TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KAMRAN B İJANI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/343) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/343 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Kamran B İJANI Vekili : Av. Özlem AKYÜZ ŞİRKET I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari gözetim karar ı verilmesi nedeniyle ki şi hürriye
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KAMRAN B İJANI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/343) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/343 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Kamran B İJANI Vekili : Av. Özlem AKYÜZ ŞİRKET I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari gözetim karar ı verilmesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, eşinden farkl ı geri gönderme merkezinde tutulmas ı nedeniyle aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/1/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonun 3/1/2020 tarihli karar ıyla başvurucunun ülkesine s ınır d ışı edilmesine dair i şleminin tedbiren durdurulmas ı talebi reddedilmi ş, adli yard ım talebi kabu l edilmiştir. 4. Komisyon, ba şvurunun kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddias ı yönünden başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna, kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ği iddias ı yönünden kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler do ğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. 1988 y ılında doğan ve İran vatanda şı olan ba şvurucu, ülkesinde gözalt ına alındıktan sonra kötü muameleye maruz kald ığını, 2013 y ılında ülkesindeki iç kar ışıklıklardan kaçarak Türkiye'ye geldi ğini ifade etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/343 Karar Tarihi : 15/3/2022 27. Başvurucunun uluslararas ı koruma ba şvurusunun geri çekilmi ş say ılmas ına karar verilmesine ra ğmen yasa d ışı yollarla Türkiye'de kalmaya devam etti ği ve hakk ında O-100 (semti meçhul yurda giri ş yasakl ı sığınmac ı) tahdit kayd ının bulundu ğu gerekçesine dayan ılarak İstanbul Valili ğinin (Valilik) 17/12/2019 tarihli karar ıyla 4/4/2013 tarihli ve 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu nun 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (i) bendi uyar ınca başvurucunun s ınır d ışı edilmesine ve 6 ay süreyle idari gözetim alt ına alınmas ına karar verilmi ştir. 8. Başvurucunun idari gözetim alt ına al ınma karar ına karşı yapt ığı itiraz İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 27/12/2019 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 9. Başvurucu 3/1/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 10. Bireysel ba şvuru tarihinden sonra ba şvurucunun s ınır d ışı işlemine kar şı açt ığı iptal davas ı, İstanbul 1. İdare Mahkemesinin 19/3/2020 tarihli karar ıyla kesin olarak reddedilmi ştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 11. Anayasa Mahkemesinin 15/3/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 12. Başvurucu, hukuka ayk ırı olarak idari gözetim alt ında tutulmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, eşinden farkl ı geri gönderme merkezinde tutulmas ı nedeniyle aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 13. Anayasa Mahkemesi B.T. ([GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017) başvurusunda idari gözetim alt ında tutulma yerlerinin yönetim, denetim ve i şletilmesinin İçişleri Bakanl ığı taraf ından yürütülen bir kamu hizmeti oldu ğunu, 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari i şlem ve eylemlerden dolay ı kişisel hakk ı doğrudan etkilenenlerin idari yarg ıda tam yarg ı davas ı aç ılabileceğini, teorik düzeyde mevcudiyeti tespit edilen bu yolun -s ırf bilgi eksikli ği nedeniyle- fiiliyatta hiç işletilmemesinin etkisiz oldu ğu biçiminde yorumlanamayaca ğını belirtmiş ve yabanc ının sal ıverilmesi hâlinde etkili hukuk mekanizmas ının tam yarg ı davas ı olduğunu ifade etmi ştir (B.T., 45-58). 14. Anayasa Mahkemesi ayn ı başvuruda idari gözetimi sona erdirilen başvurucular ın hukuka ayk ırı olarak idari bir kararla özgürlüklerinden yoksun b ırak ılmalar ı nedeniyle u ğrad ıklar ını öne sürdükleri maddi ve manevi zararlar ının karşılanmas ı bak ımından başarı şans ı sunma, yeterli giderim sa ğlama kapasitesini haiz ve ula şılabilir oldu ğu görülen tam yarg ı davas ı yolu tüketilmeden yap ılan başvurular ın incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna varm ıştır (B.T., 73; A.A., B. No: 2014/18827, 20/12/2017, 37). 15. Başvurucunun 17/12/2019 tarihinde 6 ayl ık süreyle s ınırlı olarak idari gözetim altına al ındığı ve bu sürenin en çok 6 ay daha uzat ılabileceği dikkate al ınarak inceleme tarihi Başvuru Numaras ı: 2020/343 Karar Tarihi : 15/3/2022 3itibar ıyla bu sürenin de doldu ğu tespit edildi ğinden başvurucunun hali haz ırda idari gözetim altında olmas ını gerektiren bir olgunun bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Bu durumda tam yarg ı davas ı aç ılabileceği gözetildi ğinde başvurucunun daha önce geri gönderme merkezlerinde tutulmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, eşinden ayr ı tutulmas ı nedeniyle aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ı bak ımından yukar ıda aç ıklanan ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. 16. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kişi hürriyeti ve güvenli ği ile aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 15/3/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş