a olaylar başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi sendikası sendika ana tüzüğünün ana maddesine göre sendika genel kurulu şube genel kurullarından tüzük hükümlerine ve seçim göre seçilecek delege ile sendika genel yönetim ve genel yönetim kurulu üyelerinden meydana gelir bununla birlikte anılan madde kapsamında olağan genel kurul toplantısı öncesinde şubelerin genel kurula getireceği üst kurul delegelerinin dağılımının başka
a olaylar başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi sendikası sendika ana tüzüğünün ana maddesine göre sendika genel kurulu şube genel kurullarından tüzük hükümlerine ve seçim göre seçilecek delege ile sendika genel yönetim ve genel yönetim kurulu üyelerinden meydana gelir bununla birlikte anılan madde kapsamında olağan genel kurul toplantısı öncesinde şubelerin genel kurula getireceği üst kurul delegelerinin dağılımının başkanlar kurulu tarafından belirlenmesi öngörülmüştür başvurucu sendikanın mart tarihlerinde olağan genel kurul toplantısı öncesinde şubelerin genel kurula getireceği üst kurul delegelerinin tespitine ilişkin olarak tarihinde başkanlar kurulu toplantısı yapılmıştır başkanlar kurulu toplantısında sendika üyesi olan tesco kipa aş iş yerlerinde çalışan işçinin delege seçiminde söz sahibi olup olmayacağına ilişkin ihtilaf oluşmuştur başkanlar kurulunun görüşmeleri sırasında başkanın dahil olduğu grup ile diğer grup arasında alınacak kararlar hakkında görüş birliği sağlanmaması üzerine sendika başkanı ve aynı zamanda başkanlar kurulu başkanı toplantıya ara verilmesi ya da toplantının ertelenmesi hakkında bir karar almadan karar defterini alarak toplantı mahallini terk etmiştir başkan ve on iki üyeden oluşan bu grup bir süre sonra ayrı bir mahalde toplanarak anılan işçilerin delege seçiminde dikkate alınmadığı bir karar oluşturmuştur öte yandan diğer bir kısım yönetim kurulu üyeleri ile şube başkanlarından oluşan başkanlar kurulu üyeleri de kendi aralarında toplanarak ayrı bir karar oluşturmuşlar ve alınan kararları tarihinde notere tasdik ettirdikleri yeni karar defterine işlemişlerdir bunun üzerine sendika başkanının da aralarında bulunduğu grup muhalif üyelerin yeni karar defteri ile aldıkları kararın iptali talebiyle ankara mahkemesine dava açmıştır diğer gruptaki üyeler de aynı dosya kapsamında karşı davacı olmuştur ankara mahkemesi tarihli ve sayılı kararı ile ana tüzüke uygun olmayan toplantılarda alınmış kararların yok hükmünde sayılması gereken kararlar olduğu sonucuna ulaşmıştır kararın temyizi üzerine yargıtay hukuk dairesi tarihli ve sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar vermiştir öte yandan yukarıda belirtilen ve tesco kipa aş iş yerlerindeki sendika üyelerinin delege seçiminde dikkate alınıp alınmayacağına yönelik hazırlanan iki ayrı başkanlar kurulu kararı üzerine hazırlanan delege listeleri çankaya seçim kuruluna gönderilmiştir bunun üzerine çankaya seçim kurulu başkanlığı başvurucu sendika tarafından gönderilen delege listelerindeki farkın yönetim kurulunca giderilerek kesin delege listesinin gönderilmesi gerektiğini sendikaya iletmiştir sendika yönetim kurulunun tarihli ve sayılı kararı ile tesco kipa aş iş yerlerinde çalışan işçiler dikkate alınmaksızın delegelerin belirlenmesini karara bağladığı seçim kuruluna bildirilmiştir bu kapsamda olağan genel kurul toplantısı tesco kipa aş iş yerlerinde çalışan işçiler dikkate alınmaksızın belirlenen delegelerin katılımı ile yapılmıştır başvurucu yalçın çalışkan genel mali sekreter olarak seçilmiştir olağan genel kurulun yapılmasından sonra genel kurulun ve genel kurulda alınan kararların iptal edilmesi için değişik mahkemeler önünde davalar açılmıştır bu davalar ankara mahkemesi önündeki dava ile birleştirilmiştir başvurucu yalçın çalışkan feri müdahil olarak davaya katılmıştır ankara mahkemesi tarihli kararıyla genel kurulun ve genel kurulda alınan tüm kararların sonuçları ile birlikte iptaline karar vermiş ve üç kişilik kayyum heyeti atamıştır mahkemenin gerekçesi şöyledir başvuru numarası karar tarihi sendika yönetim kurulunun tarih ve sayılı kararı ile tesco a işyerlerinde çalışan işçiler göz önünde bulundurulmaksızın delegelerin belirlenmesini karara bağlandığı ve olağan genel kurulun da bu karar doğrultusunda yapıldığı ankara mahkemesinin dosyasında tarihli başkanlar kurulu kararının iptali istemiyle dava açıldığı mahkemece yapılan inceleme sonucunda her iki grup tarafından alınan kararın yok hükmünde olduğu yönünde karar verildiği sö konusu kararın kesinleştiği anlaşılmakla oluşturulan delege listesi geçersiz hale geldiğinden usule uygun şekilde yapılmayan mart tarihli olağan genel kurulu ve genel kurulda alınan kararların iptali cihetine gidilmiştir yapılan temyiz incelemesi sonucunda yargıtay hukuk dairesi tarihli ve sayılı ilamıyla derece mahkemesi kararını farklı bir gerekçeyle ve ile onamıştır gerekçe şöyledir yukarıdaki düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere başkanlar kurulu sendika genel kurulu na katılacak delegelerin tüzüğün maddesi hükümlerine uygun olarak tespitini yapıp karara bağlama görevi dışında sadece görüş ve öneri sunmaktadır başkanlar kurulu tüzüğün maddesi hükmü uyarınca delege dağılımını kesin olarak belirler bununla birlikte başkanlar kuruluna verilen bu yetki sadece tüzüğün maddesinde ayrıntılı ve açıkça düzenlenen delege dağılımı belgelendirmekten ibarettir bu konuda başkanlar kuruluna takdir yetkisi verilmemiş olup başkanlar kurulu kararıyla delege dağılımını hükmüne göre tespit eden komisyon raporu tevsik edilerek sendika içinde kesinleştirilmektedir şu halde başkanlar kurulu kararının kurucu niteliği bulunmamaktadır konunun delege dağılımına ilişkin başkanlar kurulu kararlarının yok hükmünde olduğunu tespit eden ve yargıtay hukuk dairesi esas karar sayılı kararıyla onanan ankara mahkemesi esas karar sayılı dosyayla ilgili olarak da değerlendirilerek bu konudaki tereddütlerin yerinde olacaktır yukarıda mahkemesi ve numarası belirtilen kararda hukuken yok hükmünde olan iki farklı toplantıda alınan ve birbiriyle çelişen başkanlar kurulu kararlarının yok hükmünde olduğu tespit edilmiştir dairemizce konu sadece şekil açısından değerlendirilmiştir başkanlar kurulu kararlarının içeriklerine dair bir inceleme ise yapılmamıştır söz konusu dava içerik denetimi yapılmasını gerektirir muhteva kapsam ve özelliğe sahip de değildir diğer taraftan söz konusu başkanlar kurulu kararlarının yok hükmünde olduğunun tespitinin gerekliliği de açıktır zira tüzük hükümleri gereğince hukuki değer ifade eden genel kurula katılacak delegelerin belirlenmesinde önem taşıyan ve seçim kurulu tarafından dikkate alınan birbiriyle çelişkili ve yok hükmünde olan kararların bu özelliklerinin tespiti gereklidir bu kararların hukuka aykırılıklarının tespit edilmemesi halinde genel kurulun şaibeli olduğu yönünde şüphe her zaman mevcut olacaktır bu nedenlerle dairemizin esas karar sayılı kararının bu çerçevede yorumlanması gerekir başkanlar kurulunun delege dağılımına ilişkin kararının niteliği ortaya konduktan sonra başkanlar kurulu kararının yok hükmünde olduğunun tespitinin tarihinde yapılan davalı sendika genel kurulu na etkisi üzerinde durulması zorunludur başkanlar kurulu kararının niteliği ve özelliği gereği bulunmaması sadece bir tüzüğe aykırılık hali olup kendiliğinden genel kurulun iptalini gerektirecek nitelik ve nicelikte değildir zira başkanlar kurulu kararı yerine delege dağılımı tarihli yönetim kurulu kararıyla belirlenmiştir önemli olan delege dağılımın yasanın düzenlemeleri ile tüzük hükümlerine uygun gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğidir bu açıklamalar uyarınca mahkemenin gerekçesi yerinde değildir ancak tarihli yönetim kurulu kararıyla belirlenen delege dağılımının başvuru numarası karar tarihi anlamda tüzüğün maddesine uygun olduğu dikkate alındığında somut uyuşmazlık da belirleyici olan husus farklı delege dağılımının da yapılmasına neden olan tüzüğün maddesinin b fıkrasının bendinin demokratik esaslara aykırı olup olmadığıdır söz konusu hükümde şubelerin yönetim kurulan şubelerine bağlı toplu is sözleşmesi bağıtlanmış işyerlerinde çalışan ve aidat ödeyen üyelerin toplu is sözleşmesi yetkisi kesinleşen işyerlerinde çalışan üyelerin ve toplu is sözleşmesinin yürürlükte olduğu işyerlerinde bir yıldan çok olmamak kaydıyla her ne şekilde olursa olsun hizmet akdi askıda olan üyelerin listelerine başkanlar kurulu toplantısından en geç gün önce genel yönetim kurulu na bir üst yazı ile teslim eder denilmektedir sendika tüzükleri anayasada belirlenen cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı olamaz sayılı sk m yine sendika tüzüklerine delege seçilmeyi kısıtlayıcı veya engelleyici hükümler konulamaz sayılı sk m bu doğrultuda olmak üzere demokratik esaslara olacak şekilde seçme ve seçilme ile temsil hakkını kısıtlayan sendika düzenlemeleri ya da uygulamaları genel kurulu sakat hale getirir bu halde hukuka aykırılığın sonuca etkili olup olmadığı neticeye etki etmez somut olayda davacılar işyerlerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçinin şube seçimlerine katılmalarına rağmen olağan genel kurula gönderilecek olan üs delegelerin belirlenmesinde hesaba katılmadığını bu şekilde seçme ve temsil haklarının ellerinden alındığını iddia etmişlerdir gerçekten de tarihli yönetim kurulu kararıyla belirlenen ve genel kurulun oluşumuna esas olan delege dağılımı ile listesine göre yetkisi henüz kesinleşmeyen tesco kipa işyerinde çalışan sendika üyesi işçilerin şube kurullarına ve hatta bir tanesinin üst kurul delegesi de seçildiği anlaşılmakla birlikte söz konusu yönetim kurulu kararı uyarınca yetkisi kesinleşmemiş işyerleri ve dolayısıyla işyerleri delege dağılımında dikkate alınmamıştır tesco kipa işyerlerinde çalışan işçilerin delege dağılımında esas alınmamasının gerekçesi olan sendika tüzüğünün maddesinin b fıkrasının bendine bakıldığında delege dağılımında sadece toplu iş sözleşmesi bağıtlanmış işyerinde çalışıp aidat ödeyen işçilerin yetkisi kesinleşmiş işyerinde çalışan üyelerin ve toplu is sözleşmesinin yürürlükte olduğu işyerlerinde bir yıldan çok olmamak kaydıyla her ne şekilde olursa olsun hizmet akdi askıda olan üyelerin dikkate alınmasının öngörüldüğü görülmektedir bu hüküm uyarınca yaklaşık üye yani delege dağılımına esas alınan üye sayısının o undan fazla üye delege dağılımında dikkate alınmamıştır görüldüğü üzere bu düzenleme şubenin temsil oranını ve etkinliğini ayrıca yine delege dağılımını etkileyeceği için şube üyelerinin seçilebilme ihtimalini sınırlayan bir içeriği sahip olup demokratik esaslara aykırıdır bunun sonucu olarak da tesco kipa işyerlerinin delege dağılımında dikkate alındığı delege listesinde yer alan bir kısım davacılar genel kurula esas alınan ve işyerlerinin dikkate alınmadığı delege listesinde bulunmadıklarından genel kurula üst delege katılamamışlardır yargıtay hukuk dairesi anılan yönetim kurulu kararıyla yetkisi kesinleşmemiş aş iş yerlerindeki yaklaşık üyenin delege dağılımında dikkate alınmadığının altını çizmiştir yargıtay sonuç olarak ana tüzükteki düzenlemenin şubenin temsil oranı ve etkinliği ile delege dağılımını etkileyeceği için şube üyelerinin seçilebilme ihtimalini sınırlayan bir içeriğe sahip olduğu ve demokratik esaslara aykırılık taşıdığı sonucuna varmıştır yargıtay ilamı başvurucu sendikaya tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu yalçın çalışkan ise nihai karardan yukarıda belirtilen tarihte haricen haberdar olmuştur başvurucu sendika tarihinde diğer başvurucu ise tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur başvuru numarası karar tarihi b hukuk tarihli ve sayılı sendikalar ve toplu sözleşmesi kanununun maddesi şöyledir genel kurulda yapılan organ ve delege seçimlerinin devamı sırasında yapılan işlemlere ilişkin olarak seçim sonuç tutanaklarının düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde yapılacak itirazlar hakim tarafından aynı gün incelenir ve kesin olarak karara bağlanır süresinin geçmesi ve itirazların karara bağlanmasından hemen sonra hakim üncü madde hükümlerine göre kesin sonuçları ilan eder ve ilgili kuruluş veya şubesine bildirir bakanlık veya kuruluş ya da şubesinin üye ve delegeleri kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak genel kurul ve seçim yapılması veya seçim sonuçlarını etkileyecek ölçüde bir usulsüzlük ya da kanuna aykırı uygulama iddiasıyla bu işlemlerin veya genel kurulun iptali için genel kurul tarihinden itibaren bir ay içerisinde dava açabilir dava basit yargılama usulüne göre iki ay içerisinde kararın temyizi halinde yargıtayca on beş gün içinde kesin olarak karara bağlanır genel kurulun veya genel kurulda yapılan organ seçiminin iptaline karar verildiği takdirde mahkeme genel kurulu kanun ve tüzük hükümlerine göre en kısa zamanda toplamak seçimleri yapmak ve yeni yönetim kurulu seçilinceye kadar kuruluşu yönetmekle görevli olmak üzere sayılı kanun hükümleri gereğince bir veya üç kayyım tayin eder ve görev sürelerini belirler tarihli ve sayılı kanun ile kabul edilen sendika özgürlüğüne ve örgütlenme hakkının korunmasına nolu sözleşmenin sözleşmesi ve maddeleri şöyledir madde çalışanların ve işverenlerin örgütleri tüzük ve iç yönetmeliklerini düzenlemek temsilcilerini serbestçe seçmek yönetim ve etkinliklerini düzenlemek ve iş programlarını belirlemek hakkına sahiptirler kamu makamları bu hakkı sınırlayacak veya bu hakkın yasaya uygun şekilde kullanılmasına engel olacak nitelikte her türlü müdahaleden sakınmalıdırlar çalışanlar ve işverenlerle bunlara ait örgütler bu sözleşme ile kendilerine tanınmış olan hakları kullanmada diğer kişiler veya örgütlenmiş topluluklar gibi yasalara zorundadırlar yasalar bu sözleşme ile öngörülen güvencelere zarar verecek şekilde uygulanamaz sendikası ana tüzüğünün sendika genel kurulunun kuruluş şekli başlıklı maddesi şöyledir a sendika genel kurulu sendikanın en yüksek ve yetkili organı olup şube genel kurullarından tüzük hükümlerine ve seçim yönetmeliğine göre seçilecek delege ile sendika genel yönetim ve genel yönetim kurulu üyelerinden meydana gelir b genel kurulu oluşturacak delegelerin tespiti sendika genel yönetim kurulu sendika genel kurul tarihini üç ay önceden saptamak ve şube başkanlıklarına yazılı olarak bildirmek zorundadır sendika genel yönetim kurulu sendika genel kurulu nu şubelerin getireceği üst kurul delege sayılarını saptamak üzere toplar başkanlar kurulu bu toplantısı en ge gün önceden şube başkanlıklarına yazılı olarak bildirilir şubeleri yönetim kurulları şubelerine bağlı toplu iş sözleşmesi bağıtlanmış işyerlerinde çalışan ve aidat ödeyen üyelerin toplu iş sözleşmesi yetkisi kesinleşen başvuru numarası karar tarihi işyerlerinde çalışan üyelerin ve toplu iş sözleşmesinin yürürlükte olduğu işyerlerinde bir yıldan çok olmamak kaydıyla her ne şekilde olursa olsun hizmet akdi askıda olan üyelerin listelerine başkanlar kurulu toplantısından en geç gün önce genel yönetim kurulu na bir üst yazı ile teslim eder sendika genel yönetim kurulu şube yönetim kurullarınca bu belgeleri gene merkez kayıtları ile karşılaştırarak şubelerin üst kurul delegelerinin tespitinde esas alınacak sayıları belirlemek üzere başkanlar kuruluna sunar sendikanın bu şekilde bulunacak toplam üye sayısı rakamına bölünerek kaç üyeye bir üst kurul delegesi düştüğü saptanır şubelerin e göre bulunan üye sayısı belirlenen bu rakama bölünerek şubenin sendika genel kurulu na katılacak delege sayısı bulunur bütün bu işlemler başkanlar kurulu anılan toplantısında görüşülerek son şeklini alır ve hangi şubenin kaç üst kurul delegesi getireceği kesin olarak karara bağlanır kesinleştirilen üst kurul delege sayıları yazılı olarak şube başkanlıklarına bildirilir başkanlar kurulunca yapılan bu tespitten önce zorunlu olarak şube genel kurullarını toplayan şubelerin seçmiş oldukları üst kurul delegelerin sayısı tespit edilen delege sayısından fazla olması durumunda bende göre tespit edilen ve şubeye yazılı olarak bildirilen sayıda delege seçim kurulunca kesinleşme şerhi verilen listedeki sıra esas alınarak belirlenir iv