TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NECATİ VEDAT ERTEN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/30850) Karar Tarihi: 9/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/30850 Karar Tarihi : 9/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Akif YILDIRIM Başvurucu : Necati Vedat ERTEN Başvurucu Vekilleri : Av. Gürkal Aydo ğan YOLYAPAN Av. Ramazan TA ŞKIN Av. Büşra BATUR Av. Serhat ÇET İN I. BAŞVURUNUN KONUSU
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NECATİ VEDAT ERTEN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/30850) Karar Tarihi: 9/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/30850 Karar Tarihi : 9/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Akif YILDIRIM Başvurucu : Necati Vedat ERTEN Başvurucu Vekilleri : Av. Gürkal Aydo ğan YOLYAPAN Av. Ramazan TA ŞKIN Av. Büşra BATUR Av. Serhat ÇET İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, karar ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikteki esasl ı iddialar ın karşılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 9/9/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/30850 Karar Tarihi : 9/6/2021 38. Başvurucu 1969 do ğumlu olup olaylar ın meydana geldi ği tarihte iç hastal ıklar ı uzman ı tabip yüzba şı olarak görev yapmaktad ır. 9. (Kapat ılan) Ege Ordusu Komutanl ığı Askerî Mahkemesinin (Mahkeme) 29/7/2015 tarihli ve E.2011/813, K.2015/1157 say ılı karar ıyla başvurucuya askerlikte n kurtulmak için hile yapmak suçlar ına iştirak suçundan birçok kez hapis cezas ı verilmiştir. 10. An ılan kararda ba şvurucunun 2/5/1930 tarihli ve 1632 say ılı Askeri Ceza Kanunu nun 81. maddesinin birinci f ıkras ında düzenlenen suça i ştirak ettiği belirtilmi ştir. 11. Söz konusu hüküm, Yarg ıtay 19. Ceza Dairesinin 8/7/2019 tarihli karar ıyla onanm ıştır. 12. Başvurucu, nihai karar ı 6/9/2019 tarihinde ö ğrendiğini beyan etmi ş; 9/9/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 13. 1632 say ılı Kanun un 81. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Askerlikten kurtulmak için hile yapanlar : Madde 81 (De ğişik : 11/12/1935-2862/9 md.) 1 - Askerlik ça ğına girenlerden askerlikten büsbütün veya k ısmen kurtulmak kasdile ismini de ğiştirenler, ba şkas ını kendi yerine tabib muayenesine veya askere gönderenler, başkas ının hüviyet cüzdan ını veya askeri vesikas ını kullananlar, askerlik i şlerinde sahte şehadetname veya evrak kullanan yahut her ne suretle olursa olsun hile ve desise yapanlarla k ıt'aya veya bir müesseseye intisab ettikten sonra kendisinin yapma ğa mecbur olduğu hizmetten büsbütün veya k ısmen kurtulmak kasdile hile yapanlar on seneye kada r ağır hapis cezas ı ile cezaland ırılırlar." 14. 1/3/1926 tarihli ve 765 say ılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun 102. ve 104. maddelerinin ilgili k ısm ı şöyledir: Madde 102 - Kanunda ba şka türlü yaz ılmış olan ahvalin maadas ında hukuku amm e davas ı: ... 3 - Beş seneden ziyade ve yirmi seneden az a ğır hapis veya be ş seneden ziyade hapis yahud hidemat ı ammeden müebbeden mahrumiyet cezalar ından birini müstelzim cürümlerde on sene, 4 - Beş seneden ziyade olmamak üzere a ğır hapis veya hapis yahud sürgün vey a hidemat ı ammeden muvakkaten mahrumiyet cezalar ını ve ağır para cezas ını müstelzim cürümlerde be ş sene, Madde 104 - Hukuku amme davas ının müruru zaman ı, mahkumiyet hükmü yakalama , tevkif, celb veya ihzar müzekkereleri, adli makamlar huzurunda maznunun sorguya çekilmesi, maznun hakk ında son tahkikat ın aç ılmas ına dair olan karar veya C müddeiumumisi taraf ından mahkemeye yaz ılan iddianame ile kesilir. Başvuru Numaras ı: 2019/30850 Karar Tarihi : 9/6/2021 4Bu halde müruru zaman, kesilme gününden itibaren yeniden i şlemeğe başlar. Eğer müruru zaman ı kesen muameleler müteaddid ise müruru zaman bunlar ın en sonuncusunda n itibaren tekrar i şlemeğe başlar. Ancak bu sebepler müruru zaman müdetini 102 nci maddede ayr ı ayr ı muayyen olan müddetlerin yar ısının ilavesi ile bali ğ olacağı müddette n fazla uzatamaz. 15. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu nun 7. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: Suçun i şlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlü ğe giren kanunlar ın hükümleri farkl ı ise, failin lehine olan kanun uygulan ır ve infaz olunur. V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 9/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu; karar ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikteki ola ğanüstü dava zamanaşımı süresinin doldu ğuna ilişkin esasl ı iddian ın karşılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda karmaşık veya zorlama şikâyetler, kanun yolu şikâyeti niteli ğindeki şikâyetler, ba şvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği şikâyetler ile temel haklara yönelik bir ihlalin olmad ığı açık olan şikâyetler aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, 21). 19. Görüldü ğü üzere Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmi ş bir bireysel başvuruyu inceler. Ba şvurucular ın şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunlulu ğu bulunmaktad ır. Maddi dayanaklar yönünden ba şvurucular ın yükümlülü ğü şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ı aç ıklamak, bunlara ili şkin delilleri Anayasa Mahkemesine sunmak, hukuki dayanak yönünden yükümlülü ğü ise bireysel ba şvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğini özü itibar ıyla açıklamakt ır (Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19; Cemal Günsel , 22). 20. Bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi, kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendili ğinden yapmaz. Anayasa Mahkemesinin ba şvurucunun yerine geçerek ihlal iddialar ını gerekçelendirme, olay ve olgular ı ortaya koyma, delil toplama görev ve yükümlülü ğü bulunmamaktad ır. Söz konusu yükümlülükler ba şvurucuya aittir. Başvuru Numaras ı: 2019/30850 Karar Tarihi : 9/6/2021 5Başvurucular ın an ılan yükümlülüklere uymamalar ı hâlinde şikâyetlerini temellendiremedikleri için ba şvurular ı aç ıkça dayanaktan yoksun bulunabilir. Anayasa Mahkemesi temellendirmeye ili şkin incelemesini her ba şvurunun somut ko şullar ında yapar (Cemal Günse l, 23, 24, 26). Ba şvurucunun soyut şekilde birtak ım kanun hükümlerine atıfta bulunmas ı ihlal iddialar ının temellendirildi ği anlam ına gelmez. 21. Somut olayda Mahkeme ba şvurucuyu askerlikten kurtulmak için hile yapma k suçlar ına iştirak suçundan mahkûm etmi ştir. Mahkeme ve Yarg ıtaya göre somut olayda dava zamanaşımı dolmam ıştır. Başvurucu ise aksi kanaattedir. Ba şvurucunun bu iddias ı gözetildiğinde Mahkemece kabul edilen suç tarihlerinin ve dava zamana şımının dolmas ına neden olan kanun hükmünün hangisi oldu ğunun, somut olayda dava zamana şımı süresinin durmas ının veya kesilmesinin söz konusu olup olmad ığının ve bütün bunlar ın gözetilmemesinin hangi anayasal hakk ını hangi gerekçeyle ihlal etti ğinin başvurucu taraf ından aç ıklanmas ının önem ta şıdığı anlaşılmaktad ır. Hâlbuki ba şvuru formunda soyut olarak birçok kanun hükmü s ıralanm ış ve somut olayda dava zamana şımının dolduğu belirtilmiştir. Hangi anayasal hakk ın hangi gerekçeyle ihlal edildi ği aç ıklanmam ıştır. Bu durumda ba şvurucunun ileri sürdü ğü ihlal iddialar ını temellendiremedi ği sonucuna ulaşılm ıştır. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Hicabi DURSUN bu görü şe kat ılmam ıştır. B. Diğer İhlal İddialar ı 23. Somut olayda ba şvurucu; bireysel ba şvuru formunda öne sürmedi ği adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki isnad ı öğrenme, hakkaniyete uygun yarg ılanma ve tan ık sorgulama haklar ı ile hukuki güvenlik ve belirlilik, suç ve cezalar ın kanunili ği ve cezalar ın şahsiliği ilkelerinin ihlal edi ğini 28/10/2019, 8/11/2019, 6/3/2020, 8/7/2020 ve 17/9/2020 tarihli ek beyan dilekçeleri ile dile getirmi ştir. 24. Başvurucunun ba şvuru formunda öz itibar ıyla dile getirmi ş olduğu şikâyetleri detayland ırmas ının önünde bir engel bulunmamaktad ır. Bununla birlikte somut olayda başvurucunun ba şvuru formunda öz itibar ıyla dahi olsa ileri sürmedi ği şikâyetlerini ancak nihai karar ın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde dile getirmesi gerekir. Somut olayda ise başvurucu, nihai karar ı 6/9/2019 tarihinde ö ğrenmesine ra ğmen başvuru formunda öz itibar ıyla da olsa ileri sürmedi ği birçok yeni şikâyet dile getirmi ştir. Söz konusu şikâyetlerin -nihai karar ın öğrenilme tarihi de dikkate al ındığında- 30 günlük bireysel ba şvuru süresinde yap ılmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 25. Aksinin kabulü hâlinde eksikli ğin giderilmesine dair ya da ek beyanlar ı içeri r dilekçelerle farkl ı ve bağıms ız ihlal iddialar ının her zaman dile getirilmesi mümkün olacakt ır. Bu da bireysel ba şvuru için öngörülen otuz günlük süre kural ını anlams ız hâle getirecektir (benzer yöndeki karar için bkz. Ümüt Demir , B. No: 2012/1000, 18/9/2014, 31). 26. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Hicabi DURSUN bu görü şe kat ılmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/30850 Karar Tarihi : 9/6/2021 6VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA Hicabi DURSUN'un kar şıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, 2. Diğer ihlal iddialar ının süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA Hicabi DURSUN'un kar şıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/6/2021 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Başvuru Numaras ı: 2019/30850 Karar Tarihi : 9/6/2021 7KARŞIOY 2019/30850 nolu bireysel ba şvuruda, Anayasa mahkemesi birinci bölüm ço ğunluğu gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı ve diğer ihlal iddialar ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar vermi ştir. Aşağıda belirtilen gerekçelerle mahkeme ço ğunluğunun görü şüne kat ılmad ım. 1. Anayasa Mahkemesi temellendirilmi ş başvurularla ilgili esasl ı içtihad ı olan Cemal Günsel (B. No: 2016/12900) karar ını 21/1/2021 tarihinde vermi ştir. Somut ba şvuru ise bu içtihattan önce yap ılm ıştır. Mevcut realitenin hiç dikkate al ınmadan bu içtihad ın geçmişe yürütülmesi hakkaniyete uygun de ğildir. Dahas ı, başvuru formu incelendi ğinde say ın çoğunluğun vard ığı sonucun aksine, ba şvurucunun gerekçeli karar hakk ına yönelik başvurusunu temellendirdi ği anlaşılmaktad ır. Başvurucu, karar ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikte olan iddias ını adil yarg ılanma hakk ıyla ilişkilendirerek hem hukuksal hem de maddi yönden temellendirmi ştir. 2. Diğer ihlal iddialar ının süre a şımı nedeniyle kabul edilemez bulunmas ı sonucuna i ştirak etmemin sebebi ise tam da say ın çoğunluğun da ilkesel olarak kabul etti ği gibi şikayetlerin formda öz itibar ıyla başvurucu taraf ından dile getirilmi ş olmas ıdır. Başvurucu, formda öz itibar ıyla getirdi ği şikâyetlerini sonradan detayland ırm ıştır. Somut olayda ba şvurucunun ba şvuru formunda öz itibar ıyla dahi olsa ileri sürdü ğü şikâyetlerini otuz günlük ba şvuru süresinden sonra detayland ırmas ına hukuken bir engel bulunmamaktad ır. Söz konusu şikâyetlerin ba şvuru süresinde yap ıldığı sonucuna var ılmas ı gerekmektedir. 3. Esas yönünden ise; karar ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikte olan dava zamanaşımının dolduğuna dair esasl ı iddia gerekçeli kararda tart ışılmad ığı için "gerekçel i karar hakk ından" ihlal karar ı verilmesi gerekmektedir. 4. Bununla beraber; 5237 say ılı TCK n ın 40. maddesinde düzenlenen i ştirakte bağlılık kural ına göre kasten ve hukuka ayk ırı olarak işlenmiş bir fiilin varl ığı gereklidir. Suça iştirak eden baz ı faillerin yarg ılamas ının ilk derece mahkemesinde ayr ı olarak devam ettiği belirtilmi ştir. Kararda taraflar ın suça i ştirak konusunda anla ştıklar ına dair deliller gösterilmemi ş, bu konudaki iddialar ara ştırılmam ıştır. 5. Başvurucunun suçun niteli ğinin değişmesinden ötürü ek savunma hakk ı verilmedi ği yönündeki iddias ı derece mahkemelerince kar şılanmam ıştır. Dahas ı başka dosyadan fotokopi olarak al ınan ifadelerin sahipleri dinlenmeden bunlar ın hükme esas alındığı iddias ına yönelik da bir de ğerlendirme yap ılmam ıştır. 6. Başvurucunun aleyhinde beyanda bulunan tan ıklara soru sorma ve onlarla yüzleşme hakk ının elinden al ındığına yönelik şikayeti ise hiçbir a şamada gözetilmemi ştir. 7. Bütün bu hususlar yarg ılaman ın hakkaniyetini zedelemi ş, adil yarg ılanma hakk ını ihlal etmi ştir. Anayasa mahkemesinin ba şvuruyu kabul edip, esastan görü şerek gerekçeli karar hakk ı ve adil yarg ılanma hakk ının diğer güvenceleri (tan ık sorgulama, silahlar ın eşitliği ilkesi) yönünden dosyan ın neticelendirmesi gerekmektedir. Aç ıklad ığım gerekçelerle say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. Üye Hicabi DURSUN