri yetkililer -Otgm. Y.T.nin, Teg.Y.C.G.nin, C.E.ye tibbi yard1mda bulunanlar J.Sag. -09v . S.Y., J.Uzm. ;v . T.T. ve J.Uzm. ;v . H.G. ile olay hakkmda bilgi sahibi oldugu degerlendirilen J.Uzm. V. Kad. ;v . Y.M. ve Uzm. (:v . K.G. ile erler i.E.A, E.E., N.T., T.(:., Me.A., A.S., S.O., M.A., Os.K., H.i.U. ve S.B.nin beyanlanm alm1 lard1r. ifade tutanaklanna gore; i. Y.T. 07.30 s1ralannda misafirhanenin kap1sm1 9alan bir askerin C.E.nin mevzide yerde yatt1gm1 soyledigini ve bunun uzerine olay yerine gittigini beyan etmi tir. Y.C.G. ise 07.30 siralannda misafirhanenin kap1sm1 9alan bir askerin top9u askerlerden birinin kendisini vurdugunu soyledigini a91klam1 t1r. ii. S.Y. olay gunu nobet9i oldugunu, 07.25 siralannda top9u bataryasmm bulundugu yerden bir silah sesi duydugunu, hemen sonrasmda telsizle yard1m 9agns1 yap1ld1gm1, olay yerine vard1gmda yerde yatan askerin nabzm1 kontrol ettigini, nabzm 90k zay1f oldugunu, ilk mudahaleyi yaptlgm1 ve gelen cankurtaran ile hastaneye dogru yola 91kt1klanm soylemi tir. iii. Y.M. 07.20 siralannda mevzinin bulundugu bolgeden bir el silah sesi geldigini, K.G.nin ''Asker kendini vurdu" diye bagird1gm1, yerde yatan askerin yanmdaki piyade tufeginin emniyet mandalmm a91k konumda oldugunu ve yerde yatan askerin olay mahalline gelen cankurtaran ile hastaneye gonderildigini beyan etmi tir. iv. K.G. mevziye 10-15 metre mesafede bulunan 9adirda 9ah makta iken birinin yuksek sesle "Dur" diye bagird1gm1, hemen sonrasmda silah sesi duydugunu, olay yerine vard1gmda C.E.nin 9ene altmdan kendini vurmu oldugunu gordugunu ve cankurtaran ile hastaneye gonderildigini ifade etmi tir. v. H.G. ve T.T., olay gunu Nikon kule mevziinde nobet tuttuklanm, Ati Komutanhgmm bulundugu yerden bir silah sesi geldigini, sesin geldigi yere dogru gittiklerinde yerde yatan bir asker gorduklerini, T.T.nin askere tampon yapttg1m, askerin nabz1 atsa da uurunun yerinde olmad1gm1 ve olay yerine gelen saghk astsubay1 refakatinde cankurtaranla hastaneye gonderildigini beyan etmi lerdir. vi. N.T. olay gunu 06.00-08.00 saatleri arasmda T. ;. ile birlikte mevzide nobet9i oldugunu, nobet yerine geldikten sonra hucum yelegini 91kanp 9elik yelik giydigini , hucum yelegindeki bir adet dolu arjoru de 9elik yelege yerle tirdigini, C.E.yi 91kard1g1 hucum yelegindeki bir arjoru pkarmaya 9ah Irken gormesi uzerine C.E.ye ne yapttgm1 sordugunu, C.E.nin arjorun ka9 mermi ald1g1m sormas1 uzerine soruyu cevaplay1p onu mevziden uzakla tird1gm1, nobet esnasmda durbunle gozetleme yaparken tufegini yanma dayad1gm1 , 07.20 s1ralannda T. ;.nin "Dur! Silahz bzrak" diye bag1rmas1 uzerine kendisine ait tufegi alan C.E.yi ko arken gordugunu, C.E.nin pe inden ko tuklanm ve ko ar vaziyetteyken kurma kolunu 9eken C.E.nin aniden yere 9okup 9ene altma dayad1g1 tufegi ate ledigini soylemi tir. N.T.nin bu beyam T.(:. tarafmdan dogrulanm1 tlf. 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 vii. M.A. 7 No.lu nobet mevziine 10-15 metre mesafedeki 9admn oniinde sigara i9mekteyken T.C::.nin "Dur! Silahz bzrak" diye bagird1gm1 duydugunu, hemen akabinde C.E.yi elinde silahla ko arken gordiigunii ve C.E.nin yere 9okup aniden 9ene altma dayad1g1 tufegi aniden ate ledigini ifade etmi tir. viii. S.6. olaydan bir gun once ankesorlu telefondan goru me yaparken yanma gelen C.E.nin telefona acil ihtiyac1 oldugunu soyledigini, bunun uzerine telefonu C.E.ye verdigini, telefona neden acil ihtiyac1 oldugunu sorunca C.E.nin agabeyinin 200 TL yerine 160 TL gondermesinin nedenini ogrenmek oldugunu soyledigini beyan etmi tir. ix. Os.K. olaydan bir iki gun once C.E.nin mevziye geldigini ancak yasak olmas1 nedeniyle C.E.yi mevziye almad1gm1 ifade etmi tir. x. Me.A. ise mevzide 04.00-06.00 saatleri arasmda nobet9i oldugunu, 05.30-05.45 siralannda mevziye gelen C.E.nin Top9u Onba 1 i.E.A. tarafmdan geri 9evrildigini soylemi tir. Bu ifade i.E.A tarafmdan dogrulanm1 tlf . xi. E.E. olay oncesinde aralannda C.E.nin de bulundugu arkada lanyla televizyon izlerlerken C.E.nin yanlanndan aynld1gm1, kisa bir sure sonra tek el silah sesi geldigini, d1 anya 91ktiklanm C.E.yi kanlar i9erisinde yerde yatarken gorduklerini soylemi tir. xii. Diger ki iler olay hakkmda bilgi sahibi olmad1klanm beyan etmi lerdir. 32. Tahkikat Heyeti yuruttugu tahkikat sonunda, intihar olaymm birlik d1 mdaki nedenlerden kaynakland1g1 ve nobet esnasmda yasak olmasma ragmen tufegini elinden b1rakt1g1 gerek9esiyle N.T. hakkmda yasal i lem ba lat1lmasmm uygun olacag1 kanaatine varm1 tlr. 55-57. 33. N.T. hakkmda ne gibi bir i lem yapild1g1 tespit edilememi tir. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 34. ilgili ulusal hukuk i9in bkz. Co kun ;iftler, B. No: 2014/18624, 22/2/2018, B. Uluslararas1 Hukuk 35. Ya am hakkmm etkili soru turma yukumlulugune ili kin usul boyutuyla ilgili uluslararas1 hukuk Yasin Agca ba vurusu (B. No: 2014/13163, 11/5/2017, 91-96) hakkmda verilen kararda yer almaktadir. 36. Avrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM) ;adzroglu/ Turkiye ba vurusunda (B. No:15762/10 , 3/9/2013, 30, 36), Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) 2. maddesi uyannca ya am hakkmm guvence altma almmas1 yukumlulugunun, devletin 1. madde uyannca "Sozle me'de duzenlenen hak ve ozgurlukleri kendi egemenlik alam i9inde 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 bulunan herkes i9in gtivence altma alma" gorevi ile birlikte dti tintildtigtinde, bir kimsenin tipheli ko ullar altmda hayatm1 kaybetmesi durumunda, etkili bir resmi soru turma yap1lmasm1 z1mnen gerektirdigine ve olenin ailesinin veya ba kalannm yetkili soru turma merciine resmi olarak ikayette bulunup bulunmad1g1 hususunda da bu konuda belirleyici olmad1gma i aret ederek ceza yarg1lamasma katilmayan ki iler yontinden i ; hukuk yollannm ttiketilmedigine ili kin Htikumet itirazm1 reddetmi tir. 37. AiHM Sultan Dolek ve digerleri/Tiirkiye ba vurusunda (B. No:34902 /10, 28/4/2015, 43-45) ise ulusal makamlann tipheli oltimlere ili kin resen soru turma ba latma ytiktimltiltiklerine deginerek ba vuruculardan yalmzca birinin kovu turmaya yer olmad1gma dair verilen kararlara itiraz etmesini mevcut i ; hukuk yollanmn ttiketilmesi i9in yeterli bulmu tur. V. iNCELEME VE GEREK ;E 38. Mahkemenin 6/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan 39. Ba vurucular; yakmlannm askerlik hizmetini ifa etmekte iken ate li silah yaras1 sonucu vefat ettigini, oltim olay1 tizerine ba latilan ceza soru turmas1 sonucunda oltim olaymm intihar neticesinde ger9ekle tigi gerek9esiyle kovu turmaya yer olmad1gma karar verildigini oysa oltim olaymm tipheli oldugunu ve yakmlannm emanet ald1g1 bir telefonu kaybetmesi nedeniyle telefon sahibinin stirekli tehdit ve bask1lanna maruz kald1gm1 one stirmti lerdir. Aynca ba vurucular, soru turmanm bag1ms1z olmayan Askeri Savc1hk ve Askeri Mahkeme tarafmdan makul olmayan bir stiratle ytirtittildtigtinti, yakmlanna emanet edilen telefonun kaybolmas1 olaymm yeterince aydmlatilmad1g1m belirterek ya am hakkmm koruma ytiktimltiltigtine ili kin maddi boyutu ile etkili soru turma ytiktimltiltigtine ili kin usul boyutunun ve aynca adil yargilanma hakkmm ihlal edildigini iddia etmi lerdir . B. Degerlendirme 40. Anayasa Mahkemesi olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vuruculann ya am hakkmm koruma ytiktimltiltigtine ili kin maddi boyutunun ihlal edildigine dair iddialannm genel olarak dile getirilip detaylandmlmad1g1m ve ba vuruculann taleplerinin etkili soru turma ytiktimltiltigtintin ihlal edildiginin tespitine yonelik oldugunu dikkate alan Anayasa Mahkemesi, ba vuruculann ikayetlerinin oztintin yakmlannm tipheli oltimti hakkmda ytirtittilen ceza soru turmasmm etkisizligine ili kin olmas1 nedeniyle ba vurunun Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman ya am hakkmm etkili soru turma ytiktimltiltigtine ili kin usul boyutu kapsammda incelenmesi gerektigi kanaatindedir. 41. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazhg1, maddf ve manevf varhg1 " kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikrasmm ilgili k1sm1 oyledir: "Herkes, ya$ama . .. hakkzna sahiptir. " 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 42. Anayasa'nm 5. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "Devletin temel amar; ve gorevleri , ( .. ) ki$inin temel hak ve hurriyetlerini , sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagda$mayacak surette sznzrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldzrmaya, insanzn maddf ve manevf varlzgznzn geli$mesi ir;in gerekli $Grtlarz hazzrlamaya r;alz$maktzr. " 43. Ba vuruculann hepsi ba vuruya soru turmada verilen kovu turmaya yer olmad1gma dair itiraz etmemi ler ise de ba vurucu Kazim Elgormli amlan karara itiraz etmi tir. Bu nedenle ba vuruda ba vuru yollanmn ttiketilmesi yontinden herhangi bir eksiklik bulunmamaktadir (benzer degerlendirme i9in bkz. Hadra Akgul ve digerleri, B. No: 2014/867, 24/3/2016, 39-42). 44. Anayasa'nm 17. maddesinde dtizenlenen ya am hakk1, Anayasa'nm 5. maddesiyle birlikte degerlendirildiginde devlete pozitif ve negatif odevler yukler (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 50). 45. Devletin ya am hakk1 kapsammdaki pozitif yukumlultiklerinin korumaya ili kin maddi yonti yanmda usule ili kin yonti de bulunmaktad1r. Bu yukumlultik , dogal olmayan her olum olaymm sorumlulannm belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandmlmasm1 saglayabilecek etkili bir soru turma yurutmeyi gerektirir. Bu soru turmanm temel amac1, ya am hakkm1 koruyan hukukun etkili bir ekilde uygulanmasm1 ve varsa sorumlulann hesap vermelerini saglamaktlf (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 54). 46. Diger taraftan ceza soru turmasmm temel amacma ili kin yuktimlultik, kesin olarak bir sonu9 elde etmeyi gerektirmez . Anayasa'nm 1 7. maddesi, ba vuruculara ti9tincti ki ileri bir su9 nedeniyle yarg1latma ya da cezaland1rma hakk1 vermedigi gibi devlete tlim yarg1lamalan mahkumiyetle sonu9land1rma odevi yuklemez (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 56). 47. Ya am hakkma ili kin ceza soru turmasmm etkili olabilmesi i9in oncelikle soru turma makamlan resen harekete ge9erek olum olaym1 aydmlatabilecek ve sorumlulann belirlenmesini saglayabilecek btitlin delilleri tespit etmelidir. Soru turmada olum olaymm nedeni veya sorumlu ki ilerin belirlenmesi imkamm zay1flatan bir eksiklik, etkili soru turma yuktimlultigtine aykmhk olu turabilir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 57). 48. Ceza soru turmasmm etkililigini saglayacak hususlardan biri de fiilen hesap verilebilirligi saglamak i9in soru turma stirecinin kamu denetimine a91k olmas1dlf. Aynca her olayda, olen ki inin yakmlannm me ru menfaatlerini korumak i9in bu stirece gerekli oldugu ol9tide katilmalan saglanmahdir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, 58). 49. ilave olarak ceza soru turmasmm etkililigi i9in soru turmanm makul bir ozen ve stiratle yuruttilmesi gerekir (Salih Akku , B. No: 2012/1017 , 18/9/2013, 30). Bu husus, hukuk devletine baghhgm saglanmas1 , hukuka aykm eylemlere ho goru ve te vik gosterildigi gortintimti verilmesinin engellenmesi yontinden bir gerekliliktir. 50. Somut olayda oltim olaymm zorunlu askerlik vazifesi sirasmda ger9ekle mesi ve ba vuruculann oltimtin ba ka askerlerce de meydana getirilmi olabilecegini ima etmeleri nedeniyle kamu gorevlilerinin kan tlg1 iddia edilen olumlere ili kin soru turmalann etkili olabilmesi i9in soru turma makamlannm olaya kan m1 olabilecek ki ilerden bag1ms1z 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 olmas1 gerektigine ve soru turma makamlannm sadece hiyerar ik ve kurumsal bag1ms1zhgmm yeterli olmay1p aym zamanda soru turmanm da fiilen bag1ms1z olarak yurlitiilmesi gerektigine ili kin ilke (Cemil Dam.Jman, B. No: 2013/6319,16/7 /2014, 96) somut ba vuruya da uygulanabilir niteliktedir. 51. Olaya ili kin soru turmada , upheli olum olaymdan haberdar olan soru turma makamlannm derhal harekete ge9mesi ve ba vuruculann me ru menfaatlerini korumak i9in bu surece gerekli oldugu ol9ude katilmalannm saglanmas1 konulannda ba vurucular tarafmdan herhangi bir iddia ileri surlilmedigi gibi bu konularda bir eksikligin de bulunmad1g1 gorlilmektedir. 52. Ba vurucular, herhangi bir somut neden belirtmeksizin Askeri Savc1hk ile Askeri Mahkemenin bag1ms1z olmad1gm1 iddia etmi lerdir. Ne var ki Anayasa Mahkemesi kararlannda s1khkla belirtildigi uzere (Muharrem Ba.J, B. No: 2014/5391, 29/6/2016, 97-107; Abubekir Ye,Jilkaya ve digerleri, B. No: 2014/3973, 8/12/2016, 109-118; Sinan l,Jzk, B. No: 2013/2482, 13/4/2016, 65-80) yasal ve kurumsal olarak birtak1m soru i aretlerinin mevcut olmas1 tek ba ma, askeri savc1hgm bag1ms1z ve tarafs1z bir soru turma yapmayacag1 eklinde yorumlanamaz . Ba vuruculann bu hususta iddialanm destekleyecek olgu veya delilleri sunmas1 gerekir. Ba vuru konusu olayda, gerek soru turmay1 yurliten Askeri Savc1hgm gerekse itiraz1 inceleyen Askeri Mahkeme uyelerinin soru turmanm seyrine etki edecek on yarg1h ve tarafli bir tutumunun oldugunu ortaya koyan bir bulgu saptanmam1 tlr. Dolay1s1yla somut olayda soru turmanm bag1ms1zhg1 ve tarafs1zhg1 yonunden herhangi bir sorun bulunmad1g1 sonucuna ula 1lm1 tu . 53. Ba vurucular, soru turmanm makul bir suratle yurlitulmemesinden yakmm1 olsalar da soru turma kapsammda yap1lan i lemler ve beyanma ba vurulan ki ilerin pek 9ogunun istinabe suretiyle dinlendigi dikkate almd1gmda yakla 1k 1 y1l 8 ayhk soru turma suresinin makul olmad1g1 soylenemez. 54. Son olarak ba vurucular, yakmlanna emanet edilen telefonun kaybolmas1 olaymm yeterince aydmlatilmad1gm1 ve olumun upheli oldugunu one surmu lerdir. 55. Askeri Savc1hk yurlitttigti soru turma kapsammda olu muayenesi ve otopsi i lemleri yoluyla olum nedenini tespit etmi tir. Olaym intihar olup olmad1gmm tespiti i9in olayda kullamlan tufek ve arjor uzerinde parmak izi incelemesi yaptmp olay yerinde bulunan kovanm olay yerindeki tiifekten atihp at1lmad1g1, emniyeti a91k ve kapah konumlarda yap1lan testlere gore tiifegin du me, 9arpma, sarsmtI ve darbe gibi durumlarda tetige basmaks1zm kendiliginden 9ap ve tipine uygun fi egi patlatlp patlatmad1g1 konulannda bilirki i raporlan almm1 tu . Mevzide olay esnasmda olenle nobet tutan askerlerin el ve yuz svaplan incelenmi tir. Aynca C.E.nin kendisine veya bir arkada ma ait telefonun 9almd1gma ve ba kasmdan baski gordugune dair bir ikayetinin bulunup bulunmad1g1 ve telefonun kaybolmas1 esnasmda C.E.nin yanmda kimlerin bulundugu hususlannda yaz1 malar yapilarak olaym nas1l meydana geldigi, C.E.ye emanet edilen telefonun nas1l kayboldugu ve C.E.nin olmeden once bask! veya tehdide maruz kahp kalmad1g1 konulannda pek 90k ki inin ifadelerine ba vurulmu tur. Ancak soru turmada , olaym intihar d1 mdaki bir nedenden kaynakland1g1 uphesini uyand1ran herhangi bir delil elde edilememi tir. 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7910 : 6/2/2019 56. Anayasa Mahkemesinin dogrudan ilgili soru turma ve yarg1lama makamlannm yerine ge9ecek ekilde delillerin degerlendirmesini kendisinin yapmasmm veya yurlitiilmesi gerekli olan soru turma i lemlerini belirlemesinin soz konusu olamayacag1 belirtilmelidir. Ba ka bir ifadeyle Anayasa Mahkemesinin gorevi, bu makamlann maddi olaylara ili kin yaptiklan degerlendirmenin yerine kendi degerlendirmesini koymak degildir (H1d1r Ozturk ve Dilif Ozturk, B. No: 2013/7832, 21/4/2016, 185). Bu konuda as1l sorumlu ve yetkili olanlar, ilk elden olaylan inceleyen yetkili adli ve idari mercilerdir. Bunun aksine bir durum, ancak olaya ili kin kesin ikna edici nitelikte bulgulann varhg1 halinde soz konusu olabilir ( Cemil Dam.Jman, 58). Soru turma dosyasmdaki bilgi ve belgeler, C.E.nin ya amma ti ;tincti ki i/ki ilerin eylemi ile son verildigini gostermemektedir. Bu durumda soru turma makamlannm C.E.nin intihar ettigi yontindeki tespitinden aynlmay1 gerektirecek ikna edici bir nedenin bulunmad1g1 sonucuna ula 1lm1 tu. 57. A91klanan gerek9elerle ya am hakkmm etkili soru turma yuktimltiltigtine ili kin usul boyutunun ihlal edildigine ili kin iddianm diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin ac;zkc;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Y a am hakkmm etkili soru turma yuktimltiltigtine ili kin usul boyutunun ihlal edildigine ili kin iddianm a91kc;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 6/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. -Oye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 -Oye R1dvan GULE ; -Oye M.EminKUZ -Oye Recai AKYEL 13