TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET ACAR VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/22894) Karar Tarihi: 15/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucular : 1. Ahmet ACAR 2. Ayşe GÜRCAN 3. Başak Elçin ACAR 4. Fatma ALABEY 5. Hatice ÖNCÜ 6. Özer GÜRCAN 7. Safiye TEK İN 8. Zişan SICAKYÜZ
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET ACAR VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/22894) Karar Tarihi: 15/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucular : 1. Ahmet ACAR 2. Ayşe GÜRCAN 3. Başak Elçin ACAR 4. Fatma ALABEY 5. Hatice ÖNCÜ 6. Özer GÜRCAN 7. Safiye TEK İN 8. Zişan SICAKYÜZ 9. Osman GÜRCAN 10. Özkan GÜRCAN Başvurucular Vekili : Av. Suat SERT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; kamula ştırma bedelinin de ğer kayb ına uğrat ılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının, istinaf itiraz ının incelenmemesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 34. Komisyonca yap ılan inceleme neticesinde, bireysel ba şvuru formunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesi'nin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nde öngörülen usul ve esaslara uygun biçimde doldurulmad ığı belirtilerek yeniden tanzim edilecek ba şvuru formunun sunulmas ı için 24/12/2018 tarihinde bir eksikli ğin giderilmesi bildirimi haz ırlanm ıştır. Söz konus u bildirim, ba şvurucular vekiline 31/12/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 5. Başvurucular vekili 15/1/2019 tarihinde söz konusu bildirime istinaden tamam ıyla yeni bir ba şvuru formu düzenleyerek Anayasa Mahkemesine göndermi ştir. Başvurucular vekili, yeni sundu ğu başvuru formunda ilk ba şvuru formunda göstermedi ği iki başvurucuya (Osman Gürcan ve Özkan Gürcan) daha yer vermi ştir. 6. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 7. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 8. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 10. Başvurucular ın da aralar ında bulundu ğu davac ılar 20/9/2012 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesi Ba şkanl ığı (Belediye) aleyhine kamula ştırmas ız el atmaya dayal ı tazminat davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde, murislere ait İzmir'in Güzelbahçe ilçesi 1438 parselde kay ıtlı tarla vas ıflı 425 metrekare yüz ölçümündeki ta şınmaz ın tamam ına kamulaştırma yap ılmadan yol ve kald ırım geçirmek suretiyle daval ı idare taraf ından e l atıldığı ileri sürülmü ş ve 15.000 TL tazminat talep edilmi ştir. 11. Başvurucu Zi şan S ıcakyüz 21/11/2016 tarihinde aç ılan davadan vazgeçti ğine dair dilekçe sunmu ştur. Başvurucular vekili 24/5/2017 tarihinde bilirki şi raporunda tespit edilen de ğer doğrultusunda dava konusu miktar ı ıslah ederek 214.270 TL tazminata hükmedilmesini talep etmi ştir. 12.İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 8/9/2017 tarihinde ba şvurucular Fatma Alabey, Hatice Öncü ve Zi şan S ıcakyüz'ün içinde bulundu ğu bir k ısım davac ılar yönünden davay ı reddetmi ş; diğer davac ılar yönünden ise davay ı kabul ederek toplam 214.270 TL tazminat ın dava tarihinden itibaren i şleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar vermi ştir. 13. Mahkeme gerekçeli karar ında; imar plan ında yol ve otopark alan ı olarak ayr ılan taşınmaz ın tamam ına yol ve kald ırım yap ılarak el at ılm ış olduğunu ve al ınan bilirki şi raporu doğrultusunda da tazminat miktar ının belirlendi ğini aç ıklam ıştır. Mahkeme, davalar ı reddedilen bir k ısım davac ılar içerisinde bulunan ba şvurucu Zi şan S ıcakyüz'ün davas ından vazgeçtiğini, başvurucular Fatma Alabey ve Hatice Öncü'nün ise ta şınmaz maliklerinin mirasç ısı olmad ıklar ını belirtmi ştir. Mahkeme, daval ı idare lehine 18.806 TL vekâle t ücretinin davalar ı reddedilen bir k ısım davac ıdan tahsiline karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 414. Daval ı Belediye 16/10/2017 tarihinde istinaf ba şvurusunda bulunmu ştur. Belediye istinaf dilekçesinde; aleyhe maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekti ğini, fiilî el atma tarihinin ara ştırılmad ığını ve taşınmaz ın değerinin hatal ı hesapland ığını ileri sürmü ştür. 15. Başvurucular vekili de 16/10/2017 tarihinde istinaf kanun yoluna ba şvurmuştur. İstinaf dilekçesinde; hakk ında ret karar ı verilen ba şvurucular yönünden nispi vekâlet ücreti yerine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekti ği ileri sürülmü ştür. Başvurucular vekilinden istinaf karar harc ı, istinaf kanun yoluna ba şvurma harc ı ve gider avans ı tahsil edilmiştir. 16.İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi ( İstinaf Mahkemesi) 31/5/2018 tarihinde daval ı idarenin istinaf ba şvurusunu esastan kesin olmak üzere reddetmiştir. İstinaf Mahkemesi gerekçeli karar ında; daval ı taraf ından istinaf ba şvurusunda bulunuldu ğunu belirterek ta şınmaz ın değerinin belirlenmesinde kanuna ayk ırılık bulunmad ığını aç ıklam ıştır. İstinaf Mahkemesi karar ında başvurucular vekilinin istina f başvurusuna ili şkin herhangi bir de ğerlendirmeye yer verilmemi ştir. 17. Mahkemece hükmedilen tazminat bedeli için İzmir 4. İcra Dairesinde ba şlatılan takip sonucunda idare 18/6/2018 tarihinde davalar ı kabul edilen içinde daval ı kabul edilen bir kısım başvurucular ın da bulundu ğu davac ılara toplam 357.305 TL ödeme yap ılm ıştır. 18.İstinaf Mahkemesi karar ı 25/6/2018 tarihinde ba şvurucular vekiline tebli ğ edilmiştir. 19. Başvurucular vekili 24/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 20. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 357. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Karar a şağıdaki hususlar ı içerir: ...c) Taraflar ın iddia ve savunmalar ının özeti. ... d) İleri sürülen istinaf sebepleri. e) Taraflar aras ında uyuşmazl ık konusu olan veya olmayan hususlarla bunlara ili şkin delillerin tart ışmas ı, ret ve üstün tutma sebepleri, sabit görülen vak ıalarla bunlarda n çıkar ılan sonuç ve hukuki sebep. f) Hüküm sonucu ile varsa kanun yolu ve süresi... Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 5(2) Hükmün sonuç k ısm ında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakk ında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tan ınan haklar ın, sıra numaras ı alt ında, aç ık, şüphe ve tereddüt uyand ırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir. (3) (Ek:22/7/2020-7251/38 md.) Bölge adliye mahkemesi, ba şvurunun esastan reddi karar ında, ileri sürülen istinaf sebeplerini özetlemek ve ret sebeplerini aç ıklamak kayd ıyla, karar ın hukuk kurallar ına uygunluk gerekçesini göstermekle yetinebilir." B. Uluslararas ı Hukuk 21.İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. Ali Şimşek ve diğerleri, B. No: 2014/2073, 6/7/2017, 23-33; Bob Ross İncorporated , B. No: 2015/14347, 3/7/2019, 16-18. V.İNCELEME VE GEREKÇE 22. Mahkemenin 15/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular Osman Gürcan ve Özkan Gürcan Yönünden 1. Başvurucular ın İddialar ı 23. Başvurucular, kamula ştırmas ız el atmaya dayal ı tazminat ın değer kayb ına uğrat ılacak şekilde ödendi ği ve istinaf ba şvurusunun İstinaf Mahkemesince incelenmedi ğini belirterek mülkiyet ve adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 24. 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (3) numaral ı f ıkras ında başvuru dilekçesinde i şlem, eylem ya da ihmal nedeniyle ihlal edildi ği ileri sürülen hak ve özgürlü ğün ve dayan ılan Anayasa hükümlerinin ve ihlal gerekçelerinin belirtilmesinin bir zorunluluk olduğu, ayn ı maddenin (6) numaral ı fıkras ında ise an ılan zorunluluk da dâhil olmak üzere başvuru evrak ında herhangi bir eksiklik bulunmas ı hâlinde eksikli ğin giderilmesi için başvurucu veya varsa vekiline bildirimde bulunulaca ğı belirtilmi ştir. 25. 6216 say ılı Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı f ıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvurunun başvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. 26. Bireysel ba şvuru için öngörülen otuz günlük süre geçtikten sonra yap ılan eksiklik giderimlerinde daha önce öz olarak dahi ileri sürülmemi ş hak ihlaline dair yeni iddialarda bulunulmas ı mümkün de ğildir ( Ferhat Yildeniz , B. No: 2017/20129, 15/12/2020, 29). 27. Somut olayda nihai karar 25/6/2018 tarihinde ba şvurucular vekiline tebli ğ edilmiş ve başvurucular vekili 24/7/2018 tarihinde adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürerek bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Söz konusu ba şvuruya ili şkin bireysel ba şvuru formunda ba şvurucular olarak Özer Gürcan, Ay şe Gürcan, Fatma Alabey, Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 6Safiye Tekin, Ahmet Acar, Ba şak Elçin Acar, Hatice Öncü ve Zi şan S ıcakyüz gösterilmi ştir. Komisyonca yap ılan inceleme neticesinde bireysel ba şvuru formunun usul ve esaslara uygun biçimde doldurulmad ığı belirtilerek yeniden tanzim edilecek ba şvuru formunun sunulmas ı için 24/12/2018 tarihinde bir eksikli ğin giderilmesi bildirimi haz ırlanm ıştır. Söz konus u bildirim ba şvurucular vekiline 31/12/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 28. Başvurucular vekili 15/1/2019 tarihinde söz konusu bildirime istinaden tamam ıyla yeni bir ba şvuru formu düzenleyerek Anayasa Mahkemesine göndermi ştir. Başvurucular vekili yeni sundu ğu başvuru formunda ilk ba şvuru formunda göstermedi ği başvurucular aras ında göstermedi ği Osman Gürcan ve Özkan Gürcan'a ilk defa yer verilmiştir. 29. Başvurucular vekili, nihai karar ı 25/6/2018 tarihinde ö ğrenmesine ra ğmen 24/7/2018 tarihli bireysel ba şvuru formunda göstermedi ği Osman Gürcan ve Özkan Gürcan' ı eksiklik bildirimine istinaden sundu ğu 15/1/2019 tarihli bireysel ba şvuru formund a başvurucu olarak göstermi ştir. Dolay ısıyla başvurucular vekilinin söz konusu iki ba şvurucu yönünden nihai karar ın öğrenilmesinden itibaren otuz günlük ba şvuru süresi geçtikten sonra bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılm ıştır. 30. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Diğer Başvurucular Yönünden 1. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia a. Başvurucular ın İddialar ı 31. Başvurucular, dava tarihi ile ödemenin yap ıldığı tarih aras ında geçen sürede tazminat bedelinin de ğer kayb ına uğrad ığını belirterek mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. b. Değerlendirme 32. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 33. Anayasa Mahkemesi, kamula ştırma alaca ğının enflasyon kar şısında değer kayb ına uğrat ılmas ına ilişkin benzeri şikâyetleri daha önce ölçülülük ilkesi yönünden mülkiyet hakk ı bağlam ında incelemi ş ve sonuca ba ğlam ıştır (Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , B. No: 2013/817, 19/12/2013, 41-65; Ali Şimşek ve diğerleri, 58-69; Türkan Poyraz , B. No: 2015/15388, 13/9/2018; 29-37; Han ım Çeyiz ve Mehmet Gündüz , B. No: 2015/19289, 17/7/2018, 23-29; Kadir Çakar , B. No: 2015/18908, 21/3/2018, 21-28). Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 734. Buna göre kamula ştırma yoluyla mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin orant ılı olabilmesi için ta şınmaz ın gerçek bedelinin malike ödenmesi ve ayr ıca ödenen bedelin tespitinde esas al ınan tarih ile ödeme tarihi aras ında geçen dönemde gerçekle şen enflasyona nispetle ta şınmaz ın hissedilir derecede de ğer kaybetmemi ş olmas ı gerekir ( Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , 59). Ödenen tutarlar ın enflasyonun etkilerinden ar ındırılarak güncelle ştirilmesi yani kamula ştırma tarihi ile ödeme tarihi aras ında geçen süredeki hissedilir de ğer kayb ını telafi edecek biçimde faiz uygulanmas ı, kamulaştırma bedelinin enflasyon kar şısında değer kaybetmesini önleyebilecek bir araçt ır (Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , 42). 35. Yap ılan incelemede ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin ölçülü olup olmad ığı hususunda bir sonuca varmak için mahkemece tespit edilen gerçek değer ile ba şvurucuya yap ılan ödemelerin enflasyon etkisi ar ındırılm ış sonuçlar ının karşılaştırılmas ı gerekmektedir. Elde edilmek istenen kamu yarar ı ile başvurucunun mülkünden mahrum kalmas ı aras ında makul dengenin sa ğlan ıp sağlanmad ığını ve müdahalenin ölçülü olup olmad ığını tespit etmede önemli olan, yap ılan ödemelerin de ğer kayb ının toplam bedele oran ı üzerinden ba şvurucunun maruz kald ığı yükü belirlemektir ( Ali Şimşek ve diğerleri , 66). 36. Kamula ştırma bedelinin de ğer kayb ına uğrat ılarak ödendi ği yönündeki şikâyete ilişkin başvuru konusu olayda da bu ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. Somut olayda 214.270 TL tazminat bedelinin dava tarihi olan 20/9/2012 tarihinden itibaren i şleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmi ş ve 18/6/2018 tarihinde 357.305 TL tutar ında ödeme yap ılm ıştır. 37. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre ba şvuruculara ödenmesi gereken 214.270 TL tutar ındaki kamula ştırmas ız el atma tazminat ının 2018 y ılı Haziran ay ı itibar ıyla değer kayb ını telafi edecek fark ile birlikte ödenmesi gerekecek bedel 369.015,79 TL'dir. Mahkemece kamula ştırma bedeline 20/9/2012 tarihinden itibaren yasal faiz i şletilmesine karar verilmi ş ve başvuruculara icra dosyas ında toplam 357.305 TL ödeme yap ılm ıştır. Bu durumda ba şvurucular ın alacağında meydana gelen de ğer kayb ının %5'in alt ında olduğu anlaşılmaktad ır. 38. Sonuç olarak somut olayda ta şınmaz maliklerine ödenen faizin aradan geçen sürede kamula ştırmas ız el atma tazminat ının uğrad ığı değer kayb ını çok büyük ölçüde karşılad ığı anlaşılmaktad ır. Yukar ıda tespit edilen düzeyde küçük bir farkl ılığın ise (%5'te n daha az) hesaplama yöntemi sebebiyle olu şabilecek yan ılma farkl ılığı (hata marj ı) kapsam ında kald ığı değerlendirilmelidir. Bu durumda kamula ştırmas ız el atma tazminat ının ödenmesi sürecindeki gecikmenin -bu sürede u ğran ılan zarar ın karşılanmas ı amac ıyla ödenen faiz miktar ı da gözetildi ğinde- müdahalenin ba şvuruculara şahsi olarak a şırı bir külfet yüklemedi ği anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik aç ık bir ihlal bulunmamaktad ır. 39. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia a. Başvurucular ın İddialar ı 40. Başvurucular, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 8b. Değerlendirme 41. 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a eklenen geçici 2. maddeye göre Anayasa Mahkemesine yap ılan ve münhas ıran bu maddenin yürürlü ğe girdiği 31/7/2018 tarihi itibar ıyla Anayasa Mahkemesinde derdest olan yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı iddias ıyla ilgili bireysel ba şvurular ın Adalet Bakanl ığı İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenerek karara bağlanmas ı öngörülmü ştür. Anayasa Mahkemesi Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018, 27-36) karar ında Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ili şkin yolu ula şılabilir olma, başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönünden inceleyerek Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı sonucuna varm ış; başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle ba şvurunun kabul edilemezli ğine karar vermi ştir. 42. Mevcut ba şvuruda da söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 43. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduklar ına karar verilmesi gerekir. 3. Mahkemeye Eri şim Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia a. Başvurucular ın İddialar ı 44. Başvurucular, davalar ı reddedilen bir k ısım başvurucu yönünden hükmedilen nispi vekâlet ücretine ili şkin itirazlar ının İstinaf Mahkemesince incelememesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. b. Değerlendirme i. Kabul Edilebilirlik Yönünden45. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. ii. Esas Yönünden46. Mahkemeye eri şim hakk ı, mahkemeye ba şvuru konusunda etkili bir sistemin var olmas ını ve dava açmak isteyen ki şilerin mahkemeye ula şmada aç ık, pratik ve yeterli fırsatlara sahip olmas ını gerektirir. Özellikle hukuki ya da uygulamadaki belirsizlikler kişilerin mahkemeye eri şim hakk ını ihlal edebilir ( Aktif Elektrik Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2012/855, 26/6/2014, 34). Bu nedenle mahkemelerin usul kurallar ını uygularken yarg ılaman ın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde kat ı şekilcilikten kaç ınmalar ı gerektiği gibi kanunla öngörülmü ş usul şartlar ının ortadan kalkmas ına neden olacak ölçüde aşırı esneklikten de kaç ınmalar ı gerekir ( Kamil Koç , B. No: 2012/660, 7/11/2013, 65). Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 947. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddiada bulunma ve savunma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ştir. Dolay ısıyla mahkemeye eri şim hakk ı, Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğünün bir unsurudur. Di ğer yandan Anayasa'n ın 36. maddesine "adil yarg ılanma" ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının madde metnine dâhil edildiği vurgulanm ıştır. Sözleşme'yi yorumlayan A İHM, Sözle şme'nin 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının mahkemeye eri şim hakk ını içerdiğini belirtmektedir ( Özbak ım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 48. Mahkemeye eri şim hakk ı, bir uyu şmazl ığı mahkeme önüne ta şıyabilmek ve uyuşmazl ığın etkili bir şekilde karara ba ğlanmas ını isteyebilmek anlam ına gelmektedir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 52). Öte yandan mahkemeye eri şim hakk ı ilk derece mahkemesine dava açma hakk ının yan ı sıra itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollar ına başvurma imkân ı tan ınm ış ise an ılan yollara ba şvurma hakk ını da içerir ( Ali Atl ı, B. No: 2013/500, 20/3/2014, 49). 49. Usul kanunlar ının taraflara istinaf yoluna ba şvurma hakk ını tan ıdığı hâllerde ilk derece mahkemesi taraf ından verilen kararlara kar şı istinaf yoluna ba şvuru hakk ının Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında olduğunun kabulü gereklidir. Dolay ısıyla mahkemeye eri şim hakk ı, istinaf yolunun aç ık olduğu hallerde ki şilerin bu a şamada ileri sürülen iddialar ın ilgili yarg ı mercii taraf ından incelenmesi yükümlülü ğünü içermektedir. 50. Somut olayda davalar ı reddedilen bir k ısım başvurucular aleyhine hükmedilen vekâlet ücretinin hatal ı olduğu iddias ıyla başvurucular vekili taraf ından istinaf ba şvurusunda bulunulmu ştur. Başvuruculardan istinaf ba şvurusu için harç ve giderler tahsil edilmi ştir. Mahkeme, düzenledi ği istinaf formunda ba şvurucular ın da istinaf ba şvurusunda bulunduklar ını göstermi ş ve istinafa evrak gönderme üst yaz ısında bu hususu belirtmi ştir. Buna karşı İstinaf Mahkemesi ba şvurucular ın istinaf iddias ı hakk ında olumlu veya olumsuz bir değerlendirme yapmaks ızın salt daval ı Belediyenin iddialar ı kapsam ında inceleme yaparak nihai karar ını vermiştir. 51. Başvurucular vekili istinaf dilekçesinde 18.806 TL nispi vekâlet ücreti yerine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekti ğini iddia etmi ş, bunun d ışında herhangi bir istinaf nedeni ileri sürmemi ştir. Vekâlet ücretinin hatal ı hesapland ığına dair iddian ın aç ılan davan ın niteliği ve miktar ı gözönüne al ındığında mahkemeye eri şim hakk ına yönelik esasl ı bir iddiaya dayand ığı aç ıktır. Buna ra ğmen İstinaf Mahkemesi taraf ından başvurucular ın iddias ı hakk ında herhangi bir de ğerlendirme yap ılmam ış olmas ı nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının gereklerinden olan istinaf ba şvurusunun etkili bir şekilde karara ba ğlanmas ı yükümlülü ğünün ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. 52. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucular ın Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 4. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 53. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 10 (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 54. Başvurucular; ihlalin tespit edilmesi, yarg ılaman ın yenilenmesi ile 192.684 TL maddi ve her bir ba şvurucu için ayr ı ayr ı 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 55. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 56. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 57.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 58.İncelenen ba şvuruda, istinaf ba şvurusu hakk ında herhangi bir karar verilmemesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 1159. Bu durumda mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Buna göre yap ılacak yeniden yarg ılama ise 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, başvurucular ın istinaf ba şvuru dilekçesi do ğrultusunda İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince bir inceleme yap ılmas ından ibarettir. Bu amaçla karar ının bir örneğinin istinaf nedenlerini inceleyecek İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine göndermek üzere İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 60.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 61. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucular Osman Gürcan ve Özkan Gürcan d ışındaki diğer başvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Ba şvurucular Osman Gürcan ve Özkan Gürcan yönünden ihlal iddialar ının süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Diğer başvurucular yönünden; a. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, b. Makul sürede yarg ılanma hakk ını n ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, c. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere dosyan ın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi gönderilmesinin sa ğlanmas ı amac ıyla İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2012/243, K.2017/375) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucular ın tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucular Osman Gürcan ve Özkan Gürcan d ışındaki başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMES İNE, Başvuru Numaras ı: 2018/22894 Karar Tarihi : 15/6/2021 12F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN