TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR OSMAN ASLAN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2016/11872) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2016/11872 : 21/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M. EminKUZ R1dvan GULE ; Yild1z SEFERiNOGLU Volkan ;AKMAK OsmanASLAN Av. Nil TOYDEMiR I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tam yarg1 davasmm sure a 1m1 yonunden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigi iddi
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR OSMAN ASLAN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2016/11872) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2016/11872 : 21/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M. EminKUZ R1dvan GULE ; Yild1z SEFERiNOGLU Volkan ;AKMAK OsmanASLAN Av. Nil TOYDEMiR I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tam yarg1 davasmm sure a 1m1 yonunden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 24/6/2016 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 6. Ba vurucu 21/8/2011 tarihinde Sivas'm Y1ld1zeli il9esi smulan i ;inde arac1 ile seyir halinde iken yol yap1m 9ah malan nedeniyle a91lm1 bulunan 9ukura du erek maddi hasarh kaza yapm1 tlr. 7. Ba vurucu, ugrad1g1 zarann belirlenebilmesi i ;in a9tig1 tespit davasmm ardmdan 10/4/2013 tarihinde Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde Sivas il Ozel idaresi aleyhine maddi tazminat davas1 a9m1 tlr. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/11872 : 21/2/2019 8. Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/1/2014 tarihli karanyla yol yap1m 9ah masmm Y1ld1zeli Koylere Hizmet Gotiirme Birligi tarafmdan ger9ekle tirildigi ve il Ozel idaresinin uyu mazhkta taraf s1fatmm bulunmad1g1 gerek9esiyle davay1 husumet yoklugu nedeniyle reddetmi tir. 9. Ba vurucu bu sureci takiben Y1ld1zeli Koylere Hizmet Gotiirme Birligi aleyhine Sivas idare Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde maddi tazminat davas1 a9m1 tu. 10. Mahkeme 16/6/2015 tarihli karan ile ba vurucunun zaran doguran eylemde bulunan idareye ba vuruda bulunmamasm1 gerek9e gostererek 6/1/1982 tarihli ve 2577 say1h idari Yarg1lama Usulii Kanunu'nun 14. ve 15. maddeleri uyannca dava dilek9esinin davah idareye tevdine hukmetmi tir. 11. Merciine tevdi karan 23/6/2015 tarihinde taraflara teblig edilmi tir. 12. Ba vurucu, merciine tevdi karannm kesinle mesinin ardmdan 23/10/2015 tarihinde Yild1zeli Koylere Hizmet Goturme Birligi aleyhine maddi tazminat istemiyle tam yarg1 davas1 a9m1 tu. 13. Mahkeme 6/11/2015 tarihli karanyla davay1 sure a 1m1 yonunden reddetmi tir . 14. Ret gerek9esinde oncelikle 2577 say1h Kanun'un eylemden kaynaklanan tam yarg1 davasm1 ve dava a9ma suresini duzenleyen hukumlerine yer verilerek eylemden kaynaklanan zararlann tazmini i9in oncelikle idareye ba vurulmas1 gerektigi, idareye ba vurulmadan a91lan davalarda merciine tevdi karan verilecegi, iki durumda da idarenin verecegi cevap ya da z1mni ret uzerine altm1 gun i9inde dava a91lacag1 belirtilmi tir. Somut olayda idareye ba vurulmadan a9ilan davada verilen merciine tevdi karannm 23/6/2015 tarihinde idareye teblig edildigi ve idarenin talebi z1mnen reddi uzerine altm1 gun i9inde en ge ; 21/10/2015 tarihinde dava a9ilmas1 gerektigi vurgulanan gerek9ede ba vurucunun bu sure ge9tikten sonra 23/10/2015 tarihinde a9tig1 davanm sure a 1mma ugrad1g1 ifade edilmi tir. 15. Ret hukmu Sivas Bolge idare Mahkemesinin 3/3/2016 tarihli karanyla onanm1 , karar duzeltme istemi de aym Mahkemenin 18/5/2016 tarihli hukmuyle reddedilmi tir. 16. Ba vurucu nihai karan 26/5/2016 tarihinde tebellug etmesinin ardmdan 24/6/2016 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur . IV. iLGiLi HUKUK 17. 2577 say1h Kanun'un 13. maddesinin ilk fikras1 oyledir: "jdari eylemlerden haklarz ihlal edilmiJ olanlarzn idari dava ac;madan once, bu eylemleri yazzlz bildirim ilzerine veya baJka suretle ogrendikleri tarihten itibaren bir yzl VE her halde eylem tarihinden itibaren beJ yzl i ;inde ilgili idareye baJvurarak haklarznzn yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kzsmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki iJlemin tebligini izleyen gunden itibaren veya istek hakkznda altmzJ gun i ;inde cevap verilmedigi takdirde bu surenin bittigi tarihten itibaren, dava suresi i ;inde dava ac;zlabilir" 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/11872 : 21/2/2019 18. 2577 say1h Kanun'un Dilekr;eler uzerine ilk inceleme kenar ba hkh 14. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: II Dilek ;eler, Danz$fayda daire ba$kanznzn gorevlendirecegi bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme ba$kanz veya gorevlendirecegi bir iiye tarafindan : a) Gorev ve yetki, b) jdari merci tecaviizii, c) Ehliyet, d) jdari davaya konu olacak kesin ve yiiriitiilmesi gereken bir i$lem olup olmadzgz, e) Sure a$zmz, j) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadzklan, Yonlerinden szraszyla incelenir. 11 19. 2577 say1h Kanun'un 'ilk inceleme uzerine verilecek karar" kenar ba hkh 15. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: 11Danz$fay veya idare ve vergi mahkemelerince yukandaki maddenin 3 iincii fikrasznda yazzlz hususlarda kanuna aykmlzk goriiliirse, 14 iincii maddenin ; e) 3/b bendinde yazzlz ha/de dilek ;elerin gorevli idare merciine tevdiine, Karar verilir. 11 V. iNCELEME VE GEREK ;E 20. Mahkemenin 21/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tiniildti: A. Ba vurucunun iddialan 21. Ba vurucu; merciine tevdi karan verilen yarg1lama stireci derdest iken dava a9ilmasmm beklenemeyecegini , bu dava stireci kesinle tikten sonra stiresinde dava a91ld1gm1, davanm 2577 say1h Kanun'un 12. maddesi kapsammda degerlendirilmesi gerektigini belirterek anayasal haklannm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. B. Degerlendirme 22. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/11872 : 21/2/2019 Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). iddialann ozti, dava a9ma stirelerine ili kin kurallann hatah yorumland1g1 hususlanna yonelik bulundugundan ikayet mahkemeye eri im hakk1 kapsammda degerlendirilmi tir. oyledir: 23. Anayasa'nm "Hak arama hurriyeti" kenar ba hkh 36. maddesinin birinci flkras1 "Herkes, me:jru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir. " 24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y argilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 48. maddesinin (2) numarah flkrasmda a91k9a dayanaktan yoksun ba vurulann Anayasa Mahkemesince kabul edilemezligine karar verilebilecegi belirtilmi tir. Bu baglamda ba vurucunun ihlal iddialanm kamtlayamad1g1 , temel haklara yonelik bir mtidahalenin olmad1g1 veya mtidahalenin me ru oldugu a91k olan ba vurular ile karma 1k veya zorlama ikayetlerden ibaret ba vurular a91k9a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoglu, B. No: 2012/1334 , 17/9/2013, 24). 25. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci flkrasmda, herkesin yarg1 mercileri ontinde davac1 veya davah olarak iddiada bulunma ve savunma hakkma sahip oldugu belirtilmi tir. Dolay1s1yla mahkemeye eri im hakk1, Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman hak arama ozgtirltigtintin bir unsurudur. Diger yandan Anayasa'nm 36. maddesine adil yargzlanma ibaresinin eklenmesine ili kin gerek9ede, Ttirkiye'nin taraf oldugu uluslararas1 sozle melerce de gtivence altma alman adil yargilanma hakkmm madde metnine dahil edildigi vurgulanm1 t1r. A vrupa insan Haklan Sozle mesi'ni (Sozle me) yorumlayan A vrupa insan Haklan Mahkemesi, Sozle me'nin 6. maddesinin (1) numarah flkrasmm mahkemeye eri im hakk1m i9erdigini belirtmektedir ( Ozbakzm Ozel Saglzk Hiz. jn!j. Tur. San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 26. Adil yarg1lanma hakkmm en temel unsurlanndan biri olan mahkemeye eri im hakk1, bir uyu mazhg1 mahkeme ontine ta 1yabilmek ve uyu mazhgm etkili bir ekilde karara baglanmasm1 isteyebilmek anlamma gelir. Dava a9mak isteyen ki inin mahkemeye eri im hakkmm oztine zarar verecek seviyeye ula mad1g1 mtiddet9e lava a9ma ko ullanna sm1rlamalar getirilebilir (Aktif Elektrik Muh. jn . San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2012/855, 26/6/2014, 36). 27. Dava a9ma stirelerini dtizenleyen, son derece kan 1k ve dagm1k olan bir mevzuatm a m ekilci (katl) yorumu mahkemeye eri im hakkm1 ihlal edebilir. Ozellikle ba vuru mercii ve stiresi gosterilmeyen i lemlerle ilgili davalarda mahkemelerin usul kurallanm yorumlarken mahkemeye eri im hakkm1 a m sm1rland1racak ekilde katl yorumdan ka9mmalan gerekir (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896, 23/2/2016, 40). 28. Dava a9may1 imkans1z kllacak 6l9tide klsa olmad1k9a dava a9ma ya da kanun yollarma ba vuru i9in belli stirelerin ongortilmesi, hukuki belirlilik ilkesinin bir geregidir ve tek ba ma bu durum mahkemeye eri im hakkma aykmhk olu turmaz (Remzi Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). Bu nedenle mahkemelerin usul kurallanm uygularken yarg1lamanm hakkaniyetine zarar getirecek 6l9tide katl ekilcilikten ka9mmalan gerektigi gibi kanunla ongortilmti usul artlanmn ortadan kalkmasma neden olacak ol9tide a m esneklikten de ka9mmalan gerekir (Kami! Kor;, B. No: 2012/660, 7/11/2013 , 65). 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/11872 : 21/2/2019 29. Dava a9ma suresmm i lemeye ba lad1g1 an da mahk:emeye en 1m hakkma yap1lan mudahalenin ol9tiltilugu baglammda buytik onem ta 1maktadir (Ya ar 9oban [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, 66). Dava a9ma suresinin hangi tarihte ba layacagm1 belirleme ve mevzuati bu yonuyle yorumlama gorevi esasen derece mahk:emelerine aittir. Bireysel ba vurunun ikincillik ilkesi geregi, dava a9ma suresinin ba latilacag1 tarihin belirlenmesi noktasmda Anayasa Mahk:emesinin bir gorevi bulunmamaktad1r. Anayasa Mahk:emesinin bu hususta ustlenecegi rol, dava a9ma suresinin hangi tarihten itibaren ba latilmas1 gerektigiyle ilgili derece mahk:emelerinin yorumlannm mahk:emeye eri im hakkma etkisini somut olaym ko ullan 1 1gmda incelemektir (Ahmet Yzldmm, B. No: 2014/18135 , 20/9/2017, 46). 30. Somut olayda Mahk:eme 2577 say1h Kanun huktimleri uyannca, eylemden kaynaklanan zarara ili kin olarak a91lan davada merciine tevdi karannm ardmdan z1mnen ret durumunun olu mas1 uzerine altm1 gun i9inde dava a9ilmad1g1 gerek9esiyle davay1 sure a 1m1 yonunden reddetmi tir. 31. Ba vurucunun yol yap1m 9ah malan kapsammda a9ilan 9ukura arac1yla du mesi sonucu ugrad1g1 zarann tazmini i9in, gerekli aydmlatma ve i aretlemenin yapilmamasmdan dolay1 hizmet kusuru bulundugu iddias1yla idareye ba vurmadan dogrudan tam yarg1 davas1 a9t1g1 dikkate almd1gmda mahkeme karannda yer verilen tespit ve hukuki dayanaklann temelsiz oldugu soylenemez. Kald1 ki davanm hukuki nitelemesi ve 2577 say1h Kanun'un hangi kurallannm somut olaya uygulanacag1 yukanda belirtilen ilkeler dahilinde mahk:emenin takdirinde olan bir husustur (bkz. 29). 2577 say1h Kanun, idari eylemden kaynaklanan tam yarg1 davalannda idari ba vuruyu dava on art1 olarak kabul etmi ve bu ba vuru yapilmadan a9ilan davalann merciine tevdi edilecegini hukme baglam1 tlf . Mahk:eme de ret gerek9esini, merciine tevdi karan uzerine idarenin soz konusu talebi z1mnen reddetmesinin ardmdan altm1 gun i9inde dava a91lmamas1 uzerine kurmu tur. Bu baglamda mahk:emenin yorumunun 6ng6rtilemez olmad1g1 ve ba vurucunun dava yoluna ba vuru i9in yeterli sure ve imkana sahip oldugu gorulmektedir. 32. Bu durumda 2577 say1h Kanun 9er9evesinde derece mahk:emesinin gerek uyu mazhk konusu olguyu gerekse bu olgudan hareketle dava a9ma suresinin hesaplanma usultinu ve surenin ba lat1lacag1 tarihi belirlemesiyle ilgili yorumunun ve mevzuata dair degerlendirmesinin ongortilemez nitelikte olmad1g1 ve ba vurucunun dava a9mas1m a m derecede zorla tlracak ya da imkans1z kilacak nitelikte kat1 bir yakla 1m i9ermedigi sonucuna vanlm1 tlf . 33. Buna gore ba vurucunun mahkemeye en 1m hakkma yonelik mudahalenin 6l9ulti oldugu, dolay1s1yla belirtilen ikayet baglammda mahkemeye eri im hakkma yonelik bir ihlalin olmad1gmm a91k oldugu anla 1lm1 tlr. 34. A91klanan gerek9elerle ba vurunun, diger kabul edilebilirlik ko ullan yonunden incelenmeksizin ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/11872 : 21/2/2019 A. Mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Y argilama giderlerinin ba vurucu uzerinde BIRAKILMASINA 21/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM -Oye R1dvan GULE ;:: -Oye -Oye Recep KOMURC-0 M. EminKUZ -Oye Y1ld1z SEFERiNOGLU 7