TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ BAZ KÖSMENE BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/27144) Karar Tarihi: 26/5/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/27144 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Ali Baz KÖSMENE I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, mektubun sak ıncal ı bulunarak al ıkonulmas ı ve mektup almada ve göndermede gecikmeler ya şanmas ı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ BAZ KÖSMENE BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/27144) Karar Tarihi: 26/5/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/27144 Karar Tarihi : 26/5/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Ali Baz KÖSMENE I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, mektubun sak ıncal ı bulunarak al ıkonulmas ı ve mektup almada ve göndermede gecikmeler ya şanmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/8/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 5. Silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanan ba şvurucu, ba şvuru tarihinde Osmaniye 1 No.lu T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda tutulmaktad ır. A. Başvurucuya Gönderilen Mektubun K ısmen Sak ıncal ı Bulunmas ına İlişkin Süreç 6. Başvurucuya bir yak ını taraf ından gönderilen mektup ekinde yer alan ve şiir dinletisi davetiyesi oldu ğu anlaşılan belge, sak ıncal ı olduğu gerekçesiyle al ıkonulmuştur. Başvuru Numaras ı: 2018/27144 Karar Tarihi : 26/5/2022 2Karar ın gerekçesinde mektup ekinde yer alan üzerind e "bahar esintisi şiir dinletis i program ına davet" şeklinde yaz ı bulunan A5 renkli kâ ğıda bask ılanan davetiyeden dolay ı mektubun k ısmen sak ıncal ı bulunduğu belirtilmi ştir. 7. Başvurucu; sak ıncal ı bulunan davetiyenin 7-8 y ıl önce görev yapt ığı devlet okulundaki bir programa ait olabilece ğini, bir öğrencisinin hat ıra olsun diye gönderdi ğini, bu davetiyeyi mahkemeye de sunmak istedi ğini belirterek Osmaniye İnfaz Hâkimli ğine şikâyette bulunmuştur. Hâkimlik, karar ın usule ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesiyle şikâyetin reddine karar vermi ştir. Söz konusu karara yap ılan itiraz a ğır ceza mahkemesince reddedilmi ş ve hüküm kesinle şmiştir. B. Mektuplar ın Gecikmesi Şikâyetine İlişkin Süreç 8. Başvurucu, kendisine gelen ve kendisi taraf ından gönderilen mektuplarda gecikmeler oldu ğunu belirterek Osmaniye İnfaz Hâkimli ğine şikâyette bulunmuştur. Hâkimlik; tutuklu say ısının çok fazla olmas ı, mektuplarda hassas incelemeler yap ılmas ı, memur say ısının yetersiz olmas ı gerekçesiyle şikâyetin reddine karar vermi ştir. Söz konusu karara yap ılan itiraz a ğır ceza mahkemesince reddedilmi ş ve hüküm kesinle şmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK 9.İlgili hukuk için bkz. Ahmet Temiz B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 16-20; Tayfur Tunç, B. No: 2017/36327, 10/3/2020, 15-28; Rıdvan Türan, B. No: 2017/20669, 10/3/2020, 15-28. V.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Anayasa Mahkemesinin 26/5/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 11. Ödeme gücünden yoksun oldu ğunu belirten ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir ( Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013). B. Mektubun K ısmen Sak ıncal ı Bulunmas ı Nedeniyle Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 12. Başvurucu; gelen davetiyeyi bir ö ğrencisinin gönderdi ğini, davetiyeye konu şiir dinletisinin kendi koordinasyonuyla düzenlendi ğini, halka ve velilere aç ık olduğunu, belge olarak mahkemeye sunaca ğını belirtmesine ra ğmen Hâkimlikçe talebinin reddedildi ğini, bu nedenle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 13. Bakanl ık görüşünde, başvurucunun haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun oldu ğu ifade edilmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı sunduğu cevap dilekçesinde önceki beyanlar ını yinelemiştir. Başvuru Numaras ı: 2018/27144 Karar Tarihi : 26/5/2022 32. Değerlendirme 14. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddias ının haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ş ve başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmi ştir (ayn ı yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Ahmet Temiz , 23; Özkan Kart (2) , B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22). 15. Mahpuslar ın mektuplar ının denetlenmesi ve al ıkonulmas ı suretiyle haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalelerin kanunili ği, meşru amac ı, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunlu ğu ve ölçülülü ğünün denetiminde gözetilmesi gereken genel ilkele r Anayasa Mahkemesince birçok kararda ayr ıntılı olarak aç ıklanm ıştır (bkz. Ahmet Temiz, 37-68; Muhittin Pirinççio ğlu (3) , B. No: 2017/34566, 10/3/2020, 44-57; Cihat Ayik ve Hacı Ali Baştürk, B. No: 2017/31506, 10/3/2020, 44-57). 16. Somut olayda mektuba ekli davetiye örne ğinin al ıkonulmas ı nedeniyle başvurucunun haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin kanuni dayana ğının ve meşru amac ının bulundu ğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktad ır (ayr ıntılı aç ıklama için bkz. Ahmet Temiz, 46, 55; Muhittin Pirinççio ğlu (3), 45, 47). Öte yandan disiplin kurulu ve derece mahkemelerinin kararlar ında mektuba ekli davetiyenin al ıkonulmas ına dai r mektupla ili şkili, somut bilgilere dayal ı ve yeterli gerekçenin bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Bu nedenle müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmad ığı kanaatine var ılm ıştır. 17. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberleşme hürriyetinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Mektuplar ın Gecikmesi Nedeniyle Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 18. Başvurucu; tutuklu kald ığı süre boyunca mektuplar ıyla ilgili farkl ı engellemelere maruz kald ığını, mektuplar ının çok uzun sürede gönderildi ğini veya kendisine geldiğini bu nedenle çe şitli haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Bakanl ık görüşünde ve başvurucunun Bakanl ık görüşüne karşı sunduğu cevap dilekçesinde ba şvurucunun bu bölümdeki iddialar ına ilişkin bir aç ıklamaya yer verilmemi ştir. 2. Değerlendirme 19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Mahkemece kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmi ştir. Bu bağlamda ba şvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karma şık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebili r (Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 20. Somut olayda, ba şvurucunun mektuplar ında gecikme ya şand ığına ilişkin iddias ı İnfaz Hâkimli ğince yeterli ara ştırma yap ılarak kar şılanm ış, an ılan durumun ceza infaz Başvuru Numaras ı: 2018/27144 Karar Tarihi : 26/5/2022 4kurumundaki yo ğunluğa, mektuplar ın incelenme zorunlulu ğuna ilişkin geçici bir durum olduğu vurgulanm ıştır. Başvurucunun mektuplar ın gecikmesine yönelik iddias ının geçici bir nitelik ta şımas ı, daha sonras ında bu yönde bir bireysel ba şvurusunun da bulunmamas ı, iddialar ının yarg ı makamlar ınca yeterli ara ştırma yap ılarak ve yerinde gerekçelerle karşıland ığı dikkate al ındığında, haberle şme hürriyetine yönelik bir ihlalin olmad ığının aç ık olduğu anlaşılm ıştır. 21. Aç ıklanan nedenlerle, ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. D. Giderim Yönünden 22. Başvurucu ihlalin tespiti, yarg ılaman ın yenilenmesi ile maddi ve manevi zararlar ının karşılanmas ını talep edilmi ştir. 23. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. 24. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 25. Öte yandan tazminat talep etti ği ve ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya net 3.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. 1. Mektubun k ısmen sak ıncal ı bulunmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Mektuplar ın gecikmesi nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberle şme hürriyetini n İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/27144 Karar Tarihi : 26/5/2022 5D. Karar ın bir örne ğinin haberle şme hürriyetinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Osmaniye İnfaz Hâkimli ğine (E.2018/3524, K.2018/4128) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 3.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Osmaniye 1. A ğır Ceza Mahkemesine (2018/3091 D. İş) ve Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 26/5/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.