TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DENİZ ŞAH BAŞVURUSU (4) (Başvuru Numaras ı: 2019/30086) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/30086 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mustafa Eyyub DEM İRBAŞ Başvurucu : Deniz ŞAH I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru; ba şvurucunun infaz hâkimli ğine yapt ığı şikâyette duru şman ın başvurucu haz ır edilmeksizin Se
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DENİZ ŞAH BAŞVURUSU (4) (Başvuru Numaras ı: 2019/30086) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/30086 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mustafa Eyyub DEM İRBAŞ Başvurucu : Deniz ŞAH I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru; ba şvurucunun infaz hâkimli ğine yapt ığı şikâyette duru şman ın başvurucu haz ır edilmeksizin Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGB İS) kullan ılarak yap ılmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının, Cumhuriyet savc ısının mütalaas ına karşı kendisine söz hakk ı tan ınmad ığı, olaya tan ıklık ede n gardiyanlar ın dinlenilmedi ği ve bilirki şi incelemesi yap ılmadan karar verildi ğine ilişkin iddialar yönünden silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. Ba şvurucu, nihai hükmü 26/7/2019 tarihinde ö ğrendikten 5/8/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 2. Başvurucuya ceza infaz kurumu taraf ından verilen 30 gün haberle şme veya iletişim araçlar ından yoksun b ırakma veya k ısıtlama disiplin cezas ına karşı yap ılan şikâyeti inceleyen infaz hâkimli ği şikâyetin reddine karar vermi ştir. İnfaz hâkimli ği karar ına karşı başvurucunun yapt ığı itiraz reddedilmi ş ve karar kesinle şmiştir. İtiraz ı inceleyen a ğır ceza mahkemesine verilen Cumhuriyet savc ısı mütalaas ı da itiraz ın reddi yönündedir. II. DEĞERLEND İRME 3. Ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. A. Duru şmada Haz ır Bulunma Hakk ı Yönünden 4. Anayasa Mahkemesi, Emrah Yayla ([GK], B. No: 2017/38732, 6/2/2020) ve Emrah Yayla (2) (B. No: 2017/34742, 13/10/2020) kararlar ında duruşmada haz ır bulunma hakk ı ile ilgili ilkeleri belirlemi ştir. Anayasa Mahkemesi bu kararlarda öncelikle ba şvurucular hakk ında uygulanan disiplin cezalar ı nedeniyle yap ılan şikâyetlerin infaz hâkimli ği taraf ından incelenmesinin medeni hak ve yükümlülüklere ili şkin uyuşmazl ık kapsam ında kald ığını ve Başvuru Numaras ı: 2019/30086 Karar Tarihi : 5/9/2023 3kişilerin istemine ayk ırı olarak SEGB İS yoluyla duru şmaya kat ılmas ının duruşmada haz ır bulunma hakk ına yönelik bir müdahale te şkil ettiğini tespit etmi ştir. Bu müdahalenin kanunilik, me şru amaç ve ölçülülük yönünden incelenece ğini ifade etmi ştir. An ılan kararlarda, 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 196. maddesinin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı ve müdahalenin usul ekonomisinin gerçekle ştirilmesine yönelik meşru bir amaca dayand ığı sonucuna ula şılm ıştır (Emrah Yayla , 58-86). 5. An ılan kararlarda ölçülülük yönünden yap ılan incelemede ise ba şvurucunun duruşmada haz ır bulunma talebinin hangi zorlay ıcı nedene dayal ı olarak kabul edilmedi ğinin ortaya konulmamas ı ve başvurucunun SEGB İS yoluyla kat ıldığı celselerde esasl ı işlemlerin yap ılmas ı nedeniyle müdahalenin gerekli olmad ığı değerlendirilmi ştir. Somut olayda da infaz hâkimliği karar ına itiraz ederek duru şmada haz ır bulunma hakk ının kullanmak isteyen başvurucu yönünden an ılan kararlarda yer alan ilkelerden ve ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektirir bir durum bulunmamaktad ır. Bu do ğrultuda ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Silahlar ın Eşitliği ve Çelişmeli Yarg ılama İlkeleri Yönünden 6. Başvurunun bu k ısm ı, olaya tan ıklık eden infaz koruma memurlar ının dinlenilmedi ği ve bilirki şi incelemesi yap ılmadan karar verildi ğine ilişkin iddialar duru şmada haz ır bulunma hakk ında ihlal sonucuna ula şıldığından Cumhuriyet savc ısının mütalaas ına karşı başvurucuya söz hakk ı tan ınmad ığı iddias ı yönünden incelenmi ştir. 7. Anayasa Mahkemesi, Devran Duran ([GK], B. No: 2014/10405, 25/5/2017, 106-112) karar ında tutuklulu ğa itiraz incelemeleri s ıras ında al ınan savc ılık görüşünün şüpheli veya san ıklara bildirilmemesinin anayasal önem ta şımad ığını, içeriğinde başvurucunun cevap vermesini gerektirmeyen ve daha önce ileri sürülmemi ş yeni bir olgudan bahsedilmeyen durumlarda savc ılık görüşünün başvurucuya bildirilmemesinin önemli bir zarara da nede n olmad ığını ifade etmi ştir. 8. Somut olayda infaz hâkimli ği incelemesi s ıras ında al ınan savc ılık görüşünün bildirilmedi ği ileri sürülmü şse de ba şvuru formu ve eklerinde bu görü ş yaz ısında başvurucunun cevap vermesini gerekli k ılan ve daha önce haberdar olmad ığı yeni bir olgunun bulunduğu dile getirilmemi ştir. Ayr ıca infaz hâkimli ği karar ının savc ılık görüşüne dayan ılarak verildi ği yönünde bir tespit de bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla başvurucunun iddialar ı bak ımından an ılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum mevcut de ğildir. Bu doğrultuda ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleri yönünden anayasal ve kişisel önemden yoksun olmas ı nedeniyle ba şvurunun bu k ısm ının kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 9. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama ve uygun görülecek bir tazminat talebinde bulunmu ştur. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için başvurucunun ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunmaya devam ettiği de dikkate al ındığında yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, Başvuru Numaras ı: 2019/30086 Karar Tarihi : 5/9/2023 4ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ının yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. 1. Duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın anayasal ve ki şisel önemden yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin duruşmada haz ır bulunma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Bolu İnfaz Hâkimli ğine (E.2019/113, K.2019/403) GÖNDER İLMESİNE, E. Tazminata ili şkin talebin REDD İNE, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 5/9/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.