TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR Y.A. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/19765) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/19765 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Gizem Ceren DEM İR KOŞAR Başvurucu : Y.A. Vekili : Av. Mahmut Sait ARSLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuka ayk ırı şekilde ve insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan ko şullar
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR Y.A. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/19765) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/19765 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Gizem Ceren DEM İR KOŞAR Başvurucu : Y.A. Vekili : Av. Mahmut Sait ARSLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuka ayk ırı şekilde ve insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan ko şullarda geri gönderme merkezinde tutulma nedeniyle kötü muamele yasa ğı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 9/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. 2018/19242 ba şvuru numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ında, başvurucunun geri gönderme merkezinde tutulma nedeniyle kötü muamele yasa ğı ile kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğ i iddialar ının ayr ılarak işbu başvuru dosyas ına kaydedilmesine kara r verilmiştir. 4. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 5. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Hatay Valili ği İl Göç İdaresi Müdürlü ğü taraf ından 24/11/2017 tarihinde Çin Halk Cumhuriyeti vatanda şı olan başvurucunun s ınır d ışı edilmesine, ayr ıca idari gözetim altına al ınmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/19765 Karar Tarihi : 8/6/2021 38. Başvurucunun s ınır d ışı etme karar ına karşı açt ığı iptal davas ı Hatay 1. İdare Mahkemesinin 2/5/2018 tarihli karar ıyla süre a şımı nedeniyle reddedilmi ştir. 9. Başvurucunun kötü muameleye maruz kalma riski bulunan ülkeye s ınır d ışı edilmesine karar verilmesi nedeniyle kötü muamele yasa ğının ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkin başvurusu Anayasa Mahkemesinin 2018/19242 say ılı bireysel başvuru dosyas ında incelenmi ş ve başvuru 18/7/2018 tarihinde ba şvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik karar ı ile sonuçlanm ıştır. 10. Başvurucu, idari gözetim alt ına al ınmas ına ilişkin karara kar şı İzmir 2. Sulh Ceza Hâkimli ğine itirazda bulunmu ştur. 10/4/2018 tarihinde itiraz ın reddine karar verilmi ştir. 11. Başvurucu hakk ındaki idari gözetim karar ı 13/8/2018 tarihinde sonland ırılm ış ve başvurucu, idari gözetim merkezinden sal ıverilmiştir. 12. Başvurucu 9/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 13.İlgili hukuk için bkz. A.A. ve A.A. [GK], B. No: 2015/3941, 1/3/2017, 28-38; T.T., B. No: 2013/8810, 18/2/2016, 22-25; B.T. [GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017, 19-38. V.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Mahkemenin 8/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 15. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılayacak geliri olmad ığını beyan ederek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 16. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasa ğının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 17. Başvurucu, geri gönderme merkezindeki ko şullar ın insan haysiyetiyle bağdaşmayan nitelikte oldu ğunu ve burada tutulmas ının kendisi yönünden kötü muamele yasağını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. 18. Anayasa Mahkemesi idari gözetim alt ında tutulma yerlerinin yönetim, denetim ve işletilmesinin İçişleri Bakanl ığı taraf ından yürütülen bir kamu hizmeti oldu ğunu, 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari i şlem ve eylemlerden dolay ı kişisel hakk ı doğrudan muhtel olanlarca idari yarg ıda tam yarg ı davas ı açılabileceğini, yabanc ının sal ıverilmesi hâlinde etkili hukuk mekanizmas ının tam yarg ı davas ı olduğunu ifade etmi ştir (B.T., 45-58). Başvuru Numaras ı: 2018/19765 Karar Tarihi : 8/6/2021 419. Somut ba şvuruda bu ilkeden ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. 20. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 21. Başvurucu, idari gözetim alt ında tutulmas ının hukuka ayk ırı olduğunu belirterek kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 22. 2577 say ılı Kanun'un 2. maddesi idari i şlem veya eylem türleri yönünden herhangi bir ayr ım yap ılmaks ızın idari fonksiyona giren her türlü i şlem veya eylem sebebiyle oluşan zarar ın tazmininin idari yarg ıda aç ılacak tam yarg ı davas ıyla istenebilmesi için yeterli bir yasal zemin olu şturmaktad ır (B.T., 54). 23. Herhangi bir idari gözetim karar ı olmaks ızın özgürlü ğünden yoksun bırak ılanla r bak ımından idari gözetim alt ına al ınm ış olmaktan do ğan zararlar için do ğrudan idari yarg ı mercilerinde tam yarg ı davas ı aç ılabileceği konusunda tereddüt bulunmamaktad ır (B.T., 74). 24. Hakk ında idari gözetim karar ı al ınanlar için de sulh ceza hâkiminin idari gözetim karar ının hukuka ayk ırı olduğu gerekçesiyle itiraz ı kabul etmesi hâlinde tam yarg ı davas ı aç ılmas ını engelleyici bir düzenleme bulunmad ığından bu yol tüketilmeden Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunulamaz ( B.T., 73). Ayn ı değerlendirme idari gözetimin idarece sonland ırılmas ı durumunda da geçerlidir. ( A.A., B. No: 2014/18827, 20/12/2017, 37 ). 25. Yukar ıdaki aç ıklamalar ışığında idari gözetimi sona erdirilen ba şvurucunun uğrad ığını öne sürdü ğü maddi ve manevi zarar ının karşılanmas ı bak ımından başarı şans ı sunma, yeterli giderim sa ğlama kapasitesini haiz ve ula şılabilir oldu ğu görülen tam yarg ı davas ı yolu tüketmeden yapt ığı başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmad ığı sonucuna var ılm ıştır (Dayg ınat Magomedzham ılova ve di ğerleri, B. No: 2015/516, 20/3/2019, 30). 26. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, C. Kötü muamele yasa ğı ile kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2018/19765 Karar Tarihi : 8/6/2021 5D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından başvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASIN A 8/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI