TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMAD RIFAI OSMAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/28660) Karar Tarihi: 9/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2020/28660 Karar Tarihi : 9/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Ahmad R ıfaı OSMAN Vekili : Av. Azad METE I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuka ayk ırı olarak idari gözetim alt ında tutma nedeniyle ki şi h
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMAD RIFAI OSMAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/28660) Karar Tarihi: 9/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2020/28660 Karar Tarihi : 9/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Ahmad R ıfaı OSMAN Vekili : Av. Azad METE I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuka ayk ırı olarak idari gözetim alt ında tutma nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 1/9/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve ilgili kurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir: 7. Suriye uyruklu ba şvurucu, Kocaeli Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 2020/5225 say ılı soruşturmas ı kapsam ında PKK/KCK/PYD terör örgütü içinde faaliyet gösteren örgüt mensuplar ıyla ve 5/2/2020 tarihinde Bursa'da elde edilen patlay ıcı maddeye ili şkin yürütülen soruşturman ın şüphelileriyle irtibat ve ba ğlant ı içinde olabilece ği yönünde bilgiler bulunduğunun bildirilmesi üzerine gözalt ına al ınm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2020/28660 Karar Tarihi : 9/6/2021 38. Bu durum sebebiyle Kocaeli Valili ği İl Göç İdaresi Müdürlü ğünce 18/2/2020 tarihinde kamu düzeni ve kamu güvenli ği aç ısından tehdit olu şturduğundan bahisle başvurucunun s ınır d ışı edilmesine ve idari gözetim alt ına al ınmas ına karar verilmi ştir. 9. Kocaeli Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 3/6/2020 tarihinde terör örgütüne üye olma suçundan ba şlatılan soruşturmada ba şvurucu hakk ında kovu şturmaya yer olmad ığı karar ı vermiştir. 10. Başvurucu, s ınır d ışı etme karar ının iptali için 17/7/2020 tarihinde Kocaeli İdare Mahkemesinde dava açm ıştır. 11. Başvurucu ayr ıca hakk ında kovu şturmaya yer olmad ığı karar ı verildiğini belirterek idari gözetimin sonland ırılmas ı talebiyle 20/7/2020 tarihinde Kocaeli 2. Sulh Ceza Hâkimliğine başvurmuştur. 12. Kocaeli 2. Sulh Ceza Hâkimli ği 28/7/2020 tarihinde ba şvurucunun talebinin reddine karar vermi ştir. Başvurucu bu karar ı 2/8/2020 tarihinde ö ğrenmiştir. 13. Başvurucu 1/9/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 14. Kocaeli İdare Mahkemesi 24/12/2020 tarihli karar ıyla s ınır d ışı işlemini n iptaline kesin olarak karar vermi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "Bu durumda, davac ının silahl ı terör örgütüne üye oldu ğu iddias ıyla yürütülen soruşturma kapsam ında gözalt ına al ınmas ı üzerine, daval ı idarece kamu düzeni ve güvenli ği açısından tehdit olu şturduğu değerlendirilerek dava konusu s ınır d ışı etme işlemi tesi s edilmiş ise de yukar ıda yer verildi ği üzere an ılan soruşturma sonucunda at ılı suçun işlendiğine dair soyut beyan haricinde bir delil veya emareye eri şilemediği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmad ığına karar verildi ği, söz konusu karar ın itiraz edilmeyere k kesinleştiği, davac ı hakk ında başkaca bir soru şturma da bulunmad ığı anlaşıldığından, kamu düzeni veya kamu güvenli ği aç ısından tehdit olu şturabilecek herhangi bir eylemi veya davran ışı tespit edilemeyen davac ının, 6458 say ılı Kanun'un 54/1-d bendi uyar ınca s ınır d ışı edilmesine ili şkin dava konusu i şlemde hukuka uyarl ık bulunmad ığı sonucuna var ılmıştır. Aç ıklanan nedenlerle; dava konusu i şlemin iptaline... [karar verildi.] " 15. S ınır d ışı işleminin iptal edilmesi üzerine idari gözetim sonland ırılarak başvurucu serbest b ırak ılm ıştır. IV.İLGİLİ HUKUK 16.İlgili hukuk için bkz. B.T. [GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017, 19-38. V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 9/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 18. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılayacak geliri olmad ığını beyan ederek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2020/28660 Karar Tarihi : 9/6/2021 419. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu, idari gözetim alt ına al ınmas ına ve hakk ında s ınır d ışı karar ı tesis edilmesine kaynakl ık eden suç soru şturmas ında kovu şturmaya yer olmad ığına dair kara r verilmesine ra ğmen özgürlü ğünün k ısıtlanmaya devam edildi ğini belirterek ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi B.T. başvurusunda idari gözetim alt ında tutulma yerlerinin yönetim, denetim ve i şletilmesinin İçişleri Bakanl ığı taraf ından yürütülen bir kamu hizmeti olduğunu, 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari i şlem ve eylemlerden dolay ı kişisel hakk ı doğrudan etkilenenlerin idari yarg ıda tam yarg ı davas ı açabilece ğini, teorik düzeyde mevcudiyeti tespit edilen bu yolun -s ırf bilgi eksikliği nedeniyle- fiiliyatta hiç i şletilmemesinin etkisiz oldu ğu biçiminde yorumlanamayaca ğını belirtmi ş ve yabanc ının sal ıverilmesi hâlinde etkili hukuk mekanizmas ının tam yarg ı davas ı olduğunu ifade etmi ştir (B.T., 45-58). 22. Anayasa Mahkemesi ayn ı başvuruda, idari gözetimi sona erdirilen başvurucular ın hukuka ayk ırı olarak idari bir kararla özgürlüklerinden yoksun b ırak ılmalar ı nedeniyle u ğrad ıklar ını öne sürdükleri maddi ve manevi zararlar ının karşılanmas ı bak ımından başarı şans ı sunma, yeterli giderim sa ğlama kapasitesini haiz ve ula şılabilir oldu ğu görülen tam yarg ı davas ı yolu tüketilmeden yap ılan başvurular ın incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna varm ıştır (B.T., 73; A.A., B. No: 2014/18827, 20/12/2017, 37). 23. Başvurucunun geri gönderme merkezinden sal ıverildiği görülmü ştür. Bu durumda ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ı bak ımından yukar ıda açıklanan ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. 24. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B.İdari gözetim alt ında tutma dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2020/28660 Karar Tarihi : 9/6/2021 5C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyete neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 9/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN